2025-12-05 Afdoening toezeggingen 615 Erfgoedverordening

Toezeggingen

5 december 2025 Leden van de gemeenteraad Aan uw raad is op 27 november toegezegd dat de raad wordt geïnformeerd over - Definities Erfgoedverordening (615) en - Mogelijkheden en gevolgen uitstellen actualisering erfgoedverordening (616) Naar aanleiding daarvan: Met dit bericht informeer ik u over definities van de erfgoedverordening en over de mogelijkheden en gevolgen van het uitstellen van de actualisering van de erfgoedverordening. Met het vaststellen van de erfgoedverordening Vlaardingen heeft de gemeente Vlaardingen een actuele verordening met de juiste wettelijke grondslag om gemeentelijk monumenten aan te wijzen. We starten in 2026 met proces om 20 panden aan te wijzen. Dit zijn 6 panden waar al een voorbescherming op ligt, 7 panden waar een aanvraag voor is gedaan en 7 panden in de Koningin Wilhelminahaven. De bedoeling is om elk jaar 20 panden aan te wijzen waaronder andere de 50 beeldbepalende panden die een score hebben van 20 of hoger. In deze memo beantwoorden we drie vragen zoals toegezegd in de raadscommissie van 27 november bij de behandeling van de erfgoedverordening 1. Kloppen de definities van de erfgoedverordening? 2. Wat is het verschil tussen een gemeentelijk monument en een beeldbepalend pand? Waar is de bescherming geregeld in de erfgoedverordening? 3. Wat zijn de consequenties van het niet vaststellen van de erfgoedverordening. 1.

Kloppen de definities van de erfgoedverordening? Ja de definities kloppen. Deze zijn niet door de gemeente zelf bedacht. De erfgoedverordening Vlaardingen komt voort uit landelijke wetgeving namelijk de Erfgoedwet en Omgevingswet en volgt het model van de VNG. De actualisering van de gemeentelijk verordening betreft het aanpassen nieuwe terminologie en verwijzingen naar de Erfgoedwet en Omgevingswet. Met de inwerkingtreding van de Erfgoedwet is het begrip cultureel erfgoed geïntroduceerd en zijn in die wet ook begrippen zoals archeologisch monument en monument opnieuw gedefinieerd. De Omgevingswet bakent het begrip cultureel erfgoed nader af, specifiek voor de fysieke leefomgeving. Met de Invoeringswet Omgevingswet luidt de begripsbepaling van cultureel erfgoed in de fysieke leefomgeving: “monumenten, archeologische monumenten, stads- en dorpsgezichten, cultuurlandschappen en, voor zover dat voorwerp is of kan zijn van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties in het omgevingsplan, ander cultureel erfgoed als bedoeld in artikel 1.1 van de Erfgoedwet”. Dat andere cