Bijlage 2 - Strategische Nota Werk en Inkomen 2026 MVS
Tekst van het document
Strategische Nota Werk en Inkomen 2026 Op weg naar werk en zekerheid CONCEPT, 7 augustus 2025
Inhoudsopgave
Voorwoord Voor u ligt de strategische nota Werk en Inkomen van de gemeenten Maassluis,
Samenwerking is daarbij essentieel. Alleen door samen te werken met ondernemers,
Vlaardingen en Schiedam. Deze nota markeert een belangrijk moment: een herijking
onderwijsinstellingen en maatschappelijke partners kunnen we het onbenut
van onze koers in een tijd waarin de samenleving en economie in hoog tempo
arbeidspotentieel écht benutten. Door het uitbreiden van leerlijnen en het bieden van
veranderen.
gerichte ontwikkelkansen, helpen we inwoners op weg naar werk in sectoren waar kansen liggen.
We staan voor een nieuwe fase, waarin we met hernieuwde ambitie en betrokkenheid onze inwoners willen ondersteunen op het gebied van Werk en Inkomen. We bouwen
We geloven in de kracht van persoonlijk contact. Daarom blijven we inzetten op
voort op wat goed gaat, versterken waar nodig en verleggen accenten waar kansen
de menselijke maat. We praten met inwoners, niet over hen. We werken vanuit de
liggen. De afgelopen maanden hebben we intensief gesproken met partners, inwoners
bedoeling, niet alleen vanuit de regels. Alleen door écht verbinding te maken, kunnen
en professionals. Hun inzichten en ervaringen vormen het fundament van deze nota.
we samen stappen zetten richting participatie en financiële zelfstandigheid.
We hebben geleerd van de afgelopen tien jaar en kijken met open blik naar de
Deze nota biedt richting én inspiratie. Samen met onze partners willen we verder
toekomst. De samenleving verandert, en daarmee ook de mensen die bij ons
bouwen aan een inclusieve arbeidsmarkt waarin iedereen meetelt en meedoet
aankloppen voor ondersteuning. Sinds de invoering van de Participatiewet in 2015 zien
naar vermogen.
we een complexere instroom. Dat vraagt om een andere benadering – één die uitgaat van mogelijkheden in plaats van beperkingen, en die optimaal gebruikmaakt van
Met vertrouwen en ambitie kijken we vooruit.
beschikbare voorzieningen zoals loonkostensubsidie. Tien jaar geleden kozen de MVS-gemeenten bewust voor een brede organisatie voor Werk en Inkomen met één gezamenlijke aanpak: Stroomopwaarts. Die keuze blijkt, met
Sjoerd Kuiper
Anouschka Biekman
wethouder Maassluis
wethouder Schiedam
de kennis van nu, een waardevolle te zijn geweest. Het sterkt ons in de overtuiging dat we op de goede weg zijn. Tegelijkertijd weten we dat we moeten blijven ontwikkelen. Het werkontwikkelbedrijf van de toekomst is niet alleen uitvoerder, maar ook verbinder, ontwikkelaar en aanjager van kansen. Door te investeren
Arnoud Proos wethouder Vlaardingen
Arend Zwaga directeur Stroomopwaarts MVS a.i.
in deze infrastructuur, kunnen we ook inwoners met een grotere afstand tot de arbeidsmarktperspectief bieden.
Strategische Nota Werk en Inkomen 2026
2
Strategische Nota Werk en Inkomen 2026 Op weg naar werk en zekerheid
Onze missie en visie Wij ondersteunen inwoners in het bereiken van zelfredzaamheid op het gebied van werk en inkomen. Met oog voor wat de inwoner kan. • De weg naar werk voor iedereen toegankelijk • Deelname aan de samenleving staat voorop • Via betaald werk als dat kan • In een andere vorm als dat (nog) niet kan • Ondersteuning gericht op motivatie en capaciteiten
Onze ambities: 1
De weg naar werk doorontwikkelen, door:
1. Maximaal benutten van ieders (arbeids)potentieel 2. Ontwikkeling via het werkontwikkelbedrijf en leerlijnen 3. Het versterken van de samenwerking met ondernemers, onderwijs en gemeenten 4. Maximaal in te zetten op werken met loonkostensubsidie 5. Meer in te zetten op een integrale dienstverlening vanuit de menselijke maat
Onze leidende principes 1. Iedereen heeft waarde en doet mee naar vermogen 2. Versterken van eigen regie en autonomie 3. Vertrouwen als fundament
4. Ruimte voor inspiratie en creativiteit 5. Samenwerking als sleutel tot succes 6. Bereikbare dienstverlening en begrijpelijke informatie
2
Een toekomstbestendig werkontwikkelbedrijf, door: 1. Zo veel mogelijk plekken buiten de beschermde omgeving aan te bieden 2. Het bieden van een springplank en vangnet voor wie dat nodig heeft 3. Versterking van de ontwikkelinfrastructuur 4. Meer banen te creëren voor inwoners met een arbeidsbeperking 5. Het herijken van de financiële doelstellingen van het werkontwikkelbedrijf
3
Bijdrage aan bestaanszekerheid door: 1. Een snelle en brede intake 2. Het voorkomen van geldproblemen 3. Meer te handhaven vanuit vertrouwen en handhaven met tact 4. Verminderen van de onzekerheid in de overgang van uitkering naar werk 5. In te zetten op versterken technologie voor het verbeteren van de dienstverlening
Inhoudsopgave
Samenvatting Deze strategische nota gaat over Werk en Inkomen en geeft vanaf 2026 richting aan de
• Samenwerking met werkgevers: We doen een groter beroep op werkgevers
opdracht van Stroomopwaarts, de regionale organisatie voor Werk & Inkomen van de
om mensen met afstand tot de arbeidsmarkt kansen te bieden. Door de krappe
gemeenten Maassluis, Vlaardingen en Schiedam. De nota heeft geen vaste looptijd. De
arbeidsmarkt staan meer werkgevers daar ook voor open.
ambities en uitgangspunten uit de nota gelden zolang ze actueel zijn. Iedere twee jaar wordt geëvalueerd of actualisatie of het opstellen van een nieuwe nota nodig is.
• Regionale samenwerking: De samenwerking in de arbeidsmarktregio wordt intensiever, onder andere door het Regionaal Werkcentrum als centraal loket voor werk en opleiding.
Veranderende context De afgelopen jaren is de dienstverlening versterkt. Zo hebben we onze cliënten beter in beeld, is de klantreis re-integratie vernieuwd (met als onderdeel daarvan de werkkleerlijnen), hebben we een inhaalslag gemaakt op het beschut werk en worden
• Technologie en AI: Automatisering en AI bieden kansen om klantgerichter te werken en meer ruimte te maken voor persoonlijk contact. • Financiële druk: De financiën van gemeenten staan onder druk. Dit heeft ook impact op de financiële ruimte om inwoners te ondersteunen.
door de preventieve aanpak aan de poort, wanneer dat mogelijk is direct een baan aangeboden, waardoor onnodige afhankelijkheid van een uitkering wordt voorkomen.
Missie en visie Onze missie is om inwoners te ondersteunen in het bereiken van zelfredzaamheid
Sinds 2022 is de wereld sterk veranderd door o.a. nieuwe wetgeving, de oorlog in
op het gebied van Werk en Inkomen, met oog voor wat de inwoner kan en waar hij
Oekraïne en maatschappelijke transformaties. Daarnaast zijn er een aantal belangrijke
ondersteuning bij nodig heeft. Iedere inwoner heeft waarde en kan een bijdrage leveren
ontwikkelingen die het nodig maken om de strategische koers te herijken en nieuwe
naar eigen vermogen.
beleidskeuzes te maken: • Groeiende en meer diverse doelgroep: Het aantal mensen dat ondersteuning
Wij geloven dat de weg naar werk voor alle inwoners toegankelijk moet zijn. Bij
nodig heeft neemt toe. De instroom bestaat nu vooral uit mensen met een grotere
Stroomopwaarts kunnen inwoners terecht voor ondersteuning, of het nu gaat om directe
begeleidingsbehoefte.
hulp bij het vinden van werk, om persoonlijke ontwikkeling om uiteindelijk aan de slag
• Complexere problematiek: Inwoners die begeleiding krijgen hebben vaker
te kunnen, of om een doorverwijzing naar een partner. Deelname aan de samenleving
meervoudige problemen. Begeleiding naar werk duurt daardoor langer en vraagt
en bijdragen aan de gemeenschap staan voor ons voorop. Via betaald werk als dat kan,
meer intensieve ondersteuning.
of in andere vormen voor wie dat (nog) niet mogelijk is. Wij richten ons op motivatie en
• Focus op menselijke maat: In de uitvoering is er steeds meer aandacht voor een persoonlijke benadering en de menselijke maat.
capaciteiten van de inwoner en bieden een breed scala aan keuzes en trajecten om zo effectief en efficiënt mogelijk te ondersteunen.
