26-21 RV Zienswijze 1e begrotingswijziging 2026 - begroting 2027 SOW

RAADSVOORSTEL

Zaaknummer Datum besluit B&W Portefeuillehouder

: 1079847 : 12 mei 2026 : Wethouder A.J. Proos

Raadsvoorstel tot vaststelling van de zienswijze op de 1e begrotingswijziging 2026 en begroting 2027 SOW Vlaardingen,12 mei 2026 Aan de gemeenteraad. Welk besluit moet genomen worden? De antwoordbrief met zienswijze op de 1e begrotingswijziging 2026 en begroting 2027 SOW vaststellen Wat is samenvattend de kern van dit advies? In overeenstemming met de Wet gemeenschappelijke regelingen heeft u de mogelijkheid om via een zienswijze een reactie te geven op de 1e begrotingswijziging 2026 en de ontwerpbegroting 2027 ter zienswijze van de Gemeenschappelijke Regeling Stroomopwaarts. Met dit voorstel wordt u gevraagd uw zienswijze vast te stellen. Zienswijze In de 1e begrotingswijziging 2026 stijgt de totale bijdrage van de gemeente Vlaardingen met € 30.000,- ten opzichte van de oorspronkelijke begroting 2026. Er is hier sprake van een duidelijke verschuiving binnen de opbouw van de bijdrage. De dekkingsmiddelen nemen af, terwijl de maatwerkkosten juist toenemen. Dit komt door extra taken waarvoor vanuit de Rijkscirculaires van 2025 al extra middelen zijn toegekend. De ontwerpbegroting 2027 wijkt € 3.738.000,- nadelig af van de herijkte begroting 2026. De stijging van de gemeentelijke bijdrage heeft gevolgen voor de gemeentelijke begroting en meerjarenbegroting. De verwachting is dat het grootste deel van deze stijging kan worden opgevangen binnen de beschikbare dekkingsmiddelen.

In deze zienswijze geeft u aan hoe u kijkt naar de plannen, de uitvoering en de financiële kaders zoals voorgesteld door Stroomopwaarts. De focus ligt daarbij op hoofdlijnen, zoals de ontwikkeling van het aantal bijstandsgerechtigden, de inzet op participatie en uitstroom naar werk, de uitvoering van wettelijke taken (zoals inburgering en vroegsignalering) en het weerstandsvermogen. Concept jaarstukken 2025 De concept jaarstukken 2025 worden ter kennisname aan u aangeboden. Stroomopwaarts heeft in 2025 financieel beter gepresteerd dan verwacht en sluit het jaar af met een positief resultaat van € 2,1 miljoen. Van dit resultaat wordt incidenteel voorgesteld het grootste deel in te zetten voor schuldhulpverlening (€ 550.000) en huisvesting (€ 1 miljoen). Het resterende bedrag van € 566.000 MVS-breed wordt aan de algemene reserve toegevoegd. Aanleiding hiervoor is het verhoogde risicoprofiel en het advies van de accountant om de weerstandscapaciteit te versterken, zodat eventuele toekomstige tegenvallers beter kunnen worden opgevangen. Dit is ook positief voor de gemeenten, omdat hiermee financiële tegenvallers binnen Stroomopwaarts in eerste instantie vanuit de eigen reserve kunnen worden opgevangen. Hierdoor wordt de kans kleiner dat hiervoor op een later moment een aanvullend beroep op de gemeenten moet worden gedaan.

Daarnaast is er sprake van een positief BUIG-resultaat voor gemeenten, waarbij het aandeel voor Vlaardingen € 3,3 miljoen bedraagt. Tot slot is er sprake van een saldoafstemming van circa € 194.000, wat betekent dat er achteraf nog een verrekening plaatsvindt tussen Stroomopwaarts en Vlaardingen.

