26-21 Bijlage 1 - Zienswijzebrief 1e begrotingswijziging 2026 - ontwerpbegroting 2027 SOW

Stroomopwaarts Postbus 55 3140 AB MAASSLUIS t.a.v. Het bestuur

Bezoekadres: Westnieuwland 6 3131 VX Vlaardingen Telefoon: (010) 248 4000 www.vlaardingen.nl

Datum 11 juni 2026

Onderwerp Zaaknummer Zienswijze op 1e 1079847 begrotingswijziging 2026 en ontwerpbegroting 2027 SOW.

Wilt u bij beantwoording van deze brief het zaaknummer vermelden?

Geachte bestuur, Allereerst dank voor het toesturen van de 1e begrotingswijziging 2026 en de ontwerpbegroting 2027. Met belangstelling hebben wij kennisgenomen van de 1e begrotingswijziging 2026 en de ontwerpbegroting 2027. De documenten geven ons grotendeels inzicht in de wijze waarop u invulling wilt geven aan de opgaven waarvoor u staat en de middelen die daarvoor benodigd zijn. In het dagelijks leven van onze inwoners kunt u het verschil maken door de inspanningen die u verricht om kwetsbare inwoners te laten participeren in de maatschappij. Voor ons hebben het bereiken van onze inwoners, het vergroten van participatie en uitstroom van onze inwoners uit de bijstand prioriteit. Hier komen wij in deze zienswijze dan ook op terug.

1e begrotingswijziging 2026 Wat betreft de 1e begrotingswijziging 2026 willen wij de volgende punten bij u onder de aandacht brengen: ➢ Bijstelling prognose aantal externe banen met loonkostensubsidie; ➢ Toekomstbestendig Werkontwikkelbedrijf. ➢ De verantwoording van de uitvoering Wet Inburgering verbeteren Bijstelling prognose aantal externe banen met loonkostensubsidie. Uit de begrotingswijziging blijkt dat het saldo van baten en lasten in de gewijzigde begroting verbetert met 2,1 miljoen ten opzichte van de oorspronkelijke begroting. Tegelijkertijd merken wij op dat deze verbetering grotendeels samenhangt met de neerwaartse bijstelling van het aantal externe banen met loonkostensubsidie. De ambitie wordt teruggebracht van 285 naar 167 banen, wat leidt tot een besparing van 1,55 miljoen. Wij begrijpen dat het wenselijk is om te begroten op basis van realistische verwachtingen. Tegelijkertijd constateren wij dat de ambitie op het gebied van loonkostensubsidie inmiddels meerdere jaren achtereen neerwaarts wordt bijgesteld. Hiermee ontstaat het beeld dat het verlagen van prognoses de standaard wordt, hetgeen wij onwenselijk achten. Wij verwachten dan ook dat u in de begroting 2027 een ambitie opneemt die is gericht op het vergroten van het aantal externe plaatsingen met loonkostensubsidie.

Wij verzoeken u deze ambitie concreet te maken in aantallen en te onderbouwen met gerichte maatregelen, zodat zichtbaar wordt hoe daadwerkelijk wordt gestuurd op groei en uitstroom naar werk.

zaaknummer

1080012

In behandeling bij

pagina

1/5

Toekomstbestendig Werkontwikkelbedrijf. Wij herkennen de noodzaak van de voorgenomen investeringen in de modernisering van het Werkontwikkelbedrijf, waaronder de aanpassing van bedrijfsrestaurants, entrees, vergaderruimtes en overige verbeteringen aan de interne huisvesting. Een veilige, toegankelijke en passende werkomgeving is van groot belang voor de doelgroep die binnen het Werkontwikkelbedrijf werkzaam is en draagt bij aan een toekomstbestendige werkomgeving. Wel vinden wij het belangrijk dat deze investeringen zorgvuldig worden uitgevoerd binnen de financiële kaders van de begroting. Gelet op de omvang van de voorgenomen investeringen hechten wij eraan dat u in de reguliere P&C-documenten concreet rapporteert over de voortgang van de investeringen, de besteding van de middelen en de behaalde resultaten. Tevens gaan wij ervan uit dat niet gebruikte middelen terugvloeien naar de gemeente. De verantwoording van de uitvoering Wet Inburgering verbeteren. Stroomopwaarts verzorgt sinds 2022 de uitvoering van de Wet inburgering voor de gemeente Vlaardingen. Voor deze wettelijke taak ontvangen gemeenten rijksmiddelen, die gekoppeld zijn aan inburgeringstrajecten met een looptijd van drie jaar. Op dit moment is de verantwoording nog niet op alle onderdelen volledig inzichtelijk.

