Nota van beantwoording wensen en bedenkingen RES

Beantwoordingen wensen en bedenkingen RES Rotterdam Den Haag 31 maart 2021

Nr

Organisatie

385

Albrandswaard

Onderwerp / steekwoorden Algemeen

Korte formulering

Toelichting

Geen wensen en bedenkingen vanuit raad Albrandswaard

Naar aanleiding van uw verzoek, willen we u laten weten dat we graag onze bijdrage aan de regionale Algemeen energiestrategie willen blijven leveren. We vinden de zoektocht naar oplossingen voor onze toekomstige energievoorziening belangrijk voor onze bewoners en voor onze gemeente. We gaan graag samen op zoek naar antwoorden op vele vragen hieromtrent. Als reactie op uw vraag naar de wensen en bedenkingen, willen we u laten weten dat het College de verschillende fracties uit de Gemeenteraad heeft gevraagd naar hun wensen en bedenkingen op de concept RES. Hierop is vanuit één fractie een reactie gekomen gericht op participatie en het verder te volgen proces. Verder zijn er geen zienswijzen vanuit de fracties ontvangen, ook niet na verlenging van die termijn. We kijken uit na de volgende fase in dit proces op weg naar de RES 1.0. Zet in op het versnellen van het aanbrengen van zonnepanelen op daken van woningen, bedrijfspanden en Elektriciteit gemeentelijk vastgoed. Deze ambitie mag steviger in de RES worden neergezet. Streven naar het benutten van 50% van de geschikte daken voor het opwekken van zonne-energie.

Thema

237

Barendrecht

Wens: Zon op daken versnellen, en verhogen naar 50% in 2030

238

Barendrecht

Wens: Overkappen parkeerterreinen met zonnepanelen

Zet in op het aanbrengen van overkappingen met zonnepanelen bij de (grotere) parkeerterreinen.

Elektriciteit

239

Barendrecht

Wens: Gebruik duurzame bronnen

Maak bij de aanleg van een (eventueel) warmtenet alleen gebruik van de aanwezige restwarmte en duurzame bronnen, zoals bv. geothermie. Niet bijstoken d.m.v. gas- of biomassacentrales.

Warmte

240

Barendrecht

Wens: Meer aandacht voor innovatie

Wij willen creatieve en innovatieve oplossingen stimuleren. Innovatie wordt kort benoemd in de Concept RES, maar moet een prominentere rol krijgen in het verhaal.

Algemeen

241

Barendrecht

Bedenking: Prioritering energiebronnen is lokale afweging

Warmte

242

Barendrecht

Bedenking: Meer aandacht voor energiebesparing

243

Barendrecht

244

Barendrecht

Bedenking: Meer aandacht voor opslag energie Bedenking: Zorgvuldig inpassen van grootschalige opwekking in natuur en landschap

In de Concept RES worden verschillende energiebronnen (warmtenet, elektriciteit en gas) benoemd voor de verwarming van de gebouwde omgeving. De keuze voor het type warmtebron vereist maatwerk en kan per wijk (of mogelijk zelfs per buurt) verschillen. De keuze waar welke warmtebron wordt ingezet is een lokale afweging. Deze keuze wordt uiteindelijk gemaakt in onze wijkplannen, die door de raad van de gemeente Barendrecht, in samenwerking met onze stakeholders, worden vastgesteld. In de Concept RES ligt vooral de focus op het benutten van de beschikbare warmte en het opwekken van duurzame energie door zon en wind. Naast het opwekken van energie is energiebesparing, o.a. door isolatie van panden, minstens zo belangrijk. Hier wordt echter nauwelijks aandacht aan besteed in de Concept RES. Hierdoor ontbreekt een overzicht in de totale energievraag. In de RES 1.0 moet het onderwerp energiebesparing duidelijker als één van de pijlers worden opgenomen en verder worden uitgewerkt. In de Concept RES wordt er nauwelijks ingegaan op de opslag van energie. In de RES 1.0 moet er meer duidelijkheid komen over de mogelijkheden voor opslag en de ruimtelijke impact hiervan. In de Concept RES staat de draagkracht van het landschap centraal. Wij omarmen dit principe.

Juist om deze reden zijn we kritisch op de aanleg van grootschalige zon- en windparken in het open landschap, recreatiegebieden en kwetsbare natuurgebieden. Opwekking van duurzame energie moet passend zijn bij de maat en schaal van het landschap en zorgvuldig worden ingepast.

Elektriciteit

245

Barendrecht

Bedenking: Participatie stakeholders

Graag meer aandacht voor participatie van stakeholders in het proces van de Concept RES naar de RES 1.0. Communicatie In de Concept RES wordt dit nu overgelaten aan de lokale overheid. Het is uiteraard belangrijk dat gemeenten dit zelf kunnen invullen, maar alle 23 gemeenten doorlopen een vergelijkbaar proces. Om het wiel niet steeds opnieuw uit te vinden is meer regie en ondersteuning vanuit de RES gewenst.

246

Barendrecht

Bedenking: Concept RES nog te abstract

De Concept RES is nog vrij abstract en weinig concreet. Hierdoor is de (ruimtelijke) impact op lokaal niveau nog moeilijk in te schatten. De RES 1.0 moet meer duidelijkheid geven in de impact en de opgave voor elke afzonderlijke gemeente.

Algemeen

247

Barendrecht

Bedenking: Aanleg warmtenet ruimtelijke impact op openbare ruimte

Om een warmtenet aan te leggen moeten de straten worden opengebroken. Daarnaast vraagt de aanleg van een warmtenet veel ondergrondse ruimte. De aanleg van een warmtenet heeft hierdoor een grote ruimtelijke impact op de openbare ruimte. Dit biedt kansen, maar kan ook voor bedreigingen zorgen. Graag meer aandacht voor deze ruimtelijke aspecten in de RES 1.0.

Warmte

1

Antwoord

Verwijzing RES 1.0

Vanuit de gemeente(raad) zijn geen inhoudelijke wensen en bedenkingen ingebracht t.b.v. de RES 1.0.

Geen verwijzing.

In de RES 1.0 speelt zon op daken een belangrijke rol. De beoogde 40% van het geschikte dakoppervlak per 2030 komt Paragraaf 8.3.2 en voort uit een lineaire verhouding tot 100% in 2050. De verwachting is dat dit tot 2030 een aanzienlijke inzet vraagt 8.3.3 van gemeenten en lokale stakeholders. Natuurlijk is elke gemeente is vrij een hogere ambitie te hanteren en haar beleid daarop in te richten. Een hogere ambitie kan uiteraard op steun en waardering rekenen vanuit de RES en draagt bij aan het realiseren van de gemeenschappelijke ambitie. Het Kadaster heeft de potentie van zon op parkeerplaatsen in kaart gebracht, inclusief de eigenaren. Met de Paragraaf 8.3.3 uitkomsten van het onderzoek is de potentie van parkeerplaatsen inzichtelijk gemaakt. Parkeerplaatsen is één van de zoekgebieden waarop we in de RES 1.0 inzetten. Gemeenten worden gevraagd beleid te ontwikkelen om deze potentie te benutten. De RES ondersteunt daarbij met kennisuitwisseling, data en informatie en monitoring. In de RES 1.0. schetst de regio de mogelijkheden voor een regionaal warmtesysteem, op basis van een aantal Paragraaf 8.2 scenario's. Daarbij wordt uitgegaan van warmtebronnen die duurzaam zullen zijn. Zeker in een overgangsperiode na de aanleg van warmtenetten kan daarbij aardgas voor de warmtebehoefte tijdens de piekvraag en als back-up nog wel noodzakelijk zijn.

Het verstoken van houtige biomassa is geen onderdeel van het onderzoek dat hiervoor uitgevoerd is. Op nationaal niveau is ook aandacht voor de inzet van houtige biomassa voor warmteprojecten. Het kabinet kiest voor een verantwoorde inzet van biogrondstoffen met een voortvarende aanpak voor tijdige afbouw van de stimulering van laagwaardige toepassingen zoals het verbranden van hout voor de opwekking van elektriciteit en warmte (https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2020/10/16/duurzaamheidskaderbiogrondstoffen). De RES gaat t.a.v. de onderdelen van het energiesysteem uit van bewezen oplossingen. Innovaties worden Geen specifieke vanzelfsprekend in de RES meegenomen zodra deze beproefd bijdragen aan opwekking van duurzame energie. Om de locatie in de tekst, RES actueel te houden wordt deze elke twee jaar herzien. Om o.a. te bepalen welke rol (huidige) innovaties kunnen is verweven. O.a. spelen wordt er actief gemonitord. paragraaf 5.3, paragraaf 8.4 De RSW richt zich op de mogelijke meerwaarde die een bovengemeentelijke warmte-uitwisseling heeft. Het is Paragraaf 2.1 - 3 uiteindelijk aan de gemeenten zelf om te beslissen welke keuzes ze hierin maken. De regio treedt daarbij niet in de autonomie van gemeenten.