Wat is de aanleiding voor dit advies? • Op 16 april 2026 heeft het Dagelijks Bestuur van Stroomopwaarts de ontwerpbegroting 2027 en de 1e begrotingswijziging 2026 ter zienswijze aan u aangeboden. Op beide stukken is een zienswijzeprocedure van toepassing. Het Dagelijks Bestuur van Stroomopwaarts verzoekt u om uiterlijk 8 juni 2026 een zienswijze kenbaar te maken. • Op 6 april 2023 heeft de raad de Nota Implementatie Wijziging Wet gemeenschappelijke regelingen vastgesteld waarin het toepassen van risicoprofielen als sturingsinstrument centraal stond. Het risicoprofiel 2026 van Stroomopwaarts is op 3 februari jl. door het college vastgesteld en daarna met Stroomopwaarts gedeeld. Op basis van dit risicoprofiel is het sturingspakket Versterkt op uw organisatie van toepassing. Vanaf dit jaar zal de gemeente Vlaardingen de gemeenschappelijke regelingen waarin wij deelnemen tijdig informeren over onze wensen en verwachtingen voor de prestaties in het daaropvolgende begrotingsjaar. Eind september 2026 sturen wij daartoe een Kaderbrief, waarin wij aangeven welke prestatie indicatoren voor ons richtinggevend zijn bij de beoordeling van de ontwerpbegroting 2028 tijdens de zienswijzeprocedure in het voorjaar van 2027. Voor een volledige weergave van het risicoprofiel van Stroomopwaarts wordt verwezen naar de bijlage rapportage risicoprofiel Stroomopwaarts.

Aan het raadsvoorstel zijn daarnaast de concept jaarstukken 2025 ter kennisname toegevoegd. De jaarstukken 2025, inclusief accountantsverklaring, worden door het Algemeen Bestuur van Stroomopwaarts vastgesteld. Na vaststelling worden de definitieve jaarstukken door Stroomopwaarts met u gedeeld. Wat is het beoogde resultaat in relatie tot beleid, toezeggingen en moties? • Een zienswijze geven op de ontwerpbegroting 2027 en de 1e begrotingswijziging 2026 van Stroomopwaarts MVS. Met deze zienswijze geeft u richting aan de uitvoering en de financiële kaders van de gemeenschappelijke regeling Stroomopwaarts. • Kennisnemen van de concept jaarstukken 2025. • Stroomopwaarts informeren dat de financiële positie van de gemeente Vlaardingen vraagt om het maken van scherpe keuzes en in het licht daarvan Stroomopwaarts verzoeken concrete voorstellen te doen voor mogelijke besparingen, met name voor de periode vanaf 2028. Welke argumenten zijn er voor dit advies? Argumenten met betrekking tot de 1e begrotingswijziging 2026: • U voldoet aan het verzoek van het Dagelijks Bestuur van Stroomopwaarts om conform artikel 35 van de Wet gemeenschappelijke regelingen een zienswijze te geven op de 1e begrotingswijziging 2026.

• Bij het zienswijze-onderwerp bijstelling prognose aantal externe banen met loonkostensubsidie vraagt u aan Stroomopwaarts om inzichtelijk te maken welke aanvullende maatregelen worden ingezet om het aantal plaatsingen te vergroten en de uitstroom naar werk voor deze doelgroep te bevorderen. Daarbij wordt benadrukt dat het structureel neerwaarts bijstellen van ambities niet de standaard dient te worden. • Bij het zienswijze-onderwerp toekomstbestendig Werkontwikkelbedrijf vraagt u om in de reguliere P&C-documenten concreet te rapporteren over de voortgang van de investeringen, de besteding van middelen en de behaalde resultaten. Tevens wordt gevraagd om nietbenutte middelen terug te laten vloeien naar de gemeenten. • Bij het zienswijze-onderwerp inburgering vraagt u om de resultaten en voortgang van de inburgeringstrajecten beter inzichtelijk te maken, waaronder het aantal gestarte trajecten, de voortgang richting het taalniveau (zoals B1) en de uiteindelijke uitstroomresultaten. Tevens wordt verzocht om gedurende het jaar frequenter te rapporteren over de realisatie, zodat tijdig kan worden bijgestuurd.