Het gaat daarbij onder meer om het aantal inburgeraars dat wordt begeleid, de inhoud en omvang van de trajecten, het aantal afgeronde trajecten en de financiële ontwikkeling in relatie tot de door het Rijk vastgestelde normbedragen. Wij vragen daarom om een nadere, samenhangende rapportage over de voortgang en behaalde resultaten voor de gemeente Vlaardingen voorafgaand aan de oplevering van de eerstvolgende Monitor Inburgering (jaarlijks voor het zomerreces) aan te leveren, zodat deze hierin integraal kan worden meegenomen. Ter vergelijking ontvangen wij daarnaast graag soortgelijke informatie op MVSniveau en, indien mogelijk, in een landelijk perspectief. Tevens is het verzoek inzicht te geven in de wijze waarop Stroomopwaarts stuurt op het voorkomen van termijnoverschrijdingen binnen inburgeringstrajecten en welke (financiële) gevolgen dergelijke overschrijdingen hebben voor zowel de uitvoering als de gemeentelijke middelen

Ontwerpbegroting 2027 Wat betreft de zienswijze op de ontwerpbegroting 2027 brengen wij de volgende punten bij u onder de aandacht: ➢ Ontwikkeling bijstandsgerechtigden; ➢ Instroom Oekraïners in de bijstand; ➢ Intensivering vroegsignalering; ➢ Alleenverdienersproblematiek (fase 2); ➢ Versterking samenwerking met werkgevers; ➢ Beheersmaatregelen en weerstandsvermogen Ontwikkeling bijstandsgerechtigden Allereerst willen wij onze waardering uitspreken voor uw inzet op de poortaanpak, die mede in samenwerking met Randstad wordt vormgegeven. Door aan de voorkant scherp te beoordelen of werk mogelijk is en waar mogelijk direct in te zetten op werk, wordt de instroom in de bijstand zoveel mogelijk beperkt. Inwoners ontvangen daarmee direct inkomen via werk en doen geen beroep op een bijstandsuitkering. Dit draagt bij aan het beheersbaar houden van het uitkeringsbestand en vergroot de kans op duurzame uitstroom. Tegelijkertijd zien wij dat het totaal aantal uitkeringsgerechtigden toeneemt ten opzichte van 2025, in lijn met de landelijke trend. Juist omdat de instroom steeds beter wordt beheerst, ligt de opgave nadrukkelijk bij de bestaande doelgroep. Wij onderkennen dat deze doelgroep complexer wordt, wat vraagt om een scherpere en meer gerichte inzet op uitstroom.

Daarbij zien wij kansen in een duidelijkere klantindeling en prioritering binnen de doelgroep, bijvoorbeeld door te werken met focusgroepen (zoals op basis van leeftijd, afstand tot de arbeidsmarkt of uitkeringsduur). Dit maakt het mogelijk om gerichter te sturen op effectiviteit en om intensievere begeleiding in te zetten op subgroepen waar de grootste ontwikkel- en uitstroomkansen liggen. zaaknummer

1080012

In behandeling bij

pagina

2/5

Wij verzoeken u om inzichtelijk te maken hoe wordt gestuurd op uitstroom, inclusief de wijze waarop prioritering binnen de doelgroep plaatsvindt. Daarbij vragen wij u om de resultaten per traject en per doelgroep beter inzichtelijk te maken, zodat duidelijk wordt wat de inzet daadwerkelijk oplevert. Daarnaast merken wij op dat het verzoek om te werken met een duidelijke klantindeling ook in de vorige zienswijze is opgenomen, maar nog onvoldoende concreet is uitgewerkt. Wij verzoeken u om in de P&C-documenten vanaf de begroting 2027 expliciet inzicht te geven in de verdeling van het Vlaardingse cliëntenbestand over de volgende routes: • Maatschappelijke activering: Langdurende zorg (Wegnemen belemmeringen duurt langer dan 12 maanden. Deelname aan het arbeidsproces wordt op korte termijn niet verwacht. Ook cliënten die duurzaam arbeidsongeschikt zijn vallen onder deze groep. • Maatschappelijke activering: Kortdurende zorg. Belemmeringen zijn binnen 12 maanden weg te nemen of te stabiliseren. De verwachting is dat deze cliënten op termijn kunnen doorstromen naar participatie. • Sociale activering: participatie. Cliënt is in staat te participeren en kan mogelijk op termijn de stap maken naar (parttime) werk. • Werktraject Cliënt volgt (meestal binnen het werkleerbedrijf) een op werk gericht traject.

