Bijlage 2.5 - Beleidsnotitie bestuurlijke aanpak ondermijning in Vlaardingen

GEMEENTE VLAARDINGEN

Beleidsnotitie bestuurlijke aanpak ondermijning in Vlaardingen 1-11-2020

WATERWEG ACTUEEL SLUITING BEDRIJFSPAND EN WONING VLAARDINGEN DOOR OPIUMWET 4 oktober 2019 geen reacties SCHIEDAM- Burgemeester Annemiek Jetten (PvdA) heeft een woning in de 1e van Leyden Gaelstraat en een bedrijfspand aan de Marconistraat gesloten. In de woning werd op 2 september een hennepkwekerij met 385 hennepplanten ontdekt en ontmanteld. In het bedrijfspand werden op 3 september stoffen aangetroffen waarmee harddrugs kan worden gemaakt. Burgemeester sluit woning vanwege illegale prostitutie Een woning aan de Fazantlaan in Vlaardingen is op 16 oktober op last van de burgemeester voor drie maanden gesloten. Omdat er sprake was van bedrijfsmatige prostitutie is de woning aangemerkt als seksinrichting.

Inhoud

1.

Inleiding ............................................................................................................ 2

1.1 1.2 1.3 1.4 1.5

Landelijke prioritering .................................................................................... 2 Lokale prioritering .......................................................................................... 3 Waarom is dit een prioriteit? .......................................................................... 3 Definitie ondermijning .................................................................................... 4 Rol van de gemeente .................................................................................... 4

2. 2.1

Doel ............................................................................................................... 5 Waar zetten we op in? ................................................................................... 5

3. Ondermijning in Vlaardingen............................................................................. 6 3.1 Wat doen we al? ............................................................................................ 6 3.2 Verstevigen aanpak ....................................................................................... 8 3.3 Planning ........................................................................................................ 9 3.4 Communicatie.............................................................................................. 10 3.5 Financiën en monitoring .............................................................................. 10 Bijlage: Activiteitenoverzicht .................................................................................. 12

1

Beleidsnotitie bestuurlijke aanpak ondermijning in Vlaardingen 1. Inleiding We hebben te maken met een ernstige en diep in de samenleving gewortelde problematiek. Bijna dagelijks worden we geconfronteerd met de ondermijnende effecten van georganiseerde criminaliteit, in het bijzonder van de illegale drugsindustrie, de innesteling ervan in woonwijken en in legale sectoren, het grove geweld, de bedreigingen van bestuurders en overheidsambtenaren, het dumpen van giftig afval in de natuur en in woonwijken en de aanzienlijke hoeveelheden misdaadgeld die circuleren. De urgentie is hoog om hier krachtig op te interveniëren en de maatschappelijke voedingsbodem die dit mogelijk maakt, te verminderen.

Dit schreef Minister Grapperhaus in een brief aan de Tweede Kamer.

1

Op dit moment is er veel aandacht voor de bestrijding van ondermijnende criminaliteit, zowel op landelijk- als regionaal- en lokaal niveau. Ondermijning is problematiek die integraal op verschillende niveaus moet worden aangepakt. Er wordt dus ook de nodige inzet gevraagd van de gemeenten. Ook Vlaardingen is aantrekkelijk voor criminelen en lijkt zich goed te lenen voor ondermijnende vormen van criminaliteit. Het gaat om drugscriminaliteit, criminogene (misdaad bevorderende) branches, cybercrime, witwassen, illegaal gokken, mensenhandel/-smokkel, zorg- en vastgoedfraude, etc. Het draait allemaal om het verdienen van zoveel mogelijk geld. De ligging vlakbij Rotterdam en het havengebied, de aanwezigheid van diverse bedrijventerreinen, alsook het mogelijke waterbedeffect door gezamenlijk aanpakken in de regio, dragen hier aan bij. Ook de drugsproblematiek blijft in Vlaardingen de nodige aandacht vragen. Voor veel mensen is ondermijning een redelijk ongrijpbaar en onzichtbaar fenomeen. Toch is het een diepgeworteld probleem dat ons allemaal raakt, van overheid tot ondernemers en van inwoners tot maatschappelijke partners. Hier ligt een stevige uitdaging en extra aandacht is de komende jaren noodzakelijk. Het vraagt om een beweging van incidentenaanpak naar een structurele en programmatische aanpak.

In deze beleidsnotitie gaan we in op de bestuurlijke aanpak van ondermijning in Vlaardingen en hoe deze aanpak moet worden verstevigd.

1.1

Landelijke prioritering

Er is landelijke steun voor een stevigere aanpak van ondermijning. Het kabinet Rutte III heeft daar 100 miljoen euro voor beschikbaar gesteld, waarvan 11 miljoen voor de regio Rotterdam-Rijnmond. Het ministerie van Veiligheid en Justitie maakt voor de integrale aanpak ondermijning in de begroting sinds 2018 jaarlijks € 10 miljoen vrij. Daarnaast investeert het kabinet € 110 miljoen extra in een breed offensief tegen de georganiseerde criminaliteit en wil ook in 2020 verschillende wetsvoorstellen indienen die de georganiseerde criminaliteit aanpakken. De Toekomstagenda Ondermijning (een gezamenlijk product van politie, Openbaar Ministerie, Belastingdienst en de regioburgemeester, samen met de ministeries van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Financiën en Veiligheid en Justitie) levert een belangrijke bijdrage aan de intensivering van de integrale aanpak. Hierin is benoemd dat ondermijning niet alleen als een criminaliteitsprobleem moet worden benaderd; het is juist een sociaal maatschappelijk probleem. De aanpak vraagt daarmee niet alleen om repressieve maatregelen, maar moet zich ook richten op preventie en het weerbaar maken van de samenleving. 1

https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/ondermijning/documenten/kamerstukken/2018/11/16/brief-tweede-kamerversterking-aanpak-ondermijning-actuele-stand-van-zaken

2

Er zijn zorgen over een samenleving waarin criminaliteit en crimineel geld als normaal worden beschouwd. Er is verhoogde aandacht nodig voor het feit dat ondermijning sterk lokaal geworteld is en zich manifesteert in kwetsbare sectoren en locaties, zoals de horeca, vastgoed, verwaarloosde bedrijventerreinen en kwetsbare woonwijken. Een effectieve aanpak van ondermijning vraagt zowel om een lokale, regionale, bovenregionale als landelijke en (mogelijk) zelfs internationale aanpak. Op alle niveaus is een beweging nodig. De aanpak van georganiseerde criminaliteit is alleen effectief als ook de overheid zich goed organiseert.

1.2

Lokale prioritering

De afgelopen jaren heeft Vlaardingen samen met haar veiligheidspartners extra geïnvesteerd in de veiligheid en leefbaarheid. Deze inzet heeft zijn vruchten afgeworpen. De meeste criminaliteitscijfers zijn gedaald en over het algemeen kan worden geconcludeerd dat de veiligheidssituatie in Vlaardingen de afgelopen jaren is verbeterd. Het duurzaam verbeteren van de leefbaarheid en veiligheid in de gemeente vraagt echter om meer. In Vlaardingen wordt, net als elders in het land, gesignaleerd dat de georganiseerde vormen van criminaliteit moeilijker te bestrijden zijn. Het gaat om criminaliteitsvormen die de samenleving ondermijnen en die vaak niet of nauwelijks zichtbaar zijn. In het Integraal Veiligheidsplan (IVP) 2020-2023 van de gemeente Vlaardingen en in het herstelplan is de aanpak van Ondermijning als speerpunt opgenomen. Uit de veiligheidsanalyse, zoals benoemd in het IVP, komen namelijk nadrukkelijk de grootschalige ondermijningsproblemen in Vlaardingen naar voren. Zoals in de inleiding aangegeven blijkt Vlaardingen aantrekkelijk voor criminelen en lijkt zich goed te lenen voor ondermijnende vormen van criminaliteit. Extra aandacht voor de problematiek is de komende jaren noodzakelijk.

1.3 -

-

-

-

-

Waarom is dit een prioriteit?

Ondermijnende criminaliteit in Vlaardingen, en de verwevenheid ervan met legale structuren, vormt een serieuze bedreiging voor de veiligheid van inwoners, ondernemers, ambtenaren en bestuurders. Ondermijning heeft een negatief effect op de samenleving. Ondermijning tast de integriteit en de rechtsorde van de (lokale) overheid aan. Vanwege de geografische ligging is Vlaardingen extra aantrekkelijk voor ondermijnende criminaliteit. De ligging vlakbij Rotterdam en het havengebied en de aanwezigheid van diverse bedrijventerreinen in Vlaardingen, dragen hier aan bij. In dat kader is de integrale samenwerking met de gemeenten Rotterdam en Schiedam reeds opgezocht. De aanpak van ondermijning is niet langer alleen een taak van de politie en het Openbaar Ministerie. De gemeente werkt juist aanvullend op een strafrechtelijke aanpak en/of meer preventief. Er zijn grote zorgen over het aantal jongeren dat (soms al op zeer jonge leeftijd) betrokken is bij de drugshandel. Zij willen snel geld verdienen, ergens bij horen en zijn daarom vatbaar voor rekrutering en criminele uitbuiting. Jongeren zijn daarmee een kwetsbare doelgroep waar extra aandacht voor nodig is. Ondermijning staat een succesvolle wijkenaanpak en verbetering van de leefomgeving en het vestigingsklimaat voor nieuwe – bonafide – ondernemers in de weg.

Er is landelijke steun voor een stevigere aanpak van ondermijnende criminaliteit.

3

1.4

Definitie ondermijning

Ondermijning werd in eerste instantie vooral gezien als georganiseerde misdaad, maar het is veelomvattender dan dat. Het gaat om de beïnvloeding van de bovenwereld door de onderwereld. Het heeft in zijn kern betrekking op het verzwakken, het misbruiken en het ontwrichten van maatschappelijke structuren. Door ondermijning raakt de samenleving verzwakt en kwetsbaar voor criminele activiteiten. Ondermijning is een maatschappelijk probleem, omdat het de waarden en normen in de samenleving aantast. Hieronder worden twee definities gegeven die in onderzoeken zijn gebruikt. Ondermijnen is het verzwakken of misbruiken van de structuur van onze maatschappij, leidend tot een aantasting van haar fundamenten en/of van de legitimiteit van het stelsel dat haar beschermt. (Politie Amsterdam-Amstelland, 2009 pag.46) Ondermijnende criminaliteit is criminaliteit die de formele (rechtstaat) of de informele (fatsoenlijke verhoudingen) grondslag van onze samenleving aantast. (Tops & Van der Torre, 2014 pag.24)

1.5

Rol van de gemeente

De aanpak van ondermijning is niet langer alleen een taak van de politie en het Openbaar Ministerie. Juist op de punten waar de onderwereld in contact treedt met de bovenwereld, kan de bestuurlijke aanpak zijn slag slaan. De bestuurlijke aanpak van georganiseerde criminaliteit richt zich niet zozeer op de kernactiviteiten van de georganiseerde criminaliteit, maar juist op de cruciale ondersteunende activiteiten. De maatregelen richten zich niet op personen (de potentiële daders), maar op de situaties en gelegenheidsstructuren die de georganiseerde criminaliteit faciliteren en soms zelfs aanmoedigen. De strafrechtelijke of fiscale aanpak leent zich veel meer voor een aanpak op personen. De bestuurlijke aanpak is geen alternatief voor de opsporing. De gemeente zet haar bevoegdheden in als aanvulling op het strafrechtelijke traject. Wanneer de strafrechtelijke opsporing en vervolging door politie en justitie gecombineerd wordt met bestuurlijke en fiscale middelen, ontstaat misschien wel de meest optimale vorm van de bestrijding van georganiseerde criminaliteit; de geïntegreerde aanpak. Deze aanpak valt of staat met de samenwerking met andere partners. Op dat gebied is al veel ervaring opgedaan in Vlaardingen en daar gaan we mee door.

De gemeente Vlaardingen wordt ondersteund in de aanpak van ondermijnende criminaliteit door de Regionale Informatie en Expertise Centrum (RIEC), politie, Openbaar Ministerie (OM), Belastingdienst, Douane, Kansspelautoriteit, Verzekeringsbureau voor Voertuigcriminaliteit (VbV) en de Afdeling Vreemdelingen Identificatie en Mensenhandel (AVIM). Een goede integrale samenwerking vraagt om een duidelijke regie. Deze rol ligt bij de gemeente. De regierol houdt in dat de gemeente: inzicht heeft in ondermijning, zowel in de activiteiten als ook de factoren die de gemeente aantrekkelijk maken voor criminelen. in afstemming met partners maatregelen vaststelt en zorgdraagt voor de uitvoering daarvan. in afstemming met de partners prioriteiten stelt in de aanpak. de interne- en externe samenwerking in goede banen leidt. waarborgt dat alle betrokken partijen, zowel intern als extern, voldoende bijdragen aan de aanpak.

4

2. Doel “Veiligheid is een belangrijke voorwaarde voor een goed woon-, leef- en werkklimaat en heeft daarbij een grote invloed op de leefbaarheid van de stad. Daarom is het veiliger maken van onze stad een belangrijke doelstelling van de gemeente Vlaardingen. We willen dat onze inwoners veilig zijn en zich veilig voelen in hun buurt en daar prettig kunnen wonen. Wij willen dat onze ondernemers succesvol kunnen ondernemen in een veilige stad.” Deze ambitie komt uit het Integraal Veiligheidsplan (IVP) 2020-2023 en is tevens opgenomen in het Herstelplan Voor een leefbaar en financieel gezond Vlaardingen (2019). In beide plannen is de aanpak van ondermijning als speerpunt opgenomen. Voor ondermijning is in het IVP de volgende doelstelling geformuleerd: “In samenwerking met partners, ondernemers en inwoners verder terugdringen van ondermijning, zodat de samenleving niet verder wordt aangetast en de veiligheid van de stad, de weerbaarheid van de samenleving en de overheid in Vlaardingen wordt vergroot.”

2.1

Waar zetten we op in?

Om de bovengenoemde doelstelling te bereiken wordt ingezet op vier pijlers. 1. Het versterken van de informatiepositie; 2. Het verstoren van criminele processen; 3. Het vergroten van de bestuurlijke weerbaarheid; 4. Het vergroten van de maatschappelijke weerbaarheid. Deze pijlers dragen evenredig bij aan de doelstelling en hebben een sterke onderlinge relatie. Bij voorkeur krijgen alle pijlers evenveel aandacht, waarbij de onderlinge samenhang geborgd blijft. Inzet op alle pijlers is niet ambitieus. Integendeel, het is nodig voor een veilige stad. Dat is niet eenvoudig: het vraagt om inzet én een lange adem. In hoofdstuk 3 wordt verder ingegaan op de pijlers.

5

3. Ondermijning in Vlaardingen Vlaardingen kenmerkt zich als een middelgrote stad met grootstedelijke problematiek in een lokale gemeenschap waar iedereen elkaar kent. Dit draagt het risico met zich mee dat er een sterke onderlinge verbondenheid en geslotenheid ten opzichte van de overheid ontstaat, mensen de andere kant op kijken en andere normen ontstaan ten aanzien van criminaliteit. Hierdoor is het moeilijk voor de gemeente en de politie om informatie te verzamelen over eventuele misstanden en strafbare feiten. Vlaardingen heeft enkele bedrijventerreinen en een havengebied. Voor drugscriminelen zijn deze gebieden belangrijk om geld te verdienen. Er worden regelmatig hennepkwekerijen en drugs aangetroffen. Ook zijn dit terreinen die zich bij uitstek lenen voor het transport van drugs. In de kwetsbare wijken waar de inkomens laag zijn, mensen schulden hebben, de werkloosheid en uitkeringen hoog en er sprake is van armoede, is de kans groter dat bewoners een graantje meepikken om geld te verdienen in drugscriminaliteit. Mensen worden gevraagd om hennepkwekerijen in hun woningen op te zetten tegen betaling of kwetsbare jongeren worden ingezet als ‘loopjongens’ in de drugsscene. Daarnaast zoeken criminelen naar manieren om het criminele geld dat ze verdienen van de onderwereld naar de bovenwereld te brengen.

Dit brengt weer allerlei andere fenomenen van criminaliteit voort, zoals witwassen, mensenhandel, vastgoedfraude, etc. Geld wordt allang niet meer alleen witgewassen in de traditionele branches als horeca of belwinkels. Er wordt gebruik gemaakt van steeds wisselende branches zoals autoverhuurbedrijven, nagelstudio’s, kapperszaken etc. We zien ook dat drugsgeld wordt geïnvesteerd in lokale bedrijven en verenigingen om zo de lokale gemeenschap aan zich te binden en status en invloed te verwerven binnen de politiek en het bestuurlijke en ambtelijke apparaat.

3.1

Wat doen we al?

Sinds enkele jaren staat de aanpak van ondermijning in Vlaardingen nadrukkelijk op de agenda. Er is veel ingezet op het vergroten van het netwerk aan partners dat samen met ons ondermijning in Vlaardingen aanpakt. De aanpakken zijn branche-, gebieds- en thematisch gericht en met de inzet van bestuurlijke instrumenten. Hieronder wordt beschreven wat we al doen. Bedrijventerreinen Omdat de bedrijventerreinen aantrekkelijk zijn voor ondermijnende criminaliteit zijn in 2019 de integrale controles geïntensiveerd. Meer partners hebben zich aangesloten bij de integrale controles zoals de Belastingdienst, de douane, de VbV en het AVIM. Dit bevordert de aanpak van ondermijning in Vlaardingen, omdat we met meer disciplines optrekken en misstanden kunnen constateren en aanpakken. Tevens zoomen we in op branches die oververtegenwoordigd zijn op de bedrijventerreinen en waarvan bekend is dat deze gevoelig zijn voor ondermijning. Daarnaast houden we in de gaten of malafide ondernemers vanuit de regio richting Vlaardingen komen. Hierover houden we nauw contact met de regiogemeenten. Indien een malafide ondernemer hier naar toe verhuist, wordt deze direct meegenomen in de aanpak om een waterbedeffect te voorkomen. Georganiseerde hennepteelt In Vlaardingen worden regelmatig hennepkwekerijen aangetroffen. De hennepkwekerijen worden bestuurlijk ontmanteld.

Mede door de bestuurlijke aanpak krijgen we veel kwekerijen in beeld en zijn we beter in staat om analyses uit te voeren en trends te signaleren. Tevens nemen we deel aan de regionale hennepmonitor, waarbij er analyses en trends voor de gehele regio worden uitgevoerd en bijgehouden. Woningen/panden waar een hennepkwekerij wordt aangetroffen, worden door de

6

burgemeester gesloten op basis van artikel 13b Opiumwet. De uitwerking van dit artikel is opgenomen in het Damoclesbeleid gemeente Vlaardingen. Harddrugs In de APV is een artikel opgenomen waardoor er dwangsommen kunnen worden opgelegd aan dealers van verdovende middelen. De afgelopen jaren zijn er meerdere dwangsommen opgelegd en zijn er inmiddels een aantal verbeurd. Panden waar harddrugs (of voorbereidingshandelingen) wordt aangetroffen zijn gesloten. Ook zijn er in Vlaardingen druggerelateerde incidenten geweest. Door het voorgaande kan gesteld worden dat (hard)drugs een prominente rol in de gemeente speelt. Illegale prostitutie / Mensenhandel Illegale prostitutie houdt in: Het exploiteren van een seksinrichting of een escortbedrijf zonder een vergunning van de gemeente. Illegale prostitutie is zeer ongewenst, omdat deze vorm van prostitutie zich op elke manier aan regels en toezicht onttrekt. Er is vaak sprake van situaties waarin sekswerkers, over het algemeen vrouwen, hun werk uitvoeren onder omstandigheden die te wensen overlaten. Er is geen controle vanuit de GGD, geen enkele vorm van beveiliging en in sommige gevallen is er sprake van gedwongen prostitutie of uitbuiting. In Vlaardingen is alleen 1 vergunde seksinrichting toegestaan.

In juli 2019 is de Algemene Plaatselijke Verordening van de gemeente Vlaardingen aangepast en is er de bevoegdheid van de burgemeester in opgenomen waarbij een seksinrichting zonder geldige exploitatievergunning kan worden gesloten. Sindsdien worden panden en woningen waar illegale prostitutie wordt aangetroffen gesloten. Twee toezichthouders van Vlaardingen nemen deel aan het Regionale Controleteam Prostitutie en Mensenhandel. In samenwerking met het AVIM (politie) en toezichthouders van de gemeente Schiedam en Capelle a/d IJssel voeren zij controles uit op het gebied van illegale prostitutie, mensenhandel en uitbuiting. De controles worden regionaal uitgevoerd om verplaatsing van de problematiek tegen te gaan. Indien nodig wordt nazorg geregeld. Het RIEC heeft de illegale prostitutie als handhavingsknelpunt benoemd. Vlaardingen neemt deel aan het handhavingsknelpunt. Hierdoor kan informatie met partners (AVIM, Belastingdienst, gemeenten in de regio Rotterdam) worden gedeeld, faciliteerders worden aangepakt en kunnen trends in de gaten worden gehouden. Ook zijn we aangesloten bij (en nauw betrokken bij het tot stand komen van) het Regionaal beleidskader Mensenhandel. Outlaw Motor Gangs (OMG) In 2016 was er een chapter van een OMG gevestigd in een bedrijfspand in Vlaardingen. De leden van de chapter kwamen ook geregeld in de horeca in Vlaardingen.

Door een geslaagde integrale aanpak is deze niet meer aanwezig. De politie en team Toezicht & Handhaving houden in de gaten of zij OMG’s in bedrijfspanden, horecabedrijven en op de openbare weg waarnemen. Het RIEC heeft de OMG’s aangewezen als handhavingsknelpunt. Hierdoor kan met de ketenpartners (Politie, OM, FIOD, Belastingdienst, gemeenten) onderling regionaal informatie uitgewisseld worden over de aanpak. Criminele netwerken/families In Vlaardingen zien we personen met familiebanden of vrienden die zich in negatieve zin manifesteren. Vaak zitten zij in het drugscircuit. Wanneer er in Vlaardingen een crimineel netwerk of familie in beeld is, wordt dit signaal ingebracht in het afstemmingsoverleg tussen de partijen die in RIEC-verband samenwerken, om te komen tot een integrale aanpak.

7

Wet Bevordering Integriteitsbeoordelingen door het Openbaar bestuur (Bibob) Het is voor de lokale overheid van belang dat de door haar te verlenen vergunningen, ontheffingen, subsidies, dan wel te sluiten overeenkomsten niet worden gebruikt ter facilitering van ondermijnende criminele activiteiten. Om te voorkomen dat de gemeente criminele activiteiten faciliteert door middel van bovengenoemde producten, hanteert de gemeente Vlaardingen Bibob-beleid. Er wordt dus onderzoek gedaan naar de integriteit van een aanvrager. Aanpassen APV In de APV 2019 is een artikel opgenomen die onveilig, niet leefbaar en malafide ondernemersklimaat moet tegengaan. Dit artikel geeft de burgemeester de mogelijkheid om daar waar er sprake is van malafide bedrijven, georganiseerde criminaliteit en/of het faciliteren hiervan, gebieden, branches of panden aan te wijzen waarvoor de vergunningplicht gaat gelden. Om de vergunningplicht op te leggen is een bestuurlijke rapportage van de politie nodig ter onderbouwing. Aanpak adresfraude Op basis van de Wet basisregistratie personen (Wet BRP) worden er controles uitgevoerd door toezichthouders wanneer er aanwijzingen zijn dat gegevens uit de basisregistratie personen niet overeenkomen. Deze controles hebben tot doel te controleren of de feitelijke situatie overeenkomt met hetgeen bekend is in de basisregistratie personen van de gemeente Vlaardingen.

Per jaar worden 1000 adrescontroles uitgevoerd.

3.2

Verstevigen aanpak

Zoals eerder aangegeven is ondermijning een diepgeworteld probleem dat ons allemaal raakt. Hier ligt een stevige uitdaging en extra aandacht is de komende jaren noodzakelijk. Het vraagt om een beweging van incidentenaanpak naar een structurele en programmatische aanpak. We gaan de aanpak verstevigen door o.a. het creëren van bewustwording zowel intern als extern, meer casusgericht te werken, de samenwerking met partners verder te verdiepen, meer analyses uit te voeren en het volgen van fenomenen van criminaliteit. Hieronder wordt aan de hand van de eerder genoemde pijlers en ter verdere uitwerking van hetgeen in de IVP is benoemd, aangegeven hoe de doelen moeten worden behaald. Versterken van de informatiepositie Verbeteren informatie-uitwisseling tussen de betrokken afdelingen van de gemeente; Opzetten analysecapaciteit binnen de gemeente om alle informatie te verwerken tot een totaalbeeld; Meer onderzoek naar fenomenen; Delen van kennis met andere gemeenten om van elkaar te leren (best practices); Het inrichten van een meldpunt voor ondermijning om de drempel voor het melden van onderbuikgevoelens en verontrustende signalen te verlagen. Het starten van een ambtelijk informatieoverleg ondermijning.

Afhankelijk van de casuïstiek of thema dat wordt behandeld, is het wisselend in samenstelling en heeft het als taak het verzamelen, bespreken en verrijken van informatie over ondermijning; Het aankopen van een registratiesysteem waarbij de informatie, voortgang en interventies van een casus kunnen worden bijgehouden Aangaan van een convenant voor het delen van informatie met externe partners; Het koppelen van ‘harde data’ (bijvoorbeeld registraties, meldingen) met ‘zachte data’ (bijvoorbeeld informatie van de wijkagent, BOA, buitendienstmedewerker of wijkteammedewerker).

8

Verstoren van criminele processen Uitvoeren van integrale controles; Aanpakken van de bedrijventerreinen Vergulde Hand en Groot Vetteoord; Aanpakken van grensoverschrijdend problematiek in samenwerking met het RIEC en andere gemeenten; Terugdringen van drugscriminaliteit door inzet van het Damoclesbeleid Vlaardingen, door in te zoomen op de “grote jongens” en dit middels RIEC casuïstiek aan te pakken, maar ook zorg te bieden aan drugsverslaafden; Aanpakken van faciliteerders van illegale prostitutie en mensenhandel; Inzetten van alle mogelijke bestuurlijke handhavingsinstrumenten; Door meer casusgericht te werken gezamenlijk met de verschillende afdelingen binnen de gemeenten, maar ook met externe partners interventies uitvoeren; Meer communiceren over uitkomsten van de aanpak (bijv. sluiting van panden); Het in kaart brengen van faciliterende branches, aanspreken van onbewuste faciliteerders en aanpakken van bewuste faciliteerders; Het uitvoeren van een Bibob-toets bij o.a. aanvraag van vergunningen of het sluiten van overeenkomsten.

Vergroten van bestuurlijke en ambtelijke weerbaarheid Bewustwording creëren over het bestaan van ondermijnende criminaliteit en de kwetsbaarheid van de functie als ambtenaar en als lokaal bestuur (integriteit); Awarenesstrainingen verzorgen omtrent ondermijningssignalen voor afdelingen die dagelijks in contact zijn met inwoners (T&H, BWT, leerplicht, Publiekszaken etc.); Verhogen bereidheid om over kolommen samen te werken en informatie te delen; Verhogen meldingsbereidheid omtrent pogingen tot malafide beïnvloeding; Verhogen awareness bij Openbaar Bestuur op signalen van malafide beïnvloeding. Vergroten maatschappelijke weerbaarheid - Verhogen awareness bij inwoners en ondernemers omtrent ondermijningssignalen; - Verhogen meldingsbereidheid bij inwoners en ondernemers; - Meer communiceren over ondermijning in zijn algemeenheid en meldpunten zoals Meld Misdaad Anoniem. Om bovenstaande doelen te behalen is het inbedden van de regierol van de gemeente noodzakelijk. Dit kan door de functie van Adviseur Ondermijning & Bibob te verstevigen naar Regisseur Ondermijning. De Regisseur Ondermijning kan dan de regierol, zoals benoemd in hoofdstuk 1.5, binnen de gemeente Vlaardingen vervullen. Zo krijgt de functie intern draagvlak en doorzettingskracht. Ook is een analist benodigd, zodat belangrijke informatie kan worden verzameld en geanalyseerd.