Argumenten met betrekking tot de ontwerpbegroting 2027: • U voldoet aan het verzoek van het Dagelijks Bestuur van Stroomopwaarts om, conform artikel 35 van de Wet gemeenschappelijke regelingen een zienswijze te geven op de ontwerpbegroting 2027. • Bij het zienswijze-onderwerp ontwikkeling bijstandsgerechtigden wordt Stroomopwaarts verzocht om inzichtelijk te maken hoe wordt gestuurd op uitstroom, inclusief een nadere uitwerking van klantindeling en prioritering binnen de doelgroep. Tevens wordt gevraagd om de resultaten per traject en per doelgroep concreet te rapporteren in de P&C-documenten. • Bij het zienswijze-onderwerp instroom Oekraïners in de bijstand wordt aandacht gevraagd voor de beleidsmatige onzekerheden en de mogelijke financiële en uitvoeringsgevolgen voor gemeenten. U verzoekt om, zodra er meer duidelijkheid is vanuit het Rijk, u hierover nader te informeren. • Bij het zienswijze-onderwerp intensivering vroegsignalering verzoekt u om inzichtelijk te maken welke concrete maatregelen worden genomen om het bereik en de hulpacceptatie te vergroten en om de resultaten hiervan structureel te monitoren en te rapporteren.

• Bij het zienswijze-onderwerp alleenverdienersproblematiek (fase 2) wordt Stroomopwaarts verzocht om in te zetten op een aanpak die het bereik van de regeling vergroot, onder andere door inwoners actiever te benaderen en het aanvraagproces te vereenvoudigen. Tevens wordt gevraagd om niet-benutte middelen terug te laten vloeien naar de gemeenten. • Bij het zienswijze-onderwerp versterking samenwerking met werkgevers wordt verzocht om de samenwerking met werkgevers, onder andere via het banenakkoord, concreet uit te werken en te voorzien van meetbare doelstellingen ten aanzien van plaatsingen, duurzame uitstroom en betrokkenheid van werkgevers. • Bij het zienswijze-onderwerp beheersmaatregelen en weerstandsvermogen wordt aandacht gevraagd voor de balans tussen kostenbeheersing en kwaliteit van dienstverlening. Tevens wordt verzocht om inzichtelijk te maken hoe het weerstandsvermogen op peil wordt gebracht en hoe risico’s en de ontwikkeling van de reservepositie worden gemonitord. Wat zijn tegenargumenten of risico’s? Risico’s met betrekking tot de 1e begrotingswijziging 2026: • De neerwaartse bijstelling van het aantal externe banen met loonkostensubsidie leidt tot een verbetering van het begrotingssaldo.

Tegelijkertijd schuilt hierin het risico dat ambities structureel naar beneden worden bijgesteld, waardoor de uitstroom naar werk voor deze doelgroep achterblijft en de afhankelijkheid van uitkeringen toeneemt. • De voorgenomen investeringen in het Werkontwikkelbedrijf brengen financiële risico’s met zich mee, met name wanneer kosten hoger uitvallen dan begroot of wanneer de beoogde effecten uitblijven. Zonder voldoende sturing en monitoring bestaat het risico dat aanvullende gemeentelijke middelen nodig zijn. • Ten aanzien van de inburgering geldt dat het ontbreken van tijdige en gedetailleerde sturingsinformatie het risico met zich meebrengt dat onvoldoende zicht bestaat op de voortgang en effectiviteit van trajecten. Hierdoor kan bijsturing te laat plaatsvinden. Dit kan ertoe leiden dat trajecten langer duren of minder effectief zijn, wat resulteert in hogere uitvoeringskosten en een grotere druk op de gemeentelijke middelen. Risico’s met betrekking tot de ontwerpbegroting 2027 • Het grootste risico betreft de stijging van de gemeentelijke bijdrage. Hoewel wordt verwacht dat een groot deel kan worden opgevangen binnen de beschikbare dekkingsmiddelen en via rijksmiddelen (zoals BUIG), blijft dit onzeker. Eventuele tegenvallers kunnen direct doorwerken in de gemeentelijke begroting. • De ontwikkelingen rondom Oekraïense ontheemden zijn op dit moment onzeker.