Op deze wijze krijgen wij als gemeenteraad inzicht in het cliëntenbestand van Vlaardingen en kunnen wij goede verwachtingen formuleren ten aanzien van de uitstroom van cliënten naar de reguliere arbeidsmarkt. Dit stelt ons in staat om gefundeerde besluiten te nemen over beleid en budgettering en de voortgang te monitoren. In dit kader zien wij ook de inzet op ontwikkeling via de verschillende leerlijnen als een positieve ontwikkeling. De leerlijnen vormen een waardevolle combinatie van scholing, praktijkervaring en begeleiding. Met deze werkwijze richt u zich op de talenten van inwoners en de behoefte van de arbeidsmarkt, waardoor de kansen op duurzaam werk worden vergroot. Tegelijkertijd constateren wij dat in de ontwerpbegroting vooral de inzet wordt beschreven, terwijl het inzicht in de effecten hiervan nog beperkt is. Wij verzoeken u daarom om de effectiviteit van de leerlijnen te monitoren en ook hierover in de komende P&C documenten te rapporteren. Instroom Oekraïners in de bijstand Ten aanzien van de ontwikkeling rondom Oekraïense ontheemden en de mogelijke doorwerking richting de Participatiewet vanaf 2027 merken wij het volgende op. De opvang van Oekraïense ontheemden is een rijksverantwoordelijkheid, waarbij de kosten voor gemeenten volledig worden gecompenseerd door het Rijk.

Eventuele financiële effecten voor gemeenten dienen dan ook in dat licht te worden bezien en kunnen niet zonder nadere afspraken worden betrokken in gemeentelijke begrotingen. Daarnaast constateren wij dat er op dit moment nog sprake is van beleidsmatige onzekerheid. Op Europees niveau wordt bezien of de Regeling Tijdelijke Bescherming (RTB) met één jaar wordt verlengd tot 4 maart 2028. Dit scenario is nadrukkelijk nog niet van tafel. Tegelijkertijd werkt het Rijk aan nieuwe wet- en regelgeving voor de periode na afloop van de RTB. De inzet van het Rijk richt zich daarbij op twee sporen: ➢ het bevorderen van terugkeer naar Oekraïne, waarvoor momenteel een pakket aan maatregelen wordt ontwikkeld; ➢ het ondersteunen van Oekraïense ontheemden die niet kunnen terugkeren, via een vorm van normalisatie, zodat zij volwaardig kunnen deelnemen aan de Nederlandse samenleving. Het Rijk is hierover in gesprek met gemeenten en de VNG om te bepalen wat hiervoor nodig is in de uitvoering en financiering. Gelet op de hierboven geschetste ontwikkelingen en onzekerheden zijn de mogelijke effecten voor de gemeentelijke bijstand en uitvoeringspraktijk op dit moment nog onvoldoende concreet om definitief te duiden. Tegelijkertijd houden wij in onze voorbereiding rekening met verschillende scenario’s voor Vlaardingen.

