Businesscase Vlaardingen LOO
Tekst van het document
Colofon Businesscase Vergulde Hand West Ambtelijke stuurgroep Langdurige Opvang Oekraïners Datum:
20-06-2022
Businesscase Vergulde Hand West
2
Inhoudsopgave 1.
Inleiding .................................................................................................................................................. 4 1.1 Voorwoord .................................................................................................................................................... 4 1.2 Aanleiding ..................................................................................................................................................... 4 1.3 Bestuurlijke uitgangspunten voor de langdurige opvang in Vlaardingen .................................................... 5
2.
Leefgemeenschap en maatschappelijke opgave ...................................................................................... 5 2.1 Sfeer en kwaliteit .......................................................................................................................................... 5 2.2 Ligging .......................................................................................................................................................... 6 2.3 Omliggende functies ..................................................................................................................................... 6 2.4 Sociaal maatschappelijke consequenties ..................................................................................................... 7 2.4.1 Algemeen: zelforganisatie .................................................................................................................... 9 2.4.2 Overlast en veiligheid ........................................................................................................................... 9 2.4.3 Onderwijs en kinderopvang .................................................................................................................. 9 2.4.4 Zwemles ..............................................................................................................................................
12 2.4.5 Gezondheidszorg ................................................................................................................................ 12 2.4.6 Verbindingen ...................................................................................................................................... 13 2.5 Programma van Eisen ................................................................................................................................. 14
3.
Stedenbouwkundig plan ....................................................................................................................... 15 3.1 Vlekkenplan ................................................................................................................................................ 15 3.2 Buitenruimte ............................................................................................................................................... 15 3.3 Woningtypes............................................................................................................................................... 15
4.
Participatie & communicatie ................................................................................................................. 16 4.1 Participatie ................................................................................................................................................. 16 4.1.1 Draagvlak ............................................................................................................................................ 16 4.1.2 Korte termijn (t/m oplevering woningen) .......................................................................................... 16 4.1.3 Lange termijn (vanaf oplevering tot 3-5 jaar na oplevering) .............................................................. 17 4.2 Communicatie............................................................................................................................................. 17
5.
Knelpunten op technisch en juridisch en vlak........................................................................................ 18 5.1 Technische analyse ..................................................................................................................................... 18 5.2 Gronduitgifte .............................................................................................................................................. 19 5.3 Omgevingsvergunning ................................................................................................................................ 20 5.4 Aanbesteding .............................................................................................................................................. 20 5.5 Verhuur ....................................................................................................................................................... 20
6.
Financiën............................................................................................................................................... 21
Businesscase Vergulde Hand West
3
1. Inleiding 1.1 Voorwoord De oorlog in Oekraïne is een van de grootste veiligheids- en vluchtelingencrisis in Europa na de tweede Wereldoorlog. In toenemende mate is het bestuurlijk en maatschappelijk besef dat ook Nederland onderdeel is geworden van deze oorlogscrisis. Nederland leert leven met een oorlogsdreiging. Het tast de levenstandaard en het dagelijks leven aan in Nederland en beïnvloedt nu ook het gevoel van veiligheid in ons land. Actueel leeft er een breed politiek en maatschappelijk besef dat de regio Europa de humanitaire taak heeft om de Oekraïense vluchtelingen goed op te vangen. De VRR en de 15 regiogemeenten maken zich hard voor de eerste noodopvang van Oekraïners. De gemeenten Lansingerland en Vlaardingen hebben op 28 maart jl. in het overleg van het Algemeen Bestuur van de VRR aangegeven mogelijkheden te zien voor grootschalige en langdurige opvang van Oekraïense vluchtelingen. Beide gemeenten hebben aangegeven deze mogelijkheden graag als pilot te willen onderzoeken (en daarna te ontwikkelen) waarbij de VRR is gevraagd daarin mee te helpen. Het doel van deze pilot is het inventariseren van de mogelijkheden en benodigdheden voor de realisatie van grootschalige en langdurige opvang van Oekraïners. Ook het kabinet zet in op het landelijk realiseren van deze vorm van opvang.
Door dit pilotonderzoek in een vroeg stadium te initiëren, lopen Lansingerland en Vlaardingen daarmee momenteel landelijk voorop. De verwachting is dat op termijn ook andere gemeenten in onze regio, en mogelijk andere gemeenten elders in Nederland, vergelijkbare projecten zullen starten. Bij voltooiing kan deze pilot daarom fungeren als draaiboek voor toekomstige initiatieven. Daarom wordt met veel belangstellingen gekeken naar onze verrichtingen. Het onderzoeksproces van de pilot is onderverdeeld in twee stappen: 1. De houtskoolschets, waarin op basis van een eerste, ruwe inventarisatie van mogelijkheden en randvoorwaarden het meest waarschijnlijk scenario wordt voorgesteld en een locatiekeuze is opgenomen die verder wordt uitgewerkt; 2. De businesscase, waarbij de houtkoolschets voor de gekozen locatie verder wordt uitgewerkt Op basis van deze uitwerking nemen betrokken partijen een besluit.
1.2 Aanleiding Op 7 maart 2022 heeft u een motie ingediend waarin u het college verzoekt om proactief bij te dragen aan de opvang van Oekraïense oorlogsvluchtelingen. Deze business case geeft daar invulling aan. In de vergadering van het Algemeen Bestuur van de Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond van 28 maart jl. hebben de burgemeesters van Rotterdam, Lansingerland en Vlaardingen voorgesteld in de gemeenten Lansingerland en Vlaardingen onderzoek te doen naar langdurige noodopvang voor gevluchte Oekraïners. Hierbij gaat het om locaties voor 1.000-1.500 vluchtelingen voor een periode van 3 jaar, beschikbaar voor de gehele regio. Het Algemeen Bestuur heeft hiervan kennis genomen en steun uitgesproken voor het voorstel. Verder hebben zij ingestemd met een detachering van een projectleider bij de VRR en een voorlopige declaratie van kosten bij de VRR, die verhaald zullen worden op het Rijk. Het college van Vlaardingen heeft de raad 28 maart meteen geïnformeerd over het voorstel voor deelname aan de pilot. Op maandag 9 mei hebben burgemeester Wijbenga en wethouder Wonen Ivana Somers de gemeenteraad van Vlaardingen geïnformeerd over de vorderingen van de pilot en de voorkeurslocatie.
Businesscase Vergulde Hand West
4
1.3 Bestuurlijke uitgangspunten voor de langdurige opvang in Vlaardingen Geschikt voor structurele/grootschalige en langdurige opvang voor maximaal 3 tot 5 jaar: Vergulde Hand West. Geen onomkeerbare situatie creëren. Opvang voor ca. 1000 Oekraïense ontheemden. Garantie financiële dekking Rijk voor alle kosten onderzoek & ontwikkeling grootschalige locatie. Woningen na vertrek Oekraïners (deels) beschikbaar voor Vlaardingse woningzoekenden op andere locatie(s).
2. Leefgemeenschap en maatschappelijke opgave 2.1 Sfeer en kwaliteit Huizen en voorzieningen bouwen voor Oekraïners met een zo prettig mogelijke woon- en leefomgeving dat is de ambitie van de leefgemeenschappen voor langdurige opvang. Keuze voor de leefgemeenschap betekent dat het over meer gaat dan woningen neerzetten. Hier kun je idealiter werk vinden, is voldoende ruimte voor ontmoeten, kun je naar school en hulp krijgen en hulp bieden. Er is een diversiteit aan woningtypes en ruimte voor sport en ontspanning. Een gemeenschap is openbaar gebied en kent geen toegangspoorten of hekken. Het heeft een eigen karakter en een centrum. De locaties zijn bedoeld voor een snelgroeiende gemeenschap die in een korte tijd met elkaar moet gaan samenleven op een locatie die nog niet is ingericht als plek om fijn te wonen. Het gaat om een tijdelijke en verplaatsbare gemeenschap. Kinderen zijn naast vrouwen - een belangrijke doelgroep voor deze opvanglocatie; ca. 37% van de Oekraïense ontheemden in Nederland betreft kinderen (zie ook de demografische cijfers in de volgende paragraaf). De kinderen bepalen hier dan ook de vorm van de leefgemeenschap. Dit betekent: Kleinschalige omgeving en herkenbare woonclusters en voordeuren. Waar woon ik? School- speel- en sportruimte centraal gelegen en te voet bereikbaar. Autovrij centrumdeel.
Diversiteit van het landschap, geborgen voelen en kleuren en seizoenen mogen beleven De leefgemeenschappen hebben een indeling die daarop aansluit: ontsluiting van legenheid. Daarvandaan zijn clusters van diverse woningtypes bereikbaar. Het middengebied is autovrij en ontsloten met wandel- en fietsroutes. Dit deel, het hart van de locatie, is een divers landschap met voldoende ruimte om te spelen en te sporten. Dit landschap moet worden aangelegd met snelgroeiende beplanting en kan worden aangevuld met bijzondere groenprojecten zoals tijdelijke bomen in potten. De locatie is zo goed mogelijk verbonden met de bestaande wijken via routes waarlangs al wordt gewoond, vanuit het oogpunt van sociale veiligheid.
Businesscase Vergulde Hand West
5
2.2 Ligging Het plangebied ligt tussen de Hoekse Lijn in het noorden en de Maassluissedijk (primaire waterkering) kleinschalig gemengd bedrijventerrein van ca. 24 hectare. Aan de westzijde ligt het Volksbos. Aan de noordkant loopt de hoekse lijn (aangegeven met de stippellijn) die naast het bevorderen van de bereikbaarheid met het openbaar vervoer een nadelig effect heeft voor de aansluiting met de naast gelegen wijken. Aan de oostkant van het plangebied ligt het bedrijventerrein Vergulde Hand. Samen met de bedrijven die ten zuiden van het terrein liggen zorgen ze voor zowel problemen als kansen voor de business case. Deze worden nader toegelicht in de SWOT.
Figuur 1.2 Ligging van het perceel
2.3 Omliggende functies De afstanden tot de voorzieningen zijn op basis van looproutes op Google Maps. Echter is de spoorwegovergang Vlaardingen West enkel toegankelijk met een ov-chipkaart. Indien er een oplossing gevonden wordt voor deze omweg, van grofweg 1,0 km, kan de reistijd naar basisvoorzieningen terug gebracht worden naar een acceptabel niveau. De kaart in figuur 1.3 geeft de straal waarin de voorzieningen zich bevinden ten opzichte van de locatie.
Voorziening derland Albert Heijn ALDI Poolse supermarkt Warszawa Dirk Baltic store Hoogvliet
2,5 km 2,5 km 2,7 km 2,6 km 2,9 km 3,3 km
1,6 km 1,6 km 1,7 km 1,6 km 1,9 km 3,3 km
0,9 km 0,9 km 0,9 km 0,9 km 0,9 km 0,9 km
Wiardi Beckman Apotheek Huisartsenpraktijk Westwijk Dierenarts Dierenopvang
2,5 km 2,8 km 3,1 km 0,5 km
1,5 km 1,8 km 2,5 km 0,5 km
1,2 km 1,0 km -
Rijschool De Hoog Rijschool Eldora
1,0 km 2,4 km
1,0 km 1,7 km
-
Businesscase Vergulde Hand West
Afstand
Gem. Afstand (na correctie).
(lopen)
Ne-
6
N Figuur 1.3 Omliggende voorzieningen Op basis van voorgaande kaart van de directe omgeving wordt verderop in dit hoofdstuk toelichting gegeven op de afwezigheid/aanwezigheid van voorzieningen en de gevolgen die het heeft voor het plangebied. De afstand van de voorzieningen ten opzichte van het plangebied spelen een belangrijke rol bij het leefcomfort van toekomstige bewoners. Landelijk gemiddelde heeft hierin een leidende rol en wordt veelal als uitgangspunt genomen worden. In de laatste paragraaf vatten we de wensen en eisen voor de locatie samen in een Programma van Eisen.
2.4 Sociaal maatschappelijke consequenties De sociaal-maatschappelijke impact van langdurige opvang van 1.000 Oekraïners op de voorzieningen in de gemeente Vlaardingen is groot. Momenteel staan er 64.480 Oekraïense vluchtelingen ingeschreven in Nederland (Bron: Rijksoverheid.nl).
Bron: Rijkoverheid.nl
Businesscase Vergulde Hand West
7
De cijfers van het Centraal Bureau voor Statistiek (CBS) laten zien hoe de demografische verdeling van deze groep vluchtelingen eruit ziet (landelijk). De totalen zijn verouderd (7 april 2022), maar de verhoudingen tussen man/vrouw/kind kloppen nog steeds.
Bron: CBS, april 2022
Van de mensen die zich sinds 24 februari hebben ingeschreven is ruim een derde (37 procent) minderjarig, 33 procent is tussen 25 en 45 jaar. Dat zijn voornamelijk vrouwen; van de volwassen ingeschrevenen is bijna 80 procent vrouw. Onder minderjarigen is het aandeel jongens en meisjes vrijwel gelijk. Onder mensen boven de 60 jaar zijn er ook meer vrouwen, maar daar is de oververtegenwoordiging kleiner (70 procent). Uit recente ervaringen met opvanglocaties blijkt dat deze demografische verdeling ook na april stand houdt. Gelet op de demografie en de geluiden uit de Oekraïense gemeenschap, betekent dit dat qua voorzieningen op sociaal-maatschappelijk vlak de hoogste prioriteit ligt bij: Onderwijs (opvang, basisonderwijs, voortgezet onderwijs) Zwemles Gezondheidszorg (huisartsen, tandartsen, spoedeisende hulp, maar ook psychosociale hulp bij kinderen met een aandoening en volwassenen) Overlast, spanningen en veiligheid Faciliteiten en diensten rondom ouderenzorg, fysiotherapie etc. lijken op basis van de huidige cijfers minder prioriteit te hebben. Uit verkennende gesprekken binnen deze vlakken, zien we in lokale capaciteit een aantal knelpunten. Voorzieningen hebben geen ruimte voor een dergelijke instroom. Deze knelpunten willen we op de volgende manier (deels) ondervangen:
Businesscase Vergulde Hand West
8
2.4.1 Algemeen: zelforganisatie Op locatie in Vlaardingen zetten we in op een flinke mate van zelforganisatie op het gebied van bijvoorbeeld onderwijs en zorg. Dat doen we enerzijds door bewoners deels te selecteren en goed te kijken waar binnen de gemeenschap behoefte aan is. Denk hierbij aan docenten, (tand)artsen en psychologen om deze maatschappelijke voorzieningen in de basis op orde te hebben. Anderzijds door op de locatie een multifunctioneel gebouw in te richten dat hoofdzakelijk als brede opvang- en onderwijslocatie gebruikt kan worden. Maar waar ook ruimte is voor een behandelkamer, spreekkamer, vergaderruimte, culturele werkplaats of flexwerkplek. In samenwerking met de Oekraïense gemeenschap en Stichting Vluchtelingenwerk kijken we bij de inrichting aan welke specifieke behoeften moet worden voldaan. Tegelijkertijd kijken we met schoolbesturen, lokale gezondheidszorg, welzijnsorganisaties en het maatschappelijk middenveld naar alle mogelijke manieren om de bewoners in een latere fase alsnog (gedeeltelijk) in te laten stromen in de reguliere lokale voorzieningen, ter bevordering van integratie. Onderwijs en arbeid zijn immers essentieel voor goede integratie. Taallessen, werkbegeleiding en ondersteuning vanuit instanties als kerken, Humanitas en Leger des Heils nemen we hierin mee.
2.4.2 Overlast en veiligheid Veiligheid is een belangrijk thema, zeker bij opvang op deze schaal, op een aparte locatie. Vanuit de oorlogssituatie kunnen bewoners spanningen met zich meebrengen, resulterend in agressie, huiselijk geweld, alcoholisme, etc. Om escalatie te voorkomen, is het belangrijk om lokaal welzijnswerk vanaf het begin te betrekken en zichtbaar te laten zijn in de leefgemeenschap. Hier is capaciteit (minimaal 0,5 FTE) voor nodig. Om de leefkwaliteit te kunnen waarborgen en veiligheid te bevorderen, sturen we daarnaast aan op een 'beheerscommissie' per locatie. Hierin participeren inwoners, maatschappelijke partijen en omwonenden - onder onafhankelijk voorzitterschap - om het verblijf voor iedereen zo aangenaam mogelijk te maken, kansen te benutten en overlast te voorkomen. Zo worden de leefgemeenschappen op de gekozen locaties een veilige haven voor de vluchtelingen waarin stabiliteit, perspectief en ontwikkeling centraal staan. En blijven we scherp op kansen voor de bewoners van Vlaardingen om de nieuwe voorzieningen en menskracht (extra schoolgebouw, leerkrachten, zorgpersoneel) in te zetten als een waardevolle toevoeging aan de reeds bestaande sociale infrastructuur. 2.4.3 Onderwijs en kinderopvang Kinderen zijn in de leeftijd van 5-16 jaar leerplichtig en hebben ook recht op onderwijs. In de regel gaat elk kind vanaf 4 jaar naar school.
Tot 18 jaar moet nog aanvullend onderwijs worden verzorgd, leidend tot een zogenaamde startkwalificatie. Uitgaande van de meest recente cijfers, bevinden zich onder iedere 1000 Oekraïners 330 kinderen in de onderwijsleeftijd (4-18 jaar). De verdeling over primair onderwijs (4-12 jr) en voortgezet onderwijs (12-18 jr) kan wat scheef zijn, maar we gaan uit van een gelijke verdeling: 165 leerlingen PO en 165 leerlingen VO.
Businesscase Vergulde Hand West
9
Naast de kleine 50 leerlingen in Vlaardingen die nu al onderwijs volgen op Nieuwkomersschool De Globe (PO, schoolbestuur Wijzer in Opvang en Onderwijs) en De Internationale VOS (VO, schoolbestuur OSVS), worden op dit moment ruim 700 leerplichtige Oekraïense kinderen in Rotterdam opgevangen: 450 in de PO leeftijd en 270 VO leerlingen. Momenteel hebben 270 PO en VO leerlingen les op de De Grift en 125 leerlingen zitten op scholen in het reguliere onderwijs. Een aantal kinderen heeft nog geen onderwijs gehad op een school. Een centrale locatie (primair onderwijs) voor 200 leerlingen start volgende week tot en met de zomervakantie. Na de zomer wordt gestart met instroom naar het Nieuwkomersonderwijs. VO-leerlingen worden getest en stromen in het reguliere ISKonderwijs ((Internationale Schakelklas), geboden door de schoolbesturen LMC en BOOR. Voor de POleerlingen is de Gaffelstraat beschikbaar, een ISK-school met Oekraïens onderwijs en dagbesteding. Echter niet alle PO kinderen kunnen daar terecht. Ervan uitgaande dat het overgrote deel van de toekomstige bewoners van Vergulde Hand-West uit deze groep afkomstig is, is besloten om deze constructie zoveel mogelijk voort te zetten. Voor het voortgezet onderwijs betekent dit dat leerlingen zoveel mogelijk blijven op de plek waar ze nu al onderwijs volgen, op één van de scholen in Rotterdam.
Voor het primair onderwijs is in de plannen opgenomen dat het onderwijs gegeven zal worden op de opvanglocatie in de Vergulde Hand West. Gezien het nijpende tekort aan onderwijspersoneel moet worden gekeken naar de verdeling van docenten op de scholen in de verschillende regiogemeenten. Dit traject wordt opgepakt samen met de betrokken schoolbesturen. Voor het PO is een tijdelijke onderwijsvoorziening nodig. Uitgaande van de landelijke normcijfers in de Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs (waar wordt uitgegaan van 250m2 vaste voet, plus 7,35m2 per leerling) betekent dit voor het verwacht aantal leerlingen: - 1 schoolgebouw voor PO (1463 m2) met buitenruimte - Inrichting gebouw, onderwijsleerpakket en meubilair. - 1 opblaasbare gymhal - Buitenruime van minimaal 300 m2 Daarnaast is het belangrijk om niet te vergeten dat zoals dat ook in het regulier onderwijs gebeurt onderwijs een belangrijke functie heeft bij het vroegtijdig signaleren van psychosociale problemen bij kinderen. We onderzoeken hoe we dit het beste kunnen borgen in de reguliere systemen. De plannen voorzien in ieder geval de inzet van een gezinsspecialist op de school (schoolmaatschappelijk werk), die zoals op alle Vlaardingse scholen problemen signaleert en de weg vanuit onderwijs naar zorg ontsluit. Een tijdelijke onderwijsvoorziening laat ruimte om het onderwijscurriculum anders in te richten.
Het schoolbestuur is voornemens het model te volgen van de Handreiking Onderwijs voor kinderen en jongeren uit Oekraïne (OCW, 21 april 2022), waarbij de onderwijstijd verdeeld wordt in 3 delen. Hoewel het model niet aansluit bij de werkwijze en daaruit voortvloeiende onderwijskwaliteit waar zij als nieuwkomersschool voor staat, acht zij deze tijdelijk inrichting nodig om toch onderwijs te kunnen verzorgen aan deze 165 leerlingen. Daarbij is de inzet van leraren uit Oekraïne naast de Nederlandse (NT2) leraren een cruciaal onderdeel van het plan. Bij een tijdelijke onderwijsvoorziening mag worden uitgegaan van 3 bouwstenen in onderwijstijd: - Bouwsteen 1: 1/3 door bevoegde NT2 leraren (Nederlands als tweede taal) - Bouwsteen 2: 1/3 door bevoegde leraren uit Oekraïne die zaakvakken geven in het Oekraïens - Bouwsteen 3: 1/3 andere onderwijsgerichte activiteiten, gericht op de sociaal-emotionele ontwikkeling met hulp van externe samenwerking (door vakmensen uit sport, cultuur, welzijn). Door dit model wordt het tekort aan leraren zoveel mogelijk ondervangen. Eén leraar NT2 kan het onderwijs verzorgen aan twee groepen leerlingen in plaats van aan één groep, míts er voor elke groep een leraar Oekraïne beschikbaar is, aangevuld met vakmensen voor de resterende 1/3 onderwijstijd.
Daar tegenover staat dat ICT gerelateerde kosten relatief hoog zijn omdat de voorziening, in bouwsteen 1 maar met name in bouwsteen 2, zeer afhankelijk is van digitaal onderwijs.
Businesscase Vergulde Hand West
10
Gewoonlijk blijven leerlingen 1 tot 2 jaar op een Nieuwkomersschool of ISK, voordat ze doorstromen naar het reguliere onderwijs. Bij deze aantallen gaat doorstromen echter lastig zijn, de reguliere scholen zitten vol. Gaandeweg de pilot zal met de schoolbesturen in de regio worden bekeken of en hoe doorstroom naar het reguliere onderwijs kan plaatsvinden.
-
-
-
-
-
-
In algemene zin staat de onderwijskwaliteit onder druk in een tijdelijke nieuwkomersvoorziening 3 maal 1/3. Ook is er het gevaar deskundig onderwijzend personeel te onttrekken aan het regulier onderwijs en de bestaande nieuwkomersscholen. Dit onderwijs staat al onder druk om achterstanden in te halen na corona en door het lerarentekort. Leraren NT2 zijn verantwoordelijk voor het totale onderwijs op de nieuwkomersvoorziening en zullen tijd kwijt zijn aan coaching en ondersteuning. Ze hebben echter geen zicht op de inhoud en kwaliteit van het Oekraïense onderwijs. De onderwijsinspectie houdt bij haar toezicht (en het beoordelen van de leeruitkomsten en onderwijsresultaten) rekening met (Oekraïense en andere) vluchtelingen. Hoe de inspectie haar toezichthoudende taak gaat uitvoeren voor dit type onderwijs, is nog niet te voorzien en vraagt (landelijk) duidelijkheid. In een VOG kan op papier worden voorzien, omdat dit getoetst wordt op het Nederlandse dossier (waar Oekraïners niet bekend zijn). Dit biedt echter geen garantie voor de veiligheid van de kinderen. Schoolbesturen zijn genoodzaakt om per direct leraren en ander personeel te gaan werven. Mocht de instroom van Oekraïense vluchtelingen lager zijn dan verwacht, dan zijn er te veel personen in dienst, waarvoor de schoolbesturen niet voldoende Rijksbekostiging krijgen (die is gebaseerd op het aantal leerlingen).
Hierover worden afspraken gemaakt tussen de schoolbestuur en gemeente. Het onderwijsaanbod hangt volledig af van de beschikbaarheid van leraren: aantal Oekraïense bewoners af te stemmen op de beschikbare capaciteit aan leraren zodat er geen tekort aan onderwijsplaatsen ontstaat. Anders kunnen kinderen die leerplichtig zijn voor langere tijd niet naar school -momenten zijn en dat een tekort aan leraren op dat moment een stop zet op de groei van het aantal bewoners in de Vlaardingse opvanglocatie. Door in te steken op een stapsgewijze uitbreiding van maximaal 25 leerlingen in september (POleerlingen van de eerste 50 woningen) tot maximaal 165 PO-leerlingen eind december (400 woningen, 1000 Oekraïners), is maximaal 5 à 6 fte aan leraren NT2 nodig op de opvanglocatie en evenveel Oekraïense leraren. Samen met het verzorgen van het VO in Rotterdam, ondervangt dit bovengenoemd knelpunt ten dele.
Kinderopvang (leeftijd 0-4) in de vorm waarin wij dat kennen is geen gemeengoed in Oekraïne. Kinderen worden daar in de thuissituatie opgevangen. Toch is het verstandig om arbeidsparticipatie van moeders te bevorderen hier een centrale voorziening voor te treffen, waar ouders in het kader van zelforganisatie onderling de kinderen kunnen opvangen. Met de Oekraïense gemeenschap wordt gesproken over de wijze waarop een vorm van opvang het beste vormgegeven kan worden. Uitgaande van de CBS-cijfers over instroom, is de prognose dat bij een populatie van 1000 Oekraïners er 50 kinderen in deze leeftijdscategorie zitten. We zetten in op kinderopvang/dagbesteding op locatie, bij voorkeur in hetzelfde gebouw of dichtbij school. Volgen we de Referentiewaarden maatschappelijke voorzieningen van de gemeente Rotterdam, betekent dit: - Minimaal 300 m2 binnenlocatie kinderopvang, exclusief buitenruimte.
Businesscase Vergulde Hand West
11
Bron: Gemeente Rotterdam Op locatie zal door Buko Bouwsytemen een gebouw voor school en opvang neergezet worden. 2.4.4 Zwemles In een waterrijk land als Nederland is zwemvaardigheid essentieel voor de veiligheid, zeker in de zomermaanden. Hier zien we een risico, omdat veel Oekraïense kinderen uit de binnenlanden niet of nauwelijks kunnen zwemmen. Daarnaast is het zo dat op dit moment in Nederland al 300.000 kinderen op de wachtlijst staan voor zwemles, los van de Oekraïense instroom. Vanuit het Rijk wordt hier naar een oplossing gezocht, in samenwerking met de zwembaden. Door flinke personeelstekorten komt dit echter lastig van de grond. Dit punt moeten we derhalve lokaal verder oppakken de komende tijd. 2.4.5 Gezondheidszorg Op het gebied van basale gezondheidszorg (huisarts, tandarts, spoedeisende hulp) zien we ook knelpunten. We voorzien een toename van het al bestaand tekort aan huisartsencapaciteit en tandartscapaciteit. Met zelforganisatie hopen we dit knelpunt (deels) op te vangen, maar het blijft een punt van aandacht. Daarnaast zien we met zelforganisatie het risico dat zorgverlening niet aansluit bij de Nederlandse systemen. Om dat te ondervangen, onderzoeken we in samenspraak met het lokale netwerk van eerstelijns zorgaanbieders twee opties.
Een praktijk voor eerstelijns zorg, opgezet door lokale zorginstanties; Een praktijk gefaciliteerd door lokale overheid voor gecertificeerde nieuwe Oekraïense bewoner. Plaatsing op basis van werkervaring/scholing is in dit geval een bruikbare tool om te garanderen dat de mensen die nodig zijn voor de exploitatie ook daadwerkelijk geselecteerd worden voor de bewoning van Vergulde Hand -West. Daarnaast moeten uitzonderingsregels opgesteld worden ten aanzien van de BIG registraties. Een tussenvariant is ook mogelijk, waar in de leefgemeenschap onder auspiciën van een geregistreerd huisarts door nieuwe, in de zorg opgeleide bewoners een voorportaal van de huisarts wordt ingericht waar de triage plaats vindt en de eerste zorg kan worden geleverd. Van daaruit kan worden bekeken of de patiënt alsnog bij een reguliere huisarts of GGZ moet wordt ondergebracht voor verdere behandeling. Hiermee ondervangen we het probleem van instromen in het systeem en verlichten we de druk op de reguliere basisgezondheidszorg. Om dit voor elkaar te krijgen, is hoe dan ook ruimte nodig op de locatie. Uitgaande van de Referentiewaarden Maatschappelijke voorzieningen van de gemeente Rotterdam (2021), komen we uit op ongeveer 315 m2 aan spreekkamers en praktijk- en behandelruimten.
Businesscase Vergulde Hand West
12
Korte termijn: Demontabel gebouw voor maatschappelijke functies Lange termijn: Buko bouwsystemen bouwt huisvesting voor zowel onderwijs als zorg Daarnaast is een huisarts op locatie nodig. Uitgaande van de norm van 2300 patiënten per huisarts, is 0,5 FTE nodig, of 1 FTE wanneer een combinatie wordt gemaakt met de opvang in Lansingerland.
2.4.6 Verbindingen Gekeken naar de bereikbaarheid kan gesteld worden dat er voor de ontsluiting van het gebied geen problemen ontstaan voor verplaatsingen met de auto. Er zijn in alle richtingen voldoende ontsluitingen die binnen een acceptabele tijd de N- of snelwegen bereiken. Echter is het niet aannemelijk dat alle bewoners van de nieuw te bouwen wijk binnen afzienbare tijd een auto ter beschikking hebben. Ongeacht of deze ter beschikking worden gesteld is het van belang dat er ook andere manieren zijn om de omliggende wijken/steden te bereiken. In het onderstaande figuur zijn de belangrijkste ontsluitingen weergegeven. Hierin is onder andere ook de A15, die momenteel nog in ontwikkeling is maar welke vanaf 2024 ook aan zal sluiten op het ontsluitingsnet, opgenomen.
N Figuur 1.4 Ontsluiting van het gebied Het openbaar vervoer biedt voor bovengenoemd auto-beschikbaarheidsprobleem uitkomst, met een station voor zowel de metro als de bus, in Vlaardingen West en Vlaardingen Centrum. Respectievelijk op 0,75 km en 3 km afstand, gemeten vanaf de noordoost punt van het perceel. Deze stations huisvesten beiden de Hoekse lijn en meerdere busverbindingen in de richtingen Den Haag en Rotterdam in combinatie met de nodige tussenstops.
Businesscase Vergulde Hand West
13
De bereikbaarheid van de locatie valt of staat echter met de realisatie van de voetganger- fietstunnel of het vrijgeven van de spoorwegovergang ter hoogte van station Vlaardingen West. Indien dit niet mogelijk is komt de realisatie van LOO op locatie Vergulde Hand West in problemen. Mede vanwege het feit dat het overgrote deel van de voorzieningen dan op locatie gefaciliteerd moeten worden. De vraag is of hier ruimte en voldoende draagvlak voor is. De mogelijkheid om voorzieningen te voet of met de fiets te bereiken is van groot belang voor deze locatie en ook de doelgroep. Vandaar de noodzaak voor de korte verbinding.
2.5 Programma van Eisen Hieronder volgt op basis van bovenstaande gegevens - het Programma van Eisen, met daarin de wensen en eisen zoals geformuleerd vanuit de geplande/verwachte doelgroep. N.B. Deze aantallen zijn gebaseerd op een populatie van 1000 mensen, volgens de verwachte demografische verdeling. Op basis van 1000 inwoners 1 school van in totaal 1463m2, exclusief buitenruimte 1 locatie voor kinderopvang (300m2) 1 opblaasbare gymzaal 250 werkplekken, ook als buurthuis/jongerencentrum/bieb/muziekklas/gebedsruimte 2500 m2 Winkel/horeca 500m2 8 speelplekken, 1, klein speelveld en 1 groot sport/speelveld (100 m2 per ha woongebied)(1200m2 per 9 ha woongebied) Parkruimte 4000m2 Maatschappelijke ruimten 300m2 Zorg/praktijk 315m2 Parkeren/ontsluiting 21 m2 per woning Voor leefbaarheid en uitstraling van de leefgemeenschap zijn deze elementen belangrijk te realiseren: Gezamenlijk programma Bewegwijzering Openbaar toegankelijk, iedereen welkom Ruimte voor ontmoeting en vermaak Ruimte voor verpersoonlijking van de woningen (denk aan gevelbekleding, kleur, culturele uitingen, eigen identiteit), eigen invulling en inrichting Doorzichten Landschap van iedereen Zicht op het landschap Collectief karakter Slingerende wandelmilieus Flexibiliteit
Businesscase Vergulde Hand West
14
3. Stedenbouwkundig plan 3.1 Vlekkenplan In achtneming van het programma van eisen en de doelstellingen die er zijn om een locatie te creëren schetsen geproduceerd. De locatie dient ruim opgesteld te worden en voorzien worden van kwalitatieve buitenruimte en groen. Dit resulteert in het volgende vlekkenplan.
Vlekkenplan
3.2 Buitenruimte Voor de buitenruimten geldt dat er geïnvesteerd moet worden op de plekken waar de mensen zijn. Dit betekent niet het vullen van de rand van het plangebied maar juist de binnenkant waar geleefd wordt. Dit nodigt uit om naar buiten te gaan en daar samen te komen. Identiteit maken Beschutting Voorbeelden van een snelgroeiend landschap en de elementen waarin dit opgenomen wordt.
3.3 Woningtypes Voor de woningtypes zal in de De Vergulde Hand ingezet worden op tijdelijke huisvesting. Flexwonen in verschillende type stapelbare woningen/tiny house (Heijmans, De Meeuw) tot maximaal twee bouwlagen.
Businesscase Vergulde Hand West
15
4. Participatie & communicatie 4.1 Participatie Participatie is essentieel om dit plan te laten slagen. Enerzijds om draagvlak te verdienen bij omwonenden, bedrijven en andere belangrijke stakeholders. Anderzijds omdat participatie zorgt voor betere plannen. Door in een vroeg stadium in gesprek te gaan en kansen en knelpunten te identificeren, is de kans op succes voor alle partijen het grootst. Een groot deel van deze businesscase is opgesteld vanuit die gedachte: de plannen zijn getoetst en zoveel mogelijk mede vormgegeven door experts uit o.a. woningbouw, onderwijs en ondernemerschap. Ook het perspectief van Oekraïense vluchtelingen zelf is meegenomen, via bemiddeling van Vluchtelingenwerk. Dit zien we integraal terug in de uitwerking van de business case. 4.1.1 Draagvlak Het voordeel (in ieder geval op gebied van draagvlak bij inwoners) van de locatie Vergulde Hand West is dat het redelijk ver af ligt van de Westwijk. De metrolijn en het metrostation markeren echt een onderscheid tussen de locatie en de woonwijk Westwijk.
Het overheersende sentiment dat op dit moment leeft is niet zozeer gericht tegen Oekraïners (daar lijkt bij de meeste mensen begrip en draagvlak inwoners tien jaar op de wachtlijst voor een woning en kan er nu ineens wel snel worden gebouwd? uwen van flexwoningen in korte tijd, na het vertrek van (een deel van) de Oekraïners zijn deze woningen op een andere plek beschikbaar voor Vlaardingse woningzoekenden én c) we streven naar versnelling in andere woningbouwtrajecten Bij ondernemers in de directe omgeving is begrip voor de situatie en sommige ondernemers zien ook kansen op de arbeidsmarkt. De ondernemers (verenigd in de ondernemersvereniging) willen echter wel in gesprek met de gemeente zijn en blijven omdat er meerdere ontwikkelingen spelen op de locatie en ze hun belangen daar in wel goed vertegenwoordigd willen hebben. Partijen uit het maatschappelijk veld, onderwijs en zorg hebben ook begrip, maar lopen praktisch tegen de grenzen van hun capaciteit en mogelijkheden aan. Hier moet ook in het vervolg voldoende aandacht voor zijn. Niet alleen in de planfase, ook in de uitvoering zien we een grote rol voor participatie weggelegd. Hier volgt een overzicht van de te nemen stappen op korte- en lange termijn. 4.1.2 Korte termijn (t/m oplevering woningen) - Wekelijks informeren van de gemeenteraad over de voortgang en eventuele knelpunten.
Zodra de burgemeester akkoord is met de businesscase krijgt de raad tijdens een informatieavond de mogelijkheid om wensen en bedenkingen mee te geven; - Informeren en betrekken omwonenden (bewonersavond voor de inwoners aan de zuidkant van de Westwijk wordt gepland nog voor het zomerreces);Ook de ondernemers van de Vergulde Hand West worden hiervoor uitgenodigd via de ondernemersvereniging; - Betrekken en informeren van ondernemers in de buurt van de woningen en andere Vlaardingse ondernemers die een match hebben met de populatie (uit oogpunt van omgevingsmanagement, maar ook in verband met arbeidskansen en integratie), in samenwerking met MKB Rijnmond; - Betrekken onderwijsbesturen, zorginstellingen (inclusief huisartsen en tandartsen), welzijnsinstellingen (waaronder kerken), onder andere om samen (ook met het Rijk) te zoeken naar mogelijkheden om Oekraïense mensen te kunnen laten instromen, gezien de huidige druk op de voorzieningen; Betrekken verenigingsleven voor deelname van Oekraïners aan (sport- en welzijns-)activiteiten i Heel belangrijk: we betrekken ook Oekraïners zelf bij de uitwerking van de plannen. Denk bijvoorbeeld aan een klankbordgroep van geïnteresseerden die meekijken met de plannen, het meedenken bij de inrichting van huizen, gemeenschappelijke ruimten en de buitenruimte.
Dit kan in samenwerking met Ukrainians in Netherlands Foundation (netwerk van Oekraïense nieuwkomers) die graag meedenken;
Businesscase Vergulde Hand West
16
4.1.3 Lange termijn (vanaf oplevering tot 3-5 jaar na oplevering) We weten nog niet hoe de oorlog zich ontwikkelt, maar houden er rekening mee dat er Oekraïners zijn die niet (direct als dat weer veilig kan) teruggaan naar hun land. Dit lijkt een realistisch scenario. -
De banden met onderwijs, zorg en arbeidsparticipatie aanhouden en verstevigen, in gesprek blijven en op zoek gaan naar wederzijdse kansen. ging van bewoners (Oekraïens en lokaal), omwonenden, bedrijfsleven en andere stakeholders in de directe omgeving. Onder onafhankelijk voorzitterschap worden daar zowel kansen verkend als problemen besproken en opgelost;
4.2 Communicatie Goede, transparante procescommunicatie is heel belangrijk in dit traject. Wat gaat er gebeuren? Waar? Wanneer? Wie komen er straks wonen? Omwonenden, ondernemers, andere stakeholders én (toekomstig) bewoners moeten op een goed toegankelijke, centrale webpagina alles kunnen vinden en voor vragen terecht kunnen bij de gemeente of de VRR. Doelgroepen zijn in elk geval: Direct omwonenden Vergulde Hand West: o Hoogheemraadschap Delfland (HHD) o Particulier die mede-eigenaar is van bedrijventerrein Vergulde Hand West o Baak/RWS o Ondernemers (verenigd in ondernemersvereniging) Gemeenteraad Inwoners (Zuidrand) Westwijk Inwoners Vlaardingen Besturen onderwijs, zorg en welzijn en arbeidsparticipatie Maatschappelijke organisaties zoals Vluchtelingenwerk, Inclusia, verenigingen den van langdurige opvang in binnen- en buitenland) en enthousiaste koplopers. Deze koplopers vragen we om als ambassadeur op te treden in media en bij bijeenkomsten. Doel hiervan is inspiratie op te doen, om draagvlak te winnen en om de brug te slaan van papier naar praktijk.
Businesscase Vergulde Hand West
17
5. Knelpunten op technisch en juridisch en vlak Omdat er sprake is van een urgente situatie moet er in het derde kwartaal 2022 gestart worden met het plaatsen van de eerste woningen op de locatie De Vergulde Hand. Het verkrijgen van de benodigde vergunningen en het doorlopen van vaste procedures is noodzakelijk. In dat licht is het essentieel om in beeld te hebben welke procedures er doorlopen moeten worden. De projectgroep gaat uit van een nieuwe ontwikkeling op de locatie maar met een tijdelijk karakter. De onderzoeken moeten worden doorlopen om tot een ruimtelijke onderbouwing te komen. Dit vraagt (doorloop)tijd. Om te kunnen starten in het derde kwartaal 2022 is het noodzakelijk dat er afwegingen gemaakt worden om de productie en realisatie op korte termijn te kunnen starten. Voor de locatie geldt dat woningbouw in strijd is met het bestemmingsplan. Daarnaast is het uitgangspunt dat de locatie tijdelijk beschikbaar is.
5.1 Technische analyse Het plangebied is momenteel niet voorzien van riool en overige nutsvoorzieningen en wordt momenteel gebruikt als opslagterrein voor de aanleg van de Blankenburgtunnel. Voor het plangebied geldt dat hemel- en afvalwater gescheiden ingezameld en verwerkt moeten worden. Hemel- en grondwater dienen op deze locatie lokaal verwerkt te worden. Het oppervlaktewatersysteem lijkt hiervoor het meest geschikt. Archeologie In 2005 is door archeologen onderzoek gedaan in het gebied Vergulde Hand West. In dit gebied van 25 hectare is op 10 vondstzones grond opgegraven. Deze opgravingen brachten archeologische sporen en landschappelijke informatie over bevolkingsgroepen vanaf de midden bronstijd tot en met de volle middeleeuwen aan het licht. Op onderstaande kaart is aangegeven waar in het gebied deze opgravingen plaatsvonden. Met inachtneming van deze bodemonderzoeken is de kans op een veelvoud van deze vondsten bij nader onderzoek zeer reëel te noemen. Hetgeen de snelheid waarmee de businesscase vorm dient te krijgen niet ten goede komt. Het is aan de gemeente om te bepalen in hoeverre deze bevindingen meegenomen moeten worden in de besluitvorming.
Businesscase Vergulde Hand West
18
De onderzoeken die benodigd zijn laten in een QuickScan het volgende zien Onderdeel Locatie Vergulde Hand Nutsvoorzieningen Geen nutsvoorzieningen in de nabije omgeving Riool Geen riolering, behoudens een persleiding Ondergrond (sonderingen etc.) Nog uit te voeren Bodemonderzoek In het verleden heeft bodemonderzoek plaatsgevonden. Nader bodemonderzoek noodzakelijk Flora & Fauna (ecologie) Locatie onderzoek uit te voeren. Maar er is veel beweging en de gehele locatie is bedekt met een grondlaag Stikstof Onderzoek of er geen significante stikstofdepositie optreedt als gevolg van het planvoornemen Archeologie In het verleden hebben hier opgravingen plaatsgevonden met vondsten uit de bronstijd en middeleeuwen. Vervolgonderzoek zal uitwijzen of archeologie een belemmering vormt voor het bouwproces. De grond vanuit de Blankenburgverbinding zal blijven liggen. Baak/RWS zal de gronden binnen het plangebied egaliseren zodat de tijdelijke woningen erop geplaatst kunnen worden Risicoanalyse conventionele explosieven Geen verdachte situaties Geurcirkel Ten zuiden van Vergulde Hand is een rioolzuiveringsinstallatie Geluid Geen verdachte situaties, nader uit te werken Externe Veiligheid Nader uit te werken Duurzaamheid Nader uit te werken Mobiliteit Nader uit te werken Water Beoordeling waterhuishoudkundige situatie als gevolg van het planvoornemen. De onderzoeken worden volledig doorlopen.
Ondanks dat er sprake is van een tijdelijke bouw is het van belang dat de veiligheid en gezondheid voor de bewoners niet in het geding is. Naast het doorlopen van de onderzoeken komt de samenwerking met de nutspartijen om de hoek kijken. Er is verkennend gesproken met Dunea en Stedin, zij zijn informeel op de hoogte van de pilot. Er is ook een crisisstructuur bij deze organisaties in de vorm van een taskforce voor dit soort uitzonderlijke situaties. Desondanks geldt voor alle nutsvoorzieningen dat duidelijke tijdspaden pas gegeven kunnen worden op het moment dat er een (voorlopig) inrichtingsplan of hoofdstructuur van verkaveling opgesteld is
5.2 Gronduitgifte De gronden van De Vergulde Hand zijn deels in eigendom van de gemeente en deels in eigendom van een particuliere eigenaar. Deze hebben samen een contract met Baak/RWS tot eind 2022 met optie op een jaar verlenging om schone grond (klasse wonen) op te slaan op Vergulde Hand West. Al deze partijen werken constructief mee om na te denken over oplossingen om de opvang van 1000 mensen mogelijk te maken. Eventuele kosten/ gederfde inkomsten zullen worden meegenomen in deze business case omdat het uitgangspunt moet zijn dat dit voor alle partijen budgetneutraal moet zijn onderaan de streep. De gronden zijn nodig om de bouw van de opvang te kunnen realiseren. Gebruik van de grond kan door middel van koop, huur, pacht en/of vruchtgebruik. Omdat de locatie onder gemeentelijke verantwoordelijkheid valt moet men zich te houden aan de algemene beginselen van behoorlijk bestuur. Dit betekent dat het ter beschikking stellen van schaars goed, in dit geval de ontwikkelgrond, openbaar kenbaar dient te worden gemaakt. Recent is dit bevestigd in het Didam-arrest. Ten aanzien van het ter beschikking krijgen van de locaties gaat de voorkeur uit naar een huur- of een bruikleensituatie waarbij er geen juridische overdracht plaatsvindt. De uitgangspunten worden in een huur / bruikleenovereenvan de locaties.
Businesscase Vergulde Hand West
19
5.3 Omgevingsvergunning Om op deze locaties te kunnen bouwen is een omgevingsvergunning nodig. De functie wonen op deze locaties is momenteel in strijd met het vigerende bestemmingsplan. Omdat de locaties tijdelijk ter beschikking worden gesteld moet er een tijdelijke omgevingsvergunning voor huisvesting aan worden gevraagd. De norm voor tijdelijke bouw ligt lager dan het niveau Bouwbesluit Nieuwbouw. De te realiseren hebben het niveau van tijdelijke bouw. Desalniettemin voldoen de flexwoningen aan de kwaliteit en duurzaamheid die aan een hedendaagse woning mogen worden verwacht. Ook is de verwachting dat de flexwoningen na de 3-5 jaar elders inzetbaar zijn bij verplaatsing. Daar zit ook een risico: mocht het bouwbesluit in de komende jaren significant wijzigen waardoor de flexwoningen niet meer voldoen aan het bouwbesluit. Dit risico ontstaat omdat een vergunning per l xwoningen naar een andere locatie (mits ze voldoen aan het vigerend bouwbesluit) daar ook ingezet kunnen worden. Vanwege de crisissituatie en daarbij komende urgentie dient met bevoegd gezag (en diens stakeholders) gekeken te worden naar mogelijkheden om tijdelijk te kunnen aanvangen met de werkzaamheden op de locaties zonder dat de formele vergunningsprocedure volledig is afgerond.
5.4 Aanbesteding De investeringen van bouw -en of woonrijp maken van de locaties vallen voor alsnog (geprognosticeerd) -- excl. BTW. Er behoeft dan niet Europees te worden aanbesteed. Afwijken van het gemeentelijk inkoopbeleid is met een degelijke motivering mogelijk om in deze situatie die om bijzondere maatregelen vraagt 1 op 1 te gunnen omwille van snelheid en efficiëntie. Opdracht bouw- en woonrijp maken Zowel de kosten voor bouwrijp maken als de kosten voor woonrijp maken blijven onder de drempel voor Europees aanbesteden. Op grond van het eigen gemeentelijke inkoopbeleid dienen deze opdrachten allebei meervoudig onderhands te worden aanbesteed. Het is echter de bedoeling om de opdrachten rechtsreeks onderhands te gunnen aan Heijmans en Dura Vermeer. Om dit mogelijk te maken kan middels een apo aan het college gemotiveerd (i.v.m. noodzaak tot het met spoed opvangen Oekraïense vluchtelingen) worden gevraagd af te wijken van het inkoopbeleid. Leasecontract woonunits Voor de tijdelijke woonunits gaat de gemeente een leaseovereenkomst aan met De Meeuw voor een periode van 3 tot 5 jaar. Het (zuiver) leasen van onroerend goed is niet aanbesteding plichtig. Het is ook mogelijk om slechts een deel van de woonunits (bijv. 100) per direct rechtsreeks van De Meeuw te leasen.
Het overige deel kan dan op een latere termijn (alsnog) van De Meeuw of een andere marktpartij worden geleased, dan wel kan het overige deel alsnog via een aanbestedingsprocedure (met verkorte termijnen) in de markt worden gezet. Het college kan besluiten om de leaseovereenkomst aan te gaan
5.5 Verhuur Bij het ter beschikking stellen van de woningen dient een zorgvuldige selectieprocedure te worden doorlopen. Indien het gaat om het faciliteren van opvang voor vluchtelingen in een noodsituatie is een directe zolang deze in de unit zit. De vluchteling moet zich in te kunnen schrijven op locatie om zo doende een status te krijgen en andere voorzieningen gebruik te kunnen maken. Een tijdelijke huurovereenkomst kan uitkomst bieden. Dit geldt ook indien in de exploitatie naar een mix wordt gezocht van bewoners. Ook dit kan door middel van bruikleen of door middel van een tijdelijke huurovereenkomst. De tijdelijke huurovereenkomst kent een doorlooptijd van maximaal 2 jaar en is in de beheerfase enorm intensief om de expiratiedata en mutaties bij te houden. Mogelijkheden tot verhuur op basis van de leegstandwet die langere doorlooptijden kent zal verder verkend moeten worden.
Businesscase Vergulde Hand West
20
6. Financiën Met betrekking tot de opvang en de realisatie van de benodigde woonunits geldt per locatie een ander uitgangspunt. Vlaardingen beoogt opvang te realiseren voor ca. 1000 vluchtelingen. Momenteel bestaat 90% van de vluchtelingen uit vrouwen en kinderen. Er zal een periode aanbreken dat de vluchtelingen terugkeren maar er zal zeker een moment aanbreken dat mannen Oekraïne zullen mogen en moeten verlaten. Ook dient rekening te worden gehouden dat de kans groot is dat er Oekraïners in Nederland zullen blijven. Voor het bepalen van het aantal units en typologieën is getracht hier mee rekening te houden waarbij ook met name het te behalen resultaat afhankelijk is van de beschikbare capaciteit bij de leveranciers en zeker met de spoed die beoogd is. De volgende concepten ten behoeve van de woontypologieën zijn uitgewerkt: Permanent Studio Unit met alle voorzieningen voor een huishouden van 1 persoon. Permanent Single Unit voor alle voorzieningen van een huishouden van 2 personen en of moeder met 1 of 2 kinderen. Permanent Together Unit voor alle voorzieningen van een huishouden van 3 personen en eventueel nog kleinere kinderen. Het heeft de voorkeur om met name de laatste variant toe te passen vanwege het feit dat tot op heden gemaximaliseerd.
Een verkenning leert dat alleen een mix van de drie types op korte termijn beschikbaar is of beter gezegd; kan worden gerealiseerd. Gezien de druk met betrekking tot de start van het productieproces/fabricage voor flexwoningen en met name de eerste fase van circa 100 flexwoningen die eind 3e kwartaal geleverd worden, is besluitvorming omtrent het opdrachtgeverschap op zeer korte termijn noodzakelijk. Uit gesprekken met (een consortium van) corporaties is duidelijk geworden dat de besluitvorming vanuit de corporaties met betrekking tot deze businesscase op korte termijn niet mogelijk is. Hierdoor verschuift het opdrachtgeverschap naar de betreffende gemeenten van de pilotgebieden Vlaardingen en Lansingerland. Er is een (gegarandeerde) productiecapaciteit van totaal 408 flexwoningen beschikbaar die gefaseerd tot en met het 1e kwartaal 2023 geleverd en geplaatst kunnen worden. Tevens is op de locatie een centraal wijkgebouw noodzakelijk welke multifunctioneel kan worden ingezet maar primair is bedoeld voor onderwijs van kinderen. Het gebouw is echter ook bruikbaar voor lokale behoeftes op gebied van kinderopvang en zorg. Voor Vlaardingen resulteert dit in de volgende aantallen: Naam Oppervlakte BVO Permanent Studio (1 pers) 18,2 m2 Permanent Single (2 pers 38,9 m2 Permanent Together (3 pers) 63,3 m2 Centraal wijkgebouw 3.000 m2 Totaal
Aantal 138 186 84 1 409
De 408 flexwoningen voorzien in 762 opvangplaatsen. Realisatie op betrekkelijk korte termijn van meer plaatsen (de beoogde 1000 plaatsen) is niet mogelijk.
