Bijlagenboek Woonzorgvisie 2023-2030

BIJLAGENBOEK WOONZORGVISIE GERICHT OP OUDEREN BINNEN GEMEENTE VLAARDINGEN

Versie: Status: Datum:

1.0 Definitief 7 februari 2023

Inhoud 1

Samenvatting .......................................................................................................................................... 3

2

Inleiding .................................................................................................................................................. 5

2.1

Aanleiding ................................................................................................................................................. 5

2.2

Doel bijlagenboek ..................................................................................................................................... 5

2.3

Inhoud ....................................................................................................................................................... 5

3

Demografische ontwikkeling ................................................................................................................... 6

3.1

Bevolkingsopbouw .................................................................................................................................... 6

3.2

Geografische spreiding ouderen ............................................................................................................... 7

3.3

Bevolkingsprognose .................................................................................................................................. 8

4

Ontwikkelingen m.b.t. wonen ................................................................................................................. 9

4.1

Aantal (toekomstige) woningen in Vlaardingen ....................................................................................... 9

4.2

Woningaanbod Waterweg Wonen ........................................................................................................... 9

4.3

Woningaanbod Woningstichting Samenwerking ................................................................................... 11

4.4

Intramurale locaties ................................................................................................................................ 12

4.5

Geclusterde woonvormen ....................................................................................................................... 12

4.6

Benodigde woningen .............................................................................................................................. 13

4.7

Monitor ouderenhuisvesting ................................................................................................................... 14

4.8

Woonwensen ouderen ............................................................................................................................ 15

5

Ontwikkelingen m.b.t. zorg ................................................................................................................... 17

5.1

Wmo gebruik .......................................................................................................................................... 17

5.2

Zvw gebruik ............................................................................................................................................. 18

5.3

Wlz gebruik ............................................................................................................................................. 19

5.4

Dementie................................................................................................................................................. 20

6

Overige informatie ................................................................................................................................ 21

6.1

(Thuis)zorgorganisaties ........................................................................................................................... 21

6.2

Lopende initiatieven ................................................................................................................................ 21

6.3

................................................................................................................ 23

Bijlage 1: Definities ........................................................................................................................................ 25 Bijlage 2: Verspreiding ouderen over buurten ................................................................................................ 27

Bijlagenboek t.b.v. woonzorgvisie ouderen 2023

Pagina 2 van 29

1 Samenvatting Ten behoeve van de woonzorgvisie is data verzameld, die zicht geeft op de omvang van de opgave en de trends en ontwikkelingen waarmee rekening gehouden moet worden. In deze samenvatting zijn de kerncijfers samengebracht. Dit overzicht geldt tevens als de belangrijkste bron van input voor het cijfermatig vertalen van doelstellingen en resultaten in de woonzorgvisie. Dubbele vergrijzing goed zichtbaar in de cijfers Onderstaande tabel geeft in concrete cijfers aan hoe de dubbele vergrijzing in Vlaardingen eruitziet. Na

decennia.

Totaal inwoners Aantal 65+

2022 74.563 16.003

2025 75.153 16.320

2030 78.625 17.407

2040 85.084 19.228

2050 89.426 19.696

- waarvan 65-80 - waarvan 80+

11.753 4.250

11.861 4.459

11.971 5.436

12.665 6.563

11.882 7.814

Door met name de aanwezigheid van een groot aantal intramurale locaties in de wijken Holy Noord en beide wijken woonachtig. De wijken Centrum en Westwijk zijn daarna het meest vergrijsd. Sterke toename dementie Toename van dementie is één van de grootste zorgen bij het langer zelfstandig wonen van ouderen. In de onderstaande tabel is inzichtelijk gemaakt op basis van doorrekening van de bevolkingsprognose en kengetallen uit onderzoek van Alzheimer Nederland.

Inwoners met dementie

2020 1.500

2025 1.600

2030 1.800

2040 2.200

2050 2.500

Duidelijk is dat de 1.500 tot 2.500 personen met dementie op dit moment én de komende jaren niet allemaal in een intramurale zorglocatie woonachtig zijn. Uit onderzoek is naar voren gekomen dat in het langer zelfstandig thuis wonen van mensen met dementie aanpassingen aan de woning vraagt, vooral op het gebied van comfort, veiligheid, structuur en herkenbaarheid. Alzheimer Nederland pleit voor het vormgeven speciale woonvormen voor mensen met dementie. Daarnaast doet het zelfstandig wonen van mensen met dementie een beroep op mantelzorg van familie en vrienden. Verpleegplaatsen (intramuraal) en geclusterde woonvormen De zorgorganisaties hebben met elkaar 10 intramurale locaties in Vlaardingen, grotendeels gesitueerd in de wijken Holy Noord en Holy Zuid. Het totaal aantal wooneenheden (hier geïnterpreteerd als intramurale verpleegplaatsen) is op dit moment 781, waarvan 123 woonplekken voor revalidatie in twee locaties. Zuiver gezien zijn er per oktober 2022 dus 658 intramurale verpleegplaatsen. Het aantal geclusterde woonvormen / wooneenheden blijkt niet te achterhalen. De landelijke Monitor Geclusterd Wonen gaat uit van 1.768 geclusterde wooneenheden.

Uitgaande van de Quickscan cijfers over wonen met zorg van ABF concluderen we: en vooralsnog over voldoende geclusterde woningen, al dan niet met diensten en gemeenschappelijke voorzieningen, die geschikt zijn voor levering van VPT. Het bestaande aanbod kan bij het toenemen van de vraag dus beter worden benut; andersom hoeft de toenemende vraag niet zonder meer te wor-

Volgens de berekende tekorten op basis van de regionale cijfers is onderstaande opgave gedefinieerd als het gaat om de te realiseren woonzorgplekken: Bijlagenboek t.b.v. woonzorgvisie ouderen 2023

Pagina 3 van 29

Wensen ouderen Ouderen zijn niet eenvoudig over te halen om te verhuizen. Veel ouderen geven aan graag in hun eigen woning en/of in hun eigen woonomgeving en buurt te willen blijven. Dit is een belangrijk criterium bij de realisatie van eventuele nieuwe woonvormen. Met name winkels voor de dagelijkse boodschappen zijn belangrijk in beoordeling van de voorzieningen. Ontmoetings- en activiteitenplekken worden in Vlaardingen nog veel gemist. Daarnaast is aandacht nodig voor goede doorstroming, waarbij het belangrijk is dat (aankomende) ouderen terecht kunnen in een voor hun situatie passende woonvorm. Slechts een klein deel van de ouderen staat namelijk open voor een verhuizing, het merendeel wil beslist niet verhuizen (om hierboven genoemde redenen). Gezondheid en/of behoefte aan zorg is voor ouderen een reden om wel na te denken over verhuizen. Een belangrijke drempel om te verhuizen is de sprong in woonlasten. Hier kunnen corporaties en gemeenten (wellicht) afspraken over maken. Zorggebruik Het totale zorggebruik valt uiteen in zorg via de Wmo, Wlz en Zvw. Wmo gebruik o Het gebruik ligt vooral bij de g o Zwaartepunt ligt bij de vervoersvoorzieningen en de hulp bij het huishouden. Ruim 60% van de huishoudelijke hulp wordt door één organisatie geleverd, namelijk Tzorg.

o Qua spreiding is de afname van het aantal Wmo voorzieningen in de wijken Holy Noord, Holy Zuid, Centrum en Westwijk het hoogst. o o Prognoses: de stijging voor de vraag in de toekomst ligt waarschijnlijk bij scootmobielen, geclusterd wonen, woonvoorzieningen en huishoudelijke hulp. Zvw gebruik o Cijfers hierover zijn bijzonder lastig in beeld te krijgen, wel is er enig zicht op de hoeveelheid wijkverpleging die via de Zvw wordt verstrekt. o In 2019 maakten 855 personen gebruik van wijkverpleging via de Zvw, bijna 80% van deze personen is 75+. Wlz gebruik o Toename van dementie is een belangrijke oorzaak van stijging van de zorgzwaarte vanuit de Wlz. o Het aantal Wlz indicaties in de regio is in de periode 2016 2019 gestegen met 9,5%, waarbij vooral de toename van de leveringsvorm MPT duidelijk zichtbaar is, met daarachter de voorzichtige toename van VPT. Dit wordt op dit moment nog beperkt ingezet. o o Uit de cijfers blijkt dat het langer thuis wonen al concreet speelt in Vlaardingen en dat alternatieve leveringsvormen van verpleegzorg in rap tempo meer nodig zijn. Een belangrijke conclusie is dat de zorgvraag van 65 tot 75 jaar in het algemeen beperkt is; veelal betreft dit doelgroepen 0 en 1. Het zwaart

Bijlagenboek t.b.v. woonzorgvisie ouderen 2023

Pagina 4 van 29

2 Inleiding 2.1

Aanleiding

zelfstandig thuis wonen. Hierbij is een belangrijke opgave om ouderen langer zelfstandig thuis te laten wonen in een passende en prettige woning, met ondersteuning en zorg daar waar nodig. Als thuis wo-

Met deze tekst start de in 2022 opgestelde en ondertekende intentieovereenkomst van partijen die actief zijn in Vlaardingen. Al bij de totstandkoming van deze intentieovereenkomst is helder geworden dat inzicht in de ontwikkeling van vraag en aanbod van ouderenvoorzieningen op de korte, middellange en lange termijn belangrijk én uitdagend is. Om de juiste acties te ondernemen vanuit een integraal uitvoeringsprogramma, is een gedeeld beeld van de opgave en omvang daarvan onmisbaar.

2.2

Doel bijlagenboek

Cijfers zijn vaak niet zo feitelijk als ze lijken en kunnen discussie oproepen. Zeker wanneer vanuit verschillende perspectieven naar de cijfers wordt gekeken. Daarbij is binnen Vlaardingen de behoefte sterk aanwezig om concreet aan de slag te gaan. Het doel van dit document is daarom een vormen om: inzicht te bieden in de huidige en toekomstige situatie in Vlaardingen met betrekking tot de opgave wonen, welzijn en zorg voor ouderen; te dienen als basis voor het concretiseren van de visie en toekomstige keuzes, initiatieven en activiteiten. Er is geen sprake van een gedetailleerde analyse op de cijfers en onderlinge samenhang daarvan, maar van een opsomming van relevante data die trends en ontwikkelingen weergeven. Waar nodig, zal voor concrete initiatieven een gerichte analyse van cijfers wordt uitgevoerd. Dit wordt vooral gehanteerd om de trends te herkennen, keuzes te onderbouwen en waar nodig doelen en resultaten te kwantificeren.

2.3

Inhoud

Er is sprake van een complexe opgave, die meerdere dimensies raakt. In dit bijlagenboek zijn drie onderdelen uitgewerkt aan de hand van beschikbare data. Deze dienen als input voor de lokale woonzorgvisie en de daarin te definiëren doelstellingen en resultaten. De drie onderdelen in dit bijlagenboek: Allereerst is de demografische ontwikkeling in Vlaardingen van belang. Deze geeft invulling aan de huidige en toekomstige leeftijdsverdeling in de stad, de locaties waar ouderen nu en in de toekomst gehuisvest (kunnen) zijn en de termijn waarop de piek van ouderen is bereikt. Vervolgens is aandacht nodig voor het onderdeel wonen en woningen in Vlaardingen. Wat is de huidige woningvoorraad, wat is in ontwikkeling en wat beogen we als toekomstige woningvoorraad? Tot slot zoomen we in op de zorgontwikkeling binnen Vlaardingen en dan specifiek voor de doelgroep ouderen. Centraal staat hierin het gebruik van zorg, de ontwikkeling daarvan bij toenemende leeftijd op basis van de demografische ontwikkeling. In de volgende hoofdstukken is deze indeling eenvoudig te vinden . Aansluitend is een hoofdstuk opgenomen met aanvullende informatie zoals gegevens van betrokken partijen en thuiszorgorganisaties en is tot slot een hoofdstuk met de hoofdlijnen opgenomen.

Bijlagenboek t.b.v. woonzorgvisie ouderen 2023

Pagina 5 van 29

3 Demografische ontwikkeling Nederland vergrijst; dat is een ding dat zeker is. Maar hoe is dat in Vlaardingen? Met welke getallen hebben we lokaal te maken en wat heeft ons dat te zeggen in deze opgave? In dit hoofdstuk is dat in cijfers uitgedrukt en voorzien van duiding. In hoofdstuk 6 is over het geheel van de data een overzicht van conclusies uitgewerkt.

3.1

Bevolkingsopbouw

Op 1 juli 2022 heeft de gemeente Vlaardingen 74.563 inwoners. Onderstaande grafiek toont de verdeling van deze inwoners over diverse leeftijdscategorieën. Hieruit blijkt dat 79% van de inwoners jonger is dan 65 jaar, 21% is 65 jaar en ouder. Concreet zijn er op dit moment bijna 16.000 ouderen (65+) in Vlaardingen. Ruim 4.250 inwoners van Vlaardingen zijn op de peildatum 80 jaar of ouder.

Figuur 1: Totaal aantal inwoners gemeente Vlaardingen uitgesplitst naar leeftijdscategorie per 1-07-2022

Wanneer we de cijfers van de inwonersgroepen afzetten tegen de landelijke cijfers, blijkt dat Vlaardingen in verhouding redelijk dezelfde leeftijdsopbouw heeft. Wel zijn de jongere leeftijdscategorieën beide een procent lager, en de oudere

leeftijdscategorieën beide een procent hoger. Dit betekent dat de vergrijzing in Vlaardingen al van grotere omvang is dan gemiddeld in Nederland. In het regionale beeld, zoals o.a. gepresenteerd in het feitenboek van DSW, blijkt dat dit ook geldt voor de regio: de gemeenten Maassluis en Vlaardingen hebben relatief veel ouderen en weinig jongeren en zijn al sterker vergrijsd dan de andere gemeenten. Westland en Midden-Delfland hebben een gemiddelde leeftijdsdistributie ten opzichte van Nederland. Figuur 2: vergelijking leeftijdsdistributie Vlaardingen met gemeenten in regio en Nederland per 01-01-2019 Schiedam, Pijnacker-Noordorp en Lansingerland hebben juist een relatief jongere populatie en een laag percentage ouderen. Gemeente Delft heeft naast een laag percentage 31-65 jarigen en een heel hoog aantal 0-30 jarigen door het grote aantal studenten. Tot slot is per 1 juli het aantal ouderen zonder en met migratieachtergrond in beeld gebracht. Uit onderzoeken blijkt dat dit één van de aspecten is die van invloed is op de behoeften van ouderen en de geschikte aanpak. De grafiek Vlaardingen heeft een migratieachtergrond, dit geldt ook Figuur 3: Ouderen in Vlaardingen met migratieachtergrond

Bijlagenboek t.b.v. woonzorgvisie ouderen 2023

Pagina 6 van 29

3.2

Geografische spreiding ouderen

Voor onder meer statistische doeleinden zijn gemeenten in Nederland door het CBS in wijken en buurten verdeeld. Hoewel binnen de gemeente en ook bij partners diverse wijkindelingen worden gehanteerd, is in dit hoofdstuk uitgegaan van de CBS indeling met een achttal wijken: 1. Centrum Figuur 4: Indeling Vlaardingen in wijken 2. Westwijk 3. Vettenoordse Polder 4. Oostwijk 5. Vlaardinger Ambacht 6. Holy-Zuid 7. Holy-Noord 8. Broekpolder

wijk) ceerd naar buurten.

(incl. percentage per (incl. percentage per wijk). In bijlage 3 is deze informatie verder gespecifi-

Wijk Holy Noord + Broekpolder* Holy Zuid Centrum Vlaardinger Ambacht Westwijk Oostwijk Vettenoordse Polder

Aantal 13.301 11.539 15.493 12.789 12.612 7.336 1.493

3.636 3.591 2.567 2.239 2.059 1.096 596

% 27,3% 31,1% 16,6% 17,5% 16,3% 14,9% 39,9%

Aantal 860 1.472 562 482 539 177 191

% 6,5% 12,8% 3,6% 3,8% 4.3% 2,4% 12,8%

*Gezien het geringe aantal inwoners van de wijk Broekpolder, zijn de wijken Broekpolder en Holy Noord samengevoegd.

In onderstaande grafiek zijn de cijfers gerelateerd aan de totale bevolking van Vlaardingen. Duidelijk blijkt dat de wijken Holy Noord en Holy Zuid de meeste ouderen huisvesten. In deze beide wijken woont bijna

Figuur 5: Verdeling ouderen over de diverse wijken

Bijlagenboek t.b.v. woonzorgvisie ouderen 2023

Pagina 7 van 29

3.3

Bevolkingsprognose

De voorgaande paragrafen hebben beeld gegeven van de actuele situatie in 2022. In dit onderdeel is een uitwerking opgenomen van de prognoses van de bevolking in Vlaardingen voor de periode tot aan 2050 op basis van de database van Primos. In de bevolkingsprognoses is rekening gehouden met de verwachte geboortes, sterfte, buitenlandse migratie en binnenlandse migratie. De prognose neemt de bevolking per 1 januari 2022, zoals bekend bij het CBS, als uitgangspunt. De leeftijdsgroep van 80+ zal naar verwachting blijven toenemen tot en met 2050. In absolute aantal-

Figuur 6: Prognose van de ontwikkeling van ouderen tot 2050

len is een groei voorzien van 4.320 personen in 2023 naar 7.814 personen in 2050, een toename van ruim 80%. Het aantal personen in de leeftijdsgroep tussen 65 en 80 is stabieler en lijkt vanaf 2040 te gaan afnemen. De grafiek links bevestigt het beeld dat de vergrijzing in van andere gemeenten in Nederland. Vanaf ongeveer 2030 ligt het dan het verFiguur 7: Vergelijk groei 65+ groep met ontwikkeling Nederland wachte gemiddelde in Nederland. Voorzichtige conclusie hierbij is dat de gemeente Vlaardingen moet rekenen met een langdurige periode van vergrijzing, die al begonnen is en blijft doorzetten in de komende decennia, waarin met name de écht oudere doelgroep (80+) fors zal toenemen.

Bijlagenboek t.b.v. woonzorgvisie ouderen 2023

Pagina 8 van 29

4 Ontwikkelingen m.b.t. wonen Anno 2022 is het alle hens aan dek om iedereen in Nederland op zo kort mogelijke termijn een (passende) woning te kunnen bieden. De doorstroming is beperkt, ouderen wonen vaak lang in hun eengezinswoning en de vraag vanuit aandachtsgroepen als dak- en thuislozen, statushouders, uitstroom uit intramurale voorzieningen en studenten is groot. Ook in Vlaardingen is sprake van een serieuze woonopgave. De relevante cijfers en informatie voor huisvesting van ouderen is in dit onderdeel verwerkt.

4.1

Aantal (toekomstige) woningen in Vlaardingen

Per 1 juli 2022 zijn er volgens de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) 35.872 woningen in Vlaardingen. Dit betreft alle adressen waarbij het gebruiksdoel woonfunctie is. Intramurale locaties van zorgorganisaties vallen hier in het algemeen niet onder. Het aandeel appartementen / flat is nagenoeg gelijk aan het type rijtjeswoning. Ruim 40% van de woningen in Vlaardingen worden verhuurd en beheerd via de woningcorporaties. Conform de Woonvisie zullen tot en met 2030 in totaal 3.500 woningen moeten worden toegevoegd aan de voorraad Figuur 8: Overzicht van actuele woningvoorraad in Vlaardingen, verdeeld naar type woningen om tot een totaal van 39.000 woningen te komen. Omdat er ook nog circa 1.000 woningen worden gesloopt, zullen er in totaal 4.500 nieuwe woningen worden gebouwd. De tabel hiernaast geeft de cijfers weer zoals deze zijn opgenomen in de Woonvisie, met een indicatie van het aantal te ontwikkelen woningen per wijk en buurt. In de Woonvisie en bijbehorend Uitvoeringsprogramma is voor het grootste deel van de woningen (ongeveer 60%) vastgelegd wat voor soort woningen dit moet zijn, hoewel nog niet gespecificeerd naar doelgroep. Bepaalde type woningen, zoals gelijkvloerse appartementen, kunnen zich ook lenen voor ouderen.

Voor de overige ongeveer 40% van de te realiseren nieuwbouw woningen is kortom nog niet vastgesteld of het een appartementencomplex voor ouderen en starters betreft of een wijk met vrijstaande woningen in het hogere segment. Op dit moment zijn 2 projecten in de planvooraad opgenomen die specifiek zorgwoningen voor ouderen bevatten: ontwikkeling bij Park Vijfsluizen door Korian, gericht op inwoners met dementie, en de beoogde ontwikkeling van woonzorgvoorzieningen in District U. Het Uitvoeringsprogramma Wonen biedt nog kansen om concreet te sturen op het beschikbaar maken van de juiste woningen specifiek voor ouderen. Op basis van de behoefte zoals onder meer naar voren komt uit de data in dit bijlagenboek zal dit nader ingevuld worden. Dit maakt deze data en de afstemming hierover met de inwoners en partners tot een belangrijk instrument voor het realiseren van de benodigde woningen voor de toekomst van Vlaardingen. In het najaar van 2022 wordt door Companen onderzoek gedaan naar de woonbehoeften in Vlaardingen. Ook de behoeften voor ouderen worden daarmee nader ingekleurd. Dit geeft te zijner tijd meer beeld van wat exact nodig is.

4.2

Woningaanbod Waterweg Wonen

Op basis van het woningenbestand van Waterweg Wonen, met ruim 11.000 woningen, is een aantal tabellen samengesteld met woningen die interessant zijn in het kader van de opgave wonen en zorg voor ouderen.

Bijlagenboek t.b.v. woonzorgvisie ouderen 2023

Pagina 9 van 29

Toelichting opbouw woningportefeuille In 2019 verrichtten de gemeente en de Vlaardingse corporaties een nadere verkenning naar de behoefte op het thema wonen en zorg om nadere duiding te kunnen geven aan dit belangrijke kenmerk. De gesprekken met gemeente en zorgpartijen over een gezamenlijk na te streven ambitie Wonen&Zorg zijn Waterweg Wonen het streefpercentage sociale huurwoningen die tenminste rolstoeltoegankelijk en rollatordoorgankelijk zijn verhoogd tot 35%. Waterweg Wonen streeft een stijging van het aantal woningen zonder trappen na, bij voorkeur ten minste rolstoeltoegankelijke en rollator doorgankelijke woningen. Zij streven een daling na van het aantal woningen met trappen en woningen die alleen via trappen te bereiken zijn. ) om voor verschillende doelgroepen de juiste woningen op de juiste plek na te streven. In relatie met Wonen en Zorg onderscheidt Waterweg Wonen de volgende drie producten: Levensloopbestendig wonen in Vlaardingen Geclusterd levensloopbestendig wonen met arrangement in Vlaardingen Maatwerk Wonen & Zorg in Vlaardingen (bijzondere doelgroepen) De grootste opgave voor de woningportefeuille ligt bij het (geclusterd) levensloopbestendig wonen (langer thuis wonen met arrangementen). Met de gemeente en zorgpartijen loopt hier overleg over, in het bijzonder over nieuwe woonconcepten van geclusterde woningen met zorgarrangement voor ouderen.

op basis van het overleg nog plaatsvinden. Doel is om op basis van de uitkomsten van het traject Woonzorgvisie, streefcijfers per PMC op te nemen. Dat gaan we verkennen. Concrete locaties n woningen waar nu voor een bijzondere doelgroep op geclusterde wijze Maatwerk Wonen & Zorg geleverd wordt, met name voor mensen met een beperking - en doorgankelijk en 9 woningen zijn rollator toe- en doorgankelijk. Maatwerk Wonen & Zorg Van Riebeeckstraat 77-85g Putterstraat 1-19 Oosthavenkade 60-71 Keizerhof 8-74 e.o. Van Hogendorplaan 1301-1395 Dr.Wiardi Beckmansingel 32-54 en Agricolastr. 3-83 Haemstedehof 10, 11-15 Totaal

Wijk Centrum Holy Zuid Oostwijk Vlaardinger Ambacht Vlaardinger Ambacht Westwijk Westwijk

# woningen 9 1 12 12 6 36 1 77

Verder heeft Waterweg Wonen in haar bestand de volgende geclusterde wooncomplexen 1. Het betreft allemaal appartementen in grote(re) complexen, met name in de wijk Holy Zuid. Al deze appartementen zijn rolstoel toe- en doorgankelijk. Deze complexen lenen zich mogelijk voor het ontwikkelen van wooneeft niet voor niets betrekking op drie van deze complexen. Op dit moment is hier echter nog geen zorg bij betrokken. Geclusterd wooncomplex

Wijk

# woningen

1k

2k

3k

4k

1

Met geclusterd wonen wordt in dit geval bedoeld: een woonvorm van een aantal (tussen de 6 en 10) woningen/appartementen, waarin mensen zelfstandig wonen en waarbij er een gezamenlijke ruimte is waar deze mensen elkaar kunnen ontmoeten. Zij kunnen indien nodig ondersteuning krijgen.

Bijlagenboek t.b.v. woonzorgvisie ouderen 2023

Pagina 10 van 29

Erasmusplein 10 58 Fazantlaan 1 - 351 Zwaluwenlaan 15 683 Zwaluwenlaan 2 468 Totaal

Westwijk Holy Zuid Holy Zuid Holy Zuid

46 176 330 168 720

1 1

47 47

46 154 234 1 435

22 48 167 237

2022 327 2.753 99 1.790 5.880

2025 266 2.737 82 1.719 5.714

2026 496 2.737 82 1.712 5.578

2030 694 2.845 228 1.684 4.998

3% 25% 1% 16% 54%

3% 26% 1% 16% 54%

5% 26% 1% 16% 53%

7% 27% 2% 16% 48%

10.849

10.518

10.605

10.449

Onderstaande tabel geeft tot slot de verdeling van het aantal toe- en doorgankelijke woningen van de woningvoorraad van Waterweg Wonen weer.

Toegankelijkheid en doorgankelijkheid Ten minste rolstoeltoegankelijk Rollator toe- en doorgankelijk (sterrenkwaliteit) Rollator toe- en doorgankelijk (geen sterrenkwaliteit) Overige woningen (te bereiken) zonder trap Woning met of alleen te bereiken met trap Ten minste rolstoeltoegankelijk Rollator toe- en doorgankelijk (sterrenkwaliteit) Rollator toe- en doorgankelijk (geen sterrenkwaliteit) Overige woningen (te bereiken) zonder trap Woning met of alleen te bereiken met trap Totaal

4.3

Woningaanbod Woningstichting Samenwerking

Woningstichting Samenwerking beheert in Vlaardingen ruim 4.500 woningen. huurders van Samenwerking is 65 jaar of ouder. Een groot deel van deze ouderen woont al lang tot zeer lang in hun woning. Met een steeds verder dalende mutatiegraad en de wijzigingen in het beleid van de minister voor langdurige zorg is de verwachting bovendien niet dat zij snel zullen verhuizen. Een deel van de huidige seniorenwoningen zijn dermate groot dat ze zeer geschikt zijn voor gezinnen en door de professionals uit de zorg als eigenlijk té groot voor ouderen worden beschouwd. Uit een rapport van Maaskoepel (eerste helft 2021) is naar voren gekomen dat het aantal actieve woningzoekenden in het regio . Ouderen maken een relatief klein deel uit van het totale aantal woningzoekenden in Vlaardingen (voor wat betreft de woningcorporaties). Tegelijkertijd is (als zij op een woning reageren) hun slaagkans een veelvoud van de slaagkans van jongere doelgroepen. Hieruit blijkt een mismatch tussen vraag naar en aanbod van sociale ouderenwoningen in Vlaardingen.

Specifieke ouderencomplexen Om in te spelen op deze ontwikkelingen, kiest Samenwerking ervoor om in de komende jaren 7 van haar complexen (met in totaal 542 woningen) geschikt te maken als geclusterde woonvorm waar ouderen (met zorg) tot op hoge leeftijd zelfstandig moeten kunnen blijven wonen. 65+ers krijgen exclusief Bijlagenboek t.b.v. woonzorgvisie ouderen 2023

Pagina 11 van 29

voorrang als zij reageren op deze woningen. Vier van deze complexen liggen in de wijk Holy, nabij locaties van Argos en de Zonnehuisgroep. De andere drie locaties liggen verspreid over de stad, in het Centrum, de Oostwijk en de Westwijk. Ruim 80% van de hoofdhuurders in deze complexen is 65 jaar of ouder. Dat 20% jonger is dan 65 jaar heeft ermee te maken dat we op dit moment nog met voorrang toewijzen aan 55+ers. Deze leeftijd gaat Samenwerking dus optrekken. Complexen waar veel ouderen wonen Daarnaast heeft Samenwerking nog 7 andere complexen waarin meer dan de helft van de hoofdhuurders 65 jaar of ouder is. Het gaat hier over het algemeen om grotere complexen, waardoor er nog steeds een substantieel aantal ouderen in het complex woont en een werkbaar volume voor zorgorganisaties aannemelijk is. Hier gaat het om in 758 woningen. In deze complexen heeft Samenwerking geen fysieke ingrepen gepland die gericht zijn op ouder worden. Wel streeft ze hier een meer gemengde sociale samenstelling na. Op deze manier kunnen generaties elkaar ondersteunen in het leven in het algemeen en bij het ouder worden in het bijzonder. De woningen in deze complexen zijn door hun grootte en indeling bovendien ook geschikt voor andere doelgroepen.

4.4

Intramurale locaties

De in paragraaf 3.2 genoemde geografische spreiding van ouderen is goed te verklaren vanuit de spreiding van de intramurale locaties van de zorgorganisaties, grofweg geplot op de afbeelding hiernaast. Acht van de tien locaties zijn in de wijken Holy Noord en Holy Zuid gevestigd. In murale plekken voor ouderen beperkt (Centrum) of nihil (Westwijk). Locatie 1. Woonzorgcentrum Uitzicht 2. Drieën-Huysen Noord 3. Drieën-Huysen Zuid 4. De Meerpaal 5. Vaartland 6. Het Zonnehuis 7. De Dillenburg (revalidatie) 8. De Laurenburg 9. Adriaan Pauw 10. Soenda 11. Marnix (revalidatie) Totaal

4.5

Organisatie Cedrah Zonnehuisgroep Zonnehuisgroep Argos Zorggroep Frankelandgroep Zonnehuisgroep Zonnehuisgroep Zonnehuisgroep Zonnehuisgroep Argos Zorggroep Argos Zorggroep

Wooneenheden 52 (waarvan 8 GGZ) 92 91 (waarvan 10 VPT) 104 165 (waarvan 100 PlusWonen) 167 66 21 35 94 21 908

Geclusterde woonvormen

Behoefte is voor dit bijlagenboek in beeld te brengen wat het aantal geclusterde wooneenheden in Vlaardingen is. niet voor iedereen gelijk is en daarnaast simpelweg de data hiervoor niet beschikbaar is. Dit is feitelijk ook de belangrijkste conclusie uit de Quickscan cijfers over wonen met zorg van ABF: het Fortuna-model vooral gaat om de ontwikkeling van de vraag als gevolg van de demografische ontwikkeling is het gewenst naar verdere verbeteringen van de schattingsmethodiek van geclusterde woningen te zoeken. Daarnaast blijkt uit de vergelijking met de corporatiedata dat corporaties kunnen verschillen in de wijze waarop ze de geclusterde voorraad hebben gedefinieerd en/of uit hun woningbestand selecteren. Dit bemoeilijkt een vergelijking tussen de geclusterde voorraad van

Bijlagenboek t.b.v. woonzorgvisie ouderen 2023

Pagina 12 van 29

individuele corporaties en het geven van een lokaal beeld vanuit corporatiedata. Meer afstemming zou

In de landelijke Monitor Geclusterd Wonen (uitgevoerd door RIGO) is zodoende alleen opgenomen dat er 1.768 geclusterde wooneenheden zijn. Hoeveel woningen dit concreet betreft en wat de clustering inhoudt, is grotendeels onbekend. Van 272 wooneenheden is alleen beke Volgens de Quickscan van ABF gaat het hier over door de corporaties gerealiseerde woonvormen geclusterde wooneenheden met een gemeenschappelijke ruimte De Fortuna cijfers zijn enkel gebaseerd op de huisvestingscomponenten en niet beoordeeld vanuit de mogelijkheden voor zorg en ondersteuning op die locatie. Hoewel zowel vanuit Waterweg Wonen als Woningstichting Samenwerking cijfers zijn aangeleverd, is de conclusie van ABF dat dit geen duidelijk uitsluitsel geeft over de actuele voorraad aan geclusterde wooneenheden die geschikt zijn voor wonen met zorg voor ouderen. Vanuit het project Wonen & Zorg voor ouderen zal dit cijfermatig helder moeten worden, inclusief een verkenning op de ontwikkeling van de intramurale vraag. De slotconclusie van de Quickscan van ABF geeft alvast perspectief: hikken de corporaties in principe en vooralsnog over voldoende geclusterde woningen, al dan niet met diensten en gemeenschappelijke voorzieningen, die geschikt zijn voor levering van VPT. Het bestaande aanbod kan bij het toenemen van de vraag dus beter worden benut; andersom hoeft de toenemende vraag niet

4.6

Benodigde woningen

In de DSW regio is in het kader van het Regionaal programma ouderenzorg onderzoek uitgevoerd door IH&G naar ontwikkelingen op het gebied van zorg (Zvw, Wlz en Wmo) en woonvormen, zowel intramuraal als extramuraal. Kern daarvan is allereerst in de onderstaande afbeelding gevat.

s woont intramuraal. Per 1.000 inwoners van 75+ zijn er in Vlaardingen 119 intramurale woonplekken. Opvallend is te zien dat Vlaardingen volgens de cijfers in totaal 272 geclusterde woningen heeft gerealiseerd náást de locaties van de zorgorganisatie. Dit betreft allemaal woningen van de woningcorporaties, die vaak door de zorginstelling van de corporatie gehuurd worden. In totaal zijn er volgens het IG&H onderzoek 760 geclusterde woningen in Vlaardingen. De doorrekening vanuit IG&H heeft geleid tot een berekend tekort van intramurale plaatsen en geclusterde woonvormen / nieuwe woonoplossingen. Onderstaande aantallen zijn opgenomen in de intentieovereenkomst voor Vlaardingen: Bijlagenboek t.b.v. woonzorgvisie ouderen 2023

Pagina 13 van 29

Voor berekening van het aantal benodigde verpleegplaatsen is uitgegaan van de verwachte zorgvraag per jaar (uitgaande van aantal Wlz-1-2020) minus de bestaande / verwachte capaciteit per jaar maal de . Op dit totaal het aantal verwachte Wlz-geïndiceerden zijn twee correcties toegepast: een verplaatsing van de zorgvraag, waarbij 10% langer zelfstandig / thuis blijft wonen een correctie in verband met de bestaande wachtlijsten, uitgaande van de houdbaarheid van de bestaande wachtlijsten per gemeente Voor berekening van het aantal plekken in geclusterde woonvormen, is uitgegaan van het aantal VV1De 10% verschuiving vanuit intramuraal is nu opgeteld bij het aantal plaatsen in geclusterde woonvormen / nieuwe woonoplossingen. Belangrijk is voor de verpleegplaatsen dat vooral het verder scheiden van wonen en zorg Rijksbeleid is. Het aanbrengen van een eigen voordeur aan woonplekken in een op dit moment intramurale locatie voldoet formeel.

4.7

Monitor ouderenhuisvesting

, dat ook input geeft voor het actuele vraagstuk in Vlaardingen. Enkele bevindingen vanuit dit rapport: vaak verhuizen dan jongere leeftijdsgroepen. Voor twee op de drie verhuis geneigde 75-plussers is gezondheid of behoefte aan zorg het belangrijkste verhuismotief. Voor ouderen tussen 55 en 74 jaar geldt dit voor één op de vier. Hoe ouder, hoe sterker de voorkeur voor een speciaal voor ouderen bestemde woning met name in een complex. Onder verhuis geneigde 55-64-jarigen betreft dit 26%, bij 75-plussers 67%. Verhuisgeneigde ouderen wensen in sterke mate een woning die intern én extern zonder traplopen toegankelijk is. Tot 65 jaar wenst één op de drie een dergelijke woning, vanaf 65 jaar één

Vanuit de databank van deze Monitor Ouderenhuisvesting zijn daarnaast de volgende specifieke cijfers voor Vlaardingen verzameld (gegeven hebben betrekking op 2019): 55+ huishoudens* 16.700 die onderwerp zijn van de Monitor 19,5% van deze huishoudens kampt met ADL beperking(en); dit betreft 3.255 huishoudens waarvan 60% eenpersoonshuishoudens zijn 83,8% 43,1% van de ADL beperkte doelgroep is gehuisvest in corporatiewoningen 13,6% van de 55+ huishoudens wonen in een niet geschikte woning *Particuliere huishoudens waarvan de oudste persoon 55 jaar of ouder is

geschikt is om lang zelfstandig thuis te kunnen wonen. Een geschikte woning is fysiek toe- en doorgankelijk. Een plus is het als de woningen daarnaast gemeenschappelijke ruimten en voorzieningen hebeen beperkte investering (van maximaal 10.000 euro) geschikt zijn te maken voor ouderen met een fysieke beperking. Bijlagenboek t.b.v. woonzorgvisie ouderen 2023

Pagina 14 van 29

4.8

Woonwensen ouderen

In het eerste halfjaar van 2022 is door het Kenniscentrum MVS een woononderzoek gehouden onder de doelgroep 65+, met aandacht voor de woonwensen. Binnen Vlaardingen is dit onderzoek ingevuld door 473 personen2, voldoende om betrouwbare uitspraken te kunnen doen over de woonwensen van ouderen in Vlaardingen. Vooruitlopend op de definitieve resultaten zijn in dit bijlagenboek de resultaten uit het internetpanel opgenomen met een aantal relevante cijfers en inzichten. De verdeling van deze personen over huidig type woningen is in de eerste grafiek weergegeven. In totaal zijn 56 personen uit de responsgroep woonachtig in een woonvorm voor ouderen. Van de respondenten is 77% (zeer) tevreden over de eigen buurt. Qua voorzieningen scoort Figuur 9: Overzicht van huidig type woningen van de nabijheid van winkels voor de dagelijkse boodschappen goed. De resultaten van het onderzoek laten helder zien dat de tevredenheid over ontmoetings- en activiteitenplekken in de buurt laag is. Zowel activeitenplekken als een jeu-deboulesbaan als een buurtcenrum of ontmoetingen in het eigen woongebouw scoort slecht een tevredenheid van rond de 10%. De mate van verhuisbereidheid en hieraan ten grondslag liggende redenen zijn nadrukkelijk in het onderzoek aan de orde gekomen. Bijna 65% van de respondenten wil beslist niet verhuizen.

Ongeveer 30% van de respondenten wil mogelijk verhuizen, maar ervaart belemmeringen zoals het niet kunnen vinden van een geschikte optie.

Figuur 10:

Van de ruim 300 personen die niet wil verhuizen, zijn de belangrijkste redenen in de grafiek getoond: tevreden met eigen woning en woonomgeving is voor 70% de belangrijkste motivatie. Een kwart van de respondenten noemt daarnaast de lage huur of hypotheek als belangrijke

reden om in de huidige woning te blijven. In de tabel hieronder zijn enkele cijfers opgenomen van de respondenten die hebben aangegeven wél te willen verhuizen. Wensen van ouderen die willen verhuizen 161 personen hebben bij het woonwensen onderzoek aangegeven te willen verhuizen 25% van deze respondenten vindt dat de huidige woning of woonomgeving niet (meer) voldoet 32,9% wil verhuizen i.v.m. gezondheid of behoefte aan zorg, waarbij voor bijna driekwart van deze doelgroep een ingrijpende verbouwing geen goede optie is 80,1% van deze groep zou graag naar flat / appartement met lift verhuizen 68,3% is op zoek naar een ouderenwoning (110 personen)

2 De ouderen die woonachtig zijn in een verpleegtehuis / verzorgingstehuis zijn niet aangeschreven voor dit onderzoek. De res-

pondenten wonen dus allen nog (zelfstandig) thuis.

Bijlagenboek t.b.v. woonzorgvisie ouderen 2023

Pagina 15 van 29

Verder is in het woonwensen onderzoek stilgestaan bij de koopprijs of huurtarieven die mensen willen De gemiddelde ge749,- per maand, met een mini,- en een maximum Ruim 65% komt uit in de categorie sociale huur. Tot slot is in navraag gedaan naar de gemeente waar Hierbij geeft 40% aan zeker in Vlaardingen te willen blijven en heeft 25% de voorkeur voor Vlaardingen maar staat ook open voor verhuizing binnen de regio. Figuur 11: Waar ouderen heen zouden willen bij verhuizing

Bijlagenboek t.b.v. woonzorgvisie ouderen 2023

Pagina 16 van 29

5 Ontwikkelingen m.b.t. zorg Het gebruik en de zwaarte van zorg is de afgelopen jaren in absolute aantallen toegenomen. Dit geldt zowel voor zorg en ondersteuning vanuit de Wmo als via de Wlz en de Zvw. In dit onderdeel zijn de meest relevante cijfers hierover voor Vlaardingen en specifiek voor de doelgroep ouderen uitgewerkt.

5.1

Wmo gebruik

Spreiding naar leeftijden en wijken Bij het huidige gebruik van Wmo voorzieningen zijn enkele zaken te benoemen. Allereerst dat het merendeel van de cliënten (72%) 75+ is. In absolute getallen betreft dit 6.651 voorzieningen. Voor de leeftijdsgroep 50-68 jaar gaat het over 689 voorzieningen. Dit is nog geen 10% van het Wmo gebruik.

Logischerwijze neemt de vraag naar Wmo voorzieningen toe naarmate de leeftijd ook toeneemt. Mede daardoor is het goed verklaarbaar dat de meeste voorzieningen worden geleverd in de wijken Holy Zuid en Holy Noord, waar de meeste inwoners in de leeftijdsgroep 75+ woonachtig zijn. Opvallend is dat het aantal voorzieningen in de wijk Centrum Holy Noord. In absolute aantallen is de omvang van de groep ongeveer 1.000 personen lager dan de wijk Holy Noord. De verdeling van huishoudelijke hulp over de wijken volgt hetzelfde patroon: Holy Zuid staat bovenaan qua vraag, gevolgd door Holy Noord en Centrum. Spreiding naar type voorzieningen Vervoersvoorzieningen zijn met afstand meest voorkomende voorzieningen. Dit betreft nagenoeg volledig taxiregelingen (regiotaxi), waarvan 141 keer vervoer met begeleiding. Vervolgens is hulp in het huishouden de Wmo voorziening met het grootste gebruik (2.581 indicaties). 83% hiervan betreft het product Schoon huis Vlaardingen Ouderen 1 Algemene voorziening. Veel minder vaak is sprake van een maatwerk voorziening.

Woonvoorzieningen Bijlagenboek t.b.v. woonzorgvisie ouderen 2023

1.172

Pagina 17 van 29

Bij het inzoomen op de zorgaanbieders die huishoudelijke hulp leveren, valt allereerst op dat één aanbieder ruim 60% van deze hulp levert: Tzorg, een cier van huishoudelijke ondersteuning en individuele beHet aandeel op dit ondewerp van de (thuis)zorgorganisaties met intramurale instelling in Vlaardingen is beperkt: 12% verloopt via de Frankelandgroep en 6% via Argos Zorggroep.

Woningaanpassing Vlonder / oprit Traplift Elektronische deuropener Douche- toiletstoel Tillift Spoelfohninstallatie Woonvoorziening overig Verhuiskostentegemoetkoming Overig

384 328 191 122 51 31 22 18 16 9

De woonvoorzieningen zijn in het kader van de data voor de woonzorgvisie interessant: welke voorzieningen worden nu vanuit de Wmo via ROGplus geleverd, waar ligt het zwaartepunt? Uit de tabel hiernaast blijkt duidelijk dat woningaanpassingen en vlonders/opritten de meest voorkomende woonvoorzieningen zijn. Dat kan kansen bieden in het meer collectief inzetten van dergelijke voorzieningen. Daarnaast is er een redelijke vraag naar trapliften en elektronische deuropeners. 16 keer is vanuit de Wmo een verhuiskostentegemoetkoming toegekend. In de grafiek is ook zichtbaar dat 987 keer een regeling via ROG is toegekend. Het gaat hier over tegemoetkoming in de meerkosten voor langdurige indicatie (657) en voor eigen risico (323). Tevens gaat het over 7 regelingen voor was- en strijkservice. Tot slot de 226 overige maatwerk arrangementen. Dit gaat voor een groot deel over Pluswonen (82x), zoals dat o.a. in Vaartland wordt ingezet. Verder betreft dit vooral de arrangementen in het kader van . In Vlaardingen gaat het om ruim 100 indicaties. Prognose toekomstige Wmo vraag In het feitenboek, behorende bij de Regiovisie op de ouderenzorg, is ook uitgewerkt (pagina 36 t/m 41) hoe de Wmo vraag in de regio zich kenmerkt en hoe deze zich naar verwachting gaat ontwikkelen.

Enkele belangrijke lijnen hieruit zijn: het aantal WMO cliënten per 1.000 inwoners stijgt licht; de aard van het arrangement verandert naar meer ondersteuning thuis ouderen met een beneden modaal inkomen zonder migratie achtergrond maken het meest gebruik van WMO voorzieningen De grootste stijging in de vraag zit waarschijnlijk bij de scootmobielen (+10%) en bij hulp in het huishouden, geclusterd wonen en woonvoorzieningen (alle +9% tot aan 2025). Hierbij moet wel opgemerkt dat deze prognoses alle inwoners van de MVS regio betreffen en dus breder gaan dan de doelgroep ouderen alleen.

5.2

Zvw gebruik

Informatie over het Zvw-gebruik in Vlaardingen is met name afkomstig uit het feitenboek, behorende bij de Regiovisie op de ouderenzorg (pagina 17 t/m 21). Gezien de focus op ouderen zijn alleen de meest relevante feiten hier overgenomen.

Bijlagenboek t.b.v. woonzorgvisie ouderen 2023

Pagina 18 van 29

Zvw-kosten Voor de DSW regio geldt dat de gemiddelde zorgkosten Zvw in Vlaardingen ners . Bij de ouderen leeftijdsgroep 65-plussers.

gerekend over alle inwogemiddeld over de

Wijkverpleging Uit de regionale cijfers komt naar voren dat Vlaardingen wat betreft de wijkverpleging met stip bovenaan staat. De -plussers is dit gebruikt 3,6% van de inwoners in Vlaardingen wijkverpleging. De Monitor ouderenhuisvesting bevat de volgende cijfers over wijkverpleging: Wijkverpleging (data 2019, bron Monitor ouderenhuisvesting) 855 personen maken gebruik van wijkverpleging 79,5% van deze personen zijn 75+ (dit betreft 640 personen) 85,4% van dit gebruik betreft wijkverpleging op integraal tarief 75 mensen hebben persoonlijke verzorging als zorgvorm 88,8% van de personen die wijkverpleging gebruiken, behoort tot de 64,2% van de huishoudens met wijkverpleging woont in een woning van een woningcorporatie

5.3

Wlz gebruik

Over het Wlz gebruik in Vlaardingen is e.e.a. opgenomen in het feitenboek, behorende bij de Regiovisie op de ouderenzorg (pagina 23 t/m 28). De kerncijfers die voor Vlaardingen relevant zijn, zijn in dit bijlagenboek verwerkt. Ook is gebruik gemaakt van data over Wlz indicaties vanuit de Monitor ouderenhuisvesting. Stijging van de zorgvraag en zorgzwaarte Allereerst is belangrijk te onderkennen dat het percentage ouderen (65+) met één of meerdere langdurige aandoeningen in Vlaardingen op ongeveer 53% ligt. De prognoses maken duidelijk dat in de toekomst meer inwoners te maken krijgen met een chronische ziekte. Artrose/reuma, dementie en hart- en vaatziekten zijn de belangrijkste ziekten die vaker zullen voorkomen. Daarnaast blijkt uit de cijfers van de achterliggende jaren duidelijk dat de zorgzwaarte voor indicaties vanuit de Wlz toeneemt. Vooral het ZZP5 stijgt hard, onder meer veroorzaakt door de toename aan dementie.

Bijlagenboek t.b.v. woonzorgvisie ouderen 2023

Pagina 19 van 29

De cijfers in de regio WSD liggen veelal iets hoger dan landelijk. Dit wordt onder meer veroorzaakt door de vergrijzing die de afgelopen jaren in onder meer Vlaardingen al sterker is ontwikkeld dan in andere gemeenten. Ontwikkeling vraag Wlz In leveringsvormen van Wlz indicaties is over de achterliggende jaren een duidelijke ontwikkeling zichtbaar. In totaal is het aantal Wlz indicaties in de regio tussen 2016 en 2019 gestegen met 9,5%. Met name en is in deze jaren bijna verdubbeld. Daarop volgt ook de voorzichtige groei van de leveringsvorm VPT. Het aantal indicaties voor verblijf zonder behandeling neemt af en verblijf mét behandeling groeit ook langzaam door. Dit laat zien dat: de demografische ontwikkeling duidelijk zichtbaar is in de ontwikkelingen van de Wlz cijfers; langer thuis wonen niet iets is van de toekomst, maar op dit moment al werkelijkheid is. Dergelijke cijfers worden onderstreept in de Marktanalyse zorgcontractering Wlz 2023 van DSW.

De Monitor ouderenhuisvesting bevat tot slot de volgende cijfers over CIZ indicaties voor de Wlz. Dit CIZ indicaties (data 2019, bron Monitor ouderenhuisvesting) 400 CIZ indicaties zijn afgegeven voor inwoners van Vlaardingen 78,8% van de CIZ indicaties (315) betreft mensen met een psychogeriatrische of somatische aandoening; dit zijn met name de ouderen 69,3% van de CIZ indicaties zijn afgegeven voor personen in de leeftijdsgroep 85+

5.4

Dementie

Een grote zorg bij het langer zelfstandig wonen van ouderen is dat er sprake is van een forse toename van de dementie. Door de toenemende beperkingen kunnen ouderen met dementie niet alles meer wat nodig is om zelfstandig te wonen. De ontwikkeling van dementie is dan ook een kernvraagstuk. Uit onderzoek van Alzheimer Nederland komen de volgende kengetallen: Ruim 8% van de mensen boven de 65 jaar heeft dementie Ruim 25% van de mensen boven de 80 jaar heeft dementie Ruim 40% van de mensen boven de 90 jaar heeft dementie

Bijlagenboek t.b.v. woonzorgvisie ouderen 2023

Pagina 20 van 29

Deze kengetallen zijn, evenals de prognose qua bevolkingsgroei, meegenomen in het onderzoek dat ABF Research in opdracht van Alzheimer Nederland heeft uitgevoerd in 2019. Daaruit komt de volgende tabel met cijfers van de toename van aantal inwoners met dementie:

Inwoners met dementie

2020 1.500

2025 1.600

2030 1.800

2040 2.200

2050 2.500

Duidelijk is dat de ruim 1.500 tot 2.500 personen met dementie op dit moment én de komende jaren niet allemaal in een intramurale zorglocatie woonachtig zijn. Aandacht is dus nodig voor het langer zelfstandig wonen (in eigen of andere woning) van deze groeiende groep mensen met dementie.

6 Overige informatie Naast de drie dimensies uit de voorgaande hoofdstukken zijn enkele andere gegevens opgenomen in dit bijlagenboek, om het beeld ten behoeve van de woonzorgvisie en de te formuleren doelen en resultaten te completeren.

6.1

(Thuis)zorgorganisaties

Binnen gemeente Vlaardingen zijn - volgens o.a. Zorgkaart Nederland in het verlenen van thuiszorg c.q. wijkverpleging: Argos Zorggroep Buurtzorg Vlaardingen Careyn thuiszorg en wijkverpleging Cedrah Directzorg Vlaardingen Frankelandgroep Zonnehuisgroep Zorgzaam Nederland

de volgende organisaties actief

Uit de Wmo data blijkt dat de volgende partijen in ieder geval actief zijn in Vlaardingen als het gaat om het verlenen van hulp in de huishouding: Aafje Thuishulp Argos Zorggroep Axxicom Thuishulp Frankelandgroep Tzorg

6.2

Lopende initiatieven

Ten tijde van het opstellen van dit bijlagenboek met data en de woonzorgvisie zijn al diverse initiatieven gestart, in ontwikkeling of onderwerp van gesprek. Het overzicht daarvan brengen we samen in deze paragraaf. Dit dient mede als input voor het uitvoeringsplan, waar ook lopende initiatieven gekoppeld kunnen worden aan de meer programmatische aanpak vanuit de woonzorgvisie. 6.2.1 Meedoen in de stad Vanuit het programma Meedoen in de Stad leveren diverse partijen ondersteuning op maat voor ouderen in Schiedam, Vlaardingen en Maassluis. Onder meer Argos Zorggroep en Zonnehuisgroep leveren hierin een actieve bijdrage, op individueel of groepsniveau. Status: lopende samenwerking tussen partijen met concrete initiatieven en activiteiten in de stad. Verhouding tot project: mogelijk zijn vanuit deze samenwerking meer activiteiten mogelijk die aansluiten bij de doelen van de woonzorgvisie.

Bijlagenboek t.b.v. woonzorgvisie ouderen 2023

Pagina 21 van 29

6.2.2 Plus Wonen Door de Frankelandgroep is, samen met diverse partijen, het Plus Wonen concept ontwikkeld en gerealiseerd vanuit locatie Vaartland. Hier is sprake van één Wmo beschikking voor de combinatie van hulp: een mix van individuele begeleiding, hulp met dagelijkse activiteiten en ondersteuning bij maaltijden. Dit concept is bedoeld voor ouderen die in een eigen (aanleun)woning wonen. Belangrijk is dat het is gesitueerd dichtbij voorzieningen als ontmoetingsruimten, restaurant en winkel. Financiering is een samenspel vanuit zorgorganisatie, ROGplus (via Zorgsamen) en DSW. Status: structurele werkwijze en financiering geregeld. Verhouding tot project: kansen voor verdere uitrol van het concept c.q. het concept op maat maken voor andere locaties of wijken. 6.2.3 Prettig wonen Dit is een project op initiatief van bewoners, dat gerealiseerd is door verschillende partijen: huurdersraad, Waterweg Wonen, DSW Zorgverzekeraar, Minters, ROGplus en gemeente Vlaardingen. Belangrijk doel is ontmoetingen mogelijk te maken zodat bewoners elkaar leren kennen, samen activiteiten ondernemen en elkaar helpen. Zo ontstaat een gevoel van saamhorigheid en is professionele hulp soms even niet nodig. Organisaties kunnen begeleiden, voorlichting geven etc. Het project loopt tot de zomer van 2023. Status: project/pilot tot zomer 2023, mogelijke positieve effecten moeten nog helder worden.

Verhouding tot project: afhankelijk van de opbrengsten is dit mogelijk een concept dat in andere wooncomplexen kan worden gerealiseerd. Het toevoegen van de component zorg is dan wel een voorwaarde. 6.2.4 Werkgroep Knarrenhof-Waterweg Deze werkgroep wil in de regio een Knarrenhof tot stand brengen en heeft vanaf 2020 hiervoor diverse acties ondernomen. O.a. een artikel in Groot Vlaardingen en de woonkrant. Meer dan 200 belangstellenden hebben zich aangemeld. Het betreft hier woningen, bestemd voor ouderen die, met oog en zorg voor elkaar, willen proberen zolang mogelijk zelfstandig te blijven wonen. Te denken valt daarbij aan koopwoningen, maar ook sociale- en middenhuur is een concrete optie. zou bovendien zorgen voor doorstroming. De stuurgroep wil een partner van de gemeente zijn in de ontwikkeling van een Knarrenhof project. Status: oriënterende gesprekken gevoerd met de portefeuillehouders, openheid en bereidheid van beide kanten, nog niet geconcretiseerd. Verhouding tot project: concrete behoefte en kans om op te nemen in het uitvoeringsplan. 6.2.5 Huis van de Wijk Brasserie DHZ In de Brasserie van Drieën-Huysen-Zuid kunnen cliënten en omwonenden gebruik maken van een uitgebreide lunch. Gasten dienen van tevoren de lunch te reserveren. Het concept slaat aan, meerdere dagen in de week is de Brasserie volledig volgeboekt.

Zonnehuisgroep Vlaardingen is voornemens dit concept ook uit te rollen voor locatie Het Zonnehuis. Status: lopende inzet van de brasserie van een zorgorganisatie voor de buurt met veel animo. Verhouding tot project: gezien succes is een mogelijkheid om huizen van de wijk op meerdere locaties / wijken in Vlaardingen te realiseren. 6.2.6 Inzet van vrijwilligers Voor diverse activiteiten binnen Vlaardingen worden vrijwilligers ingezet. Hierbij vindt onder andere afstemming plaats met het Klik Vrijwilligerspunt, wordt op maat ondersteuning geboden aan cliënten (met NAH) die vrijwillige diensten kunnen verlenen, worden vrijwilligers met afstand tot de arbeidsmarkt zoals statushouders via Stroomopwaarts ingezet, is er de Zontax voor het halen en brengen van vrijwilligers voor de Zonnehuisgroep en is er een standplaats voor de taxi van de Zonnebloem geregeld. Status: lopende activiteiten voor de inzet van vrijwilligers. Verhouding tot project: inzet van vrijwilligers is mogelijk ook interessant voor de zaken die vanuit het uitvoeringsprogramma worden vormgegeven.