Zodra er vanuit het Rijk meer duidelijkheid is over de kaders, financiering en uitvoering, vragen wij u om ons hierover nader te informeren.

zaaknummer

1080012

In behandeling bij

pagina

3/5

Intensivering vroegsignalering Wij constateren dat de hulpacceptatie binnen de vroegsignalering met 14% ruim onder het landelijk gemiddelde ligt. Hoewel u inzet op verbetering, vraagt dit om extra inzet om de beoogde doelen daadwerkelijk te realiseren. Tegelijkertijd zien wij dat hiervoor aanvullende middelen beschikbaar worden gesteld, onder andere vanuit de meicirculaire 2025 (€ 245.890,-) en voor de periode 2026– 2029 vanuit het Rijk. Wij onderschrijven het belang van vroegsignalering om te voorkomen dat schuldenproblematiek verergert. De voorgenomen intensivering van de inzet, het verbeteren van de opvolging van signalen en het sneller in contact brengen van inwoners met een professional zijn hierin belangrijke stappen. Wij vragen u om deze inzet concreet te vertalen naar betere resultaten. Dit betekent dat de hulpacceptatie moet toenemen en meer inwoners met beginnende schulden in beeld komen en worden ondersteund. Daarbij vragen wij ook specifiek aandacht voor de werkende armen, een groep die vaak minder zichtbaar is maar wel degelijk risico loopt op financiële problematiek. Wij verzoeken u om voor de begroting 2027 een concrete doelstelling te formuleren voor het verhogen van de hulpacceptatie, inclusief een realistisch maar ambitieus groeipad richting ten minste het landelijk gemiddelde.

Ook verzoeken wij u om in de P&C-documenten periodiek te rapporteren over de ontwikkeling van de hulpacceptatie en het bereik, zodat inzichtelijk wordt in hoeverre de ingezette middelen daadwerkelijk leiden tot verbetering. Alleenverdienersproblematiek (fase 2) Wij zien dat in fase 1 een groot deel van het beschikbare budget niet tot uitbetaling is gekomen. De grootste oorzaak hiervan is dat inwoners uiteindelijk zelf een aanvraag voor bijzondere bijstand moesten indienen. In de praktijk blijkt dat veel inwoners deze stap niet zetten, waardoor een deel van de doelgroep geen gebruik maakt van de regeling. Dat vinden wij zorgelijk, omdat het hier juist gaat om een kwetsbare groep waarvoor deze middelen bedoeld zijn. Tegelijkertijd vinden wij het bij deze regeling van belang dat inwoners actief worden benaderd en waar nodig worden ondersteund bij het aanvragen, zodat drempels worden weggenomen en het bereik wordt vergroot. Wij vragen u daarom in fase 2 in te zetten op een aanpak die het bereik vergroot, bijvoorbeeld door inwoners actiever te benaderen en het proces eenvoudiger te maken. Daarnaast vragen wij u om te borgen dat middelen die uiteindelijk niet tot uitbetaling komen, terugvloeien naar de gemeenten. Versterking samenwerking met werkgevers Wij hechten groot belang aan een sterke en duurzame samenwerking met werkgevers in de regio.

Deze samenwerking is een essentiële voorwaarde voor het realiseren van uitstroom naar werk en het verkleinen van de afstand tot de arbeidsmarkt. Dit sluit aan bij de door ons aangenomen motie waarin is verzocht om te komen tot een banenakkoord. Wij zien het banenakkoord als een belangrijk instrument om de samenwerking met werkgevers verder te intensiveren en te concretiseren. Een sterke en zichtbare samenwerking met werkgevers draagt bij aan een betere aansluiting tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt, vergroot de kansen op plaatsing en duurzame uitstroom en maakt het mogelijk om inwoners gerichter te begeleiden richting werk en ontwikkeling. Wij vragen u om deze uitwerking concreet te maken en te voorzien van duidelijke en meetbare doelstellingen, onder andere ten aanzien van het aantal plaatsingen, het aandeel duurzame uitstroom en de betrokkenheid van werkgevers in Vlaardingen en hierover te rapporteren in de komende P&Cdocumenten. Beheersmaatregelen en weerstandsvermogen Wij constateren dat naar aanleiding van de zienswijzen op de begroting 2025 is ingezet op het beperken van de kosten in het kader van het ravijnjaar, onder andere door een besparing van 5% op de uitvoeringskosten (€ 2,7 miljoen).