Algemeen

Energiebesparing speelt een belangrijke rol. Dat zal ook in de RES 1.0 zo (nadrukkelijker) benoemd worden. Het Paragraaf 3.2, voortouw voor de besparingsopgave ligt bij de gemeenten; de RES-organisatie heeft hierbij nu geen rol. In de paragraaf 6.1, voorbereiding van de RES 2.0 zal met regiopartijen bepaald worden welke verdere, ook regionale invulling, het thema paragraaf 8.2.1 besparing krijgt.

Systeemanalyse

In de RES (onderdeel Systeem) wordt de noodzaak van opslag opgenomen en aandacht gevraagd voor de ruimtelijke 6.1 impact van verschillende keuzen. Er is geen inhoudelijke analyse die inzicht geeft in hoeveel opslag er nodig is en welke ruimtelijke impact de verschillende keuzen hebben. In de RES 1.0 is een nadere uitwerking gegeven van de zoeklocaties en de verhaallijnen, waaronder 'open landschap'. Dit komt op specifieke situaties vragen daarentegen ook maatwerk met inachtname van het leidend principe: draagvlak van het meerdere plekken landschap. Na de RES 1.0 kan vervolg worden geven aan de uitwerking van de zoeklocaties met als beoogd doel terug, bijvoorbeeld realisatie. Daartoe zullen gebiedsprocessen opgestart moeten worden onder aansturing van de gemeenten. In de RES in paragraaf 4.3, 7.3 1.0 zullen verschillende voorbeelden van inpassing beschreven worden. en een uitgebreidere toelichting van de verhaallijnen vindt u in paragraaf 8.3.4 (frame 1) Draagvlak is een belangrijke voorwaarde voor het slagen van de energietransitie en volgens afspraak zijn proces- en 7.6, 2.2, 2.3 projectparticipatie middelen die door de gemeenten ingezet worden.

De regio faciliteert/stimuleert voornamelijk met kennisoverdracht en breed bruikbare producten en maakt gebruik van breed inzetbare materialen van NP RES / andere regio's om eraan bij te dragen dat "het wiel niet steeds opnieuw uitgevonden moet worden". Richting RES 1.0 en in de RES 1.0 is aandacht besteed aan het gemeenschappelijke proces. (Inwonersparticipatie wordt volgens afspraak niet door de regio uitgevoerd). Dit is de focus van het proces van de RES 1.0: daar waar mogelijk concretiseren we de opgave. Bijvoorbeeld in de Paragraaf 3.2, zoekgebieden en door deze te voorzien van een techniekkeuze. Hierin speelt u als gemeente een belangrijke rol: het paragraaf 3.3, maken van integrale, lokale afwegingen is een lokale aangelegenheid. Vanzelfsprekend met hulp/ondersteuning van paragraaf 5.2, de regio waar mogelijk. In de uitvoeringslijn Warmte is het streven om in de RES 1.0 enkele kansrijke regionale paragraaf 7.3, warmteontwikkelingen te identificeren. paragraaf 8.2, paragraaf 8.3 De notie dat warmtenetten (mn in de ondergrond) meer ruimte innemen dan elektriciteit en gasleidingen zal worden Paragraaf 3.1 benoemd. De beoordeling of dit een knelpunt zou kunnen zijn is heel locatiespecifiek en ligt derhalve op gemeentelijk niveau, als onderdeel van de beoordeling van haalbaarheid van warmtenetten in een gemeentelijke wijk. Het valt om die reden buiten de scope van de RES.

Beantwoordingen wensen en bedenkingen RES Rotterdam Den Haag 31 maart 2021

Nr

Organisatie

248

Barendrecht

Onderwerp / steekwoorden Wensen: Betaalbaar en haalbaar

Korte formulering

Toelichting

Thema

Antwoord

Wij zijn het eens met het uitgangspunt ‘een betaalbare, betrouwbare, veilige en schone energievoorziening voor iedereen’. Een belangrijke vraag hierbij is ‘wie betaalt wat?’

Algemeen

De concretisering van verdeling van kosten is een belangrijk onderdeel van de strategie en vraagt om goede samenwerking in de regio. Hierover moeten afspraken gemaakt worden.

249

Barendrecht

Bedenkingen: Lokale afweging ruimtelijke opgaven

250

Barendrecht

Wens: Meer aandacht voor ruimtelijke aspecten en belangen

251

Barendrecht

252

Barendrecht

Wens: Meer aandacht voor vernieuwende financiële constructies/ projecten Bedenking: Veiligheid opslag en transport energie opnemen

253

Barendrecht

Wens: Meer aandacht voor onzekerheden in de toekomst

De Concept RES stippelt de route uit voor de periode tot aan 2030. De toekomst laat zich echter lastig voorspellen. Algemeen Innovaties, economische vooruitzichten en maatschappelijk en politiek draagvlak zijn enkele voorbeelden van factoren die van invloed zijn op de snelheid, haalbaarheid en betaalbaarheid van de energietransitie. In de RES moet meer aandacht zijn voor deze onzekerheden en ruimte worden geboden om tussentijds te versnellen of te vertragen.

254

Barendrecht

Bedenking: Samenwerking in regio Rotterdam Den Haag vetrekpunt, maar geen vast gegeven

255

Brielle

Het samenwerkingsverband in de regio Rotterdam Den Haag is een stevige basis, maar is voor het college van Algemeen Barendrecht geen vast gegeven. Er liggen wellicht ook kansen voor projecten of samenwerkingen buiten deze regio. Het zou in de toekomst mogelijk moeten zijn om op kleinere schaal of juist op grotere schaal of in andere samenwerkingsverbanden samen te werken. De RES moet om deze reden de ruimte bieden om ook in andere samenstellingen, zowel binnen als buiten de regio, samen te werken aan de (landelijke) ambitie om in 2050 (bijna) CO2 neutraal te zijn. Inwoners zullen meer inzicht en betrokkenheid krijgen over de RES door bovenstaande opmerkingen. Hierdoor zullen Algemeen ze meer bereid zijn maatregelen te nemen. Ook is er meer kans dat er voorstellen uit de bevolking komen die direct draagkracht hebben om te worden ingevoerd.

256

Brielle

RES - compensatie

257

Brielle

Recreatieve energielandschappen

Zet bij de uitwerking van het zoekgebied voor duurzame energiebronnen langs de A 15 en de verhaallijn recreatief energielandschap in op investeringen in het landschap en het behoud van een gezonde en aantrekkelijke woon- en leefomgeving in en rond de kernen.

258

Brielle

Organiseer maatschappelijke betrokkenheid

Zorg dat alle inwoners en relevante stakeholders de De energietransitie heeft de komende jaren grote invloed op de inwoners van Voorne-Putten. De Communicatie mogelijkheid krijgen om zowel in de keuzes die in de RES gemaakt worden, brengen in een latere fase zichtbare ingrepen in hun directe leefomgeving met voorbereidende beleidsfase van het RESproces, als zich mee, bijvoorbeeld door de komst van windmolens of zonnevelden. in de projectfase kunnen meedenken en bij de Het in een zo vroeg mogelijk stadium betrekken van inwoners, matschappelijke organisaties, energieprojecten kunnen ondernemers en marktpartijen bij de ontwikkeling van de RES komt het maatschappelijk draagvlak voor de ingrepen meeprofiteren. ten goede en maakt de (ruimtelijke inpassing van de) energieprojecten beter. Bovendien beschikken zij over kennis van de regio die de kwaliteit van de RES kan vergroten.

