External communications - Accountantsverslag.WG
Tekst van het document
Accountantsverslag 2021 Gemeente Vlaardingen 17 juni 2022
Deloitte Accountants B.V. Wilhelminakade 1 Postbus 2031 3000 CA Rotterdam Nederland Tel: 088 288 2888 Fax: 088 288 9830 www.deloitte.nl
Aan de gemeenteraad van de gemeente Vlaardingen Postbus 1002 3130 EB VLAARDINGEN Datum
Geachte leden van de raad, Graag bieden wij u hierbij ons accountantsverslag aan met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2021 van de gemeente Vlaardingen. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2021 van de gemeente Vlaardingen.
17 juni 2022
Bij de jaarrekening 2021 van de gemeente Vlaardingen hebben wij een goedkeurende controleverklaring verstrekt
Ons kenmerk
De jaarrekening 2021 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Vlaardingen. Bij deze jaarrekening hebben wij een goedkeurende controleverklaring voor het getrouwe beeld en de rechtmatigheid verstrekt.
220673829B/WK Behandeld door
J.M. de Winter MSc RA G.J. Broekhuizen MSc RA
Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging van 7 december 2021 en met ons auditplan, dat op 22 september 2021 is besproken in uw auditcommissie. Wij bespreken onze bevindingen met de auditcommissie
Wij zullen deze (concept)rapportage op 15 juni 2022 bespreken tijdens de bijeenkomst met uw auditcommissie. De inhoud van dit accountantsverslag is door ons afgestemd met uw portefeuillehouder financiën, de directie, de concercontroller, en de betrokken medewerkers van de afdeling Financiën. Hoogachtend, Deloitte Accountants B.V. Was getekend: drs. R.M.J. van Vugt RA
Op alle opdrachten verricht door Deloitte, behoudens M&A Diensten, zijn de ‘Algemene Voorwaarden Dienstverlening Deloitte Nederland, januari 2020’ gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel onder nummer 24362837 van toepassing. Deloitte Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel te Rotterdam onder nummer 24362853. Deloitte Accountants B.V. is a Netherlands affiliate of Deloitte NWE LLP, a member firm of Deloitte Touche Tohmatsu Limited.
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Vlaardingen
Inhoudsopgave
Bestuurlijke samenvatting
4
•
Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
5
•
Onze belangrijkste conclusies als basis voor de controleverklaring
8
Bevindingen jaarrekening
10
•
De financiële positie van uw gemeente
11
•
Belangrijkste bevindingen uit onze controle
16
Interne beheersing
24
•
25
Belangrijkste bevindingen inzake de interne beheersing
Overige aangelegenheden
26
•
27
Overige aangelegenheden
Bijlagen
28
•
Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen
29
•
Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle
30
•
Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen
31
•
Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2021
32
•
Bijlage B2 - Bevindingen controle SiSa-bijlage Tozo 2021
34
•
Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging
35
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
220673829B/WK/3
Bestuurlijke samenvatting
220673829B/WK/4
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Vlaardingen
Bestuurlijke samenvatting Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Getrouwheid en rechtmatigheid
•
Wij hebben een goedkeurende controleverklaring verstrekt voor het getrouwe beeld en de rechtmatigheid.
•
De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 2,86 miljoen, respectievelijk € 8,59 miljoen.
Welke verbeteringen zien Wij zien dat uw gemeente de volgende verbeteringen heeft gerealiseerd: wij? • De accountantscontrole van de jaarstukken 2021 heeft een kortere doorlooptijd gehad dan in voorgaande boekjaren. Deze versnelling in de controle is met name het gevolg van het feit dat er voorafgaand aan de controle duidelijke(re) afspraken zijn gemaakt, terwijl er bovendien bij aanvang van de controle een volledig opstel- en samensteldossier beschikbaar was.
Belangrijke aandachtspunten
Financiële positie
Wij signaleren de volgende aandachtspunten: •
In 2021 heeft de gemeente Vlaardingen een onderhoudsvoorziening ingesteld. Bij het instellen van een dergelijke voorziening gelden specifieke eisen op het gebied van de verslaggeving, maar ook op het gebied van het ‘controleerbaar zijn’ van de cijfers. Tijdens de controle bleek dat de schattingen die ten grondslag lagen aan deze voorziening onvoldoende controleerbaar waren, zodat niet beoordeeld kon worden of de voorziening voldoet aan het Besluit Begroting en Verantwoording. Wij concluderen derhalve dat het uitvoeren van een zichtbare en diepgaande compliance check een aandachtspunt vormt bij besluitvormingsstukken, waarbij het verslaggevingsstelsel specifieke eisen stelt.
•
Uw gemeente heeft te maken met een toenemend aantal SiSa-regelingen en ontvangt daarnaast nog diverse projectsubsidies van de provincie en de Metropoolregio. De omvang van deze regelingen en subsidies neemt naar verwachting in de komende jaren nog verder toe. Naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole zijn er diverse correcties doorgevoerd op de posten die samenhangen met deze regelingen en subsidies. Wij concluderen derhalve dat het verwerken van de baten die samenhangen met deze regelingen en subsidies een specifiek aandachtpunt vormt voor 2022 e.v., en adviseren de gemeente Vlaardingen om de interne beheersing hier op een passende wijze op aan te passen.
•
De financiële positie ultimo 2021 is verbeterd ten opzichte van 2020.
•
Uw gemeente heeft in 2021 ook de risico’s die voortvloeien uit het herstelplan betrokken bij het bepalen van het weerstandsvermogen. De onderkende risico’s stijgen hierdoor tot € 37,6 miljoen (2020: € 2,7 miljoen). De beschikbare weerstandscapaciteit ultimo 2021 bedraagt € 22,3 miljoen (2020: € 18,2 miljoen). Deze is lager dan de door de gemeente Vlaardingen onderkende en aanwezige risico’s. Wij merken volledigheidshalve op dat, indien er tijdens het vaststellen van de jaarrekening 2021 besloten wordt om het gerealiseerde resultaat over 2021 toe te voegen aan de weerstandscapaciteit, deze weer hoger uitkomt dan het totaal van de door de gemeente Vlaardingen onderkende en aanwezige risico’s.
•
Uw jaarrekening toont wat betreft de baten en lasten een verschil tussen de begroting en de realisatie, en kent een relatief hoog voordelig rekeningresultaat 2021, ad € 24,1 miljoen (2020: voordelig € 6,7 miljoen). Van dit voordelige resultaat was reeds € 15,5 miljoen voorzien na de laatste begrotingswijzging over 2021. Belangrijke afwijkingen tussen de begroting en de realisatie in 2021 zijn grotendeels te herleiden tot: o o o
Bestuurlijke samenvatting
onderwijs, economie en haven: Minder uitgaven op het onderwijsachterstandenbeleid en op het onderdeel kinderopvang: € 1,1 miljoen; sociaal domein: Minder uitgaven vanwege de ROGPlus op het onderdeel Wmo ad € 3,4 miljoen; financiën: Een gerapporteerde, maar niet in de begroting 2021 verwerkte, extra opbrengst inzake het gemeentefonds ad € 1,6 miljoen en de vrijval van de raming betreffende de coronasteunpakketten ad € 1 miljoen.