Besluitvorming op Europees en nationaal niveau kan leiden tot extra instroom in de bijstand en aanvullende druk op de uitvoering, terwijl de financiële consequenties nog niet volledig duidelijk zijn. Dit kan leiden tot extra lasten voor de gemeente. • De lage hulpacceptatie binnen vroegsignalering vormt een risico voor het tijdig bereiken van inwoners met schuldenproblematiek. Wanneer het bereik en de effectiviteit niet verbeteren,

•

•

kan dit leiden tot verergering van schulden en hogere maatschappelijke en financiële kosten op langere termijn. Bij de alleenverdienersproblematiek bestaat het risico dat middelen opnieuw niet volledig tot besteding komen, wanneer inwoners zelf een aanvraag moeten doen en drempels in het proces blijven bestaan. Hierdoor wordt de doelgroep mogelijk niet bereikt en wordt het beoogde effect niet gerealiseerd. Het weerstandsvermogen van Stroomopwaarts ligt onder de gewenste bandbreedte. Hierdoor bestaat het risico dat financiële tegenvallers niet volledig binnen de organisatie kunnen worden opgevangen en dat deelnemende gemeenten, waaronder Vlaardingen, hiervoor moeten bijspringen.

Participatie: Deze paragraaf is niet van toepassing. Duurzaamheid: Deze paragraaf is niet van toepassing. Waar moet rekening mee worden houden? Financieel 1e begrotingswijziging 2026: De gemeentelijke bijdrage van Vlaardingen stijgt ten opzichte van de oorspronkelijke begroting 2026 met € 30.000,- en komt daarmee uit op € 86.524.000,-. Binnen de opbouw van deze bijdrage is sprake van een verschuiving. De dekkingsmiddelen nemen af, terwijl de maatwerkkosten toenemen als gevolg van extra taken waarvoor via de Rijkscirculaires 2025 aanvullende middelen beschikbaar zijn gesteld. Ontwerpbegroting Stroomopwaarts 2027: De gemeentelijke bijdrage van Vlaardingen stijgt in 2027 met € 3.738.000,- ten opzichte van de 1e begrotingswijziging 2026. De bijdrage komt hiermee uit op € 90.029.000,-. Deze stijging hangt samen met ontwikkelingen binnen zowel de verstrekkingen als de uitvoeringskosten. Zo nemen onder andere de lasten voor inkomensvoorzieningen, loonkostensubsidie, dienstverlening en het Werkontwikkelbedrijf toe. Daarnaast is sprake van een stijging van de kosten voor inburgering. Een deel van deze stijging wordt opgevangen door rijksmiddelen, waaronder het BUIG-budget en specifieke uitkeringen. Tegelijkertijd leidt dit per saldo tot een hogere gemeentelijke bijdrage voor Vlaardingen.

Wij constateren dat hiermee de financiële druk op gemeenten toeneemt en dat sprake is van een structurele stijging van de gemeentelijke bijdrage. Juridisch Op grond van artikel 35 van de Wet gemeenschappelijke regelingen wordt de ontwerpbegroting 2027 door het Dagelijks Bestuur van Stroomopwaarts aangeboden aan de gemeenteraden die hun zienswijze naar voren kunnen brengen. Met het vaststellen van de zienswijze maakt u daar gebruik van. In artikel 23 van de Gemeenschappelijke Regeling Stroomopwaarts is bepaald dat bij begrotingswijzigingen die een wijziging in de deelnemersbijdragen tot gevolg hebben, de zienswijzeprocedure wordt gevolgd. Met vaststelling van het raadsvoorstel wordt hieraan voldaan.

Bijlagen 1. 2. 3. 4. 5.

Zienswijzebrief op de1e begrotingswijziging 2026 en de ontwerpbegroting 2027 SOW 1e begrotingswijziging 2026 SOW Begroting 2027 SOW Concept Jaarstukken 2025 SOW Rapportage risicoprofiel SOW 2026

Burgemeester en wethouders van Vlaardingen, De secretaris,

De burgemeester,

drs. E. Stolk

E.F.A. van Zevenbergen