Businesscase Vergulde Hand West
21
Financiële prognose De SPUK regeling opvang Oekraïners voorziet onder meer in vergoedingen voor: transitiekosten exploitatiekosten binnen het kader van de normvergoeding meerkostenregelingen onderwijs en zorg. Bijgaand is de prognose toegevoegd met een opsomming van de transitiekosten en het exploitatieresultaat per jaar en het totaal over de beoogde 3 jaar. In de prognose is te zien dat de transitiekosten en -vergoeding ad 13,2 miljoen bedragen. Dit zijn de kosten voor het bouw- en woonrijp maken van het perceel inclusief alle voorbereidingskosten hiervoor zoals advieskosten in kader van uitwerking van de business case. Tevens zijn hierin de kosten opgegebruik als opvanglocatie. Verdere specificatie van de transitiekosten zijn opgenomen in de bijlage Stichtingskosten. De kosten zijn zo veel als mogelijk gebaseerd op aanbiedingen van partners in het team wat bezig is geweest met de uitwerking van de businesscase. Verdere uitwerking zal bijdragen aan een verdere verfijning van de bedragen. Daarom is er een post onvoorzien meegenomen. Met het rijk is bij de afgegeven garantiestelling afgesproken dat zij 3/5e deel van alle transactiekosten vergoeden. Het overige 2/5 e deel zal worden gedekt uit het batig saldo voorkomend uit de SPUK vergoedingen (zie tabel hieronder).
Uit de prognoseberekening van de LOO (fase 1) volgt een, gegeven het vergoedingsniveau een (ruime) resterende bestedingsruimte. We hebben een jaar opvang aan toegevoegd als een overgangsjaar, waarbij de Oekraïners steeds meer in staat zijn zelfvoorzienend te zijn. Op dit moment kunnen we aanspraak maken op een SPUK regeling van maximaal 2 jaar lang. Eventueel verlenging van het verblijfsduur is mogelijk, mits daar een vergoeding vanuit het Rijk daar tegenover staat. Het overzicht hieronder laat zien dat het positieve resultaat van de eerste 2 jaren het negatieve resultaat van het 3e jaar dekt. Risico: Uitgangspunt hierbij is wel dat (een deel) van het positieve resultaat als gevolg van de normvergoeding als dekking mag worden ingezet voor het negatieve resultaat van het derde jaar. Dit uitgangspunt vraagt nadrukkelijk bevestiging vanuit het ministerie. Voor de exploitatiekosten is de prognose :
Jaar Jaar 1 Jaar 2 Jaar 3 Totaal SPUK 2/5e transistiekosten Totale Exploitatieruimte
(SPUK) Baten 27,8 miljoen 27,8 miljoen 2,7 miljoen 58,3 miljoen
Lasten 21,0 miljoen 16,7 miljoen 9,5 miljoen 47,2 miljoen 5,3 miljoen
Bestedingsruimte 6,8 miljoen 11,1 miljoen -6,8 miljoen 11,1 miljoen -5,3 miljoen 5,8 miljoen
Uitgangspunten De volgende uitgangspunten zijn bij het bepalen van de prognose van toepassing:
Het perceel Vergulde Hand is vijf jaar beschikbaar. We gaan op dit moment uit van 3 jaar opvang. Verlenging is mogelijk. De huidige eigenaren (waarvan deels de gemeente) ontvangen een gebruiksvergoeding/huur.
Businesscase Vergulde Hand West
22
Het hele project wordt budgetneutraal uitgevoerd. De gemeente zal alle kosten die gedurende dit project gemaakt worden vergoed krijgen. De staatssecretaris voor Asiel en Migratie Eric van der Burg heeft middels een brief een garantie afgegeven dat gemeente Vlaardingen niet met een tekort zal zitten bij afronding van het project. Naast de 408 flexwoningen, geschikt voor de opvang van 762 ontheemden, wordt er een centraal gebouw geplaatst voor onder meer locatieleiding, sociaal maatschappelijke doeleinden en onderwijs. De flexwoningen en het centrale gebouw worden gehuurd voor een periode van 3 jaar. Levering vindt gefaseerd in vier tranches plaats waarbij de eerste levering betrekking heeft op 100 flexwoningen. Op dit moment vindt onderhandeling plaats over welk scenario van toepassing is met de flexwoningen na drie jaar. De onderliggende financiële prognose is gebaseerd op overname door de gemeente of een door haar ingezette derde partij (corporatie of corporaties) tegen een te bepalen bedrag. Als de onderhandeling niet leidt tot een tevredenstellend resultaat dient de prognose bijgesteld te moeten worden. Het exploitatieresultaat zal ook wanneer de onderhandelingen niet tot de gewenst uitkomsten leiden, nog altijd positief blijven.
Alle kosten in kader van (de voorbereiding) van het bouw-, woonrijp en terugbrengen van het perceel in oorspronkelijke staat, vallen onder een aparte transitievergoeding binnen de vigerende SPUK-regeling. De gemeente doet hiervoor een (aparte) aanvraag bij het ministerie van JenV, waarbij wordt verondersteld dat de aanvraag wordt goedgekeurd. Bij de afgegeven garantiestelling door de staatssecretaris is afgesproken dat 3/5e deel van de transitievergoeding vergoed wordt. Het overige deel wordt gedekt uit het per plaats per dag. De kosten van exploitatie vastgoed en voorzieningen, waaronder ook het leefgeld, worden vergoed - per plaats per dag. Deze vergoeding vindt plaats op basis van beschikbaarheid van opvangplekken en niet op basis van bezetting. Met andere woorden: leegstand heeft geen invloed op de baten. Het Ministerie geeft bij monde van de heer van Rossum aan dat de SPUK-regeling in beginsel geldt voor de eerste 12 maanden vanaf maart 2022. De intentie is die periode te verlengen tot 24 maanden, maar dat kan alleen met akkoord van het Ministerie van Financiën. Besluitvorming hierover vindt plaats in het kader van de beoordeling van de gehele businesscase. De staatssecretaris heeft echter middels een garantiebrief ons voldoende financiële zekerheid geboden.
Voor de sociale maatschappelijke kosten op het gebied van onderwijs en zorg zijn aparte vergoedingsregelingen in ontwikkeling en deze kosten worden niet gedekt vanuit de normvergoeding. Het centrale gebouw wordt na afloop van het tweede jaar omgebouwd naar woningen die ook kunnen worden verhuurd in het derde jaar (optioneel). De centrale tijdelijke sportvoorziening wordt na De prognose van exploitatie van het vastgoed zijn bij derde partijen geverifieerd. De prognose van exploitatie van overige voorzieningen zijn gebaseerd op extrapolatie van ervaringscijfers van eerdere opvang van Oekraïense vluchtelingen elders in de gemeente. Deze kosten voor voorzieningen zijn alleen van toepassing gedurende de eerste twee jaar of bij verlening van vergoeding van het Rijk. In het derde jaar zijn alleen nog kosten opgenomen voor beveiliging en apparaatskosten. Deze kosten liggen significant lager dan in de eerste 2 jaren. Dit betreft een aanname. In de huidige garantiestelling staat vermeld dat wanneer er in de jaren erna nog opvang noodzakelijk is het ministerie van JenV volgens die dan geldende regelingen de opvang financiert. Uit voorzichtigheid hebben we hier niet mee gerekend. Er is in de kostenopstelling rekening moeten gehouden met facilitaire zaken zoals wasmachines, inboedel (tafels, bedden, stoelen, gordijnen), servies etc. omdat de vluchtelingen dit niet bij zich hebben.
Verbruik van de nutsvoorzieningen en internet zijn ook voorzien.
Businesscase Vergulde Hand West
23