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
220673829B/WK/5
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Vlaardingen
Bestuurlijke samenvatting Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
Interne beheersing (vervolg)
Kwaliteit verslaggeving
•
Op basis van de interim-controle 2021 hebben wij tekortkomingen geïdentificeerd in de interne-beheersingsmaatregelen voor de financiële verslaggeving. Onze belangrijkste bevindingen zijn met u gedeeld via de boardletter d.d. 8 december 2021, met kenmerk 21120B3654.02/LR. Deze rapportage is besproken in de auditcommissie van 15 december 2021. In het voorliggende accountantsverslag vindt u onze bevindingen naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole.
•
Op grond van artikel 2:393 lid 4 van het Burgerlijk Wetboek dienen wij de bevindingen te rapporteren met betrekking tot de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. In onze boardletter d.d. 8 december 2021, met kenmerk 21120B3654.02/LR, hebben wij onze bevindingen aan u gerapporteerd. Onze conclusie is dat er sprake is van tekortkomingen die van invloed zijn op de wijze waarop de jaarrekeningcontrole wordt verricht. Naar aanleiding van onze bevindingen hebben wij geconstateerd dat wij voor onze werkzaamheden niet kunnen steunen op de IT-beheersmaatregelen. Wij hebben daarom (extra) gegevensgerichte controlewerkzaamheden verricht, waaronder detailcontroles. Hierbij zijn geen afwijkingen geconstateerd.
Tijdens de controle hebben wij het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingsvraagstukken geëvalueerd. Hierbij valt te denken aan het proces om tot schattingen te komen, zoals bij de grondexploitatie en de voorzieningen. Bij díe processen waarbij wij dat nodig achtten, hebben wij specialisten betrokken. Dit betrof de controle van de WNT-verantwoording.
Grondexploitatie
Sociaal domein
Bestuurlijke samenvatting
•
Voor de grondexploitatie hebben wij het proces, de dossiervorming en de onderbouwingen beoordeeld waarop het management de geactualiseerde schattingen heeft gebaseerd. Wij hebben onder andere de realisatie en de geactualiseerde schattingen ultimo 2021 versus de schattingen in de jaarrekening 2020 geanalyseerd (‘backtesting’). Wij zijn van mening dat de waardering van de grondexploitatie op basis van de hiervoor beschreven werkzaamheden en bevindingen juist is en consistent is met voorgaand jaar.
•
Wij hebben in het eerste kwartaal van 2022, voorafgaand aan de accountantscontrole van de jaarstukken 2021, onze werkzaamheden voor de waardering van de grondexploitatie ultimo 2021 opgestart. Hierdoor waren de belangrijkste controlevraagstukken al vroeg in het opstel- en samenstelproces van de jaarrekening bekend. Deze kwesties zijn vervolgens tijdig door de organisatie opgevolgd. Dankzij de constructieve opstelling van en samenwerking met de afdeling hebben wij de controle van de grondexploitatie tijdig kunnen afronden.
•
Wij hebben van uw organisatie vernomen dat er in 2022 binnen verschillende grondexploitaties herzieningen/herijkingen van het programma aan de gemeenteraad zullen worden voorgelegd. Afhankelijk van de uitwerking van deze herzieningen/herijkingen, en van de uitkomsten van de besluitvorming herover, kan dit effect hebben op het activiteitenniveau van de grondexploitaties. Daar waar grondexploitaties in 2021 ‘stillagen’, kan er in 2022 een verhoogd activiteitenniveau ontstaan, wat de herzieningsprocessen voor de jaarrekening 2022 complexer en intensiever maakt. Wij vragen de gemeente Vlaardingen om hier aandacht aan te besteden, mede in het kader van het kwalitatief op een hoog niveau (kunnen) houden van de financiële projectbeheersing.
•
In 2021 zijn er diverse taxaties geactualiseerd door medewerkers van uw organisatie. Voor de controle van boekjaar 2022 dienen deze onderbouwingen te worden geactualiseerd door externe deskundigen.
•
Wij hebben de verantwoorde baten en lasten inzake het sociaal domein beoordeeld. Hierbij hebben wij geconstateerd dat de lasten inzake de Wet maatschappelijke ondersteuning en de Jeugdwet bovenlokaal, die voortvloeien uit de gemeenschappelijke regelingen ROGPlus NWN en Jeugdhulp Rijnmond, op grond van de conceptjaarstukken 2021 van deze verbonden partijen zijn verantwoord. Deze conceptcijfers kunnen echter nog wijzigen, met eventueel wijzigingen in uw jaarstukken tot gevolg, afhankelijk van de omvang van de wijzigingen. De controle van de lasten inzake de Jeugdwet Lokaal is op 24 mei 2021 door de accountant van ROGPlus afgerond. Hierbij zijn geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd. In het onderdeel ‘Sociaal domein’ gaan wij hier nader op in. Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
220673829B/WK/6
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Vlaardingen
Bestuurlijke samenvatting Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
Naleving van de Europese Wij hebben geen bevindingen geconstateerd die meewegen in ons rechtmatigheidsoordeel. aanbestedingsregels Sociaal domein (vervolg)
•
Wat betreft de controle van de verbonden partij Stroomopwaarts MVS zijn tijdens de controle op de verstrekte uitkeringen fouten geconstateerd inzake de Participatiewet, de Tozo 3-regeling en de Tozo 4-regeling. Deze fouten wegen voor een bedrag van € 0,4 miljoen mee in het oordeel wat betreft de controle van de gemeente Vlaardingen, aangezien deze taken in mandaat worden uitgevoerd door Stroomopwaarts.
Begrotingsrechtmatigheid Wij verwijzen voor een inhoudelijke analyse van de overschrijdingen naar de analyse van de begrotingsrechtmatigheid, zoals opgenomen in het hoofdstuk ‘Toetsingskader begrotingsrechtmatigheid’ in de jaarrekening. Hiermee legt het college verantwoording af over de rechtmatigheid van de lasten over 2021. Er zijn geen lastenoverschrijdingen geconstateerd die formeel als onrechtmatig dienen te worden aangemerkt en die meewegen in ons rechtmatigheidsoordeel.
Speerpunten auditcommissie
Frauderisicoanalyse
Uw auditcommissie heeft ons de volgende aandachtspunten meegegeven: •
Implementatie van de rechtmatigheidsverantwoording
•
Kwaliteitsagenda P&C cyclus
•
Projectbeheersing
Wij hebben dit jaar tijdens onze frauderisicoanalyse gebruikgemaakt van uw frauderisicoanalyse. Het opstellen van een frauderisicoanalyse draagt bij aan de bewustwording met betrekking tot de (fraude)risico’s die bij de gemeente Vlaardingen worden onderkend. Wij hebben vastgesteld dat u op een adequate wijze opvolging geeft aan integriteitsmeldingen. Tijdens onze controle over 2021 zijn door ons geen fraudegevallen geconstateerd.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
220673829B/WK/7
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Vlaardingen
Bestuurlijke samenvatting Onze belangrijkste conclusies als basis voor de controleverklaring
Onze opdracht is ongewijzigd uitgevoerd Met de opdrachtbevestiging van 7 december 2021 heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2021. Naast de opdrachtbevestiging zijn bepalend (geweest) voor onze controle:
•
Het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado).
•
Het normenkader 2021, dat op 16 december 2021 is vastgesteld door de gemeenteraad.