De energietransitie is niet de enige opgave waar wij de komende jaren voor staan. Er zijn vele maatschappelijke Algemeen ontwikkelingen en behoeften, zoals bv. de woningbouwopgave, die invloed hebben op onze leefomgeving. Al deze opgaven en behoeften moeten ruimtelijk tegen elkaar worden afgewogen of slim aan elkaar worden gekoppeld. Deze integrale afweging wordt gemaakt in onze omgevingsvisie en niet in de RES. De energietransitie heeft een grote ruimtelijke impact op de openbare ruimte en op ons landschap. Daarbij is de Algemeen energietransitie niet de enige ruimtelijke opgave waar de gemeente Barendrecht voor staat. Zo ligt er ook een woningbouwopgave vanuit de Provincie Zuid-Holland. Tegelijkertijd neemt de behoefte om in de nabijheid van je huis te recreëren alleen maar toe. De druk op de openbare ruimte en de resterende groene gebieden is groot. Het is wenselijk om het landschap integraal te benaderen en niet alleen vanuit het oogpunt van de energietransitie. Hier moet ook binnen de RES meer aandacht voor zijn. In de Concept RES wordt de betaalbaarheid als uitgangspunt genomen. Dit onderschrijven wij van harte. In de praktijk Algemeen zijn de financiën echter wel vaak een drempel of obstakel.

Om deze reden moet binnen de RES niet alleen aandacht zijn voor technische innovaties, maar ook voor financiële ‘innovaties’ of creatieve, vernieuwende financiële constructies, die kunnen worden bedacht. Binnen de gemeente Barendrecht is externe veiligheid, o.a. door het transport van gevaarlijke stoffen op de HSL lijn Algemeen en de snelwegen, een belangrijk thema! Juist om deze reden moeten de veiligheidsaspecten van de opslag en transport van energie (in het bijzonder waterstof) in beeld worden gebracht en worden benoemd in de RES.

Inwoners van de gehele regio moeten de kans krijgen om over hun woonomgeving en werkomgeving mee te denken over de te nemen maatregelen. Het moet niet alleen van bovenaf worden opgelegd. De energieverbruiken van de diverse wijken en industriegebieden moeten verzameld worden om inwoners meer inzicht te geven en resultaten te boeken. De raad van Brielle draagt het college op zorg te dragen voor compensatie van de relatief grote opgave van de sub regio Voorne-Putten

De opgave voor de sub regio Voorne-Putten is verhoudingsgewijs groot. Vanuit het perspectief van Voorne-Putten/de Elektriciteit gemeente is het grote aandeel in lijn met de eigen ambitie uit de Routekaart 2040 en om die reden acceptabel. Tegelijkertijd is sprake va een onevenredige verdeling ten opzichte van andere zoekgebieden die vergelijkbaar van omvang zijn. Dit grote aandeel moet op de één of andere wijze gecompenseerd worden, zodat er extra in het landschap geïnvesteerd kan worden, dan wel dat de gemeente gefaciliteerd wordt in de uitvoering hiervan.

Het verder uitbreiden van de groenstructuur in de noordrand van Voorne-Putten tot een robuuste, landschappelijke Elektriciteit buffer biedt mogelijkheden om zonnevelden en windmolens in te passen, de recreatieve potentie beter te benutten en het zicht op het Haven Industrieel Complex en windmolens te beperken. Door te investeren in het landschap kan de draagkracht van het landschap voor de inpassing van duurzame energiebronnen worden vergroot. De inpassing van duurzame energiebronnen is alleen wenselijk wanneer een gezonde woon- en leefomgeving in en rond de kernen wordt gewaarborgd met aandacht voor de draagkracht van het landschap.

2

Verwijzing RES 1.0

Paragraaf 2.4, paragraaf 8.2.4, paragraaf 8.2.3 (ad 2 economische analyse), paragraaf 8.3.4 (frame 2, financiele haalbaarheid) Wij onderschrijven dat er vele opgaven zijn waar in de regio invulling aan wordt gegeven. We onderschrijven ook dat Paragraaf 8.3.1. en uw omgevingsvisie een instrument is waarin u deze afweging kunt maken. Dit is aan u; regionaal werken we samen in paragraaf 8.3.4 om te concretiseren hoe de energietransitie hier in (zou kunnen) pas(t)(sen). Wij onderschrijven dat er vele opgaven zijn waar in de regio invulling aan wordt gegeven. In uw beleid kunt u de afweging tussen deze opgaven maken. Dit is aan u; regionaal werken we samen om te concretiseren hoe de energietransitie hier in (zou kunnen) pas(t)(sen). Integraliteit krijgt daarbij ook regionale aandacht in de vorm van bijvoorbeeld een onderzoek naar ruimtelijke samenhang met bovenregionaal beleid.

Paragraaf 2.2, paragraaf 4.2, paragraaf 4.3, paragraaf 7.1, paragraaf 7.3 en paragraaf 8.3.4 Paragraaf 2.4 en paragraaf 8.2.4

Dank voor uw onderschrijving van dit uitgangspunt. Financiële haalbaarheid is een belangrijke randvoorwaarde om succesvol de transitie door te kunnen maken. Er wordt gestreefd naar een zo goed mogelijk inzicht in zowel stimuleringsregelingen (zoals SDE, saldering) als wet- en regelgeving. Uw inzicht biedt een nieuw perspectief en is een relevant aandachtspunt bij de concrete uitwerking van de strategie. De regio richt zich op een betrouwbare, schone, betaalbare en veilige energievoorziening voor iedereen in de regio Paragraaf 5.3, Rotterdam Den Haag in 2050. We onderschrijven dat veiligheid een belangrijk aspect is van de energietransitie. parafgraaf 7.6 Momenteel worden er op het gebied van waterstof in Nederland meerdere pilots uitgevoerd om de veiligheid van waterstof nader te onderzoeken. Tot aan 2030 voorziet de RES naast dit soort pilots geen rol voor waterstof in de gebouwde omgeving. Dank voor uw inzicht. In de RES maken we een strategie om op basis van nu bekende technieken invulling te geven O.a. paragraaf 1.1, aan de nationale doelstelling. Innovaties worden daar in volgende versies van de RES vanzelfsprekend in paragraaf 8.2.2, meegenomen: ontwikkeling van technologie gaat snel en daar willen we ook in deze regio de vruchten van plukken.

paragraaf 8.3.1 Het proces van herijken van de RES elke twee jaar is onder andere bedoeld om nieuwe inzichten en ontwikkelingen een plek te geven. Desalniettemin is er altijd sprake van onzekerheid bij toekomstige ontwikkelingen. Om die reden maakt bijvoorbeeld de systeemstudie ZH gebruik van scenario's en niet van een uitgestippeld pad; zo wordt gewerkt met een bandbreedte waarbinnen innovaties een plek kunnen krijgen. We onderschrijven de stevige basis in onze regio. Uiteraard staat het staat de gemeente Barendrecht altijd vrij om Geen verwijzing. voor concrete initiatieven en projecten ook met specifieke clusters van gemeenten, binnen of buiten de regio samenwerkingsverbanden aan te gaan.

Monitoring van bijvoorbeeld de zoekgebieden is onderdeel van onze werkzaamheden binnen de RES. Het is aan de gemeente in hoeverre zij deze gegevens willen delen met hun inwoners, gezien inwonerparticipatie een gemeentelijke aangelegenheid is. De regio draagt hieraan bij met kennis/communicatie waarin suggesties als deze worden verwerkt.

O.a. paragraaf 2.3, paragraaf 2.4, paragraaf 3.3, paragraaf 7.1, figuur 8.1

In de regio is voor de zoekgebieden voor grootschalige elektriciteitsproductie gekozen voor een aanpak die gestoeld is N.v.t. (paragraaf 7.3 op de kwaliteit van de ruimtelijke inpassing.. Dat leidt inderdaad tot een verdeling van de zoekgebieden en daarmee beschrijft het in potentie ook het gedeelte dat gerealiseerd wordt die niet gelijk is aan b.v. omvang van een gemeente, proces) inwoneraantallen of anderszins. De uur de gemeente nagestreefde aanpak, het integraal aanpakken van opgaves, verbinden waar dat kan en een zorgvuldig proces vindt steun binnen de regio. en in de RES 1.0 Daarmee is een belangrijke stap gezet waarmee blijvend aandacht kan worden gegeven aan de gebiedsgerichte uitwerking van de opgave. Ook wordt het punt van compensatie, in middelen, natuurwaarden of enerzins hiermee geagendeerd t.b.v. de fase na vaststelling van de RES 1.0 Deze wens en bespiegeling wordt volledig ondersteund in de RES 1.0, waarin wordt gekeken naar mogelijkheden voor Dit komt op inpassing van opwekking van hernieuwbare energie op basis van de draagkracht van het landschap. Alleen daar waar meerdere plekken de inpassing het landschap behoud of zelfs versterkt, worden locaties nader onderzocht. Dit wordt onder andere terug, bijvoorbeeld beschreven in de uitdieping van de verhaallijnen.

in paragraaf 4.3, 7.3 en een uitgebreidere toelichting van de verhaallijnen vindt u in paragraaf 8.3.4 (frame 1) Draagvlak is een belangrijke voorwaarden voor het slagen van de energietransitie. (Vroegtijdige) proces- en 2.3, 7.1, 8.1, verder projectparticipatie zijn daartoe middelen die door de gemeenten ingezet worden. De regio faciliteert/stimuleert in hele document voornamelijk met kennisoverdracht (inclusief breed bruikbare producten). Richting RES 1.0 en in de RES 1.0 wordt verweven hieraan aandacht besteed zowel in de uitvoeringslijnen als in de communicatieaanpak. Inwonersparticipatie wordt volgens afspraak niet door de regio uitgevoerd.

