Brief vz VRR aan staatssecretaris inzake acute noodopvang

Postadres Postbus 9154 3007 AD Rotterdam

Bezoekadres

Wilhelminakade 947 Rotterdam

Telefoon E-Mail Ons kenmerk

088 - 8779 914 Arjen.Littooij@vr-rr.nl 22UIT00003

Betreft

Acute noodopvang asielzoekers Rotterdam-Rijnmond

Datum

31 januari 2022

Behandeld door

Staatssecretaris E. van der Burg Ministerie van Justitie en Veiligheid Postbus 20301 2500 EH Den Haag

mr. drs. A. Littooij

Geachte staatssecretaris,

Op 14 december 2021 heb ik als voorzitter van de Veiligheidsregio RotterdamRijnmond (VRR) een aanwijzing van u gekregen (kenmerk 2021-0000668845) voor het realiseren van noodopvang voor 500 vluchtelingen in deze regio voor ongeveer vier maanden. Met deze brief informeer ik u over de stand van zaken. Aangezien de indruk is gewekt dat het een aanwijzing in formele zin betrof vanwege een crisissituatie, ben ik samen met de andere burgemeesters in de regio voortvarend begonnen met het zoeken naar de verzochte 500 plekken. Op 10 januari jl. werd echter duidelijk dat uw verzoek geen aanwijzing in juridische zin betrof, maar een dringend bestuurlijk verzoek. Dit is niet hoe het eerder geschetst is in het proces, en ook niet hoe de brief geformuleerd is. U zult begrijpen dat ik en mijn medebestuurders in de regio verbolgen zijn over deze gang van zaken, en ik heb hier dan ook publiekelijk mijn onbegrip over uitgesproken. Los van het doorlopen proces betreur ik dat na jarenlange goede samenwerking met het Rijk en het COA de regio op deze manier terecht gewezen wordt. Diverse gemeenten in de regio Rotterdam-Rijnmond hebben immers eerder in 2021 ook al een substantiële bijdrage geleverd in de realisatie van noodopvang.

Daarbij veroorzaakt deze vergaande vorm van bovenlokaal ingrijpen onwenselijke bestuurlijke impasses en heeft het grote impact gehad op de onderlinge bestuurlijke samenwerking in de regio. Ik verzoek u dan ook om een onafhankelijke evaluatie van dit proces van ‘aanwijzen’, en vraag hoe u in de toekomst dergelijke bestuurlijke verzoeken gaat afhandelen. Ondanks de betreurenswaardige gang van zaken begrijp ik de uitdaging waar Nederland voor staat en nemen we in Rotterdam-Rijnmond onze verantwoordelijkheid, teneinde een situatie van crisisnoodopvang te voorkomen. Daarom hebben de VRR en de gemeenten in de regio afgelopen periode een grote inspanning geleverd om zoveel als mogelijk invulling te geven aan uw verzoek. Stand van zaken Van de gevraagde 500 plekken zal de gemeente Rotterdam 250 plekken realiseren, de overige plekken worden verdeeld over de rest van de gemeenten in de regio. Hiertoe is een inventarisatie gemaakt waarbij is rekening gehouden met welke gemeenten

Veiligheidsregio Rotterdam - Rijnmond

gehoor hebben gegeven aan een eerdere oproep van het kabinet. De gemeenten Schiedam, Vlaardingen, Lansingerland, Barendrecht, Capelle aan den IJssel en Albrandswaard zijn de beoogde gemeenten om deze resterende plekken te realiseren, door opvanglocaties te organiseren waar ongeveer 50 asielzoekers opgevangen kunnen worden. Door voortvarend aan de slag te gaan zijn opvanglocaties in Schiedam en Vlaardingen reeds in gebruik. In Vlaardingen moet echter nog besluitvorming plaatsvinden over verlenging van de locatie. Deze opvanglocatie was reeds opgezet naar aanleiding van de eerste uitvraag van het kabinet, de gemeenteraad moet nog besluiten over verlenging. In de gemeente Barendrecht heeft de gemeenteraad ingestemd met het realiseren van een opvanglocatie en zijn de voorbereidingen in volle gang. Ook de gemeenten Lansingerland, Capelle aan den IJssel en Albrandswaard staan niet onwelwillend tegenover het leveren van een bijdrage aan de acute noodopvang, en doorlopen op dit moment het besluitvormingsproces met de gemeenteraden. Daarnaast is de gemeente Hellevoetsluis gevraagd de reeds bestaande noodopvanglocatie te verlengen. Deze eventuele verlenging beschouw ik ook als een bijdrage van onze regio aan uw verzoek.

Het doorlopen aanwijzingsproces helpt uiteraard niet om de genoemde besluitvormingsprocessen snel en soepel te laten verlopen, maar als de deze tot een goed einde wordt gebracht, dan worden de gevraagde 500 plekken in de regio Rotterdam-Rijnmond gerealiseerd. Elke noodopvanglocatie blijft maximaal vier maanden operationeel. Hiermee voldoen we aan uw oproep. Acute noodopvang als nieuwe categorie Met het realiseren van acute noodopvang om crisisnoodopvang te voorkomen, bevinden wij ons in een uitzonderlijke situatie. Het instellen van een nieuwe categorie acute noodopvang tussen de bestaande categorieën noodopvang en crisisnoodopvang betekent namelijk dat bestaande (financiële) kaders beperkt representatief zijn. Acute noodopvang, zoals met u eerder besproken, betekent dat de gemeenten binnen de VRR eerstelijns instroom vluchtelingen (nieuwkomers) ontvangen die zich aanmelden voor regime in Nederland, bij voorkeur uit niet-veilige landen, waarbij de procedure nog niet is gestart en niet eerder doorlopen is. Wel hebben de betrokken mensen een vluchtelingennummer en zijn ze medisch onderzocht. Ondersteuning COA De komende tijd gaan gemeenten en de veiligheidsregio aan de slag met de verdere inrichting van de acute noodopvanglocaties.

Aangezien er geen sprake is van crisisnoodopvang, maar van een ‘tussensituatie’, ligt de primaire wettelijke verantwoordelijkheid voor de noodopvang nog altijd bij het COA, maar kan deze haar taken maar beperkt uitvoeren. Daarom verwacht ik de volgende toezeggingen van u:

-2-

Veiligheidsregio Rotterdam - Rijnmond

 



Ondersteuning bij het opzetten van de opvanglocaties (advisering bij technische voorbereiding en wijze van inrichten, advisering over de wijze van exploitatie en op verzoek het aanstellen van een liaison van het COA). Daar waar wet- en regelgeving toegerust is op noodopvang/crisisnoodopvang en deze niet voldoet voor acute noodopvang, dat het stelselverantwoordelijke departement een inspanningsverplichting aangaat om dergelijke vraagstukken op te lossen, bijvoorbeeld in het kader van medische hup en zorgverlening. Volledige financiering voor de gemaakte kosten van de betrokken gemeenten en de VRR.

Financiële afhandeling Het uitgangspunt, zoals is toegezegd in uw brief, bij de financiële vergoeding is dat alle directe en indirecte kosten voor acute noodopvang die de gemeenten en de VRR maken kunnen worden doorbelast naar het COA/Rijk. Mijn voorstel is dat financiële declaraties van gemeenten via een financieel loket van de VRR gaan. De VRR rekent af met het COA/Rijk. Voor vergoeding komen alle kosten in aanmerking die samenhangen met de voorbereiding, ondersteuning en uitvoering van alle maatregelen die nodig zijn voor het gereed maken van locaties voor de acute noodopvang en begeleiding van asielzoekers voor de beoogde periode van circa vier maanden. Alle kosten worden vergoed, inclusief BTW. Het gaat hierbij om de volgende kosten:   

Kosten voorbereiding en opbouw, inclusief de (gedoog-) vergunningverleningen, noodzakelijke controles (o.m. brandveiligheid), en ambtelijke kosten. Kosten exploitatie, inclusief beveiliging, personeel, medische faciliteiten en coördinatiekosten. Kosten transitie/afwikkeling terug naar COA.

Ondanks het uitgangspunt dat de realisatie van acute noodopvang door de gemeenten en de VRR zo doelmatig en doeltreffend mogelijk is, blijft het mogelijk dat de kosten hoger kunnen uitvallen dan de door het COA gehanteerde rekenmethodiek. Door de nieuwe categorie acute noodopvang is het voorstelbaar dat de kosten van gemeenten en VRR per eenheid (bijv. vluchteling of locatie) hoger kunnen uitvallen dan initieel berekend. Ik verwacht dat u dit onderkent en dat u toezegt deze kosten volledig te dekken, via COA of via het stelselverantwoordelijk departement. Voor eventueel andere kosten dan hierboven benoemd, voor zover de tijdige realisatie van acute noodopvang, binnen de grenzen van redelijkheid en billijkheid, het noodzakelijk maakt, zal hier achteraf afstemming over plaatsvinden met het COA. Naast bovenstaande kaders verzoekt de VRR dat zo spoedig mogelijk de verantwoordelijke bij het COA voor de verdere financiële afhandeling contact opneemt met mw. Diana Brouwer (tel. 06-12283633, Diana.brouwer@vr-rr.nl), hoofd Audit & Control van de VRR om tot afspraken te komen. Dit betreft een voorschotregeling en procedure/werkafspraken voor een ordentelijke afhandeling van de vergoeding van kosten. -3-

Veiligheidsregio Rotterdam - Rijnmond

Met het zo veel als mogelijk realiseren van de gevraagde 500 plekken voor acute noodopvang voldoet de Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond aan het verzoek van het kabinet inzake de acute noodopvang voor asielzoekers. Ik ga ervan uit u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en verneem graag op korte termijn op welke wijze u invulling geeft aan de gevraagde toezeggingen in deze brief.

Hoogachtend,

ing. A. Aboutaleb Voorzitter van de Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond

-4-