Bijl 2. Dagmail begeleidende tekst regioplan Rotterdam-Rijnmond

V5.0, okt 2024

Begeleidend Regioplan Rotterdam Rijnmond versie 5.0, 18 oktober 2024 Asiel en Oekraïne-opvang en huisvesting statushouders

Inhoudsopgave Inleiding ................................................................................................................................................................................3 Fasering ...........................................................................................................................................................................3 Interne afstemming ..................................................................................................................................................3 Versies ............................................................................................................................................................................. 4 Ervaren knelpunten ......................................................................................................................................................5 Gemeentelijke toelichting ....................................................................................................................................... 7 Albrandswaard..............................................................................................................................................................

7 Barendrecht .................................................................................................................................................................... 7 Capelle aan den IJssel............................................................................................................................................... 7 Goeree-Overflakkee ................................................................................................................................................... 7 Krimpen a/d IJssel ..................................................................................................................................................... 8 Lansingerland ............................................................................................................................................................... 8 Maassluis ........................................................................................................................................................................ 8 Nissewaard ....................................................................................................................................................................

9 Ridderkerk ...................................................................................................................................................................... 9 Rotterdam..................................................................................................................................................................... 10 Schiedam ...................................................................................................................................................................... 10 Vlaardingen ................................................................................................................................................................. 10 Voorne aan Zee ........................................................................................................................................................... 11 Bijlage 1: Definities..................................................................................................................................................... 12 Doelgroepen .............................................................................................................................................................

12 Opvang ......................................................................................................................................................................... 13 Kwaliteitskaders opvang................................................................................................................................. 15 Eisen Spreidingswet ............................................................................................................................................ 15 Afstemming met de provincie over opvanglocaties .................................................................... 16 Bijlage 2: Aanvullende cijfers................................................................................................................................... 17

Regioplan Rotterdam Rijnmond

2

Inleiding

In het kader van de wet Gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen, ook wel de Spreidingswet genoemd, wordt er in elke regio een regioplan opgesteld. Dit vormt de basis voor het provinciale plan. Het regioplan bevat de spreiding van de opvangplekken in de regio, welke opvang geboden wordt en waar naartoe gewerkt zal worden. Het regioplan voor regio Rotterdam Rijnmond bestaat uit een excellijst waarin aantallen staan, en dit document (het begeleidend regioplan) waarin context en uitleg gegeven wordt. Fasering Om voor 1 november 2024 (wettelijke deadline) tot een provinciaal plan te komen, wordt een fasering gehanteerd. Voor het aanleveren van de definitieve versie van het regioplan aan de provincie is vanuit de regio Rotterdam-Rijnmond een alternatief voorstel gedaan voor de datum van 12 september 2024. De RRT is van mening dat de datum van 12 september 2024 te kort dag is om de interne gemeentelijke besluitvorming rond te krijgen en heeft op 31 mei besloten om het definitieve regioplan op 11 oktober vast te stellen en op uiterlijk 18 oktober aan de provincie te sturen. Voorwaarde daarbij is dat de locaties in het regioplan bekend zijn bij de provincie en COA.

*De data bij de rode bollen zijn de data conform fasering provincie. De oranje bollen met de data onderaan de tijdlijn betreffen het voorstel voor de nieuwe fasering aan de RRT.

Interne afstemming Van gemeenten wordt verwacht dat over de in het regioplan opgenomen locaties benodigde besluitvorming heeft plaatsgevonden in het college, eventueel aangevuld met besluitvorming in de gemeenteraad bij wijzigingen van het omgevingsplan. En dat de vermelde locaties met het COA en de provincie zijn afgestemd (bij mogelijke strijdigheid van een locatie met het provinciaal beleid). Indien wijziging van het omgevingsplan nodig is dan beslist de gemeenteraad hierover. Indien dit niet het geval is, is dit expliciet aangegeven in de opmerkingen.

Regioplan Rotterdam Rijnmond

3

Versies - V1.0 - november 2023. Ter kennisname voor RRT (schets vluchtelingen opgaves en invulling in regio). - V2.0 - april 2024: conceptversie. - V3.0 - juni 2024: conceptversie. - V4.0 – september 2024: conceptversie - V5.0 – oktober 2024: Definitieve versie (huidige versie).