Beantwoordingen wensen en bedenkingen RES Rotterdam Den Haag 31 maart 2021

Nr

Organisatie

259

Brielle

260

Brielle

261

Brielle

262

Brielle

263

Brielle

264

Brielle

265

Onderwerp / steekwoorden Instrumentarium voor het stimuleren van zon op dak in gebouwd gebied

Korte formulering

Toelichting

Maak instrumentarium beschikbaar om kleinschalige opwekking van zonne-energie op daken te stimuleren, geef als gemeente het goede voorbeeld en stel daarbij ambitieuze maar realistische doelstellingen.

Er zijn nog vele, mogelijk geschikte daken die onbenut blijven voor zonne-energie. Het aanbrengen van zonnepanelen Elektriciteit op eigen dak wordt door belastingvoordeel en gemeentelijke duurzaamheidsleningen gestimuleerd, maar vergt alsnog een eigen investering. De gemeente kan (en wil) het aanbrengen van zonnepanelen op particuliere woningen niet verplichten. De brancheorganisatie van Nederlandse experts in zonne-energie heeft een Handreiking Versnelling Zon op Dak uitgebracht, die het instrumentarium beschrijft voor het stimuleren voor zonne-energie op daken.

Thema

Flankerend beleid

Antwoord

Verwijzing RES 1.0

Zon op daken & parkeerplaatsen biedt veel mogelijkheden en heeft binnen RES 1.0 een belangrijke plaats. Veel partijen onderkennen het belang en werken aan het minimaliseren van belemmeringen. Fijn te zien dat stakeholders zoals brancheorganisaties hulpmiddelen ontwikkelen om kennis te delen. We zullen nuttige informatie die kan bijdragen aan realiseren ambities als bijlagen opnemen.

Paragraaf 8.3.3

De raad van Brielle draagt het college op om met de De opgave van de RES kan alleen uitgevoerd worden als flankerend beleid van Rijk en provincie Zuid-Holland hiervoor Warmte provincie in overleg te gaan om nieuw beleid (door voldoende ondersteuning biedt. Nu levert het echter juist beperkingen op. Verschillende gekozen locaties in de RES de provincie) te laten ontwikkelen en vast te stellen voor windmolens (zoals het Haringvliet) en zonneweides in de polders in het middengebied van Voorne-Putten passen ten aanzien van grote- en kleine windmolens en echter niet in het huidige beleid van de provincie Zuid-Holland. Het Rijk dient faciliterend te zijn ten aanzien van met zonneweides, zodat de name de betaalbaarheid voor burgers, bedrijven en andere overheden via bijvoorbeeld subsidies en mogelijkheden RES-opgave gerealiseerd kan worden. voor verschillende vormen van leningen zoals gebouwgebonden financiering. Voorne-Putten De maximale inzet voor Voorne-Putten is een Voorne-Putten heeft de ambitie om in de toekomst energieneutraal te worden. De RES is een van de instrumenten Algemeen energieneutraal als energieneutraal Voorne-Putten om invulling te geven aan deze ambitie. Uit een landschappelijke verkenning naar de inpassing van de energietransitie maximale ambitie op Voorne-Putten blijkt dat het vanuit landschappelijk aan te tasten.

Energieneutraal is voor Voorne-Putten dan ook het uitgangspunt voor haar maximale bijdrage in de RES. Mogelijke rol Monitor doorlopend de mogelijke rol en De concept RES richt zich op het gebied van de grootschalige opwek van elektriciteit hoofdzakelijk op wind- een zonne- Warmte alternatieve technieken opschaalbaarheid van andere dan de bewezen energie. Andere duurzame alternatieve bronnen en opslagmethoden worden niet uitgesloten, maar vallen wel buiten en technieken voor de opwek en opslag van de focus. De monitoring van de mogelijke rol van andere duurzame alternatieven en innovaties moet een elektriciteit, zoals de toepassing van waterkracht en significantere plaats krijgen in het proces van de RES. Ook de technieken die op dit moment nog een langere waterstof, ten behoeve van de herijking van de RES. ontwikkeltijd hebben dan voor de tijdshorizon van 2030. Deze technieken kunnen hiermee bij de aanscherping/aanpassing van de RES'sen iedere twee jaar mogelijk een significantere bijdrage leveren aan de energievraag dan op dit moment kan worden voorzien. Financiële voordelen Neem in de RES 1.0 op dat de regio afhankelijk is Door energie te besparen in de gebouwde omgeving hoeft er minder geïnvesteerd te worden in duurzame bronnen Algemeen energietransitie van beleid op Rijksniveau voor bewustwording en en kan bovendien geld bespaard worden.

Bewustwording over de voordelen en mogelijkheden van energiebesparing faciliteren van financiële voordelen kan worden verstrekt door informatie en communicatiecampagnes op landelijk en gemeentelijk niveau. Tegelijkertijd energiebesparing en aanleg zon op daken. vraagt optimale benutting van het dakpotentieel voor de opwek van zonne-energie grote investeringen. De terugverdientijd hangt af van landelijke subsidies en wet- en regelgeving, het mogelijke alternatief voor de salderingsregeling en financieringsinstrumenten. Ook hier ligt een taak voor het Rijk. Afstemming met andere Vraag de regio de afstemming met de RES regio's Voorne-Putten en de eilanden Goeree Overflakkee en de Hoeksche Waard vormen samen de Zuid-Hollandse Delta. De Algemeen RES-regio's Goeree-Overflakkee en de Hoeksche Waard te RES'sen van de regio's Rotterdam-Den Haag, Goeree Overflakkee en de Hoeksche Waard kunnen een grote impact faciliteren. hebben op de ruimtelijke kwaliteit van de Zuid-Hollandse Delta als geheel. Afstemming over de ruimtelijke uitwerking van de strategieën van de verschillende RES-regio's is daarom wenselijk.

Wij nemen kennis van uw standpunt en zijn het met u eens dat er randvoorwaardelijk voor een succesvolle uitwerking Paragraaf 3.3 - 6 van de RES 1.0 bereidheid nodig is bij hogere overheden om de ruimtelijke consequenties van keuzes voor hernieuwbare energie te doorgronden en mee te werken aan mogelijke concrete verzoeken. Vanuit de RES is het leidend principe draagkracht van het landschap hierin bepalend mede in samenspraak met u als gemeente en de door u genoemde hogere overheden.

Brielle

Haalbaarheid proces

Vraag de regio om landelijk het signaal af te geven dat de hoge ambitie, om de RES 1.0 begin 2021 gereed te hebben, grote impact heeft op het proces.

De uitwerking van de concept-RES naar RES 1.0 dient op basis van het Nationaal Programma RES begin 2021 gereed te Algemeen zijn. Voor het ontwikkelen van een realistisch en kwalitatief aanbod is nodig een integrale gebiedsgerichte uitwerking van de opgave, afstemming met omliggende RES-regio's, draagvlak onder grondeigenaren en inwoners, toets van de financiële en technische haalbaarheid en wijziging van het provinciaal en gemeentelijk omgevingsbeleid. Dit vraagt om grote maatschappelijke, bestuurlijke en ambtelijke inzet. De planning om te komen tot een RES 1.0 is daarmee krap, waardoor de zorgvuldigheid van het proces onder druk staat.

We onderkennen dat het een uitdagend proces is, waarbij veel van ons allen wordt gevraagd. Tegelijkertijd hebben we ons aan dit proces gecommitteerd en werken we samen naar het best mogelijke resultaat.

266

Brielle

Alle inwoners moeten tegen betaalbare voorwaarden toegang houden tot leverantie van energie teaen gelijke tarieven.