Wij zien dat het implementatieplan met 36 maatregelen volgens planning verloopt en dat een deel van het positieve resultaat in 2025 hieraan kan worden toegeschreven (impact in 2025: € 1,35 miljoen).

zaaknummer

1080012

In behandeling bij

pagina

4/5

Tegelijkertijd constateren wij dat deze besparing deels wordt gerealiseerd door formatieplekken die in de loop van 2025 beschikbaar zijn gekomen, niet opnieuw in te vullen. Wij vinden het van belang dat deze maatregelen niet ten koste gaan van de kwaliteit van de dienstverlening en de uitvoeringskracht van de organisatie. Wij verwachten dat u hier blijvend aandacht aan geeft en hierover blijft rapporteren via de P&C-cyclus. Verder zien wij dat u bij het bepalen van het weerstandsvermogen uitgaat van de gekwantificeerde risico’s en daarbij aansluit bij de richtlijnen van de NVVR. Daarbij geldt dat een ratio tussen de 1,0 en 1,4 als voldoende wordt beschouwd. Op basis van de jaarstukken 2025 betekent dit dat de Algemene Reserve idealiter tussen de € 2,8 miljoen en € 3,9 miljoen ligt. Wij zien dat de Algemene Reserve in de jaarrekening 2025, vóór resultaatbestemming, circa € 2,1 miljoen bedraagt en daarmee onder deze ondergrens ligt. Dat is een punt van aandacht, omdat dit betekent dat tegenvallers mogelijk niet volledig binnen de organisatie kunnen worden opgevangen en dit kan doorwerken naar de deelnemende gemeenten. Tegelijkertijd realiseren wij ons dat in het kader van het ravijnjaar is ingezet op het beperken van de kosten, mede op verzoek van de gemeenten. Dit vraagt om een zorgvuldige balans tussen kostenbeheersing en het op peil houden van het weerstandsvermogen.

Wij vinden het belangrijk dat deze balans wordt bewaakt en dat het weerstandsvermogen op peil wordt gebracht. Daarbij vinden wij het van belang dat helder is in hoeverre financiële tegenvallers binnen de organisatie kunnen worden opgevangen, zodat risico’s voor de deelnemende gemeenten worden beperkt. Wij vragen u om inzichtelijk te maken hoe hier de komende periode invulling aan wordt gegeven en hoe de ontwikkeling van de reservepositie en de risico’s wordt gemonitord. Op 6 april 2023 heeft de raad de Nota Implementatie Wijziging Wet gemeenschappelijke regelingen vastgesteld waarin het toepassen van risicoprofielen als sturingsinstrument centraal stond. Het risicoprofiel 2026 van Stroomopwaarts is op 3 februari jl. door het college vastgesteld en daarna met Stroomopwaarts gedeeld. Op basis van dit risicoprofiel is het sturingspakket Versterkt op uw organisatie van toepassing. Vanaf dit jaar zal de gemeente Vlaardingen de gemeenschappelijke regelingen waarin wij deelnemen tijdig informeren over onze wensen en verwachtingen voor de prestaties in het daaropvolgende begrotingsjaar. Eind september 2026 sturen wij daartoe een Kaderbrief, waarin wij aangeven welke prestatie indicatoren voor ons richtinggevend zijn bij de beoordeling van de ontwerpbegroting 2028 tijdens de zienswijzeprocedure in het voorjaar van 2027.

In eerdere zienswijzen hebben wij al benadrukt dat de financiële positie van de gemeente Vlaardingen onder druk staat. De komende periode vraagt om het maken van gerichte keuzes en het onderzoeken van mogelijkheden voor ombuigingen. De komende jaren zullen scherpe keuzes onvermijdelijk zijn. In dat licht verzoeken wij u om vooruit te kijken en ons concrete voorstellen te doen voor mogelijke besparingen, met name voor de periode vanaf 2028. De tussenliggende periode benutten wij om gezamenlijk te verkennen op welke wijze gemeenten en gemeenschappelijke regelingen deze opgave zo zorgvuldig en effectief mogelijk kunnen invullen. Tot slot gaan wij er van uit dat het Algemeen Bestuur van Stroomopwaarts de 1e begrotingswijziging 2026 en begroting 2027 met inachtneming van deze zienswijze vaststelt. Wij worden graag geïnformeerd hoe u tegemoet komt aan onze zienswijze. Hoogachtend, namens de gemeenteraad van Vlaardingen, De griffier,

De voorzitter,

R. Pfoster MSc

E.F.A Zevenbergen

zaaknummer

1080012

In behandeling bij

pagina

5/5