Regioplan Rotterdam Rijnmond

4

Ervaren knelpunten

Een uitvraag onder de gemeenten naar ervaren knelpunten in het ontwikkelen van asielopvanglocaties heeft onderstaande punten opgeleverd: -

-

-

-

-

-

Ruimtelijk / planologisch: Gemeenten geven aan knelpunten te ervaren in het realiseren van fysieke locaties (geen grondgebonden ruimte beschikbaar, daarentegen wel watergebonden) en de randvoorwaarden eromheen (het voldoen aan juridische kaders zoals het verkrijgen van vergunningen, het aanpassen van bestemmingsplannen en pachtovereenkomsten, en overige aandachtspunten rondom flora, fauna, archeologie, ontsluiting over een dijklichaam, milieu contouren en bodemgesteldheid). Draagvlak: Gemeenten benoemen knelpunten in het creëren van draagvlak voor mogelijke constructies in opvanglocaties, zowel binnen het politiek-bestuurlijke als de gemeenschap. Soms wordt vastgehouden aan afspraken uit een coalitieakkoord over het aantal en de manier waarop asielzoekers worden opgevangen en is er weinig draagvlak om een verkenning te doen op afwijking van die afspraken. Ook het vergroten van draagvlak in wijken is daarom ingewikkeld. Landelijk politieke onzekerheid De eerst onzekere komst van de Spreidingswet, en vervolgens de plannen van het nieuwe kabinet om de Spreidingswet in te trekken, hebben voor veel onzekerheid en onduidelijkheid gezorgd bij gemeenten tav wat verwacht mag worden van hen. Deze onzekerheid draagt bij aan het vergroten van de instabiliteit van een toch al zeer complex dossier. Dit komt lokale besluitvorming op een politiek gevoelig onderwerp niet ten goede.

‘Concurrentie’ met andere aandachtsgroepen: Gemeenten geven aan dat er veel verschillende doelgroepen gehuisvest moeten worden in gemeenten. Op het moment dat er al schaarse ruimte geschikt is, zijn er veel andere aandachtsgroepen die meedingen. Asiel is een doelgroep waar minder draagvlak voor is, waardoor andere opvangopgaven eerder voorrang krijgen bij de realisatie van locaties. Druk op sociale voorzieningen: Sommige gemeenten noemen dat de druk momenteel al hoog is bij maatschappelijke partners (waaronder zorg en onderwijs) en dat er zorgen zijn over het kunnen bieden van de juiste, gepaste zorg en onderwijs voor de doelgroep. Dit heeft ook te maken met het landelijk tekort aan leraren en huisartsen. Veiligheid: Sommige gemeenten noemen dat er zorgen zijn om het kunnen (blijven) borgen van (ervaren) veiligheid.

Regioplan Rotterdam Rijnmond

5

-

-

-

-

Tijd: Sommige gemeenten benoemen het tekort aan tijd als ervaren knelpunten, met name voor het proces van besluitvorming en voor de realisatie (bouw) van de opvanglocaties. Primaire ketenpartners: Eén gemeente noemt de houding en de positie die een primaire ketenpartner inneemt t.a.v. het realiseren van asielopvanglocaties een uitdaging. Financiële middelen: Beperkte financiële middelen wordt door een gemeente beschreven als ervaren knelpunt, onder andere door de afhankelijkheid van aanjaaggelden en onzekerheid wat betreft financiën na inwerkingtreding van de Spreidingswet (welke kosten voor COA, gemeente, Rijk), Daarnaast willen sommige gemeenten meer toe richting locaties die multi-inzetbaar zijn, waarbij een mix aan doelgroepen naast elkaar of volgordelijk in de tijd kunnen worden opgevangen of tijdelijk kunnen worden gehuisvest. Dit betekent financiering van (opvang)locaties los van de doelgroep, hetgeen flexibiliteit vraagt in financiering. Ambtelijke capaciteit: Twee gemeenten geven aan dat beperkte personele capaciteit een rol speelt.

Regioplan Rotterdam Rijnmond

6

Gemeentelijke toelichting Albrandswaard

De gemeente Albrandswaard oriënteert zich op de mogelijkheden voor de huisvesting van asielzoekers maar geeft prioriteit aan de huisvesting van statushouders. Voor de huisvesting van statushouders werd een locatie gevonden en zijn we in overleg met derden om dit te realiseren. Gemeente Albrandswaard gaat met provincie Zuid-Holland in gesprek over asielopvang.

Barendrecht

Over het inzetten van locatie X voor asielopvang voert Barendrecht al geruime tijd overleg met de provincie. In 2022 is ambtelijk een bestuursovereenkomst en een koopovereenkomst opgesteld zodat gemeente Barendrecht tot aankoop kon overgaan. In juni 2023 heeft de provincie toezeggingen gedaan aan gemeente Rotterdam dat dit perceel tot 1 januari 2025 niet benut zou worden voor de opvang van vergunninghouders of asielzoekers. Per 1 januari 2025 vervallen deze toezeggingen waardoor gemeente Barendrecht zijn maatschappelijke opgave vanuit de spreidingswet van 350 asielopvangplaatsen op dit perceel kan vormgeven. Samen met het COA zijn er plannen ontwikkeld voor een asielopvanglocatie met de daarbij behorende voorzieningen voor welzijn, gezondheidszorg en onderwijs.

Capelle aan den IJssel

Capelle aan den IJssel stelt een kantoorpand beschikbaar dat mogelijk duurzaam in gebruik kan worden genomen voor de periode van +/- 5 jaar. Daarmee kunnen maximaal 295 opvangplekken worden gerealiseerd. Op 24 september vond een raadsconsultatie plaats. Het college heeft op 2 oktober een definitief besluit genomen. Het COA moet in de onderhandelingen met de eigenaar nog tot een sluitende business case en passende huurovereenkomst komen. De sluiting van het huidige pand is voorzien op 31-12-2024, tenzij het duurzame pand verderop in gebruik kan worden genomen in de loop van 2025. In dat geval is verlenging mogelijk ter overbrugging van de periode waarin verbouwd wordt.

Goeree-Overflakkee

Collegebesluit is dat het schip in Stellendam tot 1-1-2025 is. Voor het schip in Stellendam moet in oktober 2024 worden overwogen of verlenging mogelijk is. Op 9 september is het nieuwe schip voor asielzoekers geopend voor een periode van 2 jaar. Samen met het schip in Stellendam voldoet Goeree Overflakkee hiermee nagenoeg aan de Spreidingswet. In oktober wordt overwogen om het schip in Stellendam te verlengen. De komende periode zal gemeente Goeree Overflakkee, samen met buurgemeenten, inzetten om te komen tot een definitievere vorm van asielopvang. Door de oplevering van de flexwoningen komt er een stukje rust bij de Oekraïners. Inmiddels wonen er ruim 220 Oekraïners in de flexwoningen. Begin oktober worden de laatste 3 blokken opgeleverd, waardoor er dan in totaal ruim 300 Oekraïners in de flexwoningen wonen. Ook de Oekraïners uit de PO kunnen hier worden gehuisvest. De locatie Residence Kabbelaarsbank wordt tot 15 december 2024 open gehouden voor noodopvang voor de HUB Rotterdam.

Regioplan Rotterdam Rijnmond

7

Gemeente Goeree-Overflakkee heeft een vooraankondiging indeplaatsstelling ontvangen. Eind juli is in een oud gemeentehuis in Dirksland een HAR-locatie geopend. Hier zijn 40 alleenreizende mannelijke statushouders gehuisvest. In overleg met de omwonenden is ingezet op 24/7 inzet van woonbegeleiders en beveiliging op deze locatie. In samenwerking met Nidos en contractpartner is een woning met 9 alleenreizende minderjarige statushouders geopend. Ook is ingezet op het inschrijven op missiegezinnen, die in vrije eengezinswoningen zijn geplaatst. Door deze maatregelen is de taakstelling en achterstand van dit jaar ruimschoots gehaald. De taakstelling en achterstand was 140 volgens de administratie van gemeente GoereeOverflakkee. In totaal zijn nu 155 statushouders gehuisvest. COA heeft de missiegezinnen van in totaal 49 personen nog niet geteld.

Krimpen a/d IJssel

M.b.t. statushouders voldoet Krimpen aan den IJssel aan de taakstelling. Het ruimtelijk proces locatie de Noord 102 (Oekraïne) is gestart. In het asielaanbod is ruimte voor een schip in de haven voor 2 jaar (maximale termijn COA voor schepen), tot 15-12-2026. Een voortzetting van de huidige situatie, het betreft 150 plekken feitelijke bezetting. Het bestuursakkoord met COA wordt verwacht in oktober 2024.

Lansingerland

Er zijn 200 opvangplekken voor asielzoekers gerealiseerd die in augustus 2024 in gebruik zijn genomen. In juli 2024 is er politieke besluitvorming geweest m.b.t. de realisatie van 100 opvangplekken bovenop de 200 gerealiseerde opvangplekken. De extra 100 opvangplekken worden naar planning in week 52 gerealiseerd. De (dan 300) opvangplekken zijn beschikbaar tot medio 2026. Er vindt momenteel een gebiedsonderzoek plaats naar nieuwe mogelijkheden om duurzame opvang te realiseren. Op 26 september 2024 heeft de raad van Lansingerland het besluit genomen om een tweede Langdurige Opvanglocatie voor Oekraïense Ontheemden te realiseren. Zoals de locatie op de Sporthoeklaan zal de tweede locatie ook uit flexwoningen bestaan waar Oekraïense Ontheemden met spoedzoekers gemixt op de locatie wonen. De raad heeft een beluit genomen over de locatie van de flexwoningen en de gemeentelijke financiering. Om de flexwoningen/langdurige opvang Oekraïense Ontheemden te realiseren is de samenwerking van het Rijk, Provincie, woningbouwcorporatie en grondeigenaar nodig. De taakstelling voor statushouders voor gemeente Lansingerland op peildatum 30 september 2024 is 132 inclusief de achterstand. De realisatie tot en met september 2024 is 46. Op dit moment vindt er een gebiedsonderzoek plaats naar nieuwe mogelijkheden voor huisvesting van statushouder en daarbij duurzame opvang te realiseren.

Maassluis

De raad heeft in juli 2024 ingestemd om extra asielzoekers op te vangen in Maassluis. Zij worden gehuisvest op een tweede asielboot. De instemming geldt voor maximaal 5 jaar. De termijn voor de eerste/bestaande boot, die tot 1 november 2025 gold, is tot dezelfde einddatum verlengd. In de praktijk betekent dit contracten voor 2 jaar met

Regioplan Rotterdam Rijnmond

8

het COA vanwege de maximale contractuele looptijd voor noodopvang op een schip, verlenging tot 5 jaar is mogelijk. Met 123 bedden in 2 locaties voldoet Maassluis aan de regionaal afgesproken capaciteit voor de opvang van Oekraïense ontheemden. De realisatie huisvesting statushouders per september 2025 is 61/71= ruim 86 % van de totale jaaropgave. Maassluis verwacht aan de jaaropgave 2024 te gaan voldoen.

Nissewaard

Nissewaard neemt in de regio verantwoordelijkheid op de vraag naar opvangplekken voor Oekraïense ontheemden en asielzoekers. Naast een drietal locaties voor de opvang van Oekraïense ontheemden met in totaal 280 plekken, is er op dit moment een kleinschalige asielopvanglocatie in Spijkenisse met 80 plekken en een crisisnoodopvang met 28 plekken. Tegelijkertijd wordt voldaan aan de taakstelling voor het plaatsen van statushouders. Daar waar de taakstelling de afgelopen jaren is behaald, is het signaal nu wel dat de druk op de woningcorporaties voor het huisvesten van verschillende doelgroepen dermate groot is dat dit jaar de taakstelling zeer lastig te realiseren zal zijn. Er wordt rekening gehouden met het draagvlak in de samenleving en de draagkracht in de wijken en kernen. Er is een voor Nissewaard passend tempo gekozen waarbij het college zich niet laat opjagen. Dit betekent dat het college van Nissewaard de intentie heeft om een duurzame opvanglocatie met 250 plekken mogelijk te maken, onder de voorwaarde dat uit de verkenning blijkt dat het past binnen de gestelde eisen en de gemeenteraad ermee kan instemmen. En het Rijk duidelijkheid heeft gegeven over de wijze waarop asielopvang in Nederland op langere termijn vormgegeven wordt zodat bepaald kan worden of het voorstel binnen de dan geldende wet past.

Opgemerkt wordt dat de dubbele signalen die de Minister van Asiel en Migratie afgeeft over (de timing van) het intrekken van de spreidingswet het de gemeente bijzonder moeilijk maken. Ook kan niet worden uitgesloten dat dit de besluitvorming van de raad kan beïnvloeden.

Ridderkerk

Ridderkerk is druk bezig invulling aan de spreidingswet te geven. Dat betekent dat er samen met COA en de provincie Zuid-Holland onderzoek gedaan wordt naar mogelijkheden om een opvangcapaciteit voor maximaal 250 asielzoekers te realiseren. De realisatie is afhankelijk van het COA, de provincie Zuid-Holland en de door het college gestelde voorwaarden. Deze voorwaarden betreffen onder meer dat bij definitieve besluitvorming gekeken wordt of het voorstel nog steeds binnen de dan geldende wet- en regelgeving en maatschappelijke opgave past, andere regiogemeenten ook hun bijdrage leveren aan de opvang van vluchtelingen en de gemeenteraad een positief bindend advies geeft voor de benodigde Omgevingsvergunning. Voor de overige randvoorwaarden verwijzen we naar tabblad 3 van de Excel die samen met dit begeleidend schrijven het regioplan omvat. Er komt in Ridderkerk één locatie. Bij realisatie van de nieuwe locatie voor 250 vluchtelingen stopt de opvang op de Calypso. De gemeentelijke opvang voor Oekraïense ontheemden in Ridderkerk zit in sloopwoningen op verschillende locaties. Eind 2025 moeten de panden worden teruggegeven. Ridderkerk is aan het onderzoeken hoe de opgave die er ligt per 1-1-

Regioplan Rotterdam Rijnmond

9

2025, ingevuld kan worden. Een logisch moment om hier invulling aan te gaan geven is als er geen gebruik meer gemaakt kan worden van de huidige locaties. De huisvestingstaakstelling statushouders was op 1 juli 2024 voor Ridderkerk 95. Op de peildatum zijn er 49 huisvestingen gerealiseerd. De achterstand voor Ridderkerk op de taakstelling tot huisvesting statushouders was op 1 juli 2024 50. Er zijn 3 mensen formeel nog niet meegeteld voor de taakstelling. Er staat nog huisvesting gepland voor 17 personen. Dat betekent dat Ridderkerk aan het inlopen is. Met de huisvestingen die nu al zeker zijn komt Ridderkerk op 69. Dat is een voorlopige realisatie van 73% (Peildatum: 27-09-2024).

Rotterdam

Rotterdam faciliteert structureel de opvang voor vluchtelingen, waaronder asielzoekers. Er verblijven op dit moment 465 asielzoekers op kleinschalige riviercruiseschepen verspreid over de stad. Voor de opvang van amv hebben we een locatie voor het opvangen van 35 jongeren. Daarnaast is in de zomer van 2023 de ferry aan de Merwehaven geopend als locatie waar 1500 gekoppelde statushouders (aan Rotterdam en regio) tijdelijk gehuisvest worden. Dit is recentelijk verlengd en opgehoogd tot 2000 plekken. Rotterdam draagt hiermee bij aan het ontlasten van de asielketen in de regio en Nederland. Daarbij zet Rotterdam in op het behalen van de taakstelling huisvesting van statushouders. In 2021, 2022 en 2023 heeft Rotterdam deze taakstelling behaald, de verwachting is dat dit ook in 2024 het geval zal zijn. Ook heeft Rotterdam meer dan 2000 gemeentelijke plekken voor Oekraïense vluchtelingen en verblijven er meer dan 1250 Oekraïense vluchtelingen in de particuliere opvang.

Schiedam

Het onderwerp Opvang Asielzoekers heeft in Schiedam zowel ambtelijke als bestuurlijke prioriteit. Het college van Schiedam wil wel dat er een koppeling wordt gemaakt met de GOO. Die locatie vervalt en het alternatief kan wat Schiedam betreft het best deel uitmaken van de oplossingsvariant voor de asielopvang. Omdat er planologisch in Schiedam voor opvang geen geschikte locaties beschikbaar zijn, ziet Schiedam zich genoodzaakt een suboptimale oplossing uit te werken. Het kan niet anders dan dat dit gepaard gaat met discussie. De lijn met COA staat open. Het college gaat nu met de raad in gesprek over de invulling op locatieniveau. Voor de huisvesting van statushouders is de gemeente afhankelijk van het aanbod van corporatie Woonplus.

Vlaardingen

Vlaardingen vangt 1023 Oekraïners op in het dorp Mrija, naast 29 particuliere en 20 respijtzorg plekken. Dit doet een enorm beroep op de gezondheidszorg en het onderwijs in onze stad. Daarnaast zijn in het IBIS hotel 40 statushouders geplaatst door het COA en is het COA ook voornemens om 100 asielzoekers in het Campanile hotel onder te brengen. Tenslotte heeft Vlaardingen nu 111 van de 187 statushouders kunnen doorplaatsen (59%). Onlangs heeft het college van Vlaardingen besloten om, onder voorbehoud van goedkeuring door de raad, 100 duurzame opvangplekken te willen realiseren.

Regioplan Rotterdam Rijnmond

10

Voorne aan Zee

Er is met COA afgesproken om maximaal 150 asielzoekers en statushouders op het opvangschip te huisvesten, voor de periode tot einde van 2026 met ingang van 1 juli 2024.

Regioplan Rotterdam Rijnmond

11

Bijlage 1: Definities Doelgroepen

Asielzoeker Een asielzoeker is een persoon die een ander land om bescherming vraagt door een asielverzoek in te dienen. Dit verzoek kan ingewilligd worden, dan wordt de asielzoeker een erkend vluchteling en daarmee krijgt diegene een verblijfsstatus. Men spreekt dan van een ‘vergunninghouder’ of ‘statushouder’. Mensen die na het doorlopen van de asielprocedure niet in aanmerking komen voor bescherming als vluchteling, hebben geen recht op verblijf in Nederland. Zij kunnen worden uitgezet naar hun land van herkomst. Statushouder/vergunninghouder Een vergunninghouder is een asielzoeker die asiel (en daarmee een verblijfsstatus) heeft gekregen en dus erkend vluchteling is. Een vergunninghouder is hetzelfde als een statushouder. In Nederland krijg je een verblijfsvergunning voor bepaalde tijd (vijf jaar). Statushouders krijgen een woning toegewezen, hebben recht op een uitkering en volgen verplicht inburgeringscursus. Na vijf jaar wordt de vergunning omgezet in een vergunning voor onbepaalde tijd, mits het land van herkomst nog steeds onveilig is om naar terug te keren. In dit document wordt de term statushouder aangehouden. Gekoppelde statushouder Een statushouder wordt door het COA gekoppeld aan een gemeente in Nederland die vervolgens zorgt voor huisvesting, begeleiding en inburgering.

De statushouders tellen mee voor de taakstelling van de gemeente (elke gemeente krijgt een halfjaarlijkse taakstelling van het Rijk waarin vaststaat welk aantal statushouders de gemeente moet huisvesten, naar rato van inwoneraantal). AMV Alleenstaande minderjarige vreemdelingen (AMV) is een verzamelterm voor jongeren die alleen of samen met andere kinderen of 'vreemde' volwassenen naar Nederland komen en hier asiel aanvragen of hebben gekregen. Deze term refereert naar zowel asielzoekers als statushouders. Kinderen jonger dan 15 jaar worden veelal in pleeggezinnen geplaatst. Jongeren tussen de 15 en 18 jaar worden in kleinschalige opvangvoorzieningen in gemeenten geplaatst. Ook wordt de term AMV door het Rijk gebruikt voor alleenstaande minderjarige vluchtelingen uit Oekraïne. In de Oekraïne-opvangopgave worden deze echter niet apart genoemd en geteld. Ongeregistreerde Alle asielzoekers die Nederland binnenkomen, worden aangemeld in Ter Apel (of Budel). Daar worden ze geïdentificeerd, geregistreerd en gescreend op tbc. Daarna

Regioplan Rotterdam Rijnmond

12

worden ze geplaatst in een opvanglocatie waar zij hun asielprocedure verder doorlopen. Een ongeregistreerde asielzoeker heeft dit proces (dat 1 à 3 dagen duurt) nog niet doorlopen. Ongedocumenteerde Ongedocumenteerden zijn mensen zonder geldige verblijfsvergunning die Nederland om verschillende redenen (nog) niet hebben verlaten. Dit kunnen uitgeprocedeerde asielzoekers zijn of staatlozen die niet kunnen terugkeren naar het land van geboorte. Uitgeprocedeerde Asielzoeker voor wie de juridische mogelijkheid in de asielprocedure is uitgeput. Oekraïense ontheemde Een ontheemde uit Oekraïne kan in Nederland tijdelijk bescherming krijgen onder de Richtlijn Tijdelijke Bescherming (RTB) van de Europese Unie. Deze richtlijn geldt voor mensen met de Oekraïense nationaliteit, mensen die een permanente Oekraïense verblijfsvergunning hebben en mensen die in Oekraïne internationale of nationale bescherming hebben (bijvoorbeeld als erkend vluchteling). Ook vallen hieronder hun partners, minderjarige kinderen en familieleden die met hen samenwoonden in Oekraïne. De Richtlijn Tijdelijke Bescherming geeft in Nederland recht op opvang, medische zorg en onderwijs voor minderjarige kinderen. De richtlijn staat Oekraïense ontheemden ook toe om te werken. De RTB loopt t/m 4 maart 2026.

Opvang

Ten behoeve van de opgave is het van belang dat iedereen hetzelfde beeld heeft bij de verschillende typen opvangvoorzieningen. In dit document spreken we van verschillende typen opvang die verschillen qua duur, exploitatiepartij en kwaliteit. Crisisnoodopvang (CNO)/ Tijdelijke gemeentelijke opvang Dit is doorgaans zeer sobere opvang, die in ieder geval de basisbehoeften dekt. Het zogenaamde bed-bad-brood. Het advies is om als richtlijn een verblijfsduur van 1 week te hanteren1, deze vorm van opvang is niet bedoeld voor duurzame opvangplekken. Zowel voor asielzoekers als Oekraïense ontheemden wordt deze vorm van opvang ingezet. We zien in de praktijk dat de verblijfsduur van asielzoekers in dit type opvang vaak langer is, ingegeven door de huidige situatie. Tijdelijke gemeentelijke opvang (TGO) is de naam voor opvanglocaties voor asielzoekers die voorheen werden gebruikt als crisisnoodopvang. Met de overgang van crisisnoodopvang naar tijdelijke gemeentelijke opvang heeft het COA de coördinatie van de Veiligheidsregio’s overgenomen. De locaties worden beheerd door gemeenten

1

Handreiking crisisnoodopvang, VNG (2020)

Regioplan Rotterdam Rijnmond

13

en voeren op deze locatie zelf het dagelijkse beheer, soms in samenwerking met derde partijen. Het COA vervult een ondersteunende rol. Hoe deze ondersteunende rol er precies uit ziet en op welke manier verantwoordelijkheden kunnen worden verdeeld en afgesproken wordt op dit moment nader uitgewerkt. Gemeentelijke opvang Onder gemeentelijke opvang (GOO) worden opvanglocaties voor ontheemden uit Oekraïne verstaan die door de gemeente gerealiseerd en beheerd worden, met uitzonder van locaties waar Crisisnoodopvang geboden wordt. Gemeentelijke opvanglocaties kunnen onder andere slaapschepen, verbouwde kantoorpanden en voormalige zorglocaties. De duur waarop een locatie beschikbaar is voor de opvang van ontheemden uit Oekraïne verschilt per locatie. Geregeld zijn gemeentelijke opvanglocaties één tot meerdere jaren beschikbaar. (Tijdelijke) Noodopvang (NO) De middelen of voorzieningen in noodopvang zijn van een hoger kwaliteitsniveau dan in een gemiddelde CNO-locatie waardoor er langer verblijf kan plaatsvinden. Er zijn geen officiële richtlijnen voor de verblijfsduur voor bewoners. De verantwoordelijkheid voor de inrichting, bemensing en het beheer van een noodopvang kan bij een gemeente of bij het COA liggen. Het verschilt per gemeente welke afspraken er gemaakt worden. De noodopvang is vaak tijdelijk van aard.

Duurzame opvang Duurzame opvanglocaties zijn opvangplekken waar voldoende faciliteiten zijn voor een langer verblijf. Deze locaties zijn niet tijdelijk van aard en kunnen geëxploiteerd worden door zowel de gemeente als het COA. Deze locaties kennen we nu vooral als asielzoekerscentra (AZC), geëxploiteerd door het COA. De mogelijkheid om gemeenten zelf te laten exploiteren (gemeentelijke opvang) wordt mogelijk gemaakt onder de Spreidingswet. Daarnaast wordt er onder de Spreidingswet een duur van minimaal vijf jaar gehanteerd. AMV-locatie Alleenstaande minderjarige vreemdelingen (AMV) zijn een bijzondere en kwetsbare groep wiens bijzondere opvangbehoeften in ogenschouw moeten worden genomen. De opvang en begeleiding van AMV voldoet hierdoor aan andere voorwaarden dan de opvang van volwassenen of gezinnen met kinderen. • Alle AMV'ers, ongeacht status, onder de vijftien jaar verblijven in principe in pleeggezinnen of opvanglocaties onder voogdij van stichting Nidos. • Een AMV van vijftien jaar of ouder wordt tijdens de asielprocedure door het COA opgevangen in een procesopvanglocatie AMV of een kleinschalige woonvoorziening (KWV). De locatie valt altijd onder de verantwoordelijkheid

Regioplan Rotterdam Rijnmond

14

•

van het COA. Het COA contracteert daarvoor regelmatig een derde zorgpartij voor het beheer en begeleiding op de locatie. Zodra een AMV statushouder wordt, neemt Nidos de verantwoordelijkheid over. Dit kan in een kleinschalige woonvoorziening of kleinschalige woongroepen. Nidos vangt AMV op vanaf 4 jongeren in een woning. Deze plekken tellen mee voor de taakstelling huisvesting statushouders voor gemeenten.

Kwaliteitskaders opvang

COA hanteert kwaliteitskaders, opgenomen in een Programma van Eisen (‘Ruimtelijk Functioneel Programma van Eisen’ en ‘Noodopvang Programma van Eisen’) waar COA-locaties aan moeten voldoen. Zie ook de: standaard criteria. Daar waar een afwijking zich voordoet, wordt altijd gezamenlijk gekeken naar een passende oplossing. Gezien locaties nogal kunnen variëren wordt maatwerk geboden. Dit is vooral van belang bij kleinschalige opvanglocaties (minder dan 150 plekken). In het kader van uniformiteit is het uitgangspunt dat het COA de potentiële locaties toetst. Ook om te voorkomen dat gemeenten of andere instanties bij voorbaat locaties afkeuren die nadien geschikt blijken of geschikt te maken zijn. Daarnaast is een belangrijk criterium voor een geschikte opvanglocatie de ligging van de locatie ten opzichte van voorzieningen, zoals onderwijs, openbaar vervoer en winkels. In de Handreiking ‘Proces tot realisatie opvanglocatie asielzoekers’ van VNG en COA staan de verschillende fasen en processtappen beschreven om te komen tot realisatie van een locatie. Het proces van vestiging van een opvanglocatie is altijd een samenspel tussen de gemeente (college, gemeenteraad) en het COA. De verschillende fasen in de handreiking kunnen worden onderverdeeld in: 1. Verkenning; 2. Besluitvorming; en 3. Realisatie.

Voor de opvang van ontheemden uit Oekraïne schrijft artikel 6 van de Regeling opvang ontheemden Oekraïne voor waaraan de opvang moet voldoen.

Eisen Spreidingswet

Niet alleen duurzame locaties kunnen worden ingebracht voor de Spreidingswet. Een locatie kan meetellen voor de opgave van de Spreidingswet wanneer deze uiterlijk zes maanden na het publiceren van het verdeelbesluit beschikbaar is, (dus uiterlijk per 30 juni 2025) en minimaal beschikbaar is tot het einde van de eerste wetscyclus t.w. 1 februari 2026. Locaties kunnen ook korter beschikbaar zijn en worden ingebracht onder de Spreidingswet, mits deze plekken continue beschikbaar blijven door het aantal plekken te garanderen in opeenvolgende locaties.

Regioplan Rotterdam Rijnmond

15

Afstemming met de provincie over opvanglocaties

Uitgangspunt is dat een beoogde locatie niet in strijd mag zijn met de instructieregels van de provincie uit de Zuid-Hollandse Omgevingsverordening (ZHOV). De gemeente toetst in de verkenningsfase of een locatie past binnen de ZHOV. Hiervoor kan het eformulier worden gebruikt. Bij mogelijke strijdigheid van een locatie met het provinciaal beleid is het van belang om de provincie tijdig te betrekken. Hiervoor geldt de reguliere werkwijze, hetgeen inhoudt dat de RO-medewerker van de gemeente het plan voorlegt aan de planadviseur van de provincie. Dit kan los van het regioplan en gesprekken kunnen vertrouwelijk worden gevoerd. Voor grotere locaties zijn maatwerkoplossingen bespreekbaar. De voorwaarden hiervoor staan beschreven in de brief Uitwerking ruimtelijke strategie asielopvang. 2

2 Uitwerking ruimtelijke strategie asielopvang - Provincie Zuid-Holland.

Regioplan Rotterdam Rijnmond

16

Bijlage 2: Aanvullende cijfers Let op: alle doelgroepen staan in het Regioplan (excelsheet) waarin elke gemeente zijn/haar cijfers invoert. Aanvullend op die cijfers is hier een overzicht van de geplaatste amv statushouders, omdat deze niet in het regioplan apart voorkomen. AMV statushouders Voor AMV-statushouders is er een landelijke taakstelling die onderdeel uitmaakt van de totale taakstelling huisvesting statushouders. Deze taakstelling wordt op provinciaal niveau verdeeld, naar rato van inwoneraantal. Er is een indicatieve verdeling per gemeente naar inwoneraantal gemaakt. Onderstaande cijfers komen uit de cijferupdate van Nidos, met een update van gerealiseerde Kleinschalige opvangplekken AMV met status. Gemeente

Taakstelling AMV statushouders (2024-I)

Taakstelling AMV statushouders (2024-II)

Stand realisatie op 16 september 2024

Albrandswaard

6

7

0

Barendrecht

11

13

0

Capelle aan den IJssel

15

18

20

GoereeOverflakkee

12

13

9

Krimpen aan den IJssel

7

8

11

Lansingerland

14

17

0

Maassluis

8

9

0

Nissewaard

19

22

0

Ridderkerk

11

12

0

Rotterdam

143

168

43

Schiedam

18

21

0

Vlaardingen

17

19

0

Voorne aan Zee

16

19

0

Totaal

297

83

Bron: Tweewekelijkse cijferupdate Nidos, factsheet amv-statushouders realisatie opgave per gemeente (datum 16 september 2024)

Regioplan Rotterdam Rijnmond

17