Beantwoording technische vragen - agendaverzoek Spreidingswet - CDA

Agendaverzoek Commissievergadering (agendaverzoek is gehonoreerd en ingepland voor de raadscommissie van 14-03-2024) Aan de agendacommissie van de gemeenteraad van Vlaardingen, ik verzoek u onderstaand onderwerp op een agenda van een raadscommissie te plaatsen. Datum: 9-2-2024 Onderwerp: Spreidingswet KORTE TOELICHTING: De spreidingswet is per 1 februari 2024 van kracht. Binnen de raad en de bevolking zijn er veel vragen over de gevolgen van deze wet voor de gemeente Vlaardingen. In verband hiermee zijn reeds vragen gesteld en is reeds een motie ingediend. Om een goed oordeel te vormen over de gevolgen van deze wet willen we graag beschikken over volledige informatie over deze wet en de achtergrond daarvan DOEL VAN DE BESPREKING: • o Beeldvormend VOORGESTELDE WIJZE VAN BEHANDELEN: • o Bespreken in een commissie Op voorhand hebben wij technische vragen ingediend. Deze vragen kunnen worden gebruikt als basisdocument voor de raadscommissie. De vragen zijn bijgevoegd bij dit agendaverzoek als bijlage. Wij stellen voor om een extern deskundige van (bijvoorbeeld) het COA uit te nodigen om nader informatie te geven over het landelijk beleid. NAAM EN FRACTIE, Roel Veugelers Fractie(s): CDA ………………………………………………………………………………………………………….. Technische vragen inzake de spreidingswet – behorende bij agendaverzoek CDA De spreidingswet is per 1 februari 2024 van kracht.

Binnen de raad en de bevolking zijn er veel vragen over de gevolgen van deze wet voor de gemeente Vlaardingen. In verband hiermee zijn reeds vragen gesteld en is reeds een motie ingediend. Om een goed oordeel te vormen over de gevolgen van deze wet willen we graag beschikken over volledige informatie over deze wet en de achtergrond daarvan. Wij hebben daarom de volgende vragen. Asielzoekersprocedure Vraag 1: Kunt u een tijdlijn geven van het traject voor een gemiddelde asielzoeker vanaf het moment dat hij in Nederland komt tot en met het moment dat hij een verblijfsvergunning krijgt? Kunt u daarbij aangeven wat de gemiddelde duur is van de verschillende fases in het gehele traject? Antwoord vraag 1: COA is verantwoordelijk voor het opvangen en begeleiden van de asielzoekers. Het traject voor het verkrijgen van een verblijfsvergunning valt onder verantwoordelijkheid van de IND.

Hier staan de huidige tijden genoemd: Asiel: laatste ontwikkelingen | IND Vraag 2: Kunt u aangeven op welke momenten in het genoemde traject een gemiddelde asielzoeker overgaat naar een andere locatie? Gelden er verschillende huisvestingsnormen voor de verschillende fases? Hoe lang verblijft een gemiddelde asielzoeker in de verschillende locaties? Antwoord vraag 2: Het proces zoals formeel gedefinieerd staat : COA - COA - Opvanglocaties tijdens de asielprocedure | www.coa.nl Wat COA echter in de praktijk ziet is dat de scheidslijn tussen procesopvanglocatie (POL)

pre-pol (pre-ProcesOpvangLocatie) en azc voor kansrijke asielzoekers verder vervaagd en dat het dus niet veel gebeurt dat asielzoekers bij een volgende stap in de procedure ook overgaan naar een andere locatie. Voor kansarme aanvragen geldt overigens bij voorkeur een ander regime. COA - Opvang asielzoekers uit veilige landen | www.coa.nl Vraag 3: Mogen de asielzoekers vrijwilligerswerk of betaald werk verrichten in het gehele asielzoekerstraject of een fase daarvan? Antwoord vraag 3: Vrijwilligerswerk mag. De regels met betrekking tot betaald werk zijn onlangs veranderd. Dit was gemaximeerd tot 24 weken per jaar voor asielzoekers, maar deze voorwaarde geldt niet meer. Asielzoekers moeten wel 6 maanden in Nederlands zijn, daarnaast moet er BSN en tewerkstellingsvergunning zijn. Tot slot wordt een gedeelte van de kosten voor huisvesting terugbetaald in het geval van bestaande arbeid. Zie ook: COA - Werken: vrijwilligerswerk en betaald werk | www.coa.nl Vraag 4: Hoeveel asielzoekers hebben zich de afgelopen jaren jaarlijks in Nederland gemeld? Antwoord vraag 4: zie tabel hieronder