De reikwijdte van onze controle staat omschreven in de opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking of wijziging in de reikwijdte van onze controle. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2021 voldoende voor de doelstelling van onze controle. Bij de jaarrekening 2021 van de gemeente Vlaardingen hebben wij een goedkeurende controleverklaring verstrekt Wij hebben de controle van de jaarrekening 2021 van de gemeente Vlaardingen uitgevoerd en hebben een goedkeurende controleverklaring verstrekt voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid. Wij hebben drie niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot het vermogen en het resultaat Wij hebben tijdens onze controle enkele nietgecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd, groter dan onze minimumdrempel, die van invloed zijn op het vermogen en/of het resultaat van de gemeente. Zie hiervoor tevens Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen. Dit betreft in twee gevallen fouten die in 2020 zijn geconstateerd en gerapporteerd, en die daardoor eveneens doorwerken op het in 2021 gepresenteerde vermogen en resultaat.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Het betreft een fout inzake de afrekening ROGPlus Jeugdwet Lokaal 2020 en een fout inzake de overlopende passiefpost met betrekking tot de Blankenburgverbinding. De totale omvang bedraagt € 0,3 miljoen. Over het boekjaar 2021 heeft de gemeenschappelijke regeling Stroomopwaarts MVS fouten gerapporteerd inzake het uitvoeren van de Participatiewet en de Tozo, met een gezamenlijk omvang van € 0,4 miljoen. Daarnaast hebben wij geconstateerd dat een reservemutatie van € 0,2 miljoen niet via de resultaatbestemming is gelopen. Tot slot is geconstateerd dat de afrekening 2021 van de ROG Plus ad 0,2 miljoen niet is verwerkt in de jaarstukken. Hierdoor weegt er een totale fout van € 1,1 miljoen mee in het oordeel over de getrouwheid van het vermogen en het resultaat 2021.
2021 verantwoorde informatie. Deze fout betreft de G4- regeling zoals uitgevoerd door Stroomopwaarts. Het verschil bedraagt € 0,1 miljoen.
Wij hebben controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot de rechtmatigheid
Significante verslaggevingsgrondslagen en de toepassing hiervan zijn belangrijk voor de presentatie van de financiële positie en de resultaten van uw gemeente. Daarnaast vereisen zij van het management het toepassen van oordeelsvorming ten aanzien van moeilijke, subjectieve en complexe posities, vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn.
De in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties over 2021, zijn in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand gekomen, in overeenstemming met de begroting en met de in de relevante wet- en regelgeving opgenomen bepalingen, zoals opgenomen in het normenkader 2021, met uitzondering van de door de gemeenschappelijke regeling Stroomopwaarts MVS gerapporteerde fouten ad € 0,4 miljoen. Op basis van onze controlewerkzaamheden en de toelichting in de jaarrekening (hoofdstuk: ‘Toetsingskader begrotingsrechtmatigheid’) constateren wij dat er geen begrotingsoverschrijdingen meewegen in ons rechtmatigheidsoordeel. Feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot SiSa Wij hebben één controleverschil (fouten en/of onzekerheden) geconstateerd in de in de SiSa-bijlage Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) Wij hebben tijdens onze controle geen nietgecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd groter dan onze rapporteringsdrempel, die van invloed zijn op de WNT. Voor de controle van de WNT hebben wij onze interne specialisten ingezet. Er zijn geen belangrijke wijzigingen doorgevoerd in de verslaggevingsregels
De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van de gemeente zijn uiteengezet in de toelichting op de jaarrekening 2021, onder ‘Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling’. Wij hebben het door het college en het ambtelijk management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingspraktijken geëvalueerd, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij zijn van mening dat de verslaggevingsvraagstukken en de toegepaste inschattingen goed onderbouwd en redelijk zijn, en dat deze consistent zijn gebruikt.
Bijlagen
220673829B/WK/8
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Vlaardingen
Bestuurlijke samenvatting Onze belangrijkste conclusies als basis voor de controleverklaring
Wij zijn onafhankelijk van de gemeente Vlaardingen Ons zijn geen relaties bekend tussen Deloitte Accountants B.V. en haar zuster- en/of dochterondernemingen of de member firms van Deloitte Touche Tohmatsu Limited en hun respectievelijke zusteren/of dochterondernemingen en de gemeente, die naar ons professionele oordeel mogelijk van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid.
De programmaverantwoording vormt samen met de verplicht voorgeschreven paragrafen (over onder andere weerstandsvermogen en risicobeheersing, bedrijfsvoering en verbonden partijen) het jaarverslag.
Onze volledige onafhankelijkheidsbevestiging is te vinden in Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging.
Op basis van de Nederlandse wetgeving en de Nadere Voorschriften Controle- en Overige Standaarden (NVCOS) 720 is de accountant verplicht bepaalde werkzaamheden uit te voeren met betrekking tot het jaarverslag en de andere informatie die in de jaarstukken is opgenomen. Als onderdeel van dit vereiste hebben wij de volgende werkzaamheden uitgevoerd:
De grondslagen van de jaarrekening zijn aanvaardbaar
•
De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van uw gemeente zijn uiteengezet in de waarderingsgrondslagen in de jaarrekening 2021.
Wij hebben vastgesteld dat het jaarverslag de vereiste informatie bevat op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en artikel 26 BBV.
•
Wij hebben, voor zover wij kunnen beoordelen, vastgesteld dat de verklaringen van het college van burgemeester en wethouders in het jaarverslag, en de andere informatie zoals opgenomen in de jaarstukken, verenigbaar zijn met de beweringen en verklaringen die in de jaarrekening zijn opgenomen.
•
Wij hebben vastgesteld dat de verklaringen in het jaarverslag overeenstemmen met de resultaten van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden.
De grondslagen zijn toegepast met inachtneming van de voorschriften zoals opgenomen in het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten. De grondslagen zijn aanvaardbaar. Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening. De jaarstukken 2021 van uw gemeente bestaan uit: •
Het jaarverslag 2021 (programmaverantwoording en verplichte paragrafen).
•
De jaarrekening 2021 (balans met toelichting, overzicht van baten en lasten met toelichting en de SiSa-bijlage).
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
220673829B/WK/9
Bevindingen jaarrekening
220673829B/WK/10
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Vlaardingen
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente
De vermogenspositie van uw gemeente is verbeterd Het BBV, de verslaggevingsregels voor gemeenten, maakt een duidelijk onderscheid tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen worden gemuteerd. In 2021 is dit incidenteel echter wel gebeurd, door het omzetten van de voorziening groot onderhoud naar een bestemmingsreserve, wegens het ontbreken van toereikende controleinformatie. De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van de resultaatbestemming. Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten over het boekjaar 2021 bedraagt € 13,4 miljoen voordelig. Per saldo is tussentijds € 10,7 miljoen aan de reserves onttrokken, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2021 circa € 24,1 miljoen voordelig bedraagt. Dit resultaat is afzonderlijk vermeld onder het eigen vermogen in de balans.