• Inburgering: Het aantal inburgeraars met een uitkering groeit. In 2025 vormen zij circa 10% van het uitkeringsbestand.
Strategische Nota Werk en Inkomen 2026
4
Inhoudsopgave
2. Ontwikkeling via het werkontwikkelbedrijf en leerlijnen:
Leidende principes
• Wij blijven inzetten op ontwikkeling en begeleiding richting werk via het
Leidende principes geven richting aan ons denken, doen en besluiten. Deze
werkontwikkelbedrijf en leerlijnen. De klantreis is laagdrempelig en afgestemd op
principes vormen het fundament van de strategische nota en staan hierin
de mogelijkheden van de inwoner.
centraal. Ze zijn de meetlat waarlangs wij onszelf als organisatie leggen:
• De sectorale aanpak wordt verder versterkt. • Wij zetten in op een actieve begeleiding van inburgeraars.
1. Iedereen heeft waarde en doet mee naar vermogen 2. Versterken van eigen regie en autonomie
3. Versterken samenwerking met ondernemers, onderwijs en gemeenten: • Wij gaan in gesprek met ondernemers over het echte verhaal; wat kan er
3. Vertrouwen als fundament
van de doelgroep verwacht worden en welke ondersteuning biedt
4. Ruimte voor inspiratie en creativiteit
Stroomopwaarts hierbij.
5. Samenwerking als sleutel tot succes
• Wij blijven onze leerlijnen actualiseren.
6. Bereikbare dienstverlening en begrijpelijke informatie
• Wij werken actief regionaal samen in het Regionaal Werkcentrum. • Wij versterken de samenwerking met de gemeentelijke afdelingen EZ. 4. Maximaal inzetten op werken met loonkostensubsidie:
De weg naar werk Ondanks de krappe arbeidsmarkt is het, ook in de MVS-gemeenten, voor inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt lastig om aan de slag te komen. De inwoners
• Wij zetten maximaal in op meer werkplekken met loonkostensubsidie bij werkgevers. • Wij verhogen het aantal opstap- en terugvalbanen bij Stroomopwaarts.
die we naar werk begeleiden hebben vaak meervoudige uitdagingen en een langer en
5. Meer integrale dienstverlening vanuit de menselijke maat:
intensiever traject nodig. We blijven investeren in een inclusieve arbeidsmarkt, waarin
• Onze dienstverlening gericht op ontwikkeling naar werk vindt plaats vanuit de
meer mensen aan het werk gaan.
menselijke maat en is integraal. • Wij geloven in de mogelijkheden van AI en zetten in op experimenten die onze
Om dat te bereiken hebben wij de volgende vijf ambities:
dienstverlening verrijken.
1. Maximaal benutten van ieders (arbeids)potentieel: • Wij blijven inzetten op preventie aan de poort door het aanbieden van werk in plaats van het verstrekken van een bijstandsuitkering. • Wij kiezen voor inzet van onze capaciteit op de doelgroep waarvan wij de verwachting hebben dat zij (op termijn) kunnen werken. • Binnen de groep met de grootste afstand tot werk, geven wij op projectbasis
Toekomstbestendig werkontwikkelbedrijf Voor een deel van de meest kwetsbare inwoners blijft een publieke infrastructuur nodig om te kunnen werken. Stroomopwaarts biedt werkplekken aan deze inwoners met een grote afstand tot de arbeidsmarkt en een hoge begeleidingsbehoefte. Ook de komende jaren blijven we investeren om het werkontwikkelbedrijf slimmer in te zetten. Daarmee
extra aandacht aan specifieke groepen als alleenstaande ouders, inburgeraars,
versterken we onze infrastructuur gericht op werk. De maatschappelijke opdracht
inwoners met GGZ-problematiek en inwoners met een arbeidsbeperking.
om mensen naar werk te begeleiden of beschutte werkplekken te bieden blijft onverminderd van kracht.
Strategische Nota Werk en Inkomen 2026
5
Inhoudsopgave
Samenvattend hebben wij de volgende vijf ambities voor een
Bijdragen aan bestaanszekerheid
toekomstbestendig werkontwikkelbedrijf:
Stroomopwaarts biedt een inkomensvangnet vanuit de Participatiewet voor
1. Zo veel mogelijk werkplekken buiten de beschermde omgeving:
inwoners die dat nodig hebben. Wij zetten in op een snelle afhandeling van de
• Wij investeren in werkplekken buiten de beschermde omgeving van
uitkeringsaanvraag. Bij het eerste contact brengen we alle leefgebieden van
Stroomopwaarts door zo veel mogelijk inwoners te detacheren of een werkplek op
de inwoners in kaart. We leggen contact met partners, zoals het wijkteam of
locatie te bieden. Ook gaan we nieuwe vormen van samenwerking met werkgevers
zorgaanbieders als dat nodig is. We streven naar financiële zelfredzaamheid en het
aan, waaronder het ‘shop-in-shop’-model.
voorkomen van geldproblemen. In de dienstverlening is vertrouwen en de menselijke
2. Bieden van een springplank en vangnet voor wie dat nodig heeft:
maat het uitgangspunt.
• Wij bieden inwoners met een Wsw-indicatie en een indicatie beschut werken een duurzame dienstbetrekking. Zodra het Rijk beschut werken bekostigt op
Samenvattend hebben wij de volgende vijf ambities:
realisatiebasis kunnen we meer inwoners een werkplek te bieden.
1. Snelle en brede intake:
• Wij breiden het aantal interne banenafspraakbanen uit voor een opstap en vangnet en als dat nodig is voor het behoud van de werkleerinfrastructuur 3. Versterking van de ontwikkelinfrastructuur: • Wij blijven inzetten op een werkontwikkelbedrijf waarmee inwoners zich kunnen ontwikkelen naar een baan bij een werkgever. • We versterken de aandacht voor ontwikkeling van onze doelgroepmedewerkers. Werkleiders krijgen daarom meer de rol van praktijkbegeleider. • Wij behouden ons relatief lage ziekteverzuim onder doelgroepmedewerkers. • Wij investeren in onze werksoorten om deze arbeidsmarktrelevant te houden. 4. Meer banen voor inwoners met een arbeidsbeperking via businesscases: • Wij zoeken, in de breedte van de Participatiewet, de (financiële) ruimte om inwoners, die daarop aangewezen zijn, een beschutte werkplek te bieden. • Wij willen op basis van businesscases maximale ruimte creëren om inwoners te ontwikkelen en toe te leiden naar een banenafspraakbaan. 5. Herijken financiële KPI werkontwikkelbedrijf: • Wij blijven inzetten op voldoende werk in het werkontwikkelbedrijf tegen eerlijke prijzen. • Wij herijken de komende jaren samen met de gemeenten de financiële KPI’s voor het werkontwikkelbedrijf.
Strategische Nota Werk en Inkomen 2026
• Wij handelen bijstandsaanvragen snel af; 80% binnen vier weken. • Wij voeren een brede intake uit, om een zo goed mogelijk beeld van de inwoner te hebben op alle leefgebieden, zodat we de passende ondersteuning kunnen bieden op het juiste moment. • Wij beoordelen of er voorliggende voorzieningen zijn waar de inwoner een beroep op kan doen. • Wij intensiveren de samenwerking met partners binnen het sociaal domein. 2. Voorkomen van geldproblemen: • Wij geven invulling aan de doelstellingen uit de Nota Armoede en Schulden. 3. Meer handelen vanuit vertrouwen en handhaven met tact: • Wij handelen vanuit vertrouwen en met oog voor de menselijke maat • Als het nodig is handhaven wij met tact. 4. Verminderen onzekerheid in de overgang van uitkering naar werk: • Wij breiden de mogelijkheden voor simpel switchen uit. • Wij bieden meer ruimte voor de vrijlating van inkomsten • Wij versterken de informatievoorziening en de ondersteuning van inwoners in de overgang van een uitkering naar werk. 5. Wij versterken de inzet van technologie om de dienstverlening te optimaliseren.