Vraag 5: Hoe hoog is het percentage dat uiteindelijk een verblijfsvergunning ontvangt? Welke (huisvesting)faciliteiten zijn voor deze groep beschikbaar? Antwoord vraag 5: Zie onderstaande tabel. Na ontvangen van een verblijfsvergunning worden vergunninghouders gekoppeld aan een gemeente. Zodra er een woning beschikbaar is, stromen zijn uit naar de woning. In de tussenliggende tijd blijven zij in een AZC of onder evt. onder een HAR regeling in de gemeente.

Vraag 6: Wat gebeurt er met de asielzoekers, die geen verblijfsvergunning ontvangen? Blijft een gedeelte van deze asielzoekers toch in Nederland? Kan een inschatting worden gegeven van de grootte van deze groep? Welke faciliteiten zijn voor deze groep beschikbaar? Antwoord vraag 6: Zie bijgaande tabel en https://www.dienstterugkeerenvertrek.nl/over-dtv/leidraad-terugkeer-en-vertrek. Een klein gedeelte van de asielzoekers gaat in dit geval weg Met Onbekende Bestemming, wat betekent dat ze in zelf naar een ander Europees land gaan of in de illegaliteit verdwijnen en er geen voorzieningen in Nederland zijn. Procedures van beroep en bezwaar op een besluit kunnen wel jaren duren. In die tijd zal de asielzoeker op de locatie verblijven.

Vraag 7: Hoeveel asielzoekers worden op dit moment binnen Vlaardingen, binnen de Regio Rijnmond en binnen de provincie opgevangen. In welke fase van het asielzoekerstraject bevinden deze asielzoekers zich? Op wat voor soort locatie worden deze asielzoekers op dit moment opgevangen. Kan een voorbeeld van een dergelijke locatie worden gegeven? Antwoord vraag 7: In Vlaardingen worden op dit moment geen asielzoekers opgevangen. Binnen de Regio Rijnmond zijn er een groot aantal Noodopvanglocaties. Hier worden asielzoekers en statushouders opgevangen. Op de locatie zoeker op www.coa.nl kun je meer details over de locaties vinden. …………………………………………………………………………………………….. Opvang van andere groepen - ontheemde Oekraïners 1. Kunt u de bovenstaande vragen ook beantwoorden voor Oekraïners, die naar Nederland zijn gekomen? – worden aankomende week aangevuld en worden op tijd verzonden naar de fracties ten behoeve van de raadscommissie van 14-03-2024. Vraag 1: Kunt u een tijdlijn geven van het traject voor een gemiddelde Oekraïner vanaf het moment dat hij in Nederland komt tot en met het moment dat hij een verblijfsvergunning krijgt? Kunt u daarbij aangeven wat de gemiddelde duur is van de verschillende fases in het gehele traject? Antwoord vraag 1: Een Oekraïense ontheemde moet zich melden in Utrecht bij een centraal aanmeldcentrum. Voorheen kon dat ook bij de HUB in Rotterdam, Max Euwelaan.

In het aanmeldcentrum wordt getoetst of iemand aan de voorwaarden van de RTB (Richtlijn Tijdelijke Bescherming) voldoet. Voldoet iemand niet aan deze richtlijn, dan moet die persoon zich melden in Ter Apel. Voldoet iemand wel aan deze richtlijn, dan wordt bepaald naar welke gemeente iemand toe kan gaan, dit is afhankelijk van beschikbaarheid van opvangplekken. Als een ontheemde aan Vlaardingen wordt toegewezen dan wordt iemand dezelfde dag nog doorverwezen naar de HUB in Rotterdam. Daar wordt gecontroleerd of iemand onder de RTB valt. Zo ja, dan komt iemand terecht op bijvoorbeeld Mrija. Dan wordt de ontheemde ingeschreven in de BRP en krijgt een BSN-nummer. Op het moment dat een ontheemde is ingeschreven en een BSN nummer heeft volgt een afspraak bij de IND in Amsterdam waar de ontheemde vervolgens een tijdelijke verblijfsvergunning krijgt die op dit moment geldig is tot 4 maart 2025. Duur van dit traject is maximaal een maand. Dit hangt af van de drukte bij onder andere gemeente en IND.

Vraag 2: Kunt u aangeven op welke momenten in het genoemde traject een gemiddelde Oekraïner overgaat naar een andere locatie? Gelden er verschillende huisvestingsnormen voor de verschillende fases? Hoe lang verblijft een gemiddelde asielzoeker in de verschillende locaties? Antwoord vraag 2: Na aankomst van de ontheemde in Utrecht wordt iemand binnen 1, 2 dagen overgeplaatst naar een beschikbare locatie. Wordt deze locatie niet snel gevonden kan het zijn dat iemand 2 weken in het aanmeldcentrum moet blijven, maar over het algemeen is dit een kort traject. Het kan zijn dat iemand een aantal keer wordt overgeplaatst binnen een gemeente naar een andere locatie, dit komt omdat een aantal locaties zeer tijdelijk beschikbaar is. In Vlaardingen hebben wij geen tijdelijke locaties, als een ontheemde op Mrija wordt geplaatst mag deze daar blijven.

Vraag 3: Mogen Oekraïners vrijwilligerswerk of betaald werk verrichten in het gehele asielzoekerstraject of een fase daarvan? Antwoord vraag 3: Ja, ontheemden uit Oekraïne die onder de tijdelijke beschermingsrichtlijn vallen mogen in loondienst werken. De werkgever heeft dan geen tewerkstellingsvergunning nodig. Op de website van de Rijksoverheid staat meer informatie over de rechten en plichten omtrent werk: https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/opvang-vluchtelingen-uit-oekraine/ondersteuning-innederland/werk-en-inkomen Ontheemden uit Oekraine mogen ook vrijwilligerswerk verrichten. Vraag 4: Hoeveel Oekraïners hebben zich de afgelopen jaren jaarlijks in Nederland gemeld? Antwoord vraag 4: Er zijn circa 125.000 ontheemden uit Oekraïne in Nederland, zoals ook blijkt uit onderstaande informatie vanuit de Rijksoverheid (ministerie J&V), zie onderstaande link. Het aantal ontheemden in Nederland is naar verwachting zelfs nog iets hoger dan uit deze informatie blijkt, omdat in het overzicht van het ministerie alleen de ontheemden met een Oekraïense nationaliteit staan opgenomen (derdelanders en crisisopvangplekken zijn niet opgenomen). Verder heeft een aantal ontheemden zich nog niet gemeld in Ter Apel bij de IND (nog geen sticker opgehaald). De IND al deze mensen gaat oproepen om zich alsnog te melden in Ter Apel.

Cijfers opvang vluchtelingen uit Oekraïne in Nederland | Opvang vluchtelingen uit Oekraïne | Rijksoverheid.nl https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/opvang-vluchtelingen-uit-oekraine/cijfers-opvangvluchtelingen-uit-oekraine-in-nederland Vraag 5: Hoe hoog is het percentage dat uiteindelijk een verblijfsvergunning ontvangt? Welke (huisvesting)faciliteiten zijn voor deze groep beschikbaar? Antwoord vraag 5: Ontheemden die zich hier melden krijgen allemaal een tijdelijke verblijfsvergunning (tenzij ze niet voldoen aan de RTB). Zolang de RTB loopt, komt niemand in aanmerking voor een permanente verblijfsvergunning. Ontheemden kunnen gebruik maken van opvanglocaties, gastgezinnen, zelf iets huren. Zij krijgen vanuit de RooO verstrekkingen, zoals leefgeld en zorgverzekering (RMO). Op het moment dat iemand werk heeft gevonden wordt het leefgeld stopgezet. Vraag 6: Wat gebeurt er met de asielzoekers, die geen verblijfsvergunning ontvangen? Blijft een gedeelte van deze asielzoekers toch in Nederland? Kan een inschatting worden gegeven van de grootte van deze groep? Welke faciliteiten zijn voor deze groep beschikbaar? Antwoord vraag 6: Derdelanders: Op 17 januari 2024 de Raad van State uitspraak gedaan over de rechtmatigheid van het beëindigen van de tijdelijke bescherming van derdelanders met een tijdelijke verblijfsvergunning in Oekraïne.

De rechter heeft geoordeeld dat de tijdelijke bescherming van deze personen is geëindigd op 4 maart 2024. Ontheemden vallen vanaf 5 maart 2024 niet meer onder de Richtlijn Tijdelijke Bescherming, die geldt voor ontheemden uit Oekraïne.

Ontheemden die op 5 maart . ‘status 32’ krijgen zitten nog in een lopende asielprocedure en mogen de uitkomst van hun asielaanvraag in Nederland afwachten. Ontheemden die op 5 maart a.s. ‘status 98’ krijgen zitten niet meer in de asielprocedure en moeten Nederland verlaten binnen een vertrektermijn van 28 dagen, die eindigt op 1 april 2024. Het is moeilijk in te schatten hoeveel derdelanders zonder rechtmatig verblijf het land daadwerkelijk zullen verlaten. Deze vraag is dan ook lastig te betrekken op ontheemden uit Oekraïne. Deze procedure is anders dan bij de asielzoekers. Ontheemden vallen allemaal onder de RTB totdat iemand zich zo misdraagt dat het recht op verblijf wordt ingetrokken. Dat kan ook gebeuren als iemand langer dan 28 dagen buiten Nederland verblijft en zich onttrekt aan de opvang. Er zijn naar schatting 5000 ontheemden in Nederland die zich recent nog niet hadden gemeld bij de IND. De IND heeft 1000 van deze mensen uitgenodigd om zich alsnog te melden in Ter Apel. Van deze 1000 heeft ongeveer de helft zich alsnog gemeld. De andere helft krijgt status 98 en moet het land verlaten. De overige 4.800 ontheemden worden op korte termijn ook aangeschreven. Vraag 7: Hoeveel ontheemden worden op dit moment binnen Vlaardingen, binnen de Regio Rijnmond en binnen de provincie opgevangen.

In welke fase van het asielzoekerstraject bevinden deze asielzoekers zich? Op wat voor soort locatie worden deze asielzoekers op dit moment opgevangen. Kan een voorbeeld van een dergelijke locatie worden gegeven? Antwoord vraag 7: Vlaardingen vangt ontheemden op in Mrija: 1026 personen (en een klein aantal daarvan op onze zorglocatie aan de BPW). De regio vangt Algemene vragen Spreidingswet Vraag 1: Kunt u de systematiek van de Spreidingswet uitleggen? Antwoord vraag 1: In deze link staat veel basis informatie over de spreidingswet. Hoe de Spreidingswet werkt | Asielbeleid | Rijksoverheid.nl het overzicht van de plaatsen per gemeente staat hier: https://www.officielebekendmakingen.nl/stcrt-2024-3320.pdf. Vraag 2: Heeft de spreidingswet betrekking op alle fases van het traject van een asielzoeker (van het moment van binnenkomst in Nederland tot en met het moment dat een asielzoeker een verblijfsvergunning ontvangt) of alleen op bepaalde fases in het traject van een asielzoeker? Antwoord vraag 2: De spreidingswet heeft betrekking de opvang van asielzoekers en statushouders die nu in COA opvang verblijven. Voor de huisvesting van statushouders is een separate taakstelling die los staat van de spreidingswet. Vraag 3: In de toelichting op de spreidingswet wordt verwezen naar de provinciale tafels en de regionale tafels.

Zijn dit reeds bestaande tafels of zijn dit nieuwe tafels? Indien er sprake is van reeds bestaande tafels, dan vernemen we graag of deze tafels goed functioneren? Antwoord vraag 3: Dit zijn bestaande tafels. Er is een PRT, een tafel per provincie en er zijn RRT, regionale tafels. In elke provincie zijn er verschillende RRT’s. De mate van samenwerking verschilt per tafel, in sommige provincies/regio’s wordt heel actief samengewerkt en ‘uitgeruild’, in andere provincies/regio’s zit het meer op het delen van informatie/good practices.

Vraag 4: Wat is de procedure indien aan de provinciale tafels/regionale tafels een akkoord wordt bereikt? Antwoord vraag 4: Er van uitgaande dat dit een akkoord is wat past binnen de kaders van de spreidingswet, wordt deze overgenomen en uitgevoerd. Vraag 5: Wat is de procedure indien aan de provinciale tafels/regionale tafels geen akkoord wordt bereikt? Antwoord vraag 5: Dan blijft de individuele taakstelling van de gemeente uit de spreidingswet gelden en kan de minister een besluit nemen tot aanwijzing na het doorlopen van de nog nader vast te stellen escalatieladder. Vraag 6. Wat is de procedure indien niet wordt meegewerkt aan de provinciale tafels/regionale tafels? Antwoord vraag 6: De Provincie zal in gesprek gaan met deze gemeente en deze hierbij betrekken. Binnen de RRT Regio Rotterdam is hier geen sprake van. Vraag 7: Kunt u een tijdlijn geven van de procedure, die op grond van de spreidingswet gevolgd moet worden, startende op 1 februari 2024 tot het moment dat asielzoekers gebruik gaan maken van de beschikbare opvangvoorziening. Antwoord vraag 7: Hoe de Spreidingswet werkt | Asielbeleid | Rijksoverheid.nl Vraag 8: Wat zijn de wettelijke vereisten van de opvangvoorzieningen waarnaar in art.

6 lid 2 van de spreidingswet wordt verwezen? Artikel 6 lid 2 van de Wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen (hierna: “de Spreidingswet”) stelt dat opvangvoorzieningen op het tijdstip van ingebruikneming moeten voldoen aan de krachtens de Wet Centraal Orgaan opvang asielzoekers (hierna: “de Wet COA”) gestelde wettelijke vereisten voor een opvangvoorziening en aan de overige wettelijke vereisten voor een gebouw met een woonfunctie. De Wet COA bepaalt in artikel 3c dat bij regeling van de minister regels kunnen worden gesteld over de eisen waaraan een opvangvoorziening zou moeten voldoen. Daarbij kan onderscheid worden gemaakt tussen reguliere opvang, opvang van alleenstaande minderjarige vreemdelingen en andere opvang van bijzondere aard. Er is een veelvoud aan regelingen die zien op basiseisen voor gebouwen en terreinen (leegstaand vastgoed, bestaande gebouwen, terreinen groter dan 3000m2, reguliere locaties met een minimale gebruiksduur van 5 jaar en noodopvanglocaties met een minimale gebruiksduur van zes maanden). Er kan onderscheid worden gemaakt tussen kleinschalige en grootschalige opvang. Vanuit de VNG wordt een compleet overzicht verstrekt met daarin verwijzingen naar alle relevante regelgeving. De inrichting van de locatie zelf en het naleven van de wettelijke vereisten daaromtrent vallen onder de verantwoordelijkheid van het COA.

Vraag 9: Kunt u beschrijven wat de financiële gevolgen zijn van het ter beschikking stellen van een opvangvoorziening. Is het daarbij nog van belang op welk moment de opvangvoorziening ter beschikking wordt gesteld? Antwoord vraag 9: Zie hiervoor ook bovenstaande link. Naast deze eventuele uitkeringen, is COA verantwoordelijk voor het kopen/huren/bouwen van de locatie en worden (logischerwijs) alle kosten voor het opvangen van de asielzoekers betaald door het COA. Gebleken is dat er aanvullende kosten voor rekening van de gemeente kunnen komen. Vraag 10: Kunt u een voorbeeldomschrijving geven van opvangvoorziening, die benodigd is, hoeveel asielzoekers daarin opgevangen kunnen worden, hoe lang een gemiddelde asielzoeker in een dergelijke opvangvoorziening zal blijven en hoe lang een dergelijke voorziening beschikbaar moet blijven. Antwoord vraag 10: Het COA heeft op dit moment allemaal verschillende type opvang locaties (boten, hotels, reguliere opvang) en de grote verschilt erg (van <50 tot >1000). Van duurzame opvang in het licht van de Spreidingswet wordt gesproken als de periode >5 jaar). Veelal verblijft een asielzoeker wel een jaar in de opvanglocatie. Een voorbeeld van een middelgrote, reguliere opvanglocatie: COA - Heerlen - Imstenrade | www.coa.nl