Eigen vermogen (x € 1 miljoen)
2021
2020
2019
2018
Eigen vermogen per 1 januari
45,6
41,1
85,2
80,9
-/- 10,7
-/- 2,2
-/- 6,4
-/- 4,8
Gerealiseerd resultaat
24,1
6,7
-/- 2,3
9,1
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten
13,4
4,5
-/- 8,7
4,3
Directe vermogensmutatie
1,2
Eigen vermogen per 31 december
60,2
Tussentijdse resultaatbestemming
-/- 35,4
45,6
41,1
85,2
In het overzicht hiernaast hebben wij de ontwikkeling van het eigen vermogen opgenomen. De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2021 circa 16,2% van het balanstotaal (ultimo 2020: 12,1% van het balanstotaal) en is verbeterd ten opzichte van 2020.
Exploitatieresultaat (x € 1 miljoen)
Saldo baten en lasten
Totale baten
296,1
Totale lasten
-/- 282,7
Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar is weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten, plus of min de tussentijdse resultaatbestemming. Deze tussentijdse resultaatbestemming bestaat uit de onttrekkingen aan en stortingen in reserves gedurende het boekjaar. Deze mutaties in reserves vinden plaats op basis van door de gemeenteraad genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van eerdere politieke besluitvorming. Wat het voorgaande concreet betekent voor uw gemeente, hebben wij in het overzicht hiernaast weergegeven.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten
13,4
Af: stortingen in reserves
-/- 0,7
Bij: onttrekkingen aan reserves
11,3
Saldo mutaties reserves
10,6
Gerealiseerd resultaat
24,0
Overige aangelegenheden
Bijlagen
220673829B/WK/11
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Vlaardingen
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente
Het overzicht van baten en lasten over het boekjaar 2021 laat een voordelig gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten van € 13,4 miljoen zien, ten opzichte van een begroot voordelig saldo van € 4,5 miljoen (begroting na wijziging). De jaarrekening 2021 sluit - na verwerking van de mutaties in reserves – met een voordelig gerealiseerd resultaat van circa € 24,1 miljoen. Van dit voordelige resultaat was reeds € 15,5 miljoen voorzien na de laatste begrotingswijzging 2021.
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten (x € 1 miljoen)
In de programmaverantwoording geeft het college per programma op hoofdlijnen een verklaring voor de gerealiseerde afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. De gemeente heeft de belangrijkste verschillen toegelicht en heeft de financiële impact ervan in kaart gebracht. Belangrijke afwijkingen tussen het begrote en het gerealiseerde resultaat 2021 zijn:
(10)
•
Onderwijs, economie en haven: Minder uitgaven op het onderwijsachterstandenbeleid en op het onderdeel kinderopvang: € 1,1 miljoen.
(5)
•
Sociaal domein: Minder uitgaven door de ROGPlus op het onderdeel Wmo: € 3,4 miljoen.
•
Financiën: Een gerapporteerde, maar niet in de begroting 2021 verwerkte, extra opbrengst gemeentefonds ad € 1,6 miljoen en de vrijval van de raming betreffende de coronasteunpakketten ad € 1 miljoen.
In de paragraaf Begrotingsrechtmatigheid van onze rapportage gaan wij nader in op de verschillen tussen de begrote en de werkelijke lasten in het kader van de begrotingsrechtmatigheid.
15
10 5 (5) 2018
2019
2020
2021
Mutaties in reserves (x € 1 miljoen) -
(10) (15)
2018
2019
2020
2021
Gerealiseerd resultaat (x € 1 miljoen) 30 20 10 (10) 2018
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
2019
2020
2021
Overige aangelegenheden
Bijlagen
220673829B/WK/12
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Vlaardingen
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Kengetallen voor de gemeente Vlaardingen (begroot en werkelijk over de periode 2018-2021)
Solvabiliteit
25%
8%
20%
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten (x € 1 miljoen)
Grondexploitatiequote 15
6%
15%
4%
10%
10
2%
5%
0%
0% 2018
2019
Begroot
2020
2021
2018
Werkelijk
2019
Begroot
2020
5
2021
Werkelijk -
Netto schuldquote
Structurele exploitatieruimte
150%
(5)
6% 4%
100%
2%
(10)
0%
50%
-2% -4%
0%
(15)
-6% 2018
2019
Begroot
Bestuurlijke samenvatting
2020
2021
Werkelijk
Bevindingen jaarrekening
2018
2019
Begroot
Interne beheersing
2020 Werkelijk
2021
2018 Begroot
Overige aangelegenheden
2019
2020
Begroot na wijziging
Bijlagen
2021
Werkelijk
220673829B/WK/13
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Vlaardingen
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente
Voorspellende waarde van uw begroting De jaarrekening 2021 sluit met een positief gerealiseerd resultaat van circa € 24,1 miljoen. De begroting is voor uw gemeente een belangrijk sturingsinstrument. Het is een kaderstellend document waarmee de gemeenteraad de financiële en beleidsmatige kaders vaststelt waarbinnen het college zijn beleid en doelen kan realiseren. De gemeenteraad heeft de focus gelegd op het realiseren van de gestelde doelen. De realiteit hiervan is echter niet altijd in balans met de beschikbare capaciteit en mogelijkheden. Hiermee is de begroting meer gebaseerd op uw politiek-bestuurlijke ambities dan op datgene wat uw gemeente daadwerkelijk met de beschikbare middelen en capaciteit kan realiseren. Dit is in uw organisatie o.a. zichtbaar bij het realiseren van het investeringsvolume, waaronder de investeringen in de openbare ruimte. Zo was er in de programmabegroting initieel voor jaarschijf 2021 een investeringsvolume geraamd ad € 44 miljoen en zijn er slechts bestedingen geweest van € 8,0 miljoen. De voornaamste verklaring voor deze onderbesteding betreft een vertraging in de uitvoering. Ook op de programma’s zien wij in de verschillenverklaring dat bepaalde activiteiten (nog) niet uitgevoerd konden worden in 2021, waardoor de lasten lager uitvallen. Uw organisatie is zich bewust van deze problematiek.
In dit licht adviseren wij u dit nader te onderzoeken en eventueel maatregelen te nemen om de voorspellende waarde van de begroting van zowel de investeringen als de baten en lasten en de uitvoeringskracht ervan dichter bij elkaar te brengen.
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten | Begroting vs realisatie (x € 1 miljoen) 20 10 (10) (20) Begroting Realisatie Begroting Realisatie 2020 2020 2021 2021
Baten | Begroting vs realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1 miljoen) 300 295 290 285 280 Begroting Realisatie Begroting Realisatie 2020 2020 2021 2021
Lasten | Begroting vs realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1 miljoen) 310 300 290 280
270 Begroting Realisatie Begroting Realisatie 2020 2020 2021 2021
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
220673829B/WK/14
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Vlaardingen
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente
Het weerstandsvermogen is afgenomen Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit op basis van de door de gemeente geschatte risico’s. Beide zijn gemuteerd in 2021; de ratio weerstandsvermogen is met 6,1 afgenomen. Beschikbare weerstandscapaciteit
Ten opzichte van 2020 is hiermee sprake van een toename van de gekwantificeerde risico’s met € 34,9 miljoen. Dit wordt grotendeels veroorzaakt door de risico’s van een stijgende inflatie, een stijgende rente, en onzekerheid over de wijze waarop de gelden uit het 40 gemeentefonds wordt herverdeeld, naast de mate waarin het ombuigingsvraagstuk inzake het sociaal 30 domein uit het herstelplan gerealiseerd kan worden. 20
De door uw gemeente berekende beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt € 22,3 miljoen (2020: € 18,2 miljoen). De beschikbare weerstandscapaciteit is toegenomen ten opzichte van voorgaand jaar.
Benodigde weerstandscapaciteit De inventarisatie van risico’s – die in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag is opgenomen – geeft een indicatie van de financiële omvang van de belangrijkste (specifieke) risico’s, inclusief een schatting van de kans dat het geïdentificeerde risico zich voordoet, om daarmee de benodigde weerstandscapaciteit te kunnen bepalen. Daarbij geeft het college een doorlopend inzicht in de grootste risico’s (qua financiële impact en kans) voor uw gemeente, en is vermeld welke risico’s zijn vervallen en/of nieuw zijn geïdentificeerd. Ook is een inhoudelijke toelichting gegeven op nieuw gedefinieerde en gewijzigde risico’s in de top van de belangrijkste risico’s.
Uw weerstandscapaciteit van € 22,3 miljoen is niet 10 toereikend in relatie tot de berekende risico’s van € 37,6 miljoen. Dit is door het college inhoudelijk nader toegelicht in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen’ van het jaarverslag.
Bevindingen jaarrekening
2018
2019
2020
2021
Benodigde weerstandscapaciteit
Wij merken volledigheidshalve op dat, indien er ten tijde van het vaststellen van de jaarrekening 2021 wordt besloten om het gerealiseerde resultaat 2021 toe te voegen aan de weerstandscapaciteit, deze weer hoger zal liggen dan de door de gemeente Vlaardingen onderkende en aanwezige risico’s.
Beschikbare weerstandscapaciteit
Ratio weerstandsvermogen 8 6 4
Uw gemeente heeft op basis van deze risicoinventarisatie berekend wat de benodigde weerstandscapaciteit is. Het berekende bedrag voor specifieke risico’s bedraagt € 37,6 miljoen (2020: € 2,7 miljoen).
Bestuurlijke samenvatting
Weerstandscapaciteit (x € 1 miljoen)
2 2018
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2019
2020
2021
220673829B/WK/15
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Vlaardingen
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Speerpunten auditcommissie
Speerpunt Implementatie van de rechtmatigheidsverantwoording
Dit heeft geleid tot de volgende resultaten:
In 2021 heeft uw gemeente diverse voorbereidingen getroffen om tot een herziening van het normen- en toetsingskader te komen, zodat vanaf 2022 de rechtmatigheidsverantwoording kan worden opgesteld. Om de eerste ervaringen op te doen, heeft uw gemeente in 2021 een pilot uitgevoerd voor het proces subsidieverstrekking. Het oordeel over de rechtmatigheid van dit proces is in de jaarstukken 2021 in de paragraaf ‘Bedrijfsvoering’ opgenomen. Wij concluderen dat onze controlebevindingen overeenstemmen met de verantwoording die is opgenomen in deze paragraaf. Speerpunt Kwaliteitsagenda P&C-cyclus In 2021 is de kwaliteitsagenda P&C-cyclus opgesteld. Deze kwaliteitsagenda heeft als doel om op een gestructureerde wijze invulling te geven aan diverse bevindingen en constateringen uit onze eerdere rapportages met betrekking tot de interne beheersing van de gemeente Vlaardingen, maar dient ook om de interne ambities en de opvolging daarvan te monitoren. Als concrete invulling van de kwaliteitsagenda is het ‘P&C Spoorboekje’ opgesteld en wordt er bij elk ‘op te maken’ P&C-instrument gestart met een interne kick-off, waarbij er niet alleen verbeterpunten worden benoemd, maar ook wordt aangegeven hoe deze worden meegenomen in het proces.
In 2021 is door de gemeente Vlaardingen de focus gelegd op de onderdelen budgetbeheersing/begrotingsrechtmatigheid, doorlooptijden, betrokkenheid van de organisatie, en het verbeteren van de informatievoorziening aan de raad.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
•
Het organiseren van een tafeltjesavond over de begroting.
•
Extra informatievoorziening voor de raad over het opvolgen van het herstelplan.
•
Het in de tweede voortgangsrapportage opnemen van een integraal beeld van de inhoud en de begrotingsrechtmatigheid.
•
Verbeterslagen in de paragraaf bedrijfsvoering en inzicht in het weerstandsvermogen.
•
Een tijdige oplevering van de jaarstukken 2021 en van het opstel- en samensteldossier, met als resultaat een tijdige afronding van de accountantscontrole en een tijdige oplevering van de controleverklaring.
Wij zullen de voortgang van de kwaliteitsagenda inzake de P&C-cyclus in de komende jaren expliciet bij de accountantscontrole betrekken, en zullen hierover aan u rapporteren. Speerpunt Kredieten In ons auditplan hebben wij aangegeven dat wij tijdens de accountantscontrole 2021 specifieke aandacht zouden besteden aan de kredieten met betrekking tot het Integraal Huisvestingsplan primair, speciaal en voortgezet onderwijs 2020-2029 (IHP) en aan de cloudmigratie. Naar aanleiding van de door ons verrichte controlewerkzaamheden hebben wij ultimo 2021 geen begrotingsonrechtmatigheden geconstateerd op deze kredieten. Gezien de landelijke prijsontwikkelingen met betrekking tot bouwkosten adviseren wij u om in 2022 bij de periodieke evaluatie van de kredieten ten behoeve van de P&C-documenten, bij het IHP expliciet rekening te houden met de effecten hiervan op de te verwachte bouwkosten in de toekomst, en in relatie tot de toereikendheid van de kredieten. Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
220673829B/WK/16
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Vlaardingen
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie)
De voorraad onderhanden werk De balanspost met de belangrijkste schattingen in de jaarrekening betreft de voorraad onderhanden werk, waaronder de bouwgronden in exploitatie (grondexploitatie). Deze balanspost is niet alleen vanwege het saldo ultimo 2021 ad € 18,2 miljoen relevant voor de accountantscontrole, maar ook door de schattingen die een rol spelen bij het ramen van de in 2022 e.v. nog te realiseren baten ad € 38,6 miljoen en lasten ad € 18,0 miljoen. De nog te realiseren baten en lasten vormen samen met de boekwaarde de basis voor de waardering in de jaarrekening, oftewel het verwachte resultaat bij het afsluiten van de projecten. Dit leidt tot een voorziening indien het college verwacht dat het project verlieslatend is, en tot (tussentijdse) winstneming bij een verwachte winst. Voor de waardering van de grondexploitatie dient de gemeente per individueel project te bepalen of de gemeente de boekwaarde plus de in de toekomst nog te realiseren kosten en opbrengsten, naar beste schatting, terugverdient. Ultimo 2021 gaat het om acht individuele projecten. De gemeente Vlaardingen schat ultimo 2021 in dat de totale omvang van de niet terug te verdienen kosten op de gehele grondexploitatie circa € 7,9 miljoen bedraagt (2020: € 7,6 miljoen). Hiervoor is een voorziening getroffen.
Deze voorziening is voor een bedrag van € 4,2 miljoen in mindering gebracht op de bouwgronden in exploitatie. Het resterende deel van de verliesvoorzienig is aan de passivazijde van de balans gepresenteerd. Dit is in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording.
Het controleproces voor de waardering van de voorraad onderhanden werk De risico’s voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot vijf P’s: •
Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt? Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn.