Hierdoor verkrijgt Vlaardingen meer inzicht in hetgeen zich in de gemeente afspeelt en kunnen interventies beter worden bepaald.

3.3

Planning

Ondermijning vraagt om structurele aandacht. Dit betekent dat in elk geval de komende drie jaren een intensivering nodig is om tot een gewenst basisniveau van ondermijningsbewustzijn en –weerbaarheid te komen. De eerste periode ligt de nadruk vooral op het creëren van bewustzijn en het leren herkennen van signalen door professionals, ondernemers en inwoners. Ook wordt vanaf het begin veel aandacht besteed aan onze informatiepositie door het samenbrengen van harde gegevens en (zachte) signalen. Daarnaast is er blijvend aandacht voor de repressieve aanpak van ondermijning. In de bijlage is schematisch de planning voor de komende drie jaren weergegeven.

9

3.4

Communicatie

De bestuurlijke aanpak van ondermijning is een gevoelig onderwerp en iedere aanpak kent zijn eigen dynamiek. De communicatie rond de sluiting van een pand is van een andere orde dan die over de branchegerichte aanpak van ondermijnende criminaliteit. Daarom kijken de gemeenten en de partners naar wat wel en wat niet kan worden gecommuniceerd. Door middel van communicatie kan een signaal worden afgegeven aan criminelen met betrekking tot de aanpak in de gemeente en draagt dit bij aan het creëren van een ongunstig vestigingsklimaat voor criminelen. Bij iedere actie of aanpak wordt bekeken of er over kan worden gecommuniceerd en met welk doel, zodat de toekomstige acties en interventies niet in het geding komen. In alle gevallen staat voorop dat alle betrokken diensten gezamenlijk dezelfde boodschap uitdragen. Een goede onderlinge afstemming is daarom van groot belang. Daarnaast draagt communicatie bij aan een het positief effect op het gevoel van veiligheid bij inwoners. Ook wordt door communicatie de bewustwording en meldingsbereidheid bij inwoners en ondernemers vergroot.

3.5

Financiën en monitoring

De aanpak van ondermijning kan worden voortgezet binnen de bestaande begroting. Het gaat dan om: - Ambtelijke inzet (betreft reeds bestaande inzet) - Awarenesstrainingen en bijeenkomsten - Communicatiecampagnes Voor de intensivering van de aanpak is met het Herstelplan een aantal extra middelen structureel beschikbaar gesteld vanaf 2020 en opgenomen in de meerjarenbegroting, namelijk: - Analist (1 fte.): € 75.000. Hiervoor heeft de provincie goedkeuring gegeven en hier wordt inmiddels uitvoering aan gegeven. - Extra handhavingscapaciteit (2,5 fte. BOA's): € 150.000. Hiervoor heeft de provincie goedkeuring gegeven en hier wordt inmiddels uitvoering aan gegeven. Daarnaast kan de aanpak van ondermijning leiden tot meer handhavingsverzoeken en bezwaarprocedures. In het Herstelplan is structureel € 100.000 opgenomen dat bedoeld is voor deze specifieke juridische ondersteuning, waarvoor de provincie goedkeuring heeft gegeven. Voor eventueel (nieuwe) onderwerpen is nog niet duidelijk wat de mogelijke financiële gevolgen zijn. Bijvoorbeeld als het gaat om een systeem voor het bijhouden van casusdossiers of wanneer er meer ambtelijke inzet nodig is bij een verdere intensivering. Als in de toekomst blijkt dat er sprake is van aanvullende kosten, wordt dit inzichtelijk gemaakt en worden hiervoor separate voorstellen ter besluitvorming aan de raad voorgelegd.

Monitoring De gemeente voert jaarlijks een evaluatie uit van het veiligheidsbeleid (IVP) en bijbehorend jaarlijks uitvoeringsplan (JUP). Hierin wordt teruggekeken op de inzet en resultaten van het afgelopen jaar. Daarbij worden onder andere de kenmerken van het veiligheidsbeeld op basis van beschikbare cijfers (o.a. de criminaliteitscijfers van de politie en resultaten van de periodieke veiligheids- en leefbaarheidsmonitor) in beeld gebracht. Tot op heden is het lastig gebleken om zicht te krijgen op de maatschappelijke effecten van de verstoring dan wel afname van ondermijnende criminaliteit, omdat het een complex en relatief onzichtbaar probleem is. Dit ontslaat ons niet van de verplichting om te onderzoeken, landelijk en lokaal, op welke manier we tot een betere effectmeting kunnen komen. Op dit moment kunnen de 10

resultaten (meetbare indicatoren) worden gemeten van onder ander de aantallen druggerelateerde sluitingen, BIBOB-onderzoeken, etc. Er wordt door de gemeente gezocht naar nieuwe methodieken op het terrein van informatie-gestuurd werken (bijvoorbeeld door het koppelen van gegevens van verschillende partijen) om meer inzicht te krijgen in de ontwikkeling van ondermijnende criminaliteit. Elk jaar wordt door middel van een infographic met een kort begeleidend schrijven inzicht gegeven in de geboekte resultaten en ondernomen activiteiten.

11

Bijlage: Activiteitenoverzicht Deze bijlage biedt een eerste overzicht van activiteiten die in het kader van de vier pijlers worden of reeds zijn ondernomen. Hier moet nadrukkelijk bij worden vermeld dat het een levendig overzicht is dat regelmatig zal worden aangevuld en gespecificeerd. Voor nu biedt het echter een goed beeld van de concrete acties die een bijdrage gaan leveren aan de doelstellingen. Pijler 1: Versterken van de informatiepositie Wat Aanstellen analist

Beoogd resultaat Verzamelen en analyseren van belangrijke informatie Betere informatiepositie intern

Wie Veiligheid

Wanneer Z.s.m.

Veiligheid

Doorlopend

Inrichten meldpunt ondermijning

Ontvangen van meer signalen

Veiligheid

Derde kwartaal 2020

Ambtelijk overleg ondermijning

Casusgericht samenwerken

Vanaf derde kwartaal 2020 om de vier weken

Aankoop registratiesysteem

Bijhouden voortgang casussen

Veiligheid, politie en benodigde afdelingen gemeente Veiligheid

Verbeteren informatieuitwisseling betrokken afdelingen

12

Z.s.m.

Pijler 2: Verstoren criminele processen Wat Integrale controles v.b. bedrijvencontroles, growshopcontroles etc.

Beoogd resultaat Tegengaan van overtredingen en misstanden

Wie Veiligheid en partners

Wanneer 20 keer per jaar

Aanpak bedrijventerreinen

Schoon, heel en veilig ondernemersklimaat

Veiligheid, EZ, T&H, BWT, Vastgoed, RO, politie

Doorlopend

Uitvoering geven aan RIEC-casuïstiek

Aanpak georganiseerde criminaliteit

Veiligheid en RIEC partners

Doorlopend

Bestuurlijke aanpak hennepkwekerijen

Terugdringen hennepteelt, aanpak achterliggende criminaliteit

Veiligheid, T&H en politie

Doorlopend

Aanpak illegale prostitutie en Mensenhandel

Terugdringen illegale prostitutie en uitbuiting

Doorlopend

Inzetten van alle mogelijke handhavingsinstrumenten

Tegengaan van ondermijning

Veiligheid, AVIM, RIEC en deelnemende gemeenten Veiligheid, BWT, T&H, RO en Vastgoed

Het in kaart brengen van faciliterende branches

Meer inzicht en beter bepalen van interventies

Veiligheid en RIEC

Doorlopend

Bibob-toets

Tegengaan misbruik vergunningen

Veiligheid, bijzondere wetten, Vastgoed en BWT

Doorlopend

13

Doorlopend

Pijler 3: Bevorderen bestuurlijke en ambtelijke integriteit Wat Bewustwording integriteit gemeentelijke organisatie

Beoogd resultaat Bewustzijn over gevaren aantasting integriteit

Wie Veiligheid en RIEC

Wanneer Eerste kwartaal 2021

Awarenesstrainingen ondermijning

Bewustzijn collega’s vergroten

Veiligheid, RIEC en inhuur experts

Tweede en derde kwartaal 2021

Training Bibob

Bewustzijn collega’s vergroten

Veiligheid, RIEC en inhuur experts

Vierde kwartaal 2021

Verhogen bereidheid samenwerking

Gezamenlijke aanpak ondermijning

Veiligheid met andere afdelingen gemeente

Doorlopend

14

Pijler 4: Versterken maatschappelijke weerbaarheid Wat Verhogen awareness bij inwoners

Beoogd resultaat Bewustzijn bij inwoners vergroten

Wie Veiligheid en Communicatie

Wanneer Doorlopend

Verhogen awareness bij ondernemers tijdens ondernemersavonden

Bewustzijn bij ondernemers vergroten

Veiligheid en EZ

Meerdere malen per jaar

Meld Misdaad Anoniem

Verhogen meldingsbereidheid bij burgers en ondernemers

Veiligheid en Communicatie

Meerdere malen per jaar

15