6
Inhoudsopgave
Uitvoeringsparagraaf Om onze doelen te behalen is het belangrijk dat de uitvoering goed gefaciliteerd wordt op gebieden als ICT, communicatie en hrm. Wij blijven investeren in het verbeteren van de kwaliteit van onze dienstverlening. Daarin maken wij steeds meer gebruik van ervaringsdeskundigheid. Financieel gezien is het uitgangspunt om de in deze nota verwoorde ambities binnen de bestaande financiële kaders in te vullen. We doen daarbij voorstellen aan de gemeenten op basis van businesscases om met dezelfde financiële middelen meer mensen naar werk te begeleiden. Samenvattend zetten wij in op: 1. Faciliteren van sterkere dienstverlening: • Verdere optimalisatie van het ICT landschap. • Versterking van de dienstverlening, onder andere via automatisering en AI. • Heldere en begrijpelijke communicatie. • Investeren in goed werkgeverschap en professionaliteit. 2. Uitbreiden van het gebruik van ervaringsdeskundigheid 3. Realisatie van de ambities binnen de financiële kaders • De bestaande financiële kaders zijn leidend bij onze ambities. Wij kunnen hiervoor minimaal de door het Rijk beschikbaar gestelde middelen inzetten, waaronder het Impulsbudget en de Rijksbijdrage Sociale Infrastructuur. • Wij doen voorstellen aan de gemeenten op basis van businesscases om met dezelfde financiële middelen meer inwoners naar werk te begeleiden.
Strategische Nota Werk en Inkomen 2026
7
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave Voorwoord................................................................. 2
4. T oekomstbestendig werkontwikkelbedrijf......................21
Samenvattend.................................................................................... 3
4.1 Het werkontwikkelbedrijf in de arbeidsmarkt. .......................................21
Samenvatting. ............................................................ 4
4.2 Investeren in werkplekken buiten de beschermde omgeving van Stroomopwaarts...................................................................... 22
Veranderende context.......................................................................... 4
4.3 Springplank en vangnet voor wie dat nodig heeft................................... 22
Missie en visie.................................................................................... 4
4.4 Versterking ontwikkelinfrastructuur................................................... 23
Leidende principes.............................................................................. 5
4.5 Kwantitatieve ambitie voor het werkontwikkelbedrijf...............................24
De weg naar werk............................................................................... 5
4.6 Herijken financiële doelstelling voor het werkontwikkelbedrijf....................24
Toekomstbestendig werkontwikkelbedrijf................................................... 5
4.7 Samenvattend..............................................................................25
Bijdragen aan bestaanszekerheid............................................................. 6 Uitvoeringsparagraaf............................................................................ 7
1. Inleiding. ............................................................... 9
5. Bijdragen aan bestaanszekerheid. ...............................26 5.1 Snelle en brede intake. ...................................................................26 5.2 Voorkomen van geldproblemen..........................................................26
1.1 Aanleiding.................................................................................... 9
5.3 Meer handelen vanuit vertrouwen en handhaven met tact.........................27
1.2 Veranderende Context . ................................................................... 9
5.4 Verminderen onzekerheid in de overgang van uitkering naar werk............... 28
1.3 Scope van de nota.........................................................................11
5.5 Versterking dienstverlening met technologie. ........................................29
1.4 Monitoring en evaluatie...................................................................12
5.6 Samenvattend..............................................................................29
1.5 Leeswijzer. .................................................................................12
2. Missie, visie en leidende principes...............................13
6. Stroomopwaarts .................................................... 30 6.1 Bedrijfsvoering Stroomopwaarts. ...................................................... 30
2.1 Missie en visie, wat willen wij bereiken................................................13
6.2 Inzet op ervaringsdeskundigheid........................................................31
2.2 Leidende principes........................................................................13
6.3 Financiële vertaling ambities. ...........................................................31
3. De weg naar werk. ..................................................15
6.4 Samenvattend..............................................................................32
3.1 Maximaal benutten ieders (arbeids)potentieel........................................15
Bijlagen. ..................................................................33
3.2 Ontwikkeling via het werkontwikkelbedrijf en leerlijnen...........................16
Bijlage 1 – Input stakeholders. ...............................................................33
3.3 Versterking samenwerking met ondernemers, onderwijs
Bijlage 2 – Bestandsanalyse bijstand en medewerkers met arbeidsbeperking...... 34
en gemeenten.............................................................................. 17
Bijlage 3 – Kwantitatieve ontwikkeling Werkontwikkelbedrijf tot 2030 ............. 36
3.4 Maximaal inzetten op werken met een loonkostensubsidie.........................18 3.5 Meer integrale dienstverlening vanuit de menselijke maat. ........................19 3.6 Samenvattend..............................................................................20
Strategische Nota Werk en Inkomen 2026
8
Inhoudsopgave
1. Inleiding
1.2 Veranderende Context Resultaten afgelopen vier jaar
1.1 Aanleiding
In 2021 hebben we strategische ambities geformuleerd om de uitvoering van Werk en
De gemeenten Maassluis, Vlaardingen en Schiedam (de MVS-gemeenten) werken samen bij
Inkomen in de MVS-gemeenten te versterken. In de afgelopen jaren is hard gewerkt
de uitvoering van de Participatiewet in de gemeenschappelijke regeling Stroomopwaarts.
om deze ambities te realiseren. Belangrijke resultaten die behaald zijn in de afgelopen
Stroomopwaarts is een fusieorganisatie van de drie sociale diensten en de drie sociale
jaren zijn onder andere:
werkvoorzieningen van Maassluis, Vlaardingen en Schiedam.
• We hebben beter zicht gekregen op het cliëntenbestand, met name op inwoners die
In 2021 is in de MVS-gemeenteraden de Strategische Visie Werk & Inkomen 2022-2025
• We hebben een nieuwe klantreis ontwikkeld en geïmplementeerd voor de
nieuw instromen in de uitkering en inwoners met een grotere afstand tot werk. vastgesteld. De nota was in de afgelopen jaren de beleidsmatige leidraad in de uitvoering van de Werk en Inkomen taken. De huidige nota loopt eind 2025 af. De wereld waarin
re-integratie. Als onderdeel daarvan zijn werkleerlijnen verder ingericht. • Er is een belangrijke inhaalslag gemaakt op beschut werk. Daar waar we in 2021 nog
Stroomopwaarts werkt is de afgelopen jaren sterk veranderd. Tijd dus om de meerjarige
achterliepen in het bieden van beschutte werkplekken voor inwoners die daar op
ambities te herijken en nieuwe doelen te stellen, die passen bij de veranderende
aangewezen zijn, lopen we hier nu in voorop.
wetgeving, arbeidsmarkt en klantgroepen.
• De preventieve aanpak aan de poort, waarin inwoners die dat kunnen, direct een baan krijgen aangeboden, wordt succesvol ingezet. Daarmee wordt voorkomen dat
Wij hebben voor deze nota een groot aantal stakeholders gesproken. Hun input is van
inwoners onnodig in een uitkeringssituatie terecht komen.
grote waarde geweest. Wij bedanken alle stakeholders voor hun bijdrage in tijd, kennis en ervaring. Een overzicht staat in bijlage 1.
Snel veranderende wereld Sinds 2021 is de wereld sterk veranderd. Nieuwe wetten (zoals de Wet inburgering), de nasleep van de toeslagenaffaire, de oorlog in Oekraïne, de transformaties in het bredere sociaal domein en de wijkaanpak in MVS-gemeenten hebben gevolgen voor
Looptijd nota
de koers van Stroomopwaarts. Een belangrijke ontwikkeling is daarnaast dat er de
De strategische nota gaat in op 1 januari 2026 en heeft geen vaste looptijd. Als
afgelopen jaren veel onderzoek is gedaan naar de positie van werkontwikkelbedrijven
het nodig is (bijvoorbeeld bij grote veranderingen in de wetgeving) wordt de
op de arbeidsmarkt. Het belang van het hebben van een infrastructuur die kansen
nota geactualiseerd of een nieuwe nota opgesteld. In hoofdstuk 6 gaan we in op
biedt aan inwoners voor wie de weg naar werk complex is en lang duurt, is aangetoond
de tussentijdse monitoring en evaluatie van de nota.
in onderzoeken.1
Groeiende en meer diverse doelgroep Het aantal mensen dat een beroep doet op onze ondersteuning groeit en verandert. Dat komt onder andere door de invoering van de Participatiewet in 2015 (zie figuur 1.1). Het aantal Wsw-medewerkers krimpt jaarlijks. Er is geen nieuwe instroom meer in deze regeling. De instroom van nieuwe medewerkers bij Stroomopwaarts bestaat vooral 1 Zie onder andere: Onderzoek Infrastructuur Sociaal Ontwikkelbedrijven, Berenschot, 7 juni 2023.
Strategische Nota Werk en Inkomen 2026
9
Inhoudsopgave
uit mensen met een indicatie beschut werken, met een lager productievermogen en
Wij geloven dat het geven van vertrouwen bijdraagt aan de eigen regie en autonomie
hogere begeleidingsbehoefte. Van een ander deel van de groep (‘nieuw regulier’) die
van de inwoner. Wij handelen vanuit de bedoeling, om binnen de bestaande regels en
sinds 2015 instroomt wordt verwacht dat zij met een loonkostensubsidie aan het werk
procedures te kijken wat wél mogelijk is om de burger op een zo passend mogelijke
gaan bij werkgevers. Sinds 2015 valt de voormalige Wajong-doelgroep grotendeels onder
manier te ondersteunen.
de Participatiewet. Per saldo is er dus sprake van een toename van het aantal inwoners
Inburgering
dat een beroep doet op ondersteuning van Stroomopwaarts.
In burgeraars zijn de afgelopen jaren een steeds belangrijkere groep geworden in
Ontwikkeling doelgroepen Participatiewet
de begeleiding van Stroomopwaarts. Een deel van de inburgeraars heeft ook een bijstandsuitkering. In 2025 gaat het om ongeveer 10% van de inwoners met een
600
uitkering. Gezien het aantal statushouders dat op dit moment in een AZC wacht op
550 vml wajong
500 450 400
nw regulier
Wsw
nw beschut
350
2025
2030
2035
Groter beroep op werkgevers Wij doen een steeds groter beroep op werkgevers om inwoners die nog aan de kant staan een kans op werk te bieden. In verschillende vormen: door iemand uit de loonkostensubsidie, door een detachering van een doelgroepmedewerker of door een
300 2020
de komende jaren waarschijnlijk verder toenemen.
bijstand aan te nemen, door een inwoner aan te nemen in een banenafspraakbaan met
WWB 2015
geschikte woonruimte in de MVS-gemeenten, zal het aantal inburgeraars in de uitkering
2040
2045
2055
opdracht te gunnen aan het werkontwikkelbedrijf. De krappe arbeidsmarkt biedt ook
Bron: Berenschot
past op de vacature, bijvoorbeeld door vacatures samen met werkgevers te ‘carven’
2050
Figuur 1.1: In 2015 voorspelde landelijke ontwikkeling doelgroepen door invoering
kansen om met werkgevers het gesprek aan te gaan, ook als de kandidaat niet helemaal naar taken.
van de Participatiewet
Regionale arbeidsmarktinfrastructuur: het Regionale Werkcentrum Complexere problematiek
Een andere belangrijke ontwikkeling is de samenwerking op het niveau van
De inwoners die een beroep doen op ondersteuning van Stroomopwaarts hebben
de Arbeidsmartkregio Rijnmond de komende jaren intensiever wordt. Elke
gemiddeld een complexere problematiek dan een aantal jaar geleden. Inwoners die
arbeidsmarktregio krijgt een Regionaal Werkcentrum: hét loket voor werk- en
kunnen werken zijn in de huidige arbeidsmarkt aan het werk. De ondersteuning die wij
opleidingsvragen, met betere samenwerking tussen publieke en private partijen. Het
bieden verandert daardoor. De ondersteuning duurt gemiddeld langer en is meer intensief.
Werkcentrum Rijnmond wordt het herkenbare loket in onze regio, gebaseerd op het principe no wrong door: elke inwoner wordt geholpen of warm doorverwezen naar een
Meer focus op de menselijke maat
Werkcentrum partner.
Vertrouwen en de menselijke maat is steeds belangrijker in de dienstverlening. Het vertrouwen van inwoners in de overheid is de afgelopen jaren gedaald. Door meer
Opkomst kunstmatige intelligentie (AI) en automatisering
aandacht voor de menselijke maat, dragen wij bij aan het herstel van dit vertrouwen.
De wereld verandert snel, en technologie – zoals kunstmatige intelligentie (AI) – biedt kansen om onze dienstverlening te verbeteren. Wij zien kansen in de inzet van
Strategische Nota Werk en Inkomen 2026
10
Inhoudsopgave
automatisering en AI. Door te innoveren op deze gebieden kunnen we efficiënter
Klant, burger, inwoner, mens, cliënt
werken en administratieve lasten verminderen. Dit geeft ruimte voor wat écht telt:
Onder het beleidsterrein ‘Werk en Inkomen’ vallen verschillende wetten en gemeentelijke
persoonlijk contact met de inwoner.
verordeningen, die uitgaan van verschillende definities van de groepen inwoners. De Wsw’ers en beschut werkers zijn ‘werknemers’ van Stroomopwaarts. In de uitvoering
Financiële druk
van bijzondere bijstand en de armoederegelingen gaat het vaak over ‘inwoner’. In het
De MVS-gemeenten ontvangen voldoende middelen voor de uitvoering van de Werk
kader van de Participatiewet wordt vaak gesproken van ‘klant’ of ‘cliënt’. In deze nota
en Inkomenstaken. Stroomopwaarts schrijft de afgelopen jaren zwarte cijfers. De
gebruiken we daarom het neutrale en algemene woord ‘inwoner’ om de burger, cliënt,
MVS-gemeenten hadden de afgelopen jaren samen een substantieel voordeel op de
klant, werknemer of betrokkene te duiden die de dienstverlening krijgt of door wie in de
BUIG-middelen, in 2024 +7 miljoen euro. Tegelijk is er sprake van financiële druk bij
nota een positieve stap wordt gezet op het terrein van Werk en Inkomen.
gemeenten. Vanaf 2026 ontvangen gemeenten minder geld van het Rijk. Dit heeft directe gevolgen voor de MVS-gemeenten en dus ook voor Stroomopwaarts. In de
Verschillende groepen
begroting 2026 is voor Stroomopwaarts een bezuiniging van 2,6 miljoen opgenomen (5%
Stroomopwaarts is op het gebied van Werk en Inkomen dagelijks aan het werk voor een
van onze uitvoeringskosten). De bezuiniging daagt ons uit om innovatief om te gaan met
breed palet aan inwoners3:
de dienstverlening. Wij streven er naar de impact voor inwoners te minimaliseren.
• Inwoners met een bijstandsuitkering: Medio 2025 waren er in de MVS-gemeenten
Bovenstaande veranderingen maken dat het nodig is om de strategische koers op het
• Inwoners met een ondersteuningsbehoefte (zoals een arbeidsbeperking):
gebied van Werk en Inkomen te herijken en nieuwe keuzes te makten voor het beleid
Stroomopwaarts bood medio 2025 in het werkontwikkelbedrijf een werkplek
voor de komende jaren.
aan 890 inwoners met een arbeidsbeperking (Wsw, beschut werken en (beperkt)
5.375 inwoners met een bijstandsuitkering.
banenafspraakbanen). Daarnaast is er in 2015 een opdracht bijgekomen om inwoners
1.3 Scope van de nota
met een arbeidsbeperking te begeleiden naar een baan bij een werkgever. Dit gaat vooral om inwoners met een indicatie Banenafspraak.
Werk & Inkomen
• Inburgeraars: Een andere belangrijke groep zijn de inburgeraars. Stroomopwaarts
Deze strategische nota gaat over Werk en Inkomen en geef richting aan de opdracht
organiseert de participatiecomponent in de inburgering. Een groot deel van
van Stroomopwaarts MVS. Ook geeft de nota richting aan de samenwerking met
de inburgeraars wordt met bijstand financieel ondersteund. Stroomopwaarts is
andere partners die rollen vervullen op het gebied van Werk en Inkomen . Voor zowel
verantwoordelijk voor de uitvoering van het inburgeringstraject en de weg naar
het onderdeel ‘werk’ als ‘inkomen’ in de titel van deze nota hanteren wij een ruime
werk van deze inwoners.
2
scope. ‘Werk’ gaat over de medewerker die op een beschutte werkplek werkt, over de
• Niet-Bijstandsgerechtigden: Dit is een diverse groep. Een deel van de inwoners
inwoner met een gemeentelijke bijstandsuitkering (hierna te noemen bijstand) die op
die gebruik maakt van de activiteiten gericht op armoede of schulden heeft geen
het werkplein komt en re-integreert naar werk, en over de arbeidsmarkt. ‘Inkomen’
bijstandsuitkering. Zij hebben een andere bron van inkomen, bijvoorbeeld vanuit
gaat over de algemene en bijzondere bijstand activiteiten gericht op het voorkomen,
een baan of een andere vorm van uitkering. We verstrekken voor de gemeenten
verzachten en bestrijden van armoede en schulden. In het hoofdstuk dat hierover gaat,
Maassluis en Schiedam het leefgeld aan Oekraïense ontheemden. En we bieden
hebben wij het over ‘bestaanszekerheid’. 2 Hierbij moet worden gedacht aan werkgevers en ondernemers, maatschappelijke instellingen en organisaties, het onderwijs, lokale en regionale netwerken en de regionale samenwerking buiten de MVSregio, zoals die in het Regionaal Platform Arbeidsmarktbeleid. 3 Wij beperken ons hier tot de doelgroepen vanuit Werk en Inkomen. Strategische Nota Werk en Inkomen 2026
11
Inhoudsopgave
ondersteuning aan gedupeerden van de Toeslagenaffaire. Ook helpt Stroomopwaarts
Wetswijzigingen en wetsvoorstellen in voorbereiding
inwoners met een arbeidsbeperking, die geen bijstand hebben, naar werk. Ten
Wij houden in de nota rekening met aankomende wetgeving, zoals de Participatiewet
slotte is er vanuit het Regionaal Werk Centrum Rijnmond steeds meer aandacht en
in Balans, Wet Handhaving sociale zekerheid, Wet van school naar duurzaam werk,
dienstverlening gericht op de bredere groep inwoners met een ontwikkelbehoefte
de versterking waarborgfunctie Algemene wet bestuursrecht en de Wet en Besluit
of een traject van-werk-naar-werk.
proactieve dienstverlening.
In Bijlage 2 is meer statistische informatie te vinden over de samenstelling van
1.4 Monitoring en evaluatie
de groep inwoners met een bijstandsuitkering en de groep inwoners met een
De monitoring van de realisatie van de ambities uit deze Strategische Nota Werk en
ondersteuningsbehoefte die in dienst is bij Stroomopwaarts. Het gaat onder andere om
Inkomen wordt (net als de afgelopen jaren) ingevuld via de bestaande instrumenten uit
een nadere specificatie per gemeente.
de reguliere P&C-cyclus (bestuursrapportages, begroting en jaarrekening). Wij zullen, in het vervolg op deze nota, de ambities verder concretiseren en in overleg met de
Relatie met andere beleidsdocumenten
gemeenten de huidige KPI’s herijken.
Zoals hierboven beschreven ligt de scope van deze nota op Werk & Inkomen. Er is een relatie met andere beleidsdocumenten van de MVS-gemeenten. Hieronder beschrijven
Iedere twee jaar wordt via een (tussen)evaluatie beoordeeld of de uitgangspunten van
wij deze relatie:
de nota nog voldoende basis bieden voor de daaropvolgende jaren. Als het nodig is,
• Visies Sociaal Domein Maassluis4, Vlaardingen5 en Schiedam6: De drie visies op
(bijvoorbeeld bij grote veranderingen in de wetgeving), wordt de nota geactualiseerd of
het sociaal domein van de MVS-gemeenten vormen een belangrijke basis voor de
een nieuwe nota opgesteld.
Nota Werk en Inkomen. In deze strategische nota sluiten wij zoveel mogelijk aan bij
1.5 Leeswijzer
deze drie visies. • Regionale Nota Armoede en Schulden7: In de Regionale Nota Armoede en Schulden
In hoofdstuk 2 van deze strategische nota gaan wij met onze missie in op wat wij willen
2025 – 2028 zijn de beleidskaders voor de activiteiten gericht op armoede en
bereiken. Hoe wij dit doen beschrijven we met onze visie en leidende principes. In de
schulden opgenomen. Voor zover er overlap is tussen de beleidsvelden Werk en
daaropvolgende hoofdstukken worden de ambities per onderdeel van Stroomopwaarts
Inkomen en Armoede en Schulden gelden de uitgangspunten ook voor deze nota.
uiteengezet. Zo gaan we in hoofdstuk 3 in op de weg naar werk. Hierbij zetten we
Waar dat kan en nodig is, worden om die reden in de nota verbanden gelegd.
uiteen hoe we die weg willen verstevigen. Hoofdstuk 4 gaat in op onze ambities als
• Dienstverleningsovereenkomst Wet Inburgering : Stroomopwaarts voert namens
toekomstbestendig werkontwikkelbedrijf. Hoofdstuk 5 geeft weer hoe wij bijdragen
de MVS-gemeenten de Wet Inburgering 2021 uit, waarbij de MVS-gemeenten zelf
aan de bestaanszekerheid op het gebied van inkomen. In hoofdstuk 6 gaan we nader
verantwoordelijk zijn voor het beleidskader. In de dienstverleningsovereenkomst,
in op een aantal uitvoeringsaspecten. Hierbij zoomen we in op de ondersteunende
zijn de beleidsuitgangspunten voor de uitvoering vastgelegd. Met betrekking tot de
disciplines, het financiële kader en op monitoring en evaluatie.
8
begeleiding van inburgeraars gelden de uitgangspunten uit deze overeenkomst. • Regionale Koers Handhaving9: In de Regionale Koers Handhaving is vastgelegd op welke wijze Stroomopwaarts invulling geeft aan handhaving. Deze nota is in 2024
4 Gemeente Maassluis, Samen Doen, 2019.
met 2 jaar verlengd. Waar relevant wordt in de nota gerefereerd aan de Regionale
5 Gemeente Vlaardingen, Samen veranderen, Een visie op de transformatie binnen het sociaal domein
Koers Handhaving.
van Vlaardingen, 2024. 6 Gemeente Schiedam, Kadernota Sociaal Domein Schiedam, 2023. 7 Regionale Nota Armoede en Schulden, Maassluis, Vlaardingen en Schiedam 2025 – 2028. 8 Dienstverleningsovereenkomst MVS-Gemeenten – Stroomopwaarts ten behoeve van de uitvoering Wet Inburgering 2021. 9 Regionale Koers Handhaving Participatiewet IOAW en IOAZ 2020-2024.
Strategische Nota Werk en Inkomen 2026
12
Inhoudsopgave
2. Missie, visie en leidende principes 2.1 Missie en visie, wat willen wij bereiken Missie Onze missie is om inwoners te ondersteunen in het bereiken van zelfredzaamheid op het gebied van Werk en Inkomen, met oog voor wat de inwoner kan en waar
Waarom
hij ondersteuning bij nodig heeft. Iedere inwoner heeft waarde en kan een bijdrage leveren naar eigen vermogen.
Hoe Wat
Dit is waarom wij het doen. In het vervolg van de nota werken wij uit hoe we hier invulling vanuit Werk en Inkomen en Stroomopwaarts aan geven en wat wij daarvoor zullen doen.
Visie
2.2 Leidende principes
Wij geloven dat de weg naar werk voor alle inwoners toegankelijk moet zijn. Bij
In een tijd waarin maatschappelijke opgaven steeds
Stroomopwaarts kunnen inwoners terecht voor ondersteuning, of het nu gaat om directe
complexer worden, is het belangrijk dat wij als
hulp bij het vinden van werk, om persoonlijke ontwikkeling om uiteindelijk aan de slag
organisatie vanuit een heldere koers werken. Daarom
te kunnen, of om een doorverwijzing naar een partner. Deelname aan de samenleving en
hebben wij leidende principes opgesteld die richting
bijdragen aan de gemeenschap staan voor ons voorop. Via betaald werk als dat kan, of in
geven aan ons denken, doen en besluiten. Deze
andere vormen voor wie dat (nog) niet mogelijk is.
principes vormen het fundament van deze nota en staat
Wij richten ons op motivatie en capaciteiten van de inwoner en bieden een
hierin centraal. Ze zijn de meetlat waarlangs wij onszelf
breed scala aan keuzes en trajecten om zo effectief en efficiënt mogelijk
als organisatie leggen.
te ondersteunen. 1. Iedereen heeft waarde en doet mee naar vermogen In deze strategische nota staan het ‘wat’ op hoofdlijnen benoemd.
2. Versterken van eigen regie en autonomie
Per jaar zullen tijdens de looptijd van de nota de specifieke
3. Vertrouwen als fundament
accenten worden gelegd. Deze landen in de begroting en dus
4. Ruimte voor inspiratie en creativiteit
in de opdracht van Stroomopwaarts.
5. Samenwerking als sleutel tot succes 6. Bereikbare dienstverlening en begrijpelijke informatie Deze leidende principes worden hierna verder toegelicht.
Strategische Nota Werk en Inkomen 2026
13
Inhoudsopgave
1. Iedereen heeft waarde en doet mee naar vermogen
4. Ruimte voor inspiratie en creativiteit
Iedere inwoner doet mee naar vermogen. Inwoners die ondersteuning nodig
Wij benutten kansen en mogelijkheden, en zijn inspirerend en creatief in onze
hebben op het gebied van werk, inkomen of bestaanszekerheid kunnen
aanpak. We denken in oplossingen en durven keuzes te maken die bijdragen
aankloppen bij Stroomopwaarts. Wij maken en houden werk bereikbaar voor
aan de bedoeling. We zijn een innovatief werkontwikkelbedrijf dat zich richt
inwoners in een kwetsbare positie. Ook voor inwoners voor wie betaald werk
op samenwerking en succes.
niet haalbaar is, zorgen we voor passende steun. Wij bieden een vangnet voor iedereen die dat nodig heeft.
5. Samenwerking als sleutel tot succes 2. Werken van eigen regie en autonomie
Om inwoners en ondernemers goed te ondersteunen is samenwerking met andere partijen van groot belang. Bestaande samenwerkingen optimaliseren
Door de ander écht te zien en te horen brengen we mensen in beweging.
we en we gaan actief op zoek naar nieuwe partners die onze missie
Respect voor de eigen autonomie is daarbij cruciaal. Wij stimuleren inwoners
onderschrijven. Om inwoners vooruit te helpen op de weg naar werk is
om actief mee te denken en zelf keuzes te maken binnen de aangegeven kaders.
vaak ook ondersteuning nodig van partners binnen andere domeinen,
We bieden perspectief zonder dingen over te nemen. Waar nodig bieden wij
zoals de Wmo of jeugdhulp. Samenwerking met werkgevers, gemeenten,
maatwerk. Regels en systemen zijn ondersteunend, geen doel op zich.
ervaringsdeskundigen en regionale partners is essentieel om kansen voor onze inwoners te creëren en te benutten. Wij analyseren de kosten en baten van onze samenwerkingen om de best mogelijke resultaten te behalen.
3. Vertrouwen als fundament Betrouwbaarheid betekent doen wat wordt gezegd, transparant zijn over keuzes
6. Bereikbare dienstverlening en begrijpelijke informatie
en verantwoordelijkheid nemen voor het eigen handelen. Wij maken duidelijke afspraken en komen deze ook na. Inwoners en partners weten daardoor wat ze
Dienstverlening bieden we dicht bij de inwoners aan, zodat iedereen makkelijk
van ons kunnen verwachten. Wij gaan uit van vertrouwen en wederkerigheid;
toegang heeft. Wij bieden onze dienstverlening zowel fysiek als digitaal aan.
afspraak = afspraak.
Wij bouwen verder aan heldere en begrijpelijke informatie voor onze inwoners.
In onze dienstverlening aan inwoners vormt vertrouwen de basis. Door uit te gaan van vertrouwen ontstaat er ruimte voor samenwerking, maatwerk en mensgerichte dienstverlening. Vertrouwen staat echter niet gelijk aan vrijblijvendheid.
Strategische Nota Werk en Inkomen 2026
14
Inhoudsopgave
3. De weg naar werk 3.1 Maximaal benutten ieders (arbeids)potentieel Mismatch op de arbeidsmarkt De huidige krapte op de arbeidsmarkt zorgt ervoor dat inwoners die kunnen werken zelfstandig hun weg naar een baan weten te vinden. Dit is een positieve ontwikkeling. Tegelijkertijd merken we dat het voor een groeiende groep inwoners steeds moeilijker wordt om aansluiting met de arbeidsmarkt te vinden. De arbeidsmarkt verandert snel en stelt hoge eisen. Niet iedereen kan deze stap zelfstandig zetten. Dit maakt dat deze
Preventie aan de poort
groep inwoners een beroep moeten doen op ondersteuning van Stroomopwaarts.
De eerste stap richting werk begint aan de poort: bij de aanvraag van een bijstandsuitkering. Op dat moment kijken we samen met de inwoner naar de
Complexere doelgroep
mogelijkheden. Als iemand direct aan het werk kan, bieden we direct een baan aan. Zo
Veel inwoners die een beroep doet op Stroomopwaarts hebben te maken met
voorkomen we onnodige afhankelijkheid van een uitkering. Deze aanpak werkt: ruim
uitdagingen die verder gaan dan alleen begeleiding bij het vinden van werk.10 Vaak
40% van de inwoners die direct starten met werk, blijft duurzaam aan het werk (langer
hebben zij meerdere belemmeringen, zoals lichamelijke en psychische beperkingen,
dan 6 maanden). Dat is niet alleen goed voor de persoon zelf en voor de samenleving.
taalachterstand, schuldenproblematiek en weinig tot geen arbeidsverleden. Deze
Ook worden zo in financiële zin uitkeringslasten en uitvoeringskosten voorkomen. De
omstandigheden zorgen er voor dat het vaak niet mogelijk is om direct aan het werk
aanpak aan de poort voortkomt onnodige instroom.
te gaan. In de MVS-gemeenten zien we dat bijna 50% van de bijstandsgerechtigden al langer dan vijf jaar een uitkering heeft. Dit betekent dat er vaak langdurige en
Als iemand nog niet klaar is om te werken, verstrekken we een uitkering. We geloven in
intensieve ondersteuning nodig is.
het potentieel van ieder mens, maar erkennen ook dat de weg naar werk soms lang en intensief is en niet voor iedereen haalbaar.
Maximaal benutten ieders potentieel Bij Stroomopwaarts geloven we dat iedereen iets te bieden heeft. We kijken niet naar
Begeleiding van specifieke doelgroepen
beperkingen, maar naar mogelijkheden. We stimuleren ontwikkeling, leren en groei,
Ook direct nadat de uitkering is verstrekt, blijft de inzet van Stroomopwaarts gericht
altijd met oog voor iemands persoonlijke situatie en achtergrond. Als dat mogelijk
op uitstroom naar een (betaalde) baan. Anderstalige inwoners bijvoorbeeld worden
is leidt die ontwikkeling tot een betaalde baan. Als dat niet mogelijk blijkt tot een
via een gespecialiseerd re-integratiebureau begeleid en ook voor jongeren zijn
waardevolle bijdrage aan de gemeenschap bijvoorbeeld via vrijwilligerswerk of
trajecten ingekocht. Samen met de gemeenten staan wij voor de opgave om onze inzet
dagbesteding.
doelgericht en effectief te organiseren. Dat betekent dat wij keuzes moeten maken in hoe wij onze capaciteit inzetten. Wij richten ons op inwoners waarvan wij inschatten 10 Dit is onder andere een gevolg van de invoering van de Participatiewet in 2015. De Participatiewet verving (grotendeels) een drietal eerdere regelingen: Wet Werk en Bijstand, Wet sociale werkvoorziening en Wajong. Hierdoor ontstond in de Participatiewet één brede doelgroep; inwoners met een bijstandsuitkering, inwoners met een arbeidsbeperking en jonggehandicapten met arbeidsvermogen.
Strategische Nota Werk en Inkomen 2026
15
Inhoudsopgave
dat zij in staat zijn om betaald werk te verrichten. Daar waar dit voorheen ging om
Binnen de groep inwoners met de grootste afstand tot de arbeidsmarkt, richten wij
inwoners die binnen één jaar richting werk begeleid konden worden, is dat inmiddels
ons projectmatig op specifieke doelgroepen, zoals alleenstaande ouders, inburgeraars,
duidelijk langer (bijvoorbeeld 18 maanden).
inwoners met GGZ-problematiek en inwoners met (een vermoeden van) een arbeidsbeperking. Vanuit maatschappelijk oogpunt en de mogelijke toekomstige kansen
Juist in de begeleiding naar werk ligt onze kracht en expertise; het ontwikkelen van
op de arbeidsmarkt zetten wij, ondanks de grote afstand tot werk, in op ontwikkeling
vaardigheden en hiermee het creëren van kansen op de arbeidsmarkt. Wij richten ons
van deze doelgroepen.
dus primair op: • Inwoners die nieuw instromen in de uitkering: door snel te starten met de
3.2 Ontwikkeling via het werkontwikkelbedrijf en leerlijnen
ondersteuning naar werk, voorkomen we dat problemen verergeren.
11
• Inwoners die al langer een uitkering hebben, waarvan we inschatten dat zij op termijn, bijvoorbeeld binnen 18 maanden, kunnen uitstromen naar werk.
Inzetten op ontwikkeling en begeleiding naar werk via het werkontwikkelbedrijf Inwoners die op termijn kunnen werken bieden wij een traject aan gericht op de
We realiseren ons dat deze focus ook betekent dat inwoners met de grootste afstand
ontwikkeling van competenties en vaardigheden via het werkontwikkelbedrijf en
tot werk minder intensieve dienstverlening vanuit Stroomopwaarts ontvangen.
via leerlijnen. Wij zien dat de trajecten steeds langer duren, door de kenmerken
Voor deze groep ligt de nadruk van onze ondersteuning vooral op het bieden
van de doelgroep en doordat inwoners die (direct) aan de slag kunnen al eerder
van inkomenszekerheid.
zijn uitgestroomd.
Toch verliezen wij hen niet uit het oog. Het uitgangspunt is om jaarlijks minimaal één
In figuur 3.1 is de klantreis voor re-integratie samengevat. De ondersteuning zetten wij
persoonlijk contactmoment te hebben. Tijdens dit gesprek nemen we de tijd om samen
in voor de inwoners die op termijn weer aan het werk kunnen. Daarbij wordt rekening
te kijken naar veranderingen in hun situatie. Dat kunnen veranderingen zijn die gaan
gehouden met de vaak hoge ondersteuningsbehoefte van de inwoners.
om bijvoorbeeld wonen, schulden, zorgbehoeften of andere levensomstandigheden. We
Intern:
signaleren in het gesprek wat er speelt en waar extra hulp nodig is.
Magazijn (afdeling WLB MSS) Schoonmaak (afdeling WLB MSS) Zorg (i.s.m Albeda)
Klantreis naar Werk
dat mensen de zorg en ondersteuning krijgen die ze nodig hebben. Daarom zorgen
Leerlijn
wij voor een warme verwijzing naar onze partners in het sociaal domein, zoals
Werkplein
Werkfit ritme
Werkfit vaardigheden
Ontwikkeling
Werkfit (simulatie-werk in hoger tempo, VLD)
samenwerking met hen. Zij kunnen ondersteuning bieden op andere levensgebieden.
Instroom
Rogplus, wijkteams en welzijns- en vrijwilligersorganisaties en investeren wij in de Orientatie
&
Gastvrijheid (afdeling WLB VLD) Techniek (afdeling WLB VLD) Groen (afdeling WLB EW)
Koppeling met externe werkgevers per leerlijn / sector Uitstroom
Wij vinden het belangrijk dat iedereen, op zijn of haar eigen manier, een waardevolle bijdrage kan leveren aan de samenleving, bijvoorbeeld via vrijwilligerswerk. En
Extern/ Praktijkroute:
Voedsel verpakken (afdeling WLB SDM) Personenvervoer (afdeling WLB SDM) Klantcontact (afdeling WLB SDM) Administratie
11 Uit onderzoek blijkt dat hoe langer iemand een bijstandsuitkering ontvangt, hoe moeilijker het wordt om uit te stromen naar werk (Eindevaluatie Participatiewet, SCP (2019).
Matchmaker
Figuur 3.1: Opbouw van de klantreis naar werk bij Stroomopwaarts Strategische Nota Werk en Inkomen 2026
16
Inhoudsopgave
De begeleiding wordt laagdrempelig ingestoken. Elk traject begint met een
Binnen zes maanden na de start van het traject zorgen we ervoor dat elke inburgeraar
kennismaking, waarin echte aandacht en vertrouwen centraal staan. Samen bepalen
op een passende manier actief is, bijvoorbeeld via vrijwilligerswerk of (parttime) werk.
we de richting en kiezen we een leerlijn die past bij iemands talenten en interesses.
Zodra iemand klaar is om aan het werk te gaan, bieden we reguliere ondersteuning,
Binnen de mogelijkheden wordt het tempo en de uren verhoogd. Binnen een leerlijn
zoals voor alle werkzoekenden. Daarnaast bieden we een speciaal anderstaligentraject
bouwen inwoners weer werkritme op, ontwikkelen ze vaardigheden, bouwen
aan, waarin we aandacht besteden aan taalgebruik op de werkvloer en culturele
zelfvertrouwen op en groeien toe naar een passende baan.
aspecten die belangrijk zijn voor een goede aansluiting in de samenleving.
Om zo goed mogelijk aan te sluiten bij de kwaliteiten en mogelijkheden van onze inwoners bieden wij verschillende leerlijnen aan. Voor het merendeel van de inwoners
3.3 Versterking samenwerking met ondernemers, onderwijs en gemeenten
is dit ontwikkelingsaanbod passend en effectief. Tegelijkertijd blijven wij redeneren
Ondernemers, onderwijsinstellingen en overheid hebben ieder een onmisbare rol in
vanuit de inwoner; waar een alternatieve route meer perspectief biedt op duurzaam
de weg naar werk. Alleen met samenwerking kan de maatschappelijke opgave worden
werk, zetten we maatwerk in. Een voorbeeld hiervan zijn hoogopgeleide statushouders.
gerealiseerd om iedereen naar vermogen te laten meedoen.
Voor deze groep zetten wij vanuit inburgering in op een versneld inburgeringstraject met maatwerk in het participatiedeel van het traject. Daarbij maken wij steeds een
Het echte verhaal
zorgvuldige afweging; wat is de snelste en meest duurzame weg naar werk?
De huidige arbeidsmarktkrapte biedt kansen; steeds meer werkgevers staan open om te investeren in de ontwikkeling van mensen aan de zijlijn. Zo’n 10–15% van de
We bieden begeleiding op maat en zetten in op ontwikkeling en duurzame uitstroom.
ondernemers zet op dit moment in op maatschappelijk verantwoord ondernemen. Door
Tegelijkertijd weten we dat sommige mensen kwetsbaar blijven op de arbeidsmarkt.
actieve benadering willen we dit aantal vergroten. Inwoners in de bijstand hebben
Daarom bieden we nazorg, herplaatsingen en loonkostensubsidie om de kans op een
arbeidspotentieel dat, met begeleiding en scholing, kan bijdragen aan het oplossen
duurzame baan te vergroten.
van het arbeidstekort. Dit vraagt om samenwerking en dialoog met werkgevers over
De focus op begeleiding richting werk, vanaf de poort tot aan inwoners die al in de
mogelijkheden, beperkingen en benodigde ondersteuning van inwoners.
uitkering zitten, moet ertoe leiden dat wij op het gebied van bijstandsontwikkeling
Stroomopwaarts ondersteunt ondernemers hierbij, onder andere via jobcoaching.
beter scoren dan het landelijk gemiddelde.
Realistische verwachtingen en wederzijds begrip zijn essentieel voor duurzame plaatsingen.
Actieve begeleiding van inburgeraars In 2025 bestaat ongeveer 10% van de inwoners die een bijstandsuitkering ontvangen
Verdere versterking sectorale aanpak
uit mensen die bezig zijn met inburgering. We verwachten dat dit aantal de komende
De afgelopen jaren hebben we een sectorale aanpak ontwikkeld gericht op kansrijke
jaren zal groeien. Veel inburgeraars hebben bij de start van hun traject een
sectoren zoals zorg, techniek, logistiek en horeca. Deze aanpak zetten we voort en
bijstandsuitkering. Stroomopwaarts voert zowel de inburgering als de Participatiewet
versterken we, door actief in te spelen op de specifieke behoefte van deze branches.
uit voor de MVS-gemeenten, en we begeleiden hen daarbij op een manier die recht doet aan hun persoonlijke situatie en mogelijkheden. Onze aanpak is integraal: we
De arbeidsmarkt verandert, en daarmee ook onze kijk op werk. In plaats van
combineren het leren van de Nederlandse taal met het werken aan participatie en,
vaste vacatures denken wij steeds meer in taken. Door functies op te knippen
waar mogelijk, toeleiding naar werk. Daarbij stemmen we het taalonderwijs af op
(jobcarving), ontstaan er nieuwe kansen voor mensen die nu nog aan de zijlijn staan.
iemands ontwikkeling en kansen op de arbeidsmarkt.