Bijlagenboek t.b.v. woonzorgvisie ouderen 2023

Pagina 22 van 29

6.2.7 Toewijzen van woningen via zorgorganisatie Diverse zorgorganisaties (Argos Zorggroep en Zonnehuisgroep) werken nauw samen met de woningcorporaties in de toewijzing van woningen via een zorgbemiddelaar. Hierbij vindt ook inventarisatie plaats van de zorgbehoefte. Status: lopende samenwerking tussen zorgorganisaties en woningcorporaties. Verhouding tot project: dit zal nader uitgewerkt moeten worden in het concept / de concepten die in Vlaardingen zullen worden ontwikkeld rondom woon-zorgoplossingen. 6.2.8 Buurtcirkels Ook in Vlaardingen wordt gewerkt met zogeheten buurtcirkels groepjes van 9 tot 12 mensen die zelfstandig wonen in dezelfde wijk en een ondersteuningsvraag hebben. Ze helpen elkaar met dagelijkse dingen, zoals boodschappen, administratie, tuin en leuke activiteiten. Vanuit Pameijer worden een buurtcirkelnetwerk, vrijwilligers en professionele coach geregeld. Financiering komt vanuit ROGplus via Zorgsamen. Status: lopende activiteiten in Vlaardingen via Pameijer. Verhouding tot project: voor enkele wijken zónder intramurale locaties kan dit een probaat instrument zijn om specifiek voor ouderen te initiëren. 6.2.9 HRC Powerful ageing Dit landelijke instrument, dat ook lokaal in Vlaardingen wordt toegepast, zet in op het versterken van de zelfredzaam van ouderen door middel van sport en bewegen, om zo de gezondheid te bevorderen.

De inzet is gericht op specifieke inspanningen en middelen om te zorgen dat men fysiek langer zelfredzaam is (power, bewegingssnelheid) voor de algemene dagelijkse levenshandelingen. Ook dit wordt gefinancierd vanuit de Wmo via ROGplus. Status: beschikbaar instrument / behandeling die via de Wmo kan worden gerealiseerd. Verhouding tot project: versterken en hen zo in staat te stellen langer thuis te wonen.

6.3 Naast allerlei lopende initiatieven, zoals uitgewerkt in paragraaf 6.2, zijn er ook ideeën meer of minder concreet om daadwerkelijk handen en voeten te geven aan de doelstellingen en resultaten in de woonzorgvisie. Deze kansen worden meegenomen als input voor het samenstellen van een Uitvoeringsplan Wonen & Zorg voor ouderen. 6.3.1 Ter beschikking stellen van ruimtes t.b.v. (externe) welzijnsgerelateerde activiteiten Binnen Vlaardingen zijn diverse locaties geschikt of geschikt te maken voor het aanbieden van welzijnsgerelateerde activiteiten. Bijvoorbeeld de verschillende locaties van de Zonnehuisgroep. 6.3.2

Actief wachtlijstbeheer

6.3.3 Soepele overgang van Wmo naar Wlz Als een oudere vanwege toenemende zorgvraag in de Wlz terecht komt, is een soepele overgang van belang, denkend vanuit de behoefte van de oudere. Voorbeeld is de overgang van de huishoudelijke hulp als gevolg van de contractuele afspraken. 6.3.4 Verbeteren informatiepositie Onderlinge uitwisseling van informatie, gezamenlijk beeld van wat er beschikbaar is aan voorzieningen, woningen, dagbesteding etc. Hierbij moeten verschillende domeinen en organisaties worden betrokken, met ook aandacht voor het medische domein (huisartsen, ziekenhuizen) en welzijnspartijen. 6.3.5 Verhuisservice Naast de verhuisgeneigdheid van ouderen, is ook de verhuizing zelf een bekende drempel. Binnen de Wmo is de verhuiskostenvergoeding een bestaand instrumenten. Wellicht kan dit budget concreet worden ingezet voor een verhuisservice voor ouderen die willen verhuizen naar een geschikte woning. Bijlagenboek t.b.v. woonzorgvisie ouderen 2023

Pagina 23 van 29

6.3.6 Gewenning huurprijsverhoging Niet zelden blijken ouderen bij het verhuizen te maken te krijgen met een verhoging van de huurprijs. Dit omdat ze al jarenlang voor een relatief laag tarief hebben gehuurd en bij de verhuizing met actuele tarieven worden geconfronteerd. Dit is in de praktijk reden voor ouderen om niet te verhuizen. Door als woningcorporaties voor deze huurders te zoeken naar mogelijkheden voor gewenning en bijvoorbeeld een groeimodel, kan deze drempel worden verlaagd. 6.3.7 Verbinding met onderwijs Op een aantal aspecten, met name dat van technologie met kansen voor de (thuis)zorg, is het goed om de verbinding te zoeken met hogescholen en universiteiten. Zij zijn goed op de hoogte van de mogelijkheden en toepassingen en kunnen helpen om de vernieuwing / innovatie een stimulans te geven. 6.3.8 Gebruiken van expertise zorgorganisaties bij (ver)bouw Maak bij (ver)bouw van gemeentelijke/wooncorporatie locaties gebruik van de expertise van zorgorganisaties zoals attent zijn op; a. Beschikbaarheid senioren activiteiten b. Zorgtechnologie aanwezigheid digitale sleutel oplossing, bekabeling t.b.v. dwaaldetectie, gebruik van elektronisch cliënten dossier

Bijlagenboek t.b.v. woonzorgvisie ouderen 2023

Pagina 24 van 29

Bijlage 1: Definities Ten behoeve van eenduidige lezing van dit bijlagenboek, zijn in deze bijlage enkele begrippen nader gedefinieerd. ADL-beperking Beperkingen in de Algemene Dagelijkse Levensverrichtingen. Als (één van) onderstaande verrichtingen niet kan worden uitgevoerd, spreken we van een ADL-beperking: 1. Gaan zitten en opstaan uit een stoel 2. In- en uit bed stappen 3. De trap op- en aflopen 4. Eten en drinken 5. Aan- en uitkleden 6. Het gezicht en de handen wassen 7. In bad gaan of douchen 8. Van het toilet gebruik maken 9. Zich verplaatsen naar een andere kamer op dezelfde verdieping 10. De woning verlaten en binnengaan 11. Zich verplaatsen buitenshuis Eerstelijnszorg Direct toegankelijke zorg voor patiënten, zoals huisartsenzorg en tandartsen. Extramuraal Extramurale zorg betreft zorg aan cliënten die niet in een instelling verblijven. Het is zorg die de cliënt op afspraak bij de zorgaanbieder krijgt, of die de zorgaanbieder bij de cliënt aan huis levert. Vanaf 2015 valt extramurale zorg voornamelijk onder de Wmo 2015, Jeugdwet en Zorgverzekeringswet (Zvw). Intramuraal Intramurale zorg betreft de zorg die cliënten ontvangen gedurende een onafgebroken verblijf in een instelling. Het gaat om zorg in een verpleeghuis of verzorgingshuis, instelling voor gehandicapten of instelling voor cliënten met langdurige psychische problemen.

Vanaf 2015 valt intramurale zorg voornamelijk onder de Wlz. Mantelzorg Zorg die iemand geeft aan een bekende uit zijn of haar omgeving, zoals en partner, kind of vriend, als deze persoon voor langere tijd ziek, hulpbehoevend of gehandicapt is. De mantelzorg kan bestaan uit het doen van het huishouden, wassen en aankleden, gezelschap houden, vervoer, geldzaken regelen enzovoort. Mantelzorg wordt niet betaald. Nuldelijnszorg Zorg en ondersteuning geboden door het sociaal netwerk, zoals familie, mantelzorgers en vrijwilliger. Tweedelijnszorg Zorg waar mensen terecht kunnen met verwijzing van de huisarts, zoals ziekenhuiszorg. Verpleeghuis In een verpleeghuis ontvangen cliënten intensieve zorg of zware medische behandelingen. Sinds de invoering van de Wlz is deze term officieel afgeschaft. Toch wordt deze in dagelijks taalgebruik nog veel gebruikt. Verzorgingshuis In een verzorgingshuis ligt de nadruk op verzorging. Bijvoorbeeld hulp bij wassen en aankleden, hulp bij het eten en drinken, het aanbrengen van prothesen, het doen van oefeningen of het toedienen van Bijlagenboek t.b.v. woonzorgvisie ouderen 2023