•
Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse gemaakt van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavels, appartementen, etc.) in de projecten, in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente?
•
•
•
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Prijs: de verkoopprijzen van woningen, en dus van grond, hebben langere tijd onder druk gestaan. Deze situatie is omgeslagen in een grote vraag naar woningen en grond, waardoor de grondprijs zich in een hoog tempo in positieve zin ontwikkelt. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke grondprijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de positieve marktontwikkelingen?
Plankosten: door de toenemende vraag naar woningen, en dus naar bouwcapaciteit, is sprake van een toenemende stijging van de bouwkosten. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke prijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de hierbij horende prijsontwikkelingen? Parameters: zijn de parameters voor kosten- en opbrengstenstijgingen opportuun, beredeneerd vanuit de huidige situatie en op basis van de best mogelijke inschatting van de toekomstige ontwikkeling van de grondprijzen en de plankosten? Interne beheersing
Overige aangelegenheden
De 5 P’s vormen de basis voor het actualiseren van de grondexploitaties zoals opgenomen in uw paragraaf ‘Grondbeleid’. Bij onze beoordeling van de door de gemeente gehanteerde veronderstellingen voor het actualiseren van de grondexploitaties – vooral de uitgangspunten voor de planning (fasering), de programmering en het prijsbeleid, maar ook de parameters voor kosten- en opbrengstenstijgingen en de gehanteerde rekenrente (rente-omslagmethode), hebben wij het volgende in overweging genomen: •
Of de afzonderlijke veronderstellingen redelijk lijken, of ze onderling afhankelijk en intern consistent zijn, en of de veronderstellingen redelijk lijken wanneer ze collectief of in samenhang met andere veronderstellingen worden beschouwd.
•
Of de veronderstellingen in de markt de waarneembare veronderstellingen op een passende wijze weerspiegelen, met andere woorden: is er sprake van consistentie met de algemene economische omgeving en met de economische omstandigheden in/bij de gemeente?
•
Of de veronderstellingen aansluiten op de (vastgestelde) plannen (besluiten) van de raad.
•
Of de veronderstellingen consistent zijn met de ervaringscijfers van de gemeente (met andere woorden: is historische informatie representatief voor toekomstige situaties?).
De grondexploitaties zijn door het college in het kader van de jaarrekening 2021 opnieuw doorgerekend (geactualiseerd), en waar nodig zijn de verwachtingen bijgesteld, waarmee tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd, en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening noodzakelijk is.
Bijlagen
220673829B/WK/17
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Vlaardingen
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie)
Overzicht nog te realiseren baten en lasten per project (x € 1 miljoen) 12 10 8 6
4 2 Marathonweg noord (Z)
Schiereiland
Stationsgebied Centrum
HZO De Nieuwe Vogelbuurt
Nog te realiseren baten
Totale boekwaarde bouwgronden in exploitatie (x € 1 miljoen)
Vrije kavels Hollandiaan
Vergulde Hand West Fase 1
De belangrijkste oorzaak hiervan zijn de in 2021 gedane investeringen in de projecten De Nieuwe Vogelbuurt en Centrum Westwijk Nieuw.
25,00
Het nieuwe Thuis
Nog te realiseren lasten
Uit deze figuren blijkt dat de boekwaarde van de bouwgronden in exploitatie in 2021 is toegenomen.
30,00
Centrum Westwijk Nieuw
20,00 15,00
Tussentijdse winstneming
In juli 2019 heeft de commissie BBV de notitie ‘Grondbeleid in begroting en jaarstukken’ gepubliceerd. Hierin is opgenomen dat gemeente voor tussentijdse winstneming de ‘Percentage Of Completion methode’ (POC-methode) moeten toepassen. Hierbij geldt dat gemeenten, indien aan een aantal voorwaarden is voldaan, tussentijds winst moeten nemen. Voor het toepassen van de POC-methode is het van belang dat uw gemeente het resultaat betrouwbaar kan schatten. Ook moet er sprake zijn van verkochte grond en van gerealiseerde kosten.
10,00 5,00 2018
2019
2020
Op grond van de POC-methode heeft uw gemeente in het boekjaar 2021 voor € 0,08 miljoen tussentijdse winst genomen op de grondexploitatie (2020: € 0,6 miljoen).
2021
Ontwikkeling boekwaarde
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
220673829B/WK/18
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Vlaardingen
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie)
Belangrijkste bevindingen inzake waardering grondexploitaties Als onderdeel van de controle van de waardering van de bouwgronden in exploitatie voeren wij een risicoanalyse uit ter bepaling van het risicoprofiel van de individuele grondexploitaties en de hierdoor bestaande kans op een materiële fout in de waardering ervan. Hierbij betrekken wij de huidige boekwaarde, het geprognosticeerde resultaat, en de aard en omvang van de nog te realiseren baten en lasten (liggen hier bijvoorbeeld al contracten of overeenkomsten aan ten grondslag of niet).
De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2021 zijn verwerkt, zijn door ons getoetst en als aannemelijk aangemerkt Wij hebben op grond van de door ons verrichte werkzaamheden inzake de waardering van de grondexploitaties vastgesteld dat uw gemeente: •
Beschikt over actuele ramingen van de nog te realiseren baten en lasten.
•
Beschikt over een deugdelijke onderbouwing van de in de grondexploitaties gehanteerde uitgangspunten.
Naast de hiervoor genoemde elementen spelen bij de risicoclassificatie van de individuele projecten ook de aard van het project, de programmering en de doorlooptijd een belangrijke rol. Zo zorgt binnenstedelijke herstructurering normaliter voor een grotere complexiteit, doordat de gemeente de bestaande ruimte herontwikkelt. Dit type projecten is (financieel gezien) gevoeliger voor risico’s dan volledig nieuw uit te leggen locaties. Een langere doorlooptijd van de projecten zorgt daarnaast voor een hoger risicoprofiel, doordat de schatting van de kosten en opbrengsten van de projecten subjectiever is naarmate de doorlooptijd toeneemt.
•
Een niet onaannemelijk niveau heeft bepaald van de nog te maken plan- en civiele kosten.
Op grond van onze risicoanalyse hebben wij geconcludeerd dat de grondexploitaties Marathonweg Noord, Centrum Westwijk Nieuw en De Nieuwe Vogelbuurt vm HZO de belangrijkste projecten zijn binnen uw gemeente. Op deze projecten dienen nog veel kosten en opbrengsten te worden gerealiseerd, met als gevolg dat de schattingsonzekerheid hierbij groter is.
Overige relevante bevindingen
Wat betreft de projecten hebben wij de aannemelijkheid van de nog te realiseren kosten en opbrengsten getoetst en is tevens de getroffen verliesvoorziening of de verantwoorde (tussentijdse) winstneming gecontroleerd.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Wij hebben van uw organisatie vernomen dat er in 2022 bij verschillende grondexploitaties herzieningen/ herijkingen van het programma aan de gemeenteraad zullen worden voorgelegd. Afhankelijk van de uitwerking hiervan en van de uitkomsten van de besluitvorming hierover kan dit effect hebben op het activiteitenniveau van de grondexploitaties. Daar waar grondexploitaties in 2021 stillagen, kan er in 2022 sprake zijn van een verhoogd activiteitenniveau, wat de herzieningsprocessen voor de jaarrekening 2022 complexer en intensiever maakt. Wij vragen de gemeente Vlaardingen hier aandacht voor te hebben, mede in het kader van het kwalitatief op een hoog niveau (kunnen) houden van de financiële projectbeheersing.
De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2021 zijn verwerkt, zijn door ons getoetst en als aannemelijk aangemerkt. Verder merken wij volledigheidshalve op dat wij voor de waardering van de grondexploitatie per 31 december 2021 de per die datum vastgestelde projectkaders en genomen besluiten hebben betrokken bij de controle van de waardering. Er is geen rekening gehouden met de effecten van eventuele toekomstige, nog vast te stellen, ambities van uw gemeente.
Uw organisatie heeft voor diverse complexen de taxaties die ten grondslag liggen aan de opbrengstenramingen zelfstandig, op basis van openbare bronnen, geactualiseerd naar het prijspeil 1 januari 2022. Wij attenderen uw gemeente erop dat er in het kader van de controle van het boekjaar 2022 nieuwe taxaties door externe deskundigen moeten worden opgesteld.
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
220673829B/WK/19
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Vlaardingen
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Begrotingsrechtmatigheid
Begrotingsoverschrijdingen zijn adequaat toegelicht in de jaarrekening Naast de controle op de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2021, hebben wij een controle uitgevoerd op de begrotingsrechtmatigheid. De toe te passen normen voor het begrotingscriterium zijn gebaseerd op de artikelen 189, 190 en 191 van de Gemeentewet en moeten door de gemeenteraad zelf nader worden ingevuld en geconcretiseerd. Dit gebeurt met het vaststellen van de begroting en via de financiële verordening ex artikel 212 van de Gemeentewet.
Het systeem van budgetbeheer en -bewaking moet waarborgen dat de lasten binnen de begroting blijven en dat het college belangrijke wijzigingen of dreigende overschrijdingen tijdig meldt aan de gemeenteraad, zodat deze hierover tijdig (binnen het begrotingsjaar) een besluit kan nemen. Een systeem met onvoldoende waarborgen voor tijdige melding aan de gemeenteraad van budgetoverschrijdingen heeft het risico in zich dat het college inbreuk maakt op het budgetrecht van de gemeenteraad.
1,0 0,5 (0,5) (1,0) (1,5)
(2,0) (2,5)
Financïen
Sport en Recreatie
Bijlagen
Kunst Cultuur en Erfgoed
Sociaal domein
Overige aangelegenheden
Onderwijs Economie en Haven
Wonen
Interne beheersing
Verkeer en Mobiliteit
Bevindingen jaarrekening
1,5
Groen en Milieu
Bestuurlijke samenvatting
2,0
Veiligheid en handhaving
In het kader van de begrotingsrechtmatigheid moeten wij kijken naar de lastenoverschrijdingen per programma. Wij hebben in de figuur hiernaast de programma’s met lastenoverschrijdingen opgenomen.
2,5
Bestuur, Dienstverlening en participatie
Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota rechtmatigheid 2018 van de Commissie BBV. Het overschrijden van de begroting is altijd onrechtmatig, maar hoeft door de accountant niet in alle gevallen te worden meegewogen in zijn rechtmatigheidsoordeel. De kostenoverschrijdingen moeten dan wel goed herkenbaar in de jaarrekening zijn opgenomen en zijn in te delen in de categorieën zoals genoemd in de Kadernota rechtmatigheid 2018 van de commissie BBV.
Lastenoverschrijdingen (x € 1 miljoen)
220673829B/WK/20
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Vlaardingen
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Begrotingsrechtmatigheid
Wij verwijzen voor een inhoudelijke analyse van en toelichting op deze overschrijdingen naar de analyse begrotingsrechtmatigheid zoals opgenomen in het hoofdstuk ‘Toetsingskader begrotingsrechtmatigheid’ in de jaarrekening. Hiermee legt het college aan de gemeenteraad verantwoording af over de begrotingsrechtmatigheid van de lasten over 2021. De geconstateerde kostenoverschrijdingen wegen echter, gezien de aard en oorzaak van deze overschrijdingen, niet mee in ons rechtmatigheidsoordeel. De overschrijdingen hebben dan ook geen gevolgen voor de strekking van het rechtmatigheidsoordeel in de controleverklaring. Kredietoverschrijdingen Kredietoverschrijdingen vereisen conform de Kadernota Rechtmatigheid van de commissie BBV - vergelijkbaar met de kostenoverschrijdingen in het overzicht van baten en - autorisatie van de gemeenteraad. Indien een overschrijding niet door de raad is geautoriseerd, is deze strikt genomen onrechtmatig. Afspraken hierover tussen de gemeenteraad en het college kunnen nader worden vastgelegd in de financiële verordening ex art. 212 Gemeentewet. Wij hebben geen kredietoverschrijdingen geconstateerd.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
220673829B/WK/21
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Vlaardingen
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Fraude, integriteit, en naleving wet- en regelgeving
De beoordeling door het college van burgemeester en wethouders van het risico van materiële fouten in de jaarrekening als gevolg van fraude of van het overtreden van wet- en regelgeving In het kader van onze controle vragen wij u jaarlijks om inzicht te geven in de eigen inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking kan bevatten als gevolg van fraude of het overtreden van wet- en regelgeving (corporate compliance), inclusief de aard, omvang en frequentie van de inschattingen, het proces dat u daarbij hanteert, en de communicatie daarover met het personeel en met de gemeenteraad. Tijdens deze gesprekken heeft uw organisatie aangegeven zich bewust te zijn van frauderisico’s, waaronder het belang van corporate compliance en de analyse van corruptievraagstukken. Geen wijzigingen in onze initiële inschatting van het frauderisico en geen aanwijzingen voor fraude
De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij het college, inclusief het invoeren en onderhouden van internebeheersingsmaatregelen voor de betrouwbaarheid van de financiële verslaggeving, de werking en efficiency van de bedrijfsvoering, en de naleving van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving. Als accountant verkrijgen wij een redelijke, maar geen absolute, zekerheid dat de jaarrekening als geheel geen afwijkingen van materieel belang bevat, als gevolg van fraude of fouten. Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten, doordat er sprake kan zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen of verkeerd voorstellen van zaken, of het doorbreken van de interne beheersing. Onze controle is uitgevoerd met een hoge, maar geen absolute mate van zekerheid, waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle fouten en fraudes hebben ontdekt. Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Wij hebben de accountantscontrole professioneelkritisch uitgevoerd en hebben professionele oordeelsvorming toegepast, in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen. Fraude en integriteit Jaarlijks verkrijgen wij inzicht in de integriteitsmeldingen, die wij vervolgens doorspreken met uw HRMmedewerker, die tevens optreed als vertrouwenspersoon. Wij hebben op basis van onze controle en de besprekingen geen fraudegevallen geconstateerd. Onze conclusie is voorts dat uw gemeente op een adequate wijze opvolging geeft aan geïdentificeerde integriteitskwesties, en dat zij hierover tijdig met ons in contact treedt. Naleving van de Europese aanbestedingsregels
Uw gemeente voert in het kader van de controle op de naleving van de Europese aanbestedingsregels jaarlijks een uitgebreide ‘spendanalyse’ uit, die in samenspraak met ons tot stand komt, en waarbij de organisatie voorbereidende werkzaamheden uitvoert op basis van onze selecties. Wij hebben geen bevindingen geconstateerd die meewegen in ons rechtmatigheidsoordeel. In overeenstemming met uw interne controle constateren wij dat het verkrijgen van documentatie die de rechtmatigheid van de inkopen onderbouwt soms moeizaam verloopt. Wij hebben in aanvulling hierop zelfstandig controlewerkzaamheden verricht op de Europese aanbestedingsregels, en komen daarbij tot dezelfde conclusie.
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
220673829B/WK/22
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Vlaardingen
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Overige bevindingen
Onderhoudsegalisatievoorzieningen
Subsidieverstrekkingen
In de jaarrekening 2021 is de voorziening onderhoud gebouwen vrijgevallen. Deze voorziening is in 2021 door uw raad gevormd ten behoeve van het egaliseren van de lasten voor groot onderhoud aan de gebouwen van de gemeente Vlaardingen.
Wij hebben formele rechtmatigheidsafwijkingen geconstateerd bij de termijnbepalingen en de bevoegdheden. U bent op de hoogte van deze afwijkingen en heeft waar nodig passende acties ondernomen. Deze afwijkingen hebben geen directe financiële gevolgen, maar worden op basis van de Kadernota Rechtmatigheid van de commissie BBV verplicht door ons opgenomen in het accountantsverslag.
Conform artikel 44 lid 1c van het BBV dient er een actueel beheerplan ten grondslag te liggen aan deze voorziening. Dit beheerplan vloeit voort uit het vastgestelde kwaliteitkader van de gemeentelijke gebouwen en het hiermee samenhangende onderhoud dat moet worden uitgevoerd om het kwaliteitsniveau meerjarig in stand te houden. Tijdens de accountantscontrole van de jaarrekening 2021 hebben wij vastgesteld dat de gemeente Vlaardingen de omvang van de voorziening heeft gebaseerd op meerjaren onderhoudsplannen (MJOP). Wij hebben deze plannen ontvangen en beoordeeld, waarbij echter is geconstateerd dat de gemeente Vlaardingen niet beschikt over schriftelijke rapportages op grond waarvan kan worden nagegaan welk kwaliteitskader voor de gemeentelijke gebouwen is gehanteerd en op basis waarvan de hiermee samenhangende onderhoudskosten zijn bepaald. Hierdoor kunnen de toereikendheid en het egaliserende effect van de voorziening niet worden bepaald, zodat de post niet kan worden geclassificeerd als voorziening. Aangezien er wel sprake is van een expliciet instellingsbesluit van de gemeenteraad, waarbij is besloten de in de voorzienig beschikbare gelden te bestemmen voor het onderhoud aan de gemeentelijke gebouwen, is de voorziening via een directe balansmutatie omgezet in een bestemmingsreserve.
De gemeente Vlaardingen verwacht deze bestemmingsreserve in 2022 weer te kunnen omzetten in een voorziening.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Onzekerheid Krabbeplas
In ons accountantsverslag 2020 hebben wij gerapporteerd over een onzekerheid Krabbeplas. Deze onzekerheid is weggenomen, waarmee de bevinding is vervallen. Het vervallen van de onzekerheid vloeit echter voort uit een expliciete bevinding op dezelfde post gedurende de accountantscontrole 2021. In het verlengde van deze bevinding concluderen wij dan ook dat het verwerken van de baten die samenhangen met deze regelingen en subsidies een specifiek aandachtpunt vormt voor de jaren 2022 e.v. Wij adviseren de gemeente Vlaardingen om de interne beheersing hier op een passende wijze op aan te passen, mede met het oog op het grote aantal SiSa-regelingen en de projectsubsidies die u ontvangt van de provincie en de Metropoolregio. De omvang van deze regelingen en subsidies neemt naar verwachting in de komende jaren verder toe. Het belang van het verder versterken van de interne beheersing van deze inkomende subsidies wordt dan ook extra onderschreven.
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
220673829B/WK/23
Interne beheersing
220673829B/WK/24
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Vlaardingen
Interne beheersing Belangrijkste bevindingen inzake de interne beheersing op basis van de controle van het boekjaar 2021
Boardletter 2021, toegespitst op de interne (financiële) beheersing Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij in het najaar van 2021 een interim-controle uitgevoerd. Deze interim-controle was primair gericht op de opzet, het bestaan en de werking van maatregelen van administratieve organisatie en interne beheersing, voor zover van belang voor onze controle op de betrouwbaarheid en de rechtmatigheid van de in de jaarrekening opgenomen gegevens. Voor de bevindingen naar aanleiding van de interimcontrole verwijzen wij naar onze boardletter 2021, van 8 december 2021. De belangrijkste observaties naar aanleiding van de interim-controle zijn dat wij hebben vastgesteld dat de gemeente Vlaardingen in 2021 een frauderisicoanalyse heeft opgesteld. Op het gebied van contractmanagement is de organisatie voornemens een applicatie aan te schaffen om het contractmanagement binnen de gemeente verder vorm te geven en te professionaliseren. Ten slotte zijn er binnen de domeinen ‘grondzaken’ en ‘verhuur en erfpacht’ (reeds) procesverbeteringen geïnitieerd die in de komende periode verder (moeten) worden uitgewerkt. Wij vinden dit een positieve ontwikkeling, omdat diverse punten met een meerjarige visie onderhanden zijn.
Tegelijkertijd zien wij dat er wel moet worden doorgepakt om deze grote dossiers ook daadwerkelijk te kunnen afwikkelen. De opgave blijft namelijk, mede in verband met de andere actualiteiten, zoals de implementatie van de rechtmatigheidsverantwoording, de Omgevingswet en de COVID-19-situatie, onverminderd groot. In de boardletter hebben wij een aantal aandachtspunten voor het opstel- en controleproces van de jaarrekening 2021 benoemd. Als onderdeel van onze werkzaamheden voor de jaarrekening zijn wij nagegaan of deze aandachtspunten in voldoende mate zijn opgevolgd. Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Voor zover het opvolgen en/of onze controle ervan hiertoe aanleiding geven, hebben wij onze bevindingen in dit accountantsverslag bij het betreffende onderwerp verwerkt.
•
Uw gemeente loopt een verhoogd risico op tekortkomingen in de geautomatiseerde gegevensverwerking, die bijvoorbeeld kunnen resulteren in niet-betrouwbare data c.q. cijfers, en die een grote(re) impact kunnen hebben indien sprake is van cybersecurity-incidenten.
•
Het niet zonder meer kunnen steunen op de geautomatiseerde gegevensverwerking leidt ertoe dat er tijdens de interne controles niet zonder meer gebruik is te maken van onder andere data-analyses. Het uitvoeren van de interne controles – waarbij bijvoorbeeld voor de inkopen data-analyse wordt ingezet – is hierdoor niet optimaal efficiënt, doordat er eerst aanvullende werkzaamheden nodig zijn om de betrouwbaarheid van de data/het lijstwerk vast te stellen. Bovendien kan de interne controle bij een maximaal gebruik van data-analyse een hogere toegevoegde waarde opleveren voor de organisatie, doordat zij daarmee belangrijke inzichten kan verkrijgen en de controles ook meer risicogericht kan insteken.