Stroomopwaarts stimuleert en ondersteunt ondernemers bij het herontwerpen van functies, om zo samen te bouwen aan een inclusieve arbeidsmarkt.
Strategische Nota Werk en Inkomen 2026
17
Inhoudsopgave
Leerlijnen gericht op kansrijke beroepen
Samenwerking met Economische Zaken
Samen met het lokale bedrijfsleven en onderwijs ontwikkelen we leerlijnen die
Om de samenwerking met en de dienstverlening aan ondernemers verder te
werkzoekenden voorbereiden op banen in kansrijke sectoren. Deze leerlijnen
optimaliseren zet Stroomopwaarts in op het intensiveren van de samenwerking met de
combineren praktijkervaring met scholing, zodat inwoners stap voor stap kunnen
afdelingen Economische Zaken van de MVS-gemeenten. Door vanuit een gezamenlijk
toewerken naar een duurzame plek op de arbeidsmarkt. AAan elke leerlijn worden
perspectief de ondernemers in de regio te benaderen wordt de effectiviteit verhoogd.
werkgevers gekoppeld, zodat inwoners bij het succesvol afronden van een leerlijn
Inzet zal meer op elkaar worden afgestemd en daar waar mogelijk wordt samen
kunnen doorstromen naar een baan bij een van deze bedrijven.
opgetrokken, hiermee worden gezamenlijke doelen bereikt en worden ondernemers
Een deel van de leerlijnen zijn georganiseerd in ons werkontwikkelbedrijf, een deel
nog beter bediend in hun behoeften. Bijvoorbeeld op het gebied van social return kan
bij werkgevers. De leerlijnen vormen een ontwikkelplatform dat inwoners helpt toe te
de gezamenlijke werkgeversbenadering nog verder worden doorontwikkeld.
groeien naar duurzaam werk. Voor het organiseren van dit platform maken wij gebruik van de mogelijkheden die de infrastructuur van ons werkontwikkelbedrijf biedt.
3.4 Maximaal inzetten op werken met een loonkostensubsidie
Wij blijven onze leerlijnen actualiseren naar de kansen op de arbeidsmarkt. Dit doen
Meer banenafspraakbanen bij werkgevers
wij door nog meer samen te werken met ondernemers en onderwijs. Ook wordt binnen
Voor inwoners met een arbeidsbeperking of (tijdelijk) verminderde loonwaarde is
de Arbeidsmarktregio de mogelijkheid verkent om instrumenten tegen betaling met
regulier werk niet vanzelfsprekend. Met loonkostensubsidie helpen wij hen duurzaam
elkaar te delen, zoals onze leerlijnen. Gerichte investeringen in de infrastructuur van
aan het werk, in de vorm van een banenafspraakbaan. De loonkostensubsidie
het werkontwikkelbedrijf zijn hierbij essentieel (zie hoofdstuk 4).
compenseert het verschil tussen loonwaarde en minimumloon, en met de no-riskpolis wordt het financiële risico voor werkgevers bij ziekte beperkt. Dit verlaagt de drempel
Ontwikkeling Regionaal Werkcentrum Rijnmond
om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt aan te nemen.
In 2026 wordt de Wet SUWI aangepast, waarmee de arbeidsmarktinfrastructuur wordt hervormd. Elke arbeidsmarktregio krijgt een Werkcentrum: hét loket voor werk- en
Het aantal inwoners dat een beroep doet op een banenafspraakbaan groeit (zie
opleidingsvragen, met betere samenwerking tussen publieke en private partijen.
hoofdstuk 1). De maatschappelijke opgave om werkgelegenheid te bieden voor deze
Het Werkcentrum Rijnmond wordt het herkenbare loket in onze regio, gebaseerd op
doelgroep groeit dus ook. Zoals hiervoor al beschreven, een verdere samenwerking
het principe no wrong door. Elke inwoner en ondernemer wordt direct geholpen of
met werkgevers is noodzakelijk om werkgelegenheid te bieden voor de inwoners
warm doorverwezen naar een Werkcentrum partner. Stroomopwaarts wil samen met
die nu nog lang de kant staan. Via het informeren en ondersteunen van werkgevers,
partners zoals UWV en uitzendorganisaties een locatie van het Werkcentrum Rijnmond
zet Stroomopwaarts actief in op het realiseren van meer banenafspraakbanen via
op een van haar vestigingen realiseren. Binnen het Werkcentrum Rijnmond worden
loonkostensubsidie. Dit levert een win-win-win op:
de krachten gebundeld, zodat inwoners en ondernemers sneller en gerichter geholpen
•
worden bij hun vragen.
• De ondernemer heeft een gemotiveerde werknemer, wordt ondersteund en
De inwoner met arbeidsbeperking krijgt een baan; ontzorgd door Stroomopwaarts en (financiële) risico’s worden via de subsidie en noriskpolis geminimaliseerd;
•
Strategische Nota Werk en Inkomen 2026
De gemeente bespaart op uitkeringslasten.
18
Inhoudsopgave
De komende jaren zet Stroomopwaarts maximaal in op meer werkplekken
3.5 Meer integrale dienstverlening vanuit de menselijke maat
met loonkostensubsidie bij werkgevers. Daarvoor gebruiken we ook forfaitaire loonkostensubsidie. Dit zorgt voor een snellere start; de loonwaarde meting vindt
Menselijke maat
plaats gedurende de eerste maanden van de plaatsing. Ook verkennen wij de koppeling
De begeleiding richting werk vindt plaats in lijn met het gedachtengoed van de
met social return verplichtingen van ondernemers.
Participatiewet in balans; (nog meer) vanuit de menselijke maat. Wij geloven erin dat handelen vanuit vertrouwen ervoor zorgt dat inwoners in beweging komen. Door de
Werkplekken bij Stroomopwaarts
inwoner te betrekken bij zijn eigen ontwikkeling, wordt hij echt gezien en gehoord.
Voor inwoners voor wie een reguliere werkplek (nog) niet mogelijk is, of die
Werken vanuit de menselijke maat staat echter niet gelijk aan vrijblijvendheid. Wij
tijdelijk terugvallen, biedt Stroomopwaarts beschutte banen en (beperkt) interne
houden rekening met de complexe persoonlijke situatie van de inwoner. In de basis
banenafspraakbanen met loonkostensubsidie aan. Deze plekken worden verder in
gaan wij uit van vertrouwen. Helaas komt het ook voor dat inwoners doelbewust niet
hoofdstuk 4 toegelicht.
meewerken. In dat geval kan dit leiden tot sancties. De verhouding tussen menselijke maat en handhaving wordt in hoofdstuk 5 verder toegelicht.
Maatschappelijke kosten en baten van inzet van loonkostensubsidies
Experimenten met kunstmatige intelligentie (AI)
In 2024 is in opdracht van brancheorganisaties Cedris en Divosa een
Stroomopwaarts ziet volop kansen in de inzet van AI als ondersteuning in de weg naar
maatschappelijke kosten-batenanalyse uitgevoerd de kosten en baten van
werk. Zo verdiepen we ons in slimme matchingstools die, op basis van AI, profielen
het aan het werk helpen van inwoners met een ondersteuningsbehoefte met
van werkzoekenden kan koppelen aan actuele vacatures. Dit vergroot de kans op een
behulp van een loonkostensubsidie. Belangrijkste conclusie van die MKBA is
duurzame baan. Ook onderzoeken we hoe met AI de administratieve lasten verminderd
dat het voor gemeenten vrijwel altijd lonend is om mensen – met én zonder
kunnen worden, bijvoorbeeld bij verslaglegging en dossiervorming. Door routinematige
een bijstandsuitkering – met een loonkostensubsidie aan de slag te helpen,
taken te automatiseren, komt er meer tijd en ruimte vrij voor persoonlijk contact en
op een beschutte werkplek, bij het sociaal ontwikkelbedrijf of bij