Document · PDF

Definitief concept accountantsverslag Vlaardingen

Gemeenteraad 15 juli 2021, gemeente VlaardingenBij agendapunt: Jaarstukken 2020, 1e voortgangsrapportage 2021 en 13e begrotingswijziging en Kadernota 2021 (geclusterde behandeling)11.343 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Gemeente Vlaardingen

Definitief concept accountantsverslag 2020 23 juni 2021

Deloitte Accountants B.V. Wilhelminakade 1 3072 AP Rotterdam Postbus 3031 3000 CA Rotterdam Nederland Tel: 088 288 2888 Fax: 088 288 9830 www.deloitte.nl

Aan de gemeenteraad van de gemeente Vlaardingen T.a.v. de heer drs. J. Mimpen, Griffier Postbus 1002 3130 EB VLAARDINGEN

Beconnummer 110620

Rotterdam, 23 juni 2021 Ons kenmerk: Geachte leden van de raad, Graag bieden wij u hierbij ons accountantsverslag aan met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2020 van de gemeente Vlaardingen. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2020 van de gemeente Vlaardingen. Wij zijn voornemens om een goedkeurende controleverklaring voor getrouwheid en rechtmatigheid af te geven bij de jaarrekening 2020 van de gemeente Vlaardingen Onze verantwoordelijkheid is het geven van een oordeel over de door het college van burgemeester en wethouders onder toezicht van de gemeenteraad opgemaakte jaarrekening. De controle van de jaarrekening ontslaat het college en de raad niet van hun verantwoordelijkheden. Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging van 13 november 2020 en ons auditplan dat is besproken met de auditcommissie op 16 september 2020. Wij zijn voornemens om een goedkeurende controleverklaring voor getrouwheid en rechtmatigheid af te geven bij de jaarrekening 2020 van de gemeente Vlaardingen. Wij bespreken onze bevindingen met de auditcommissie

Wij bespreken deze rapportage graag tijdens de bijeenkomst met uw auditcommissie op 30 juni 2021 en zullen dan ook uw eventuele vragen beantwoorden. Wij hebben de inhoud van dit accountantsverslag op 15 en 17 juni 2021 afgestemd met de portefeuillehouder Financiën en inkoop, de gemeentesecretaris, de concerncontroller en het hoofd Financiën. Hoogachtend, Deloitte Accountants B.V.

drs. R.M.J. van Vugt RA Op alle opdrachten verricht door Deloitte zijn de ‘Algemene Voorwaarden Dienstverlening Deloitte Nederland, januari 2020’ gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel onder nummer 24362837 van toepassing. Deloitte Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel te Rotterdam onder nummer 24362853. Deloitte Accountants B.V. is a Netherlands affiliate of Deloitte NSE LLP, a member firm of Deloitte Touche Tohmatsu Limited.

Inhoudsopgave

Managementsamenvatting 2020

Managementsamenvatting 5

Belangrijkste bevindingen en observaties

Jaarrekening en jaarverslag

COVID-19

Begrotingsoverschrijding

Rechtmatigheid en Europese aanbestedingen

SiSa en WNT

Grondexploitaties

Overige aangelegenheden

Fraude als onderdeel van onze controle

Interne-beheersingsomgeving De belangrijkste bevindingen uit onze managementletter 2020

Betrouwbaarheid en continuïteit automatiseringsomgeving

De financiële positie van uw gemeente De financiële positie van uw gemeente

Het weerstandsvermogen

Overige aangelegenheden Communicatie met het management

Bijlagen Bijlage A: Niet-gecorrigeerde controleverschillen

Bijlage B: Onzekerheden in de controle

Bijlage C: In de controle opgenomen aanpassingen

Bijlage D1: Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020

Bijlage D2: Bevindingen SiSa-bijlage Tozo 2020

Bijlage E: Onafhankelijkheid

Gemeente Vlaardingen | Accountantsverslag 2020

01 Managementsamenvatting

Gemeente Vlaardingen | Accountantsverslag 2020

Managementsamenvatting 2020

Kernactiviteiten

1. Identificeren van wijzigingen binnen uw gemeente Tijdens onze interim-controle hebben wij eventuele wijzigingen binnen uw gemeente vastgesteld en is de impact op onze controleaanpak daarvan bepaald. Deze hebben wij gerapporteerd en met u besproken. Na de behandeling van de boardletter 2020 zijn er geen (significante) wijzigingen geweest.

2. Vaststelling materialiteit

Bij de jaarrekening 2020 van de gemeente Vlaardingen zijn wij voornemens om een goedkeurende controleverklaring voor getrouwheid en rechtmatigheid af te geven. De hierbij gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 2,93 miljoen en respectievelijk € 8,79 miljoen. De rapportagetolerantie bedraagt € 200.000.

3. Reikwijdte

De reikwijdte van onze controle staat omschreven in de opdrachtbevestiging van 13 november 2020. Er is gedurende het verloop van de controle op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking of wijziging in de reikwijdte van onze controle. Onze opdracht is ongewijzigd uitgevoerd. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2020 voldoende voor de doelstelling van onze controle.

4. Inschatting significante risico’s

5. Conclusie significante risicogebieden

Onze planning beschrijft het proces van risicoinschatting, inclusief nadere informatie over de significante risico’s die wij tijdens deze opdracht hebben geïdentificeerd. Onze bevindingen en conclusies met betrekking tot deze risico’s zijn vermeld in deze rapportage. Het significante risico dat wij onderkend hebben is het, op grond van de Nadere voorschriften controle- en overige standaarden, veronderstelde risico betreffende ‘Management override of controls’.

Wij wijzen u op onze conclusies met betrekking tot de significante controlerisico’s. Wij merken op dat wij geen tekortkomingen hebben geconstateerd ten aanzien van de significante risicogebieden.

Bevindingen

• Waardering Voorraad onderhanden werk, waaronder bouwgronden in exploitatie: Wij hebben het proces beoordeeld waarmee het management schattingsposten met betrekking tot de grondexploitatie ontwikkelt en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Een en ander in de context van onze verklaring bij de jaarrekening als geheel. Wij hebben specialisten ingeschakeld bij het beoordelen van de toepassing van de juiste methodiek, de aannames, de berekeningen en de consistente toepassing van de betrokken modellen en/of de van toepassing zijnde financiële verslaggeving. Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen redelijk zijn en consistent worden gebruikt. Wij onderkennen echter nog wel enkele belangrijke verbeterpunten op het gebied van de interne dossiervorming rondom de aannames en berekeningen bij de grondexploitaties. • Sociaal domein: Wij hebben de verantwoorde baten en lasten inzake het sociaal domein beoordeeld. Hierbij hebben wij geconstateerd dat de lasten inzake de Wet maatschappelijke ondersteuning en de Jeugdwet bovenlokaal, die voortvloeien uit de gemeenschappelijke regelingen ROGPlus NWN en Jeugdhulp Rijnmond, op grond van de conceptjaarstukken 2020 van deze verbonden partijen zijn verantwoord.

Deze conceptcijfers kunnen echter nog wijzigen, waardoor een wijziging van uw jaarstukken, afhankelijk van de omvang van de wijzigingen, mogelijk noodzakelijk is. De controle van de lasten inzake de Jeugdwet Lokaal is op 15 mei 2021 door de accountant van ROGPlus afgerond. Hierbij zijn geen fouten of onzekerheden geconstateerd. In het onderdeel Sociaal Domein gaan wij hier nader op in. • Begrotingsrechtmatigheid: In 2020 is op één programma de begrote lasten (na wijziging) overschreden. Deze begrotingsoverschrijding weegt echter niet mee in het accountantsoordeel. In het onderdeel begrotingsrechtmatigheid gaan wij hier nader op in. • Financiële positie: de financiële positie van uw gemeente vraagt om continue aandacht. Ondanks het feit dat er in 2020 een positief resultaat gerealiseerd is, is de reservepositie van de gemeente Vlaardingen ten opzichte van het landelijk gemiddelde laag. In het onderdeel de financiële positie van uw gemeente gaan wij hier nader op in.

Oordeel

Kernpunten

• Wij hebben geen bevindingen ten aanzien van de controle op management override of controls.

• Wij hebben één niet gecorrigeerd controleverschil geïdentificeerd met betrekking tot het vermogen en resultaat. Dit betreft een bedrag van € 0,97 miljoen aan rechtmatigheidsfouten die geconstateerd zijn als gevolg van het niet naleven van de Europese aanbestedingsrichtlijnen. • Geen feitelijke, niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot SiSa en de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT). • Geen belangrijke wijzigingen in de verslaggevingsregels als gevolg van het wijzigingen van de verslaggevingsgrondslagen.

Wij zijn voornemens om een goedkeurende controleverklaring voor getrouwheid en rechtmatigheid af te geven bij de jaarrekening 2020 van de gemeente Vlaardingen. De controle 2020 van de gemeente Vlaardingen © 2021 Deloitte The Netherlands

Gemeente Vlaardingen | Accountantsverslag 2020

Managementsamenvatting 2020 Wij hebben onze controle van de jaarrekening 2020 van de gemeente Vlaardingen uitgevoerd, en geven hierbij een goedkeurende controleverklaring voor getrouwheid en rechtmatigheid af. Met de opdrachtbevestiging 2020, heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2020. Naast de opdrachtbevestiging zijn bepalend (geweest) voor onze controle: •

Het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado).

•

Het ‘Controleprotocol gemeente Vlaardingen 2018-2021’ dat is vastgesteld door de gemeenteraad op 31 januari 2019 met kenmerk 1697701 (op grond van artikel 213 van de Gemeentewet).

•

Het normenkader 2020.

•

Controleprotocol WNT 2020.

Geen significante wijzingen in reikwijdte van de controle De reikwijdte van onze controle staat omschreven in de opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking of wijziging in de reikwijdte van onze controle. Onze opdracht is ongewijzigd uitgevoerd. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2020 voldoende voor de doelstelling van onze controle. Wij zijn onafhankelijk van de gemeente Vlaardingen Ons zijn geen relaties bekend tussen Deloitte Accountants B.V. en haar zuster- en/of dochterondernemingen of de memberfirms van Deloitte Touche Tohmatsu Limited en hun respectievelijke zuster- en/of dochterondernemingen en de gemeente Vlaardingen, die naar ons professionele oordeel mogelijk van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid. Onze volledige onafhankelijkheidsbevestiging is te vinden in bijlage E bij deze rapportage. Geen wijziging in de verslaggevingsgrondslagen Significante verslaggevingsgrondslagen en de toepassing hiervan zijn zeer belangrijk voor de presentatie van de financiële positie en de resultaten van de gemeente. Daarnaast vereisen zij van het management het toepassen van oordeelsvorming ten aanzien van moeilijke, subjectieve en complexe posities, vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn.

De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van de gemeente zijn uiteengezet in de toelichting in de jaarrekening 2020. Wij hebben het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingspraktijken geëvalueerd, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij hebben geen specialisten betrokken bij het beoordelen van de toepassing van de juiste methodiek. Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen redelijk zijn en consistent worden gebruikt. COVID-19 De jaarrekening over het boekjaar 2020 presenteert de eerste financiële gevolgen van het coronavirus (COVID-19). Hoe groot de financiële en maatschappelijke impact voor het boekjaar 2020 is geweest op de gemeente Vlaardingen en wat de verwachtingen van de gemeente zijn met betrekking tot deze impact in de komende jaren is toereikend toegelicht in de paragraaf Corona op pagina 153 van de jaarstukken 2020. Deze paragraaf is in opvolging van het advies van de commissie BADO, zoals opgenomen in de notitie “Notitie effecten en risico’s voor decentrale overheden vertaald naar de jaarrekening 2020”, aan de jaarstukken 2020 toegevoegd. In het onderdeel COVID-19 gaan wij nader in op deze paragraaf en op de belangrijkste effecten van COVID-19 op het vermogen en resultaat van de gemeente Vlaardingen.

Gemeente Vlaardingen | Accountantsverslag 2020

Managementsamenvatting 2020 Verloop controle De controle van de jaarrekening 2020 heeft net als vorig jaar volledig op afstand plaatsgevonden. Een groot verschil ten opzichte van de controle van de jaarrekening 2019 is dat ook het interne opstel- en samenstelproces van jaarrekening, als gevolg van de tweede lockdown, volledig op afstand heeft plaatsgevonden, alsmede een belangrijk deel van de bedrijfsvoering gedurende het boekjaar. Het opstel- en samenstelproces, zoals dit traditioneel gezien plaatsvindt en waarop de huidige planningen ingericht zijn, moest dus op een wezenlijk andere wijze worden uitgevoerd. Landelijk zien wij dat het volledig op afstand opstellen en samenstellen van jaarrekeningen en het op afstand controleren ervan, zorgt voor langere doorlooptijden van de controle. Dit wordt onder andere veroorzaakt doordat natuurlijke afstemmingsmomenten op de werkvloer vervallen, waardoor het langer duurt voordat de noodzakelijke, kwalitatief toereikende controle-informatie, beschikbaar is. Daarnaast is ook de omvang van de accountantscontrole toegenomen vanwege onderwerpen die specifiek zijn voor COVID-19, zoals de ‘coronaparagraaf’ en de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandigen (Tozo), en zijn gemeenten en accountants in januari 2021 geconfronteerd met een explosieve toename van het aantal regelingen dat via de SiSa-bijlage gecontroleerd moest worden.

Ook het controleproces van de jaarrekening heeft een langere doorlooptijd gekend dan normaal. Dit is vooral veroorzaakt door het feit dat bij de start van de controle het MPG nog niet definitief beschikbaar was. Hierdoor heeft de accountantscontrole vertraging opgelopen bij belangrijke controlevraagstukken, zoals de grondexploitatie en het faciliterende grondbeleid. Het werken op afstand zorgt vooral bij dit type vraagstukken voor langere doorlooptijden. De afstemming tussen de gemeente en het controleteam vanuit Deloitte heeft, als gevolg van de huidige COVID-19-situatie, geleid tot een andere dynamiek in de controle dan in 2020. Ondanks deze andere, meer digitale en interactieve, manier van werken en de lange doorlooptijd heeft de accountantscontrole altijd op een constructieve en positieve wijze plaats kunnen vinden. Wij vinden dit gezien de omstandigheden een knappe prestatie van het ambtelijk apparaat van de gemeente Vlaardingen.

Gemeente Vlaardingen | Accountantsverslag 2020

02 Belangrijkste bevindingen en observaties

Gemeente Vlaardingen | Accountantsverslag 2020

Belangrijkste bevindingen en observaties

Jaarrekening en jaarverslag

Wij hebben vastgesteld dat de grondslagen van de jaarrekening aanvaardbaar zijn en dat het jaarverslag verenigbaar is met de jaarrekening.

Jaarrekening en jaarverslag De jaarstukken 2020 van uw gemeente bestaan uit: • Het jaarverslag 2020, waaronder de programmaverantwoording en de paragrafen. • De jaarrekening 2020, waaronder het overzicht van baten en lasten met toelichting, de balans met toelichting, de SiSa-bijlage en het overzicht met taakvelden. • De bijlagen. De programmaverantwoording vormt samen met de verplicht voorgeschreven paragrafen (over o.a. het weerstandsvermogen en risicobeheersing, bedrijfsvoering en verbonden partijen) het jaarverslag. In de programmaverantwoording wordt informatie opgenomen met betrekking tot de vragen: wat hebben wij gedaan, wat hebben wij bereikt en wat heeft het gekost? Op basis van Nederlandse wetgeving en de Nadere voorschriften controle- en overige standaarden (NVCOS) 720 is de accountant verplicht bepaalde werkzaamheden uit te voeren met betrekking tot het jaarverslag en de andere informatie die in de jaarstukken is opgenomen. Als onderdeel van deze vereisten hebben wij de volgende werkzaamheden uitgevoerd: • Wij hebben vastgesteld dat het jaarverslag de vereiste informatie bevat op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en artikel 26 BBV.

• Wij hebben, voor zover wij kunnen beoordelen, vastgesteld dat verklaringen van het bestuur in het jaarverslag en de andere informatie zoals opgenomen in de jaarstukken verenigbaar zijn met de beweringen en verklaringen die in de jaarrekening zijn opgenomen. • Wij hebben vastgesteld dat de verklaringen in het jaarverslag overeenstemmen met de resultaten van de uitgevoerde controlewerkzaamheden. De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van uw gemeente zijn uiteengezet in de grondslagen van de jaarrekening 2020 op pagina 169-172.

Gemeente Vlaardingen | Accountantsverslag 2020

Belangrijkste bevindingen en observaties

Effecten COVID-19

De gemeente Vlaardingen heeft de effecten van COVID-19 in de paragraaf ‘Corona’ toegelicht in de jaarstukken 2020.

COVID-19 De jaarrekening over het boekjaar 2020 presenteert de eerste financiële gevolgen van het coronavirus (COVID-19). Hoe groot de financiële en maatschappelijke impact voor het boekjaar 2020 is geweest op de gemeente Vlaardingen en wat de verwachtingen van de gemeente zijn met betrekking tot deze impact in de komende jaren is toereikend toegelicht in de paragraaf ‘Corona’ op pagina 153 van de jaarstukken 2020. Wij sommen hier de belangrijkste effecten van de coronacrisis op de jaarrekening van de gemeente Vlaardingen op: •

Subsidieverstrekkingen: de gemeente heeft in de algemene subsidieverordening een hardheidsclausule opgenomen. Hierin staat dat het college in bijzondere gevallen kan afwijken. Dit houdt in dat ondanks het feit dat gesubsidieerde instellingen niet alle prestaties hebben geleverd, de subsidies op basis van de hardheidsclausule kunnen worden vastgesteld en hiermee als rechtmatig kunnen worden beschouwd.

•

Tozo: een van de maatregelen die het kabinet gebruikt om ondernemers te steunen tijdens de coronacrisis is de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo). Als onderdeel van de controle van de SiSa-bijlage hebben wij de uitvoering en verantwoording van deze regeling gecontroleerd. De gemeente Vlaardingen heeft de uitvoering van de Tozo gemandateerd aan de gemeenschappelijke regeling Stroomopwaarts MSV. Wij maken daarom voor de controle van de getrouwheid en rechtmatigheid van de Tozo-verantwoording gebruik van de werkzaamheden die de accountant van de gemeenschappelijke regeling Stroomopwaarts heeft uitgevoerd. Op grond van de door ons verrichte controlewerkzaamheden hebben wij vastgesteld dat aantoonbaar voldaan wordt aan de gestelde eisen in het kader van de Tozo. De Nota verwachtingen accountantscontrole schrijft daarnaast voor dat er een kwalitatieve toets door de accountant verricht moet worden op het beleid inzake Misbruik en Oneigenlijk beleid voor de Tozo-regeling. Wij hebben vastgesteld dat de gemeenschappelijke regeling Stroomopwaarts MVS een M&O-beleid heeft vastgesteld met daarin de getroffen interne-beheersingsmaatregelen, zoals de controle achteraf en hoe u gebruikmaakt van het Inlichtingenbureau.

Tevens is vastgesteld dat de gemeenschappelijke regeling het M&O-beleid heeft nageleefd, waarmee u als gemeente eveneens voldaan heeft aan deze kwalitatieve vereiste. Voor 2020 heeft de Tozo een positief effect gehad op de financiën. De lumpsumbijdrage voor de uitvoeringskosten is 0,8 miljoen hoger dan de werkelijke uitvoeringslasten van Stroomopwaarts MSV 0,3 miljoen. Hierbij dient opgemerkt te worden dat er in de komende jaren lasten zullen komen voor de invorderingen van de bedrijfskredieten die gedekt moeten worden met de nu verkregen middelen.

•

Waardering vorderingen: als gevolg van financiële problemen of tekorten bij debiteuren en andere soorten schuldenaars bestaat er een toegenomen risico op het niet ontvangen van vorderingen. Wij hebben de invorderingsrisico’s en daarmee de waardering van de vorderingen gecontroleerd en wij merken op dat als gevolg van diverse steun- en coulancemaatregelen (door het Rijk dan wel door de gemeente) er nog geen sprake is van een grote toename in de oninbare vorderingen.

Gemeente Vlaardingen | Accountantsverslag 2020

Belangrijkste bevindingen en observaties

Rechtmatigheid

Er is sprake van een begrotingsoverschrijding op één programma, die niet meeweegt in het oordeel van de accountant.

Begrotingsoverschrijding Naast de controle op de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2020, hebben wij de begrotingsrechtmatigheid gecontroleerd. De toe te passen normen voor dit begrotingscriterium zijn gebaseerd op de artikelen 189, 190 en 191 van de Gemeentewet en moeten door de gemeenteraad zelf nader worden ingevuld en geconcretiseerd. Dit gebeurt door middel van de begroting en via de verordening op het financieel beheer ex artikel 212 van de Gemeentewet. Het systeem van budgetbeheer en -bewaking moet waarborgen dat de baten en lasten binnen de begroting blijven en dat belangrijke wijzigingen of dreigende overschrijdingen tijdig worden gemeld aan de raad, zodat deze tijdig (binnen het begrotingsjaar) een besluit kan nemen. Een systeem met onvoldoende waarborgen voor tijdige melding aan de gemeenteraad van budgetoverschrijdingen heeft het risico in zich dat inbreuk wordt gemaakt op het budgetrecht van de raad als toezichthoudend orgaan.

Het begrotingscriterium is uitgewerkt in de Kadernota 2018 van de Commissie BBV en verder verfijnd en verduidelijkt in het toetsingskader begrotingsrechtmatigheid, behorend bij het Controleprotocol 2018 - 2021 dat op 31 januari 2019 is vastgesteld door de Raad. Wij hebben bij de controle op de jaarrekening vastgesteld dat er sprake is van één begrotingsoverschrijding op het programma Wonen ten bedrage van € 4,19 miljoen. Deze overschrijding is primair onrechtmatig (2019: 5 programmaoverschrijdingen).

Begrotingsoverschrijdingen Programma 5

Totaal € 4,19 miljoen.

Wonen

Deze overschrijding wordt gedekt door direct gerelateerde opbrengsten waardoor dit niet meetelt in het oordeel.

Om vast te stellen of deze overschrijding mee dient te wegen in het oordeel van de accountant is de aard en de oorzaak van de overschrijding getoetst aan de kaders zoals opgenomen in het toetsingskader begrotingsrechtmatigheid, behorend bij het Controleprotocol 2018 - 2021. In het door de raad vastgestelde toetsingskader begrotingsrechtmatigheid is aangegeven dat: 1. Toetsing van begrotingsrechtmatigheid plaatsvindt op het niveau van totale lasten per programma en individueel investeringskrediet. 2. Kostenoverschrijdingen wel onrechtmatig zijn, maar niet meetellen als fout of onzekerheid voor het oordeel van de accountant indien er sprake is van een van de onderstaande situaties: • • •

De kostenoverschrijdingen passen binnen het bestaande beleid. De kostenoverschrijdingen worden gecompenseerd door direct gerelateerde opbrengsten. De kostenoverschrijdingen hebben betrekking op een openeinderegeling.

Wij hebben vastgesteld dat de overschrijding op het programma veroorzaakt wordt door extra lasten ten bedrage van € 0,68 miljoen die samenhangen met de verliesname op de grondexploitaties. Deze kostenoverschrijdingen ten bedrage van € 3,52 passen derhalve binnen het bestaande beleid en wegen hierdoor niet mee in ons oordeel. De overige overschrijdingen worden gedekt door direct gerelateerde opbrengsten, waardoor deze niet meewegen in het oordeel. Wij concluderen derhalve dat er geen sprake is van begrotingsoverschrijdingen die mee dienen te wegen in het oordeel van de accountant. © 2021 Deloitte The Netherlands

Gemeente Vlaardingen | Accountantsverslag 2020

Belangrijkste bevindingen en observaties

Rechtmatigheid

Wij hebben rechtmatigheidsfouten geconstateerd als gevolg van het niet naleven van de Europese aanbestedingsrichtlijnen.

Rechtmatigheid Europese aanbestedingen Om de rechtmatigheid van de gedane inkopen vast te stellen, wordt er jaarlijks door uw gemeente een analyse op alle inkopen verricht. Van de inkopen die op grond van hun aard en/of omvang opvallen in deze spendanalyse wordt vervolgens de rechtmatigheid gecontroleerd door de verbijzonderde interne controleurs van uw gemeente. Ten behoeve van de accountantscontrole 2020 is deze analyse eveneens uitgevoerd. Naar aanleiding van de verrichte controlewerkzaamheden hebben wij geconcludeerd dat in vier gevallen de Europese aanbestedingsrichtlijnen niet op de juiste wijze zijn nageleefd door uw gemeente. Deze contracten hebben een omvang van € 0,41 miljoen. Van deze vier gevallen betreft het drie leveranciers waarbij in 2018 de fout van totale contractwaarde genomen is. De gemeente Vlaardingen heeft deze contracten echter in 2020 niet opnieuw aanbesteed, waardoor deze leveranciers in 2020 opnieuw een onrechtmatige besteding genereren. In een van de vier gevallen zijn er geen documenten beschikbaar van de betreffende inkoop. Doordat de totale inkoopwaarde over de afgelopen vier jaar de drempel voor diensten en leveringen overschrijdt, hebben wij niet kunnen vaststellen of dit contract rechtmatig is aanbesteed.

Doordat deze geconstateerde fout uit een statistische steekproef voortvloeide, hebben wij bepaald wat de omvang van ‘niet-ontdekte’ rechtmatigheidsfouten is op de niet-onderzochte massa. Deze ‘extrapolatie’ komt uit op € 0,16 miljoen. Het streven is om de overeenkomsten zo snel mogelijk aan te besteden, waardoor er geen sprake is van onrechtmatigheden. De verwachte uitgaven voor deze vier crediteuren in 2021 bedraagt € 0,4 miljoen. Deze fout wordt reeds in 2020 verantwoord. Het totaal aan rechtmatigheidsfouten als gevolg van het niet naleven van de Europese aanbestedingsregels bedraagt derhalve € 0,97 miljoen. Deze fouten wegen mee in het oordeel van de accountant.

De geconstateerd rechtmatigheidsfouten met een totaal van € 0,97 miljoen, vallen binnen de tolerantie van € 2,93 miljoen en hebben hierdoor geen invloed op de strekking van de controleverklaring.

Gemeente Vlaardingen | Accountantsverslag 2020

Belangrijkste bevindingen en observaties

Rechtmatigheid

Wij hebben twee overige bevindingen op het gebied van rechtmatigheid

Procedurele fouten subsidieverstrekkingen Als onderdeel van de rechtmatigheidscontrole beoordelen wij de tijdige afhandeling van de subsidieaanvragen en de subsidievaststellingen. Wij toetsen of hierbij voldaan is aan de Algemene Subsidieverordening 2011. Wij hebben geconstateerd dat niet alle aanvragen tot subsidievaststelling voor 1 juni (conform ASV 2011 artikel 18 lid 1b en 19 lid 1b) zijn binnen gekomen. Dit hebben wij bij vier subsidiënten geconstateerd. Ook zijn niet alle besluiten binnen 12 weken na ontvangst van de aanvraag tot vaststelling (conform ASV 2011 artikel 20 lid 1) genomen. Dit is bij 7 subsidiënten geconstateerd. Het betreft niet-financiële rechtmatigheidsfouten, die derhalve geen verdere invloed hebben op de strekking van het oordeel.

Procedurele fout aantrekken nieuwe geldleningen In 2020 heeft er, confom hetgeen vermeld in de begroting 2020, een herfinanciering van € 55 miljoen plaatsgevonden. Mede door de nieuwe lockdown in het najaar is het verwachte investeringsvolume van de gemeente Vlaardingen achtergebleven. Ook op andere onderdelen hebben er in het laatste kwartaal minder uitgaven plaatsgevonden dan dat er aan corresponderende gelden ontvangen is, en hebben er een aantal grote grond- en vastgoedtransacties plaatsgevonden. Hierdoor is het tegoed bij de rijksschatkist opgelopen tot € 35 miljoen. Een van de voorwaarden die de gemeente Vlaardingen stelt in het treasurystatuut is dat financiering door middel van externe middelen zoveel mogelijk beperkt wordt door eerst de uitgezette middelen te benutten. Op grond van voortschrijdend inzicht kan geconcludeerd worden dat de laatste herfinanciering (nog) niet benodigd was. In de jaarstukken 2020 is dit eveneens toegelicht op pagina 128 onder de paragraaf ‘Financiering’. Wij concluderen derhalve dat er geen sprake is van een situatie die leidt tot een financiële rechtmatigheidsfout. Wel adviseren wij de gemeente Vlaardingen om te investeren in het sturen op actuele liquiditeitsprognoses.

Wij achten het, mede gezien de financiële situatie en de uitdagingen waar u voor staat, van belang om de kwaliteit van de concernbrede liquiditeitsplanning verder op orde te brengen, zodat er een goed inzicht bestaat in de externe beschikbare financieringsruimte voor uw gemeente.

Gemeente Vlaardingen | Accountantsverslag 2020

Belangrijkste bevindingen en observaties

SiSa-bijlage en WNTverantwoording

Wij hebben geen fouten en/of onzekerheden in de SiSabijlage of de WNT-verantwoording 2020 geconstateerd

SiSa-bijlage De procedure die uw gemeente moet naleven bij de aanlevering van de bestanden aan het CBS is ten opzichte van vorig jaar niet wezenlijk gewijzigd. Uw gemeente dient in een vast en voorgeschreven stramien zeven documenten aan het CBS aan te leveren. Wij hebben de SiSa-bijlage gecontroleerd op basis van de nota Verwachtingen accountantscontrole SiSa 2020. Hierbij evalueren wij de getrouwheid en rechtmatigheid van de in de SiSa-bijlage verantwoorde gegevens (indicatoren). In 2020 legt u verantwoording af over 5 nieuwe regelingen ten opzichte van 2019, waaronder de Tozo-regeling. Wij willen benadrukken dat u als gemeente zelf verantwoordelijk bent voor de volledigheid van de te verantwoorden indicatoren zoals opgenomen in de SiSa-bijlage. Indien een ‘0’ is ingevuld, zijn wij bij uw organisatie nagegaan of deze ‘0’ terecht is ingevuld. U heeft dit aan ons bevestigd. De (verplichte) tabel met fouten en onzekerheden in de specifieke uitkeringen is opgenomen in bijlage D van dit accountantsverslag. Tijdens de controle hebben wij geen financiële juistheidsfouten geconstateerd. Wet normering topinkomens (WNT) De Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) is met ingang van 2013 van toepassing en vervangt tegelijkertijd de Wopt (Wet openbaarmaking uit publieke middelen gefinancierde topinkomens).

Doelstelling van de wet is te verhinderen dat instellingen in de publieke en semipublieke sectoren rechtens in staat zijn bovenmatige bezoldigingen toe te kennen.

Wij hebben geen niet-gecorrigeerde fouten geconstateerd met betrekking tot de naleving van de WNT en/of met betrekking tot de publicatieverplichtingen van de WNT.

Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt.

De algemene bezoldiging voor een topfunctionaris mag voor 2020 niet meer bedragen dan € 201.000 per jaar. Daarnaast dienen gemeenten de salarissen openbaar te maken van overige medewerkers (inclusief – wanneer aan bepaalde voorwaarden is voldaan – ingehuurd personeel) die een bezoldiging ontvangen boven deze norm. Ten slotte stelt de WNT een aantal overige eisen, zoals een maximale ontslagvergoeding voor topfunctionarissen van € 75.000. In 2020 hebben wij geen overschrijdingen van de grensbedragen voor topfunctionarissen en overige medewerkers geconstateerd.

Gemeente Vlaardingen | Accountantsverslag 2020

Belangrijkste bevindingen en observaties

Belangrijkste schattingen

Wij zijn van mening dat de waardering van de betreffende voorzieningen en de daarbij gemaakte schattingen redelijk zijn en consistent zijn toegepast.

Voorzieningen: evaluatie belangrijkste schattingen management Uw gemeente heeft voorzieningen gevormd voor verliezen, risico’s of verplichtingen die hun oorsprong vinden in het huidige boekjaar of eerdere boekjaren, maar waarvan de (verwachte) uitgaven in de toekomst liggen. Binnen de voorzieningen maakt u, conform het BBV, onderscheid naar voorzieningen voor ‘verplichtingen, verliezen en risico’s’, ‘egalisering van kosten’ (groot onderhoud), en ‘middelen van derden waarvan de besteding gebonden is’. Vooral de voorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico’s en de voorzieningen ter egalisering van kosten zijn naar hun aard gebaseerd op veronderstellingen en schattingen van het management en college. Zij schatten op basis van hun kennis van de gemeente en haar omgeving in wat het effect van de te voorziene risico’s, verplichtingen en kosten zal zijn in de komende jaren, en wat de omvang van de voorziening moet zijn. Wij hebben het proces beoordeeld waarmee het management de schattingen ontwikkelt, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Een en ander moet worden gezien in de context van onze verklaring bij de jaarrekening als geheel en is niet bedoeld om ons een oordeel te vormen over individuele schattingen.

Wij zijn van mening dat de waardering van de betreffende voorzieningen en de daarbij gemaakte schattingen redelijk zijn en consistent zijn toegepast. Grondexploitaties

Totale boekwaarde bouwgronden in exploitatie (in miljoen euro) € 30,0

De balanspost met de belangrijkste schattingselementen in de jaarrekening van de gemeente Vlaardingen betreft de voorraad onderhanden werk, waaronder bouwgronden in exploitatie (grondexploitaties). Hoewel de boekwaarde ten bedrage van € 13,8 ten opzichte van 2019 afneemt (-/- € 2,7 miljoen) en de financiële ratio per 31 december 2020 voor de grondexploitatie slechts 4,6% is, wat door de Provincie Zuid Holland in de signaleringswaarden voor het toezicht geclassificeerd wordt als ‘minst risicovol’, is deze balanspost relevant voor de accountantscontrole door de schattingselementen die zich bevinden in de ramingen van de nog te realiseren baten van € 38,3 miljoen en lasten van € 20,9 miljoen. De nog te realiseren baten en lasten vormen tezamen met de boekwaarde de basis voor de waardering in de jaarrekening, oftewel het resultaat van de projecten, wat leidt tot een voorziening indien verwacht wordt dat het project verlieslatend is of het leidt tot (tussentijdse) winstneming bij een verwachte winst. Ten behoeve van de waardering van de bouwgronden in exploitatie per balansdatum, dient de gemeente per individuele grondexploitatie te bepalen of de boekwaarde plus de in de toekomst nog te realiseren kosten en opbrengsten, naar de beste inschatting, terugverdiend zullen worden.

De gemeente Vlaardingen schat per 31 december 2020 in dat de totale omvang van de niet terug te verdienen kosten op de gehele grondexploitatie € 6,2 miljoen is (2019: 9,0 miljoen). Hiervoor is een voorziening getroffen. Deze voorziening is voor een bedrag van € 4,15 miljoen in mindering gebracht op de bouwgronden in exploitatie. Het resterende deel van deze verliesvoorzienig is aan de passivazijde van de balans gepresenteerd voor een bedrag van € 2,05 miljoen. Dit is in overeenstemming met het Besluit begroting en verantwoording. © 2021 Deloitte The Netherlands

€ 20,0 € 10,0 €2016

2017

2018

2019

2020

Figuur 1. De boekwaarde van de bouwgronden in exploitatie is in het afgelopen jaar afgenomen.

Dit wordt met name veroorzaakt door het afsluiten van lopende grondexploitaties Park Drieënhuysen, De Buitenplaats Van Ruytenburch en Babberspolder-Oost. Gemeente Vlaardingen | Accountantsverslag 2020

Belangrijkste bevindingen en observaties

Grondexploitaties

De waardering van de voorraad onderhanden werk, is niet onaannemelijk bevonden.

Grondexploitaties Het controleproces van de waardering van de voorraad onderhanden werk De risico’s voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot vijf P’s: • Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt? Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn. • Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een Overige aangelegenheden kritische analyse van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavel, appartementen, etc.) in de projecten, in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente? • Prijs: de verkoopprijzen van woningen en dus van grond hebben langere tijd onder druk gestaan. Deze situatie is omgeslagen naar een grote vraag naar woningen en grond waardoor de grondprijs zich in een hoog tempo positief ontwikkelt. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke grondprijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de positieve marktontwikkelingen? • Plankosten: door de toenemende vraag naar woningen en hiermee eveneens naar bouwcapaciteit is er sprake van een toenemende stijging van de bouwkosten.

Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke prijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de hierbij behorende prijsontwikkelingen? • Parameters: zijn de parameters voor kosten en opbrengstenstijgingen oppertuun beredeneerd vanuit de huidige situatie en de best mogelijke inschatting inzake de toekomstige ontwikkeling van de grondprijzen en plankosten? De 5 P’s vormen de basis voor de actualisatie van de grondexploitaties zoals opgenomen in uw paragraaf grondbeleid. Bij onze beoordeling van de door de gemeente gehanteerde veronderstellingen voor actualisatie van de grondexploitaties, zijnde vooral de uitgangspunten voor de planning (fasering), programmering, het prijsbeleid, maar ook de parameters voor kosten- en opbrengstenstijging en de gehanteerde rekenrente (rente omslagmethode), hebben wij het volgende in overweging genomen: • Of de afzonderlijke veronderstellingen redelijk lijken, onderling afhankelijk en intern consistent zijn, en of de veronderstellingen redelijk lijken wanneer deze collectief of in samenhang met andere veronderstellingen worden beschouwd.

• Of de veronderstellingen in de markt de waarneembare veronderstellingen op passende wijze weerspiegelen; met andere woorden: is er consistentie met de algemene economische omgeving en de economische omstandigheden in/bij de gemeente? • Of de veronderstellingen aansluiten op de (vastgestelde) plannen (besluiten) van de raad. • Of de veronderstellingen consistent zijn met de ervaringscijfers van de gemeente (met andere woorden: is historische informatie representatief voor toekomstige situaties?). De grondexploitaties zijn door u voor de jaarrekening 2020 opnieuw doorgerekend (geactualiseerd), en waar nodig zijn door u de verwachtingen bijgesteld, waarmee tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd, en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening moet worden getroffen.

Overzicht nog te realiseren baten en lasten per project (in miljoenen euro)

€10,00

Nog te realiseren kosten Nog te realiseren opbrengsten

€9,00 €8,00 €7,00 €6,00 €5,00 €4,00 €3,00 €2,00 €1,00 €-

Gemeente Vlaardingen | Accountantsverslag 2020

Belangrijkste bevindingen en observaties

Grondexploitaties

De waardering van de voorraad onderhanden werk, is niet onaannemelijk bevonden.

Grondexploitaties Tussentijdse winstneming In 2016 (en 2019) heeft de Commissie BBV de notitie Grondexploitaties gepubliceerd. Hierin is opgenomen dat voor winstneming de ‘percentage of completion (POC) methode’ moet worden toegepast. Hierbij geldt dat indien aan een aantal voorwaarden is voldaan winst moet worden genomen. Voor toepassing van de POC methode is het van belang dat het resultaat betrouwbaar kan worden geschat en moet er sprake zijn van verkochte grond en gerealiseerde kosten. Op grond van het BBV heeft uw gemeente in het boekjaar 2020 € 0,59 miljoen winst genomen op de grondexploitaties (2019: € 0,57 miljoen). De winstneming heeft betrekking op de afgesloten grondexploitaties Park Drieënhuyzen en de grondexploitatie Vrije kavels Hollandiaan. Belangrijkste bevindingen waardering grondexploitaties De controle van de waardering van de grondexploitaties tijdens de accountantscontrole van de jaarrekening 2020 is minder soepel verlopen dan in 2019. Dit is vooral veroorzaakt door het feit dat bij de start van de controle het volledige MPG nog niet beschikbaar was en door het vraag-en-antwoordspel dat tijdens de accountantscontrole plaatsgevonden heeft op belangrijke controlevraagstukken, zoals de grondexploitatie.

De grondexploitaties bij de gemeente Vlaardingen kenmerken zich, zoals ook in de boardletter 2020 opgenomen, door de aanwezigheid van diverse oude – omvangrijke – contracten met ontwikkelaars. Nu er mede vanwege de aantrekkende economie voortgang geboekt wordt op deze grondexploitaties en er afrekeningen plaatsvinden vanuit deze contracten, is de dossiervorming over de totstandkoming van de afrekeningen, onderhandelingen met de ontwikkelaars en mandatering van onderhandelingsresultaten van groot belang bij de controle van de waardering van de grondexploitaties. Het inzichtelijk maken van de vertaling van de contracten naar de grondexploitaties heeft geleid tot een langere doorlooptijd van de accountantscontrole 2020. Naast de historische dossiervorming vragen wij eveneens expliciete aandacht voor de tijdigheid van het verwerken van de effecten van nieuwe overeenkomsten die gesloten worden met ontwikkelaars. In één geval is de grondexploitatieberekening hierop aangepast. Hoewel dit in de jaarrekening 2020 geen direct effect had op het vermogen en resultaat, kan dit in de toekomst in het geval dat het aan de orde zou zijn, wel het geval zijn. Wij adviseren de gemeente Vlaardingen daarom nadrukkelijk om in 2021 expliciet aandacht te besteden aan deze onderwerpen ter verdere versterking van de eigen interne dossiervorming rondom de grondexploitaties.

Deze expliciete aandacht geldt eveneens voor de faciliterende bouwprojecten, gezien het toenemende aantal van dit type grondexploitatieprojecten binnen de gemeente Vlaardingen. Wij hebben op grond van de door ons verrichte werkzaamheden inzake de waardering van de grondexploitaties vastgesteld dat uw gemeente: • Beschikt over actuele ramingen van de nog te realiseren baten en lasten. • Beschikt over een deugdelijke onderbouwing van de gehanteerde uitgangspunten in de grondexploitaties. • Externe deskundigheid heeft ingeschakeld ter onderbouwing van de geraamde grondprijzen en grondopbrengsten. • Een niet onaannemelijk niveau van de nog te maken plan- en civiele kosten hanteert. De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening zijn verwerkt, zijn door ons beoordeeld en als aannemelijk aangemerkt. © 2021 Deloitte The Netherlands

Gemeente Vlaardingen | Accountantsverslag 2020

Belangrijkste bevindingen en observaties

Overige aangelegenheden

Op deze pagina hebben wij overige aangelegenheden opgenomen ten aanzien van de jaarrekening 2020.

Sociaal domein (3 decentralisaties) Participatiewet, Wet Maatschappelijke Ondersteuning en Jeugdwet Bovenlokaal Uw gemeente rekent jaarlijks met de ROGPlus de deelnemersbijdrage inzake de Wet maatschappelijke ondersteuning af. Deze deelnemersbijdrage wordt bepaald aan de hand van de gecontroleerde en gecertificeerde jaarrekening van de ROGPlus. Met de gemeenschappelijke regeling Jeugdhulp Rijnmond rekent u op basis van een vaste deelnemersbijdrage af via de vlaktaks. In de gemeenschappelijke regeling is echter bepaald dat, indien er een cashflowtekort ontstaat in de gemeenschappelijke regeling in een betreffend boekjaar, tekorten direct verhaald worden bij de deelnemende gemeenten. Deze direct opeisbare tekorten dienen hierdoor dan alsnog in boekjaar x van uw gemeente verwerkt te worden. Dit eventuele extra tekort wordt bepaald aan de hand van de gecontroleerde en gecertificeerde jaarrekening van de gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond. Ten tijde van de afronding van de accountantscontrole van de jaarrekening 2020 van uw gemeente is er echter nog geen gecontroleerde en gecertificeerde jaarrekening 2020 van de ROGPlus alsmede van de gemeenschappelijke regeling Jeugdhulp Rijnmond beschikbaar.

Dit betekent dat uw gemeente de verantwoorde deelnemersbijdrage inzake de Wet maatschappelijke ondersteuning in de jaarrekening 2020 en de lasten inzake de Jeugdhulp bovenlokaal bepaald heeft op basis van de laatste versie van de conceptjaarstukken 2020 van deze verbonden partijen. Deze conceptcijfers kunnen echter nog wijzigen, mogelijk heeft dit nog effect op het resultaat van uw organisatie. De gecontroleerde en gecertificeerde jaarrekening 2020 van de gemeenschappelijke regeling Stroomopwaarts, die de Participatiewet voor uw gemeente uitvoert, is ten tijde van de afronding van de accountantscontrole van de jaarrekening 2020 wel beschikbaar. Voor deze GR speelt deze problematiek van onzekerheid dus niet. Jeugdwet lokaal Over de bestedingen van de Jeugdwet lokaal legt ROGPlus NWN separaat verantwoording af aan de deelnemende gemeenten. Dit omdat de ROGPlus een uitvoeringsorganisatie is voor dit onderdeel en de lasten dus niet in haar begroting verweven zitten. Op 15 mei 2021 is de gecontroleerde en gecertificeerde verantwoording inzake de lasten 2020 ontvangen. Hieruit blijkt een besteding van € 5,1 miljoen over 2020 (2019: € 3,8 miljoen. Er zijn geen fouten en onzekerheden geconstateerd die mee dienen te wegen in het oordeel over de jaarstukken 2020 van de gemeente Vlaardingen.

Gemeente Vlaardingen | Accountantsverslag 2020

Belangrijkste bevindingen en observaties

Fraude als onderdeel van onze controle

Geen wijzigingen in onze initiële inschatting van het frauderisico en geen aanwijzingen voor fraude

Fraude als onderdeel van onze controle De beoordeling door het college van burgemeester en wethouders van het risico van materiële fouten in de jaarrekening als gevolg van fraude of overtreding van wet- en regelgeving

Het college van burgemeester en wethouders is primair verantwoordelijk voor het voorkomen en ontdekken van fraude en voor de naleving van wet- en regelgeving. Recente ontwikkelingen laten zien dat de handhaving van anticorruptiewetgeving aan globalisering onderhevig is, waardoor ook gemeenten in toenemende mate te maken krijgen met anticorruptieregels. Als onderdeel van onze controle hebben wij het college verzocht inzicht te geven in de eigen inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking zou kunnen bevatten als gevolg van fraude of overtreding van wet- en regelgeving (corporate compliance), inclusief de aard, omvang en frequentie van deze inschattingen, het proces dat de directie daarbij hanteert, alsook de communicatie daarover met het personeel en met de auditcommissie. Tijdens deze gesprekken heeft het college aangegeven zich bewust te zijn van frauderisico’s, waaronder het belang van corporate compliance en de analyse van corruptievraagstukken. Gedurende 2020 is de frauderisicoanalyse opgesteld en besproken in het college. Tevens is de frauderisicoanalyse besproken in de auditcommissie. Wij zijn er van overtuigd dat dit de bewustwording rondom de risico’s die u als gemeente loopt vergroot. Wij vragen u om de frauderisicoanalyse periodiek te actualiseren om zo de bewustwording actueel te houden.

Geen wijzigingen in onze initiële inschatting van het frauderisico en geen aanwijzingen voor fraude De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij het college van burgemeester en wethouders, inclusief het invoeren en onderhouden van interne-beheersingsmaatregelen met betrekking tot de betrouwbaarheid van de financiële verslaggeving, de werking en de efficiency van de bedrijfsvoering en de naleving van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving. Als accountant verkrijgen wij een redelijke, maar geen absolute, zekerheid dat de jaarrekening als geheel geen afwijkingen van materieel belang bevat, als gevolg van fraude of fouten.

Druk

Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten. Bij fraude kan sprake zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen, het opzettelijk verkeerd voorstellen van zaken of het doorbreken van de interne beheersing. Onze controle is uitgevoerd met een hoge maar geen absolute mate van zekerheid, waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle fouten en fraudes hebben ontdekt. Wij hebben deze accountantscontrole professioneel-kritisch uitgevoerd en professionele oordeelsvorming toegepast in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, de ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen.

Gemeente Vlaardingen | Accountantsverslag 2020

03 Internebeheersingsomgeving

Gemeente Vlaardingen | Accountantsverslag 2020

Interne-beheersingsomgeving De belangrijkste bevindingen uit onze boardletter 2020

Verbeterpunten in de interne beheersing

Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij in het najaar van 2020 een interim-controle uitgevoerd. Deze interim-controle is primair gericht op de opzet, het bestaan en de werking van maatregelen van administratieve organisatie en interne beheersing (AO/IB), voor zover van belang voor onze controle op de betrouwbaarheid en rechtmatigheid van de in de jaarrekening opgenomen gegevens. De bevindingen naar aanleiding van deze controle hebben wij opgenomen in onze boardletter 2020 die op 16 december 2020 besproken is met de auditcommissie.

Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij in het najaar van 2020 een interim-controle uitgevoerd.

De gemeente Vlaardingen heeft een aantal zware jaren achter de rug op onder andere organisatorisch en financieel gebied, waarin zij onder meer geconfronteerd is met een begroting die vanaf 2020 niet meer structureel sluitend was en met grote uitdagingen om de organisatie en de processen op een hoger niveau te brengen vanuit een duidelijke en integrale sturingsfilosofie. Begin 2020 is door de gemeente Vlaardingen ook hard gewerkt aan het Herstelplan en de hiermee samenhangende bezuinigingsopgave voor de komende jaren. Wij zien verbeteringen en er is voortbouwend hierop nog veel te realiseren.

Deze interim-controle is primair gericht op de opzet, het bestaan en de werking van maatregelen van administratieve organisatie en interne beheersing (AO/IB), voor zover van belang voor onze controle op de betrouwbaarheid en de rechtmatigheid van de in de jaarrekening opgenomen gegevens. De bevindingen naar aanleiding van deze controle hebben wij opgenomen in onze boardletter 2020.

De beoordeling van de interne beheersing maakt is gééngeen onderdeel deel uit van van dede jaarrekeningcontrole. jaarrekeningcontrole. Tijdens Tijdens onze onze management letter2021, managementletter 2021,als alsonderdeel onderdeelvan vande decontrole controle 2021, beoordelen wij de opvolging van de bevindingen.

Nu het herstelplan er is, zullen de komende jaren de bezuinigingsopgaven gerealiseerd moeten worden, waarbij er op dit moment nog diverse ombuigingsvraagstukken nader uitgewerkt moeten worden. Daarnaast zijn er op organisatorisch vlak vraagstukken die nader uitgewerkt worden om de organisatie optimaal gepositioneerd te krijgen om uitvoering te kunnen geven aan het Herstelplan. Op het niveau van de individuele bedrijfsprocessen hebben wij geconstateerd dat een aantal processen in de basis op orde zijn, zoals de personeelslasten en de betalingsorganisatie. Tevens constateren wij dat er stappen gezet zijn om de interne beheersing van het proces rondom de grondexploitaties en de subsidieverstrekking op orde te brengen én dat de gemeente Vlaardingen in 2020 een conceptfrauderisicoanalyse heeft opgesteld. Wij vinden dit positieve ontwikkelingen Wij zien echter tegelijkertijd een aantal belangrijke gebieden die de komende periode aandacht vragen binnen de gemeente Vlaardingen. Deze aandachtsgebieden, die zich concentreren rondom risicomanagement en contractmanagement in ruime zin, zijn ook van groot belang gezien de financiële situatie van de gemeente Vlaardingen.

Omdat er vraagstukken spelen binnen de gemeente Vlaardingen, met doorlooptijden die meer dan een jaar omvatten, is het voor de gemeente Vlaardingen van belang om prioriteit aan te brengen in de opgaven die voor haar liggen, en met een meerjarige visie deze onderwerpen op te pakken en uit te werken.

Gemeente Vlaardingen | Accountantsverslag 2020

Interne-beheersingsomgeving Betrouwbaarheid en continuïteit automatiseringsomgeving

Verbeterpunten in de interne beheersing Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij in het najaar van 2020 een interim-controle uitgevoerd. Deze interim-controle is primair gericht op de opzet, het bestaan en de werking van maatregelen van administratieve organisatie en interne beheersing (AO/IB), voor zover van belang voor onze controle op de betrouwbaarheid en de rechtmatigheid van de in de jaarrekening opgenomen gegevens. De bevindingen naar aanleiding van deze controle hebben wij opgenomen in onze boardletter 2020.

De beoordeling van de interne beheersing is geen onderdeel van de jaarrekeningcontrole. Tijdens onze managementletter 2021, als onderdeel van de controle 2021, beoordelen wij de opvolging van de bevindingen.

Onze jaarrekeningcontrole is gericht op het geven van een oordeel over de jaarrekening zelf en is niet primair gericht op het doen van uitspraken over de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking als geheel of van onderdelen daarvan. Onze bevindingen gaan over de onderdelen die wij onderzocht hebben in het kader van de jaarrekening, wat wil zeggen dat wij geen volledigheid pretenderen. De IT-omgeving en een adequate opzet en werking daarvan nemen binnen uw organisatie een steeds dominantere plaats in met het oog op een betrouwbare geautomatiseerde gegevensverwerking. Daarmee krijgt de IT ook een dominantere positie in onze controleaanpak en -uitvoering. Wij hebben een IT-audit uitgevoerd en ons daarbij gericht op de onderdelen logische toegangsbeveiliging, autorisaties en change management. Per onderdeel brengen wij onze belangrijkste bevindingen onder de aandacht. a)

Logische toegangsbeveiliging

Wij constateren dat er geen beschreven beleid is hoe de procedures zijn met betrekking tot het toekennen, wijzigen en intrekken van rechten. Er is een vaste procedure dat wijzigingen via Topdesk verlopen, maar er is niet beschreven welke functies bevoegdheden moeten hebben in welke applicaties. De verantwoordelijkheid hiertoe ligt geheel bij de leidinggevende. Er vindt tevens geen periodieke review plaats om vast te stellen of de toegekende rechten bij een medewerker logisch zijn gezien de functie. b) Autorisaties Wij constateren dat er geen beschreven beleid is hoe het wachtwoordenbeleid is ingericht, hoe frequent wachtwoorden gewijzigd moeten worden en aan welke eisen een wachtwoord moet voldoen. c) Change management Wij constateren dat er geen beschreven beleid is hoe wijzigingen geïnitieerd, doorgevoerd, getest en geïmplementeerd worden. Individuele medewerkers kunnen zelf wijzigingen initiëren. Vervolgens wordt beoordeeld of een wijziging noodzakelijk is en geïmplementeerd kan worden. Wij adviseren u dit verder te professionaliseren.

Voor het boekjaar 2020 is dan ook niet gesteund op de effectiviteit van de algemene IT-controls en applicatiecontrols in het kader van de jaarrekeningcontrole. Over de interne-beheersingsmaatregelen die in de huidige geautomatiseerde omgeving als niet toereikend aangemerkt zijn, zullen wij in de loop van het komende boekjaar met uw organisatie in gesprek gaan zodat deze op een adequate wijze geïmplementeerd kunnen worden.

Gemeente Vlaardingen | Accountantsverslag 2020

04 De financiële positie van uw gemeente

Gemeente Vlaardingen | Accountantsverslag 2020

De financiële positie van uw gemeente Eigen vermogen (in € 1.000)

2020

2019

2018

2017

2016

Eigen vermogen per 1 januari

41,1

85,2

80,9

76,6

61,3

Tussentijdse resultaatbestemming

-/- 2,2

-/- 6,3

-/- 4,8

-/- 2,9

4,7

Gerealiseerd resultaat

6,7

-/- 2,3

9,1

7,3

10,6

Totaal (‘saldo van baten en lasten’)

4,5

-/- 8,6

4,3

4,4

15,3

85,2

80,9

76,6

Mutatie erfpacht Eigen vermogen per 31 december

-/- 35,5 45,6

41,1

De vermogenspositie van uw gemeente is ten opzichte van 2019 toegenomen. In het BBV, de verslaggevingsregels van gemeenten, wordt een duidelijk onderscheid gemaakt tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen worden gemuteerd. Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar wordt weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente ook het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemmingen. Deze bestemmingen bestaan uit de in de loop van het jaar gedane onttrekkingen uit reserves minus de tussentijdse stortingen in de reserves. De stortingen in of onttrekkingen aan reserves vinden plaats op basis van door u genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de politieke besluitvorming. Het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten 2020 bedraagt € 4,5 miljoen voordelig. Per saldo is tussentijds circa € 2,2 miljoen aan de reserves onttrokken, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2020 € 6,7 miljoen positief bedraagt. De vermogenspositie van de gemeente Vlaardingen is kwetsbaar

In de hierboven opgenomen tabel hebben wij de ontwikkeling van het eigen vermogen opgenomen. De omvang van het eigen vermogen ultimo 2020 bedraagt 12,2% van het balanstotaal (2019: 11,2% van het balanstotaal). De reservepositie ten opzichte van het landelijk gemiddelde is laag. De reserves zijn exclusief de reclassificatie van de ontvangen afgekochte erfpachtcanons vanaf 2016 met in totaal € 19,8 miljoen toegenomen. Ook de algemene reserve laat een vrij stabiel beeld zien. Hoewel de reservepositie laag is, is deze wel stabiel en de afgelopen jaren versterkt. De schuldquote bedraagt 81%. Dit is ruim onder de kritische grens van 130%. Dit betekent dat de omvang van de schulden van de gemeente Vlaardingen onder de kritische grens liggen en een acceptabel niveau hebben. In de meerjarenbegroting 2021-2024 zijn negatieve resultaten zichtbaar; voor de jaren 2021 en 2022 bedraagt het begrote negatieve resultaat € 7,084 miljoen. Voor 2023 en 2024 wordt een positief resultaat verwacht van € 3,875 miljoen. Gelijktijdig met de meerjarenbegroting zijn ombuigingen vastgesteld die er voor zorgen dat de resultaten positiever worden. Het resultaat bedraagt hierdoor voor 2021 en 2022 € 4,442 miljoen positief en voor 2023 en 2024 € 17,328 miljoen positief. De grootste uitdaging zit in het realiseren van de ombuigingsvoorstellen.

Tevens wijzen wij u erop dat er een PM-post is opgenomen voor het uitvoeringsprogramma sociaal domein. Ook de kengetallen laten deze kwetsbare positie zien. Hoewel het risicoprofiel stabiel blijft, waardoor er een gelijke hoeveelheid geld van de spaarpot (eigen vermogen) achter de hand moet worden gehouden voor het opvangen van risico’s, daalt het beschikbare weerstandsvermogen aanzienlijk, waarbij de omvang in toekomstige begrotingsjaren onder het gewenste niveau zal dalen. Ook de solvabiliteit blijft onder de norm die de VNG stelt als kengetal voor een financieel gezonde gemeente. Samenvattend concluderen wij dat de gemeente Vlaardingen gevoelig is, en vooralsnog blijft, voor de effecten van onvoorziene omstandigheden, en dat risicomanagement en budgetbeheer in de komende jaren zeer belangrijke pijlers zijn voor de gemeente Vlaardingen om financieel gezond te worden en te blijven. © 2021 Deloitte The Netherlands

Gemeente Vlaardingen | Accountantsverslag 2020

De financiële positie van uw gemeente

Exploitatieresultaat 2020

Rekening 2020

Begroting na wijzigingen 2020

Totale baten

294.827

287.254

Totale lasten

290.329

299.729

Gerealiseerd saldo van baten en lasten Saldo mutaties reserves

4.498 2.182

€ 20 € 15 € 10

-/- 12.475 3.968

Afronding Gerealiseerd resultaat

Saldo van baten en lasten (x 1.000.000)

€5 €0 -€ 5 -€ 10 2016 2017 2018 2019 2020

6.680

-/- 8.507

De exploitatie over 2020 laat een voordelig gerealiseerd saldo van baten en lasten van € 4,5 miljoen positief zien, ten opzichte van een begroot nadelig saldo van € 12,5 miljoen. Dit is een verschil van afgerond € 17,0 miljoen positief. Hier staat ten opzichte van de begroting een nadeel op de mutaties in reserves tegenover van € 1,8 voordelig. Per saldo is sprake van een verschil ten opzichte van de begroting 2020 van € 15,2 miljoen positief. Het grootste voordeel in de baten doet zich voor in het programma Verkeer en Mobiliteit (€ 3,9 miljoen) en het grootste nadeel op het programma Wonen (€ 0,2 miljoen). De grootste afwijkingen in de lasten doen zich voor in het programma Wonen (€ 4,2 miljoen, hogere lasten t.o.v. begroot) en het programma Sociaal domein (€ 6,8 miljoen, lagere lasten t.o.v. begroot). Voor een gedetailleerd inzicht in de afwijkingen en de verklarende toelichting hierbij, verwijzen wij u naar de toelichtingen per programma, onderdeel “overzicht van baten en lasten in de jaarrekening”, zoals opgenomen in de programmaverantwoording in uw jaarstukken 2020.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/10369391/1