Zorg dat alle inwoners toegang blijven houden tot een betaalbare leverantie van energie tegen gelijke tarieven. Neem dit uitgangspunt op bij de verdere ontwikkeling van de RES in de komende periode en voorkom hiermee dat de specifieke aandacht voor de RES de basisvraag omtrent beschikbaarheid van energie gaat verdringen om zodoende ieder gelijke kansen op betaalbare energie (elektriciteit en warmte) te kunnen bieden.

Energie behoort tot de elementaire levensbehoeften van mensen. De privatisering van energieleveranciers, zoals bij Algemeen de recente verkoop van de aandelen ENECO, maakt inwoners afhankelijk van private aanbieders van energie. Ondanks de ambitieuze doelstellingen opgenomen in de RES lijkt het ons van eminent belang om af te spreken en vast te leggen dat alle inwoners van onze gemeente toegang blijven houden tot betaalbare energie en zou de doorontwikkeling in het kader van de RES een bijdrage moeten leveren aan een schoner en duurzamer Nederland.

Dank voor uw aandachtspunt. De toegankelijkheid van energieleverantie is een van de randvoorwaarden voor een succesvolle energietransitie. Het is een landelijke vraag/opgave, waarover het gesprek gevoerd wordt.

267

Brielle

268

Brielle

Zoek goede balans Stabiliteit van het elektriciteitsnet waarborgen door Voor een stabiel elektriciteitsnet moeten vraag en aanbod altijd in evenwicht zijn. Bij een te hoog percentage tussen elektriciteit slimme combinatie van weersafhankelijke en niet- weersafhankelijke elektriciteitsproductie vermindert de stabiliteit van het net, tenzij er opgewekt uit wind en weersafhankelijke elektriciteitsproductie in voldoende (dure) reserve productiecapaciteit dan wel opslag van elektriciteit aanwezig is. Wij verzoeken alvorens zon en niet combinatie met elektriciteitsopslag. Waterstof kan keuzes te maken goede berekeningen uit te laten voeren naar de stabiliteit van het net, waarin ook de optie van weersafhankelijke hierbij dienen als opslagmedium maar ook als diverse vormen van elektriciteitsopslag meegenomen wordt elektriciteit in voorziening in de warmte sfeer. combinatie met de opslag van elektriciteit waarbij waterstof niet mag worden verwaarloosd Samenwerking met het Energieleveranties vanuit wind en zon laten zich Er dient een optimale afstemming te zijn bij de levering van energie tussen particulieren en bedrijfsleven. Hierover bedrijfsleven in de regio niet goed afstemmen op de energieleveranties die moeten vooraf goede afspraken worden gemaakt om te voorkomen dat er overcapaciteit nodig is om pieken in de niet afhankelijk zijn van de natuur.

Vraagbehoefte leveranties op te moeten vangen. vanuit het bedrijfsleven en de industrie kan mogelijk beter afgestemd worden op het gebruik van particulieren. Probeer een wisselwerking te laten ontstaan door uitwisseling van energie bijvoorbeeld door warmte die wordt opgewekt door de industrie terug te leveren aan huishoudens in de regio.

3

Uw ambitie is ontzettend mooi, het is fijn om te horen dat u de RES als instrument inzet om invulling aan uw streven Geen verwijzing. te geven. Dat is gebleken dat energieneutraliteit het hoogst haalbare is met inachtneming van de draagkracht van het landschap dan nemen we hier notie van. Vanuit het Klimaatakkoord/ Nationaal Programma RES is bepaald dat de RES zich richt op grootschalige bewezen Paragraaf 1.2 - 1.3 opwek- technieken. Dat nu voor elektriciteit zon en wind. De RES wordt elke twee jaar herzien. Op deze wijze kunnen 8.1 we ook bepalen hoe innovaties zich ontwikkelen en welke plek ze binnen de RES krijgen.

Energiebesparing speelt een belangrijke rol. Dat zal ook in de RES 1.0 zo (nadrukkelijker) benoemd worden. In de RES- Paragraaf 3.2, regio wordt de noodzaak van goede randvoorwaarden onderkend. Er wordt gestreefd naar een zo goed mogelijk paragraaf 6.1, inzicht in zowel stimuleringsregelingen (zoals SDE, saldering) als wet- en regelgeving. Daarmee brengen we in beeld paragraaf 8.2.1 welke randvoorwaarden er (nationaal) moeten worden ingevuld om succesvol de transitie door te kunnen maken.

Dit heeft in het proces naar de RES 1.0 meer aandacht gekregen, o.a. door het onderzoeken van zoekgebieden in samenhang met bovenregionaal beleid. Afstemming met buurgemeenten buiten de RES-regio en buurregio's kan vanzelfsprekend altijd plaatsvinden op zoekgebiedniveau en wordt door het RES team toegejuicht. De lijntjes met de verschillende regio's uit de provincie zijn kort, dus daar waar nodig kan inhoudelijk worden afgestemd.

Paragraaf 8.3.4 (frame 2, aansluiting bij omliggende RESregio's, aansluiting bij Groene Hart) Geen verwijzing.

Paragraaf 2.4, paragraaf 8.2.4

Elektriciteit

De nieuwe vormen van energieopwek en energievraag vragen om een aanpassing van het energiesysteem. Dit is Paragraaf 8.3.4 onderdeel van de netimpactanalyse en de systeemanalyse. Dit wordt onderkend en wordt besproken. Het is een (frame 3, continu doorlopend onderzoek. In de RES richten we ons niet op het realiseren van opwekking van duurzame energie netimpact), en waarmee we in onze eigen energiebehoefte kunnen voorzien: we zoeken naar mogelijkheden waarmee we bij kunnen hoofdstuk 6 dragen aan de nationale doelstelling van 35 TWh. Ontwikkelingen op het gebied van toenemende energie zijn desalniettemin een belangrijk onderzoekspunt. Daarom is door de netbeheerders een netimpactanalyse uitgevoerd t.a.v. de regionale inzet.

Warmte

U stipt een belangrijk punt aan: ervoor zorgen dat er weersonafhankelijk voldoende duurzame energie voorradig is én Paragraaf 2.4 zoeken naar een balans tussen vraag en aanbod zijn belangrijke vragen. Dit krijg nu al aandacht i.s.m. de uitvoeringslijnen systeemsamenhang en brandstoffen. In de toekomst zal dit concreter kunnen worden onderzocht, omdat potentiële locaties voor opwekking van duurzame energie dan concreter worden.

Beantwoordingen wensen en bedenkingen RES Rotterdam Den Haag 31 maart 2021

Nr

Organisatie

269

Brielle

Onderwerp / steekwoorden Betaalbaarheid en haalbaarheid energietransitie voor iedereen

Korte formulering

Toelichting

Neem in de RES 1 .0 op dat de regio medeafhankelijk is van beleid op Rijksniveau voor bewustwording en faciliteren van financiële voordelen energiebesparing en aanleg zonnepanelen op daken. In een gezamenlijke lobby naar de RES 1.0 van Voorne-Putten richting de regio. Het belang van financiële en wettelijke randvoorwaarden moeten benadrukt worden en naar voren komen in gezamenlijke lobby van Voorne Putten richting de regio.

Een van de grootste zorgen in deze energietransitie voor Voorne Putten is de betaalbaarheid en haalbaarheid voor Algemeen iedereen. Financiële en wettelijke randvoorwaarden zijn essentieel voor de uitvoering van het Klimaatakkoord, maar daarmee ook voor hetgeen is opgeschreven in de RES. Dit kan niet genoeg benadrukt worden in de gezamenlijke lobby van Voorne Putten, maar ook in de teksten van de RES 1.0. Betaalbaarheid is ook een belangrijke randvoorwaarde om te zorgen voor draagvlak onder onze inwoners, maatschappelijke organisaties en ondernemers. Tegelijkertijd vraagt optimale benutting van het dakpotentieel voor de opwek van zonne-energie grote investeringen. Bewustwording over de voordelen en mogelijkheden van energiebesparing kan worden versterkt door informatie en communicatiecampagnes op landelijk en gemeentelijk niveau.

270

Thema

Brielle

Dynamische strategie met inbegrip van alle partijen op Voorne Putten "oog op de toekomst"

Alle vormen van energie moeten meegeteld worden. De techniek gaat snel vooruit en om die reden mag het huidig Algemeen document niet terughoudend zijn. Ook het havengebied (warmtenet, waterstof etc.) moet er prominent bij betrokken worden

271

Brielle

Water als energiebron

De toekomstige snelle ontwikkelingen mogen niet uit het oog verloren worden hiertoe moet de strategie dynamisch ingevuld blijven worden. Het hoofddoel is om klimaat neutraal te worden maar wel ten opzichte van een duidelijk afgebakend nulmetingspunt. Water opnemen als mogelijke energiebron in de RES en onderzoek doen naar de haalbaarheid van water als energiebron.

272

Brielle

273

Brielle

275

Brielle

276

Antwoord

Verwijzing RES 1.0

In de RES-regio wordt de noodzaak van goede randvoorwaarden onderkend. Er wordt gestreefd naar een zo goed mogelijk inzicht in zowel stimuleringsregelingen (zoals SDE, saldering) als wet- en regelgeving. Daarmee brengen we in beeld welke randvoorwaarden er (nationaal) moeten worden ingevuld om succesvol de transitie door te kunnen maken.

Paragraaf 2.4, paragraaf 8.2.4. Daarnaast is er onlangs een brief naar het ministerie van EZK gestuurd over de communicatie. Verzoek is om de landelijke campagne verder uit te breiden. Onze RES-regio heeft deze brief ondersteund. Dank voor uw inzichten. In de RES 1.0 wordt breed gekeken naar de verschillende oplossingen, waar het havengebied O.a. paragraaf 1.1, in wordt betrokken. Het doel is echter niet om energieneutraal te worden: we geven invulling aan de ambitie van 35 paragraaf 8.2.2, TWh hernieuwbare energie, en onderzoeken op welke wijze we dit als regio kunnen realiseren. Op dit moment doen paragraaf 8.3.1, we dat o.b.v. beproefde technieken. Ontwikkelingen van technologie/innovaties worden meegenomen in het vervolg paragraaf 8.3.2 van de RES (bijv. 2.0).

In de concept-RES is hoofdzakelijk aandacht voor wind- en zonne-energie. Het maatschappelijk draagvlak voor Elektriciteit windmolens en zonnevelden is echter laag. Water kan dienen als energiebron, o.a. door blauwe energie (osmoseenergie ontstaan door zoet/zout-waterscheiding) en waterenergie (energie door waterkracht}. Er zijn reeds veel succesvolle proeven gedaan hiermee, bijvoorbeeld bij de Afsluitdijk en in Zeeland. Voorne-Putten biedt door haar ligging met water rondom zeer kansrijke opties om water te gebruiken als energiebron, bijvoorbeeld door zoet/zout-waterscheiding bij het Haringvliet en waterenergie door getijdenverschillen bij de Maasvlakte. Door gebruikmaking van water als energiebron op Voorne-Putten kan de kenmerkende openheid van het landschap behouden blijven. Onderzoek Te onderzoeken of het aanbieden van leningen op In steden, zoals Brielle, binnen de particuliere woningvoorraad volop mogelijkheden tot verduurzaming aanwezig Warmte duurzaamheidslening basis van een revolverend fonds particuliere zullen zijn. Het stimuleren van particulieren eigenaren tot het treffen van energie sparende en energieopwekkende woningbezitters in onze RES-regio zal stimuleren tot maatregelen aan de eigen woning kan bijdragen aan de doelstelling van de RES.

Particuliere eigenaren niet altijd over het aangaan van een duurzaamheidslening voldoende financiële reserves beschikken om in duurzame energiemaatregelen te kunnen investeren. Leenmogelijkheden tot het treffen van duurzaamheidsmaatregelen vanuit een revolverend fonds ook "financieel duurzaam" zijn. Optimale benutting Het onderzoeken van de mogelijkheden voor het Er een concept-RES (Regionale Energiestrategie) voorligt die onder meer zwaar inzet op gebruik van zonne-energie. Elektriciteit geschikte zonnepanelen plaatsen van zonnepanelen op gemeentelijke De gemeente Brielle al langer inzet op maximale benutting van daken van gemeentelijke gebouwen voor plaatsing van locaties gebouwen, alsmede het stimuleren van bedrijven zonnepanelen. Dat veel geschikte daken van andere gebouwen en locaties in Brielle potentie ruimte bieden voor vele (w.o. glastuinbouw), kantoren, maatschappelijke zonnepanelen, maar op dit gebied nog 'braak' liggen. instelling (w.o. schoolgebouwen) en appartementencomplexen (m.n.

wooncorporaties een VvE's) te motiveren en aan te zetten om hun daken, waar geschikt, maximaal in te zetten voor het plaatsen van zonnepanelen Participatie Tijdige, begrijpelijke en volledige Een aantal uitgangspunten voor de participatie van burgers in het REStraject geven wij graag mee: Communicatie informatievoorziening naar alle de denkbare - Zorg dat participatiemogelijkheden voor inwoners en belanghebbenden niet worden ingeperkt door de coronacrisis, doelgroepen (incl. jeugd) vooraf via alle denkbare zorg dat er voldoende mogelijkheden zijn om mee te denken, te doen en te werken, op een veilige manier. middelen (ook voor verwachtingen, - Begin zo vroeg mogelijk met de participatie, want ook het scheppen van kaders en het bepalen van uitgangspunten uitgangspunten, criteria), maar ook in de en criteria gebeurt het beste samen met de samenleving. participatie zelf, inclusief de uitvoering. - Behaal tijdens het participatieproces minimaal het niveau (de trede) van meewerken/meedoen/dialoog op de participatieladder. Beperk het niet alleen tot meedenken en meepraten, maar laat het ook de uitvoering omvatten. - Betrek verschillende doelgroepen uit de samenleving, waaronder specifiek jongeren. - Zorg dat de verwachtingen voor deelnemers aan de voorkant goed gemanaged worden.

- Draag er zorg voor dat deelnemers aan het participatieproces op de juiste 'vlieghoogte' worden gebracht, zodat de dialoog op een gelijkwaardig niveau gevoerd kan worden. - Zie meekoppelkansen met andere lopende trajecten in de gemeente, bijvoorbeeld rond de transitievisies warmte en omgevingsvisies/omgevingsplannen.

Met de RES 1.0 wordt invulling gegeven aan de nationale opgave m.b.v. beproefde technieken: windturbines en Paragraaf 4.1 zonnepanelen. De inpassing hiervan geschiedt met aandacht voor het landschap, het draagvlak, de impact op het net etc. Daar waar nieuwe technieken mogelijkheden bieden, wordt dit meegenomen in de volgende versies van de RES. Vanzelfsprekend is er (ook landelijk) continue aandacht voor het toevoegen van beproefde technieken aan de scope van de RES. Daarbij is van belang dat de RES zelf geen innovatie faciliteert of financiert. Andere partijen (markt en overheid nemen daarin het voortouw, de RES volgt de ontwikkelingen en neemt deze op in opvolgers van de RES 1.0.

Brielle

Landschappelijke inpassing

Het realiseren van duurzame wind- en zonneenergie dient samen te gaan met inclusieve ontwikkeling van het landschap, de natuur en de recreatie

Energieprojecten gaan de inwoners raken in de beleving en aanblik van hun omgeving. Wegmoffelen van projecten is Elektriciteit een illusie. Waar windturbines en zonne-akkers worden ontwikkeld in het landschap, moet de kwaliteit van natuur en recreatie daar een belangrijke inclusieve randvoorwaarde zijn. Zo worden de projecten geen kale elementen in het landschap, maar onderdeel van het aangepaste landschap

In de RES 1.0 speelt ruimtelijke kwaliteit een prominente rol. Dat gaat over draagkracht van het landschap, op welke manier kan energieopwekking een rol hebben in bepaalde (type) landschappen. In tweede instantie gaat het over realiseerbaarheid van projecten voor 2030 en de aanpak via gebiedsgerichte processen door de gemeenten. Daarbij staat integraliteit centraal. de geformuleerde wens wordt daarmee weerspiegeld in de aanpak die de RES voorstaat maar vooral ook lokaal realiteit zal moeten worden.

277

Brielle

Klare taal

Voer de discussie op een voor iedereen toegankelijke wijze

278

Brielle

Haalbare Doelstelling

Houdt de discussie rond aanvragen van nieuwe energiegebruikers zuiver. Hanteer daartoe uitsluitend een 0-meting als maatstaf en referentiepunt, uitgevoerd voor alle RES-regio's.

De concept RES is moeilijk leesbaar. De opgave is abstract. De kaarten zijn onduidelijk. Communicatie - Maak de RES 1.0 voor iedereen toegankelijk - Gebruik begrijpelijke taal en maak (meer) gebruik van andere communicatiemiddelen dan geschreven tekst - Maak dat iedereen de kaarten begrijpt. - Maak de opgave voor Voorne-Putten concreet. - Maak het doel en instrumentarium duidelijk. Voorne Putten heeft als doelstelling om in 2040 energie neutraal te zijn. Maak hier gebruik van een 0 meting in 2020 . Systeemanalyse Het level van energiegebruik daarin is het uitgangspunt, de maatstaf en het referentiepunt. We roepen de gemeente en provincie op om in hun overwegingen rond aanvragen de energievraag te relateren aan deze 0 meting. Hiermee voorkomen we 'schuivende panelen' en willen we de energiebehoefte van nieuwe grote energiegebruikers zoals data centers en nieuwe bedrijvenparken/industrie uitsluiten.

4

Het RES-traject richt zich momenteel op 'wat' de regio wil doen als het gaan om de inzet van warmte. 'Hoe' dit paragraaf 2.2 - 2.4 georganiseerd gaat worden, waaronder financiering valt, is onderdeel van het vervolgtraject. Wanneer de partijen die 3 - 3.3 in het RES samenwerken daaraan behoefte hebben, kan de mogelijkheid van 'duurzaamheidsleningen' verkend worden.

Zon op daken vormt een belangrijk deel in van de ambitie van de regio. Daarom wordt regionaal de inzet daarop geïntensiveerd. Gemeenten worden in deze primair lokale aanpak ondersteund met data/informatie, kennisuitwisseling en monitoring. Daarnaast kan de RES regiobrede belemmeringen of ontbrekende randvoorwaarden onder de aandacht brengen van relevante stakeholders.

Paragraaf 8.3.3

Dank voor uw inbreng. Het communiceren over de RES richt zich vanuit de regio vnl. op volksvertegenwoordigers. Het 2.3, 7.1, 8.1, verder rechtstreeks communiceren met inwoners is aan de gemeenten. Uitvoering van burger-participatie is volgens afspraak in hele document buiten scope van de RES RDH. De regio ondersteunt de gemeenten met algemene kennis/communicatie op gebied verweven van participatie (incl. communicatie gericht op jongeren) en adviseert verschillende participatie/communicatieinstrumenten. Daartoe zetten we zoveel mogelijk (on- en offline) middelen en methoden in. Tevens wordt gebruik gemaakt van de communicatiemiddelen van het Nationaal Programma RES.

Dit komt op meerdere plekken terug, Paragraaf 4.1, paragraaf 7.3 en paragraaf 8.3.4 (frame 1 en 2) Het antwoord is tweeledig: 1) We nemen leesbaarheid en aantrekkelijkheid mee bij het schrijven en het opmaken van In (opmaak) het product RES 1.0. Ook beeldmateriaal incl. kaarten zullen gebruikt en gecontroleerd worden. Als gevolg van de document inhoudelijke uitdaging blijft echter wel een omvangrijk en complex product met een korte samenvatting. 2) de verweven, high res opgaven voor Voorne-Putten concreet maken is geen communicatief vraagstuk/buiten scope. figuren. (m.u.v. deel buiten scope) De landelijke afspraak is dat we toewerken naar een 49% CO2-reductie ten opzichte van 1990. Dit is het referentiekader voor de RES.

1.1

Beantwoordingen wensen en bedenkingen RES Rotterdam Den Haag 31 maart 2021

Nr

Organisatie

279

Brielle

Onderwerp / steekwoorden Zekerheid bieden

280

Brielle

Dit komt uit de aanbiedingsbrief. Alle wensen en bedenkingen zijn apart hierin gezet. Maar er staat zoveel in de brief, daarom ook heel die brief hierin gezet.

281

Capelle aan den IJssel

282

Korte formulering

Antwoord

Verwijzing RES 1.0

Draagvlak energieprojecten onder bevolking, Wij geven graag mee dat we willen we willen toewerken naar beleid waarin is opgenomen dat: Algemeen passen in landschap. Duidelijkheid over opgave · Er aan energieprojecten scherpe randvoorwaarden worden gesteld die bijdragen aan landschappelijke inpassing en zoekgebied en hoe men omgaat met initiatieven als behoud van biodiversiteit opgave is bereikt, of juist niet. RES verankeren in · Inzichtelijk wordt hoe groot de opgave is per zoekgebied. alle beleidsdomeinen. · Hoe de gemeente omgaat met initiatieven wanneer de opgave van de RES per zoekgebied is bereikt, of juist niet kan worden bereikt. . Er randvoorwaarden worden gesteld die financiële participatie voor inwoners mogelijk maken. Samenwerking Voorne-Putten Elektriciteit

Toelichting

Thema

Een deel van uw vraag heeft betrekking op de inhoud van de RES 1.0. Ten opzichte van de concept RES zult u hier meer concreetheid in teruglezen. De mate van concreetheid is afhankelijk van de inzichten die op lokaal niveau zijn opgedaan. Er zijn afspraken gemaakt dat dit inzicht, inclusief inzicht in draagvlak zoals u noemt, lokaal wordt opgedaan zodat volledige afwegingen kunnen worden gemaakt. Hoe de RES wordt verankerd in de beleidsdomeinen is uiteindelijk een gemeentelijke afweging waar we ernaar streven dat het landt in het omgevingsbeleid, in afstemming met ruimtelijke ontwikkeling.

O.a. paragraaf 4.3, paragraaf 7.3.5, paragraaf 8.3.4 (frame 3: draagvlak)

Afzonderlijke punten uit de brief zijn aan de orde gekomen in deze nota van beantwoording.

N.v.t.

Leesbaarheid kaarten

Betere kaarten opnemen in de RES.

De kaarten in de concept RES over de verhaallijnen en zoekgebieden zijn slecht leesbaar en daardoor niet duidelijk. Onze wens is om in de RES betere kaarten op te nemen.

Dank voor uw heldere signaal. We nemen leesbaarheid en duidelijkheid van de kaarten mee bij het schrijven en opmaken van het product RES 1.0.

Capelle aan den IJssel

Zoekgebied A20

Expliciet duidelijk maken dat er geen sprake is van windmolens in de verstedelijkte oostkant van de zone langs de A20 waaronder in en rond Capelle aan den IJssel.

Wij gaan er vanuit dat in het zoekgebied langs de A20 in en rond Capelle aan den IJssel ingezet wordt op zon en niet Elektriciteit op het plaatsen van windmolens. Wij vinden windmolens niet passen in een hoog stedelijk gebied zoals het onze. Wij vinden dat niet overal in de stukken voldoende duidelijk omschreven is dat in het zoekgebied langs de A20 in en rond Capelle ingezet wordt op zon en niet op wind, mede in relatie tot de slecht leesbare kaarten. Onze wens is dat dit expliciet wordt vastgelegd in de RES.

283

Capelle aan den IJssel

Daken woningcorporaties

Met de woningcorporaties concrete afspraken maken over het op korte termijn maximaal benutten van hun daken voor zon.

284

Capelle aan den IJssel

Kleinschalige zonnevelden in parken

285

Capelle aan den IJssel

Stimulering van zonneenergie op dak

286

Capelle aan den IJssel

Voorwaarden warmtetransitie

287

Capelle aan den IJssel

Elektrificatie warmte en Ruimte houden voor lokale afwegingen en koelingsvraag innovaties wat betreft de elektrificatie van de verwarmingsvraag en aandacht besteden aan de koelingsvraag.

Zoals eind 2019 is besloten werkt Brielle nauw samen met de andere drie gemeenten van Voorne-Putten bij de ontwikkeling van de RES Rotterdam-Den Haag. De vier gemeenten delen gezamenlijk het belang om het unieke en veelzijdige landschap op het eiland te behouden en waar mogelijk te versterken. Het eiland vervult daarmee een belangrijke functie binnen de Metropool Rotterdam - Den Haag. Zowel als groene long en rustpunt binnen de sterk verstedelijkte regio (voor de eigen bevolking, maar ook als vestigingsfactor voor bedrijven) als op het gebied van recreatie en toerisme (economische betekenis). Bovendien levert het gebied met land- en tuinbouw een waardevolle bijdrage aan de voedselvoorziening. De lijn die vanuit de gemeenten van Voorne-Putten gezamenlijk is ingebracht in het proces naar de voorliggende concept-RES is gebaseerd op de volgende punten en is grotendeels verwerkt in de concept-RES: • Op basis van de ambitie in de Routekaart Duurzaam Voorne-Putten 2040, de Energieverkenning Voorne-Putten en de input die de gemeenteraden in hun consultatierondes hebben meegegeven, is door ambtenaren en bestuurders van de vier gemeenten in de periode december 2019 - maart 2020 een gezamenlijke lijn vastgesteld hoe het aandeel van Voorne-Putten in de regionale energieopgave het beste kan worden verwezenlijkt en ingepast op het eiland.

Landschap, belangen en opgave zijn hierin met elkaar in verbinding gebracht. Het uitgangspunt hierbij is dat ook een energieneutraal Voorne Putten. • Ruimtelijk houdt dit in dat aan de dynamische noord- en zuidrand van het eiland kansen worden gezien voor energietransitie (zon- en wind) en dat in het middengebied de openheid en veelzijdigheid van het landschap zoveel mogelijk behouden dient te worden: hier is mogelijk alleen zonne-energie een optie. Voor de noordrand zou de realisatie van zon- en/of windproductie ingepast moeten worden in nieuwe natuur- en recreatiegebieden om zo een energielandschap te creëren. • Zonnevelden zouden vooral in aansluiting op glastuinbouw gerealiseerd moeten worden, goed ingepast in het landschap dat zich daarvoor leent én op een aantal plekken aan de randen van bebouwde kommen, in combinatie met natuurontwikkeling en recreatie. Ook wordt zon op water voorzien in het spaarbekken op de Beerenplaat. Tevens wordt dubbel ruimtegebruik voor zonnepanelen zoals het overdekken van grote parkeerterreinen en zonnevelden bij windmolenlocaties als kansrijk gezien. Zonnevelden langs (snel)wegen wordt ook als een goede mogelijkheid gezien. • Daarnaast is er technisch een grote potentie voor geothermie aanwezig op Voorne Putten. Deze kan worden benut voor glastuinbouw, de gebouwde omgeving en (mogelijk) als exportproduct.

• Na 2030 zijn energie-eilanden in het Haringvliet een nader te onderzoeken optie en kan gekeken worden naar de mogelijkheden die innovatie biedt voor verwezenlijking van de opgave Brielle Het college kan zich vinden in de aangenomen wensen en bedenkingen en zal zo goed mogelijk hier invulling aan geven. Het college hecht, net als de gemeenteraad sterk aan het uitgangspunt dat de draagkracht van het landschap bepalend is voor de mogelijkheden. Bij de verdere concretisering zullen wij dit uitgangspunt, dat ook in de regio Rotterdam Den Haag wordt gehanteerd, gebruiken. Twee punten willen wij uitlichten omdat deze, ons inziens, bepalend zijn voor het succes en het slagen van de RES en de realisering daarvan. De gemeente Brielle vindt participatie zeer belangrijk. Er moet dan ook voor worden zorggedragen dat alle inwoners en relevante stakeholders de mogelijkheid krijgen om zowel in de voorbereidende beleidsfase van het RES-proces, als in de projectfase kunnen meedenken en bij de energieprojecten kunnen meeprofiteren. Hierdoor zal ook de draagkracht worden vergroot bij de bevolking. Gebieden met een groot aandeel in de opgave, zoals Voorne-Putten, moeten juist vanwege het landschappelijke uitgangspunt, op de één of andere wijze gecompenseerd worden, zodat er extra in het landschap geïnvesteerd kan worden dan wel dat de gemeente

Communicatie

Wij ondersteunen de inzet voor zon op daken. Dit sluit aan bij onze eigen ambities. De woningcorporaties bezitten in Elektriciteit onze regio veel daken die nog niet benut worden voor zonne- energie. Zij zijn daarmee een belangrijke doelgroep om de ' regionale doelstelling van zon op 40% van de geschikte daken in 2030 te kunnen realiseren. Onze wens is dit op te nemen in de RES, hier regionaal met de corporaties over in gesprek te gaan en met de corporaties concrete afspraken te maken over het benutten van hun daken voor zon. Schrappen van de mogelijkheid voor kleinschalige In het zoekgebied 'overige' staat onder andere beschreven dat sommige parken ruimte kunnen bieden aan Elektriciteit zonnevelden in parken. kleinschalige zonnevelden, met name parken waar minder gebruik van gemaakt wordt. De afgelopen maanden is de waarde van groen dichtbij huis nog eens extra onderstreept. Daarom is onze wens om deze mogelijkheid te schrappen uit de RES. -- -- Wij realiseren ons dat dit de opgave elders vergroot. Voor het behalen van de doelen voor zon op daken Het benutten van het dakpotentieel voor de opwek van zonne-energie vraagt grote maar essentiële investeringen. Elektriciteit zijn wij afhankelijk van landelijke subsidies en wet De terugverdientijd hangt af van landelijke subsidies en wet en regelgeving. Voor grootschalige opwek van zonneen regelgeving.

Een goede invulling hiervan is energie is een afhankelijkheid van provinciaal- en landelijk beleid voorwaardelijk voor het slagen van de regionale (bijvoorbeeld de SDE++ subsidie). Onze wens is dat in de RES duidelijk wordt geschetst dat wij als regio op dit punt doelstellingen. afhankelijk zijn van beleid van de Rijksoverheid, dat hier vanuit de regio extra aandacht voor wordt gevraagd bij de Rijksoverheid en dat dit voorwaardelijk is voor het slagen van de regionale doelstellingen voor de opwek van elektriciteit. Als voorwaarden voor de warmtetransitie opnemen Wat betreft de warmtetransitie moet woonlastenneutraliteit voor bewoners, zoals geformuleerd in het Warmte dat woonlastenneutraliteit voor bewoners moet zijn Klimaatakkoord, worden geborgd. Daarnaast onderstrepen wij het belang dat gemeenten naast wettelijke geborgd en woorden, dat gemeenten naast instrumenten ook financiële instrumenten moeten krijgen om de warmtetransitie voor iedereen mogelijk te maken. wettelijke ook financiële instrumenten krijgen. Onze wens is dat in de RES beide zaken worden benoemd en duidelijk wordt vermeld dat we, wat betreft het slagen van de regionale doelstellingen op het gebied van warmte, daarom afhankelijk zijn van beleid van de Rijksoverheid. Is de gekozen warmtestrategie in de RES gebaseerd op de laagste nationale kosten per vermeden ton CO2?

Wij ondersteunen de keuze voor een energiemix waarbij hoogwaardige bronnen ingezet worden voor hoogwaardige Warmte vraag en schaarse bronnen selectief worden ingezet. Dit betekent onder andere waar warmte een betaalbare en efficiënte oplossing is elektrificatie van de verwarmingsvraag voorkomen. Onze wens is dat daarbij wel ruimte blijft voor lokale afwegingen en innovaties. Wij vinden het een gemiste kans dat de koelingsvraag niet wordt opgenomen. Onze wens is om hier alsnog aandacht aan te besteden. Beperken van de koelingsvraag is immers, gelet op de verandering van het klimaat, ook van belang om de stijging van het elektriciteitsvraag te beperken.

5

In (opmaak) document verweven, high res figuren. In de RES 1.0 wordt voor zover dat mogelijk is invulling gegeven aan techniekspecifieke zoekgebieden voor wind- en N.v.t. (paragraaf 7.3 zonenergie. Deze aanpak is in de eerste plaats gericht op die situaties waarbij de ruimtelijke kwaliteit niet te zeer te beschrijft het lijden heeft onder de energieopwekking (draagkracht van het landschap). In tweede instantie gaat het om proces, paragraaf realiseerbaarheid in de zin van tijdsdoorloop, businesscase, netwerk en belemmeringen in bijv. ecologie of van 8.3 het gebruikte juridische aard. Deze filters kunnen ertoe leiden dat voor de periode tot 2030 realisatie niet wenselijk of niet haalbaar afwegingskader) is, maar ook het tegenovergestelde kan het geval zijn. Het realiseren van de regionale ambitie vraagt daarna een inspanning om daar waar nodig draagvlak te versterken en niet de opgave door te schuiven of aan anderen te laten. Identificeren van nieuwe zoekgebieden kunnen gemeenten doen op basis van de verhaallijnen, waarbij techniekkeuzes niet bij voorbaat (op regionale kaarten) worden gemaakt. De verhaallijn 'zon en wind langs infra' staat dus bij Capelle aangegeven als mogelijkheid vanuit ruimtelijk perspectief, waarin techniekkeuzes op lokaal niveau kunnen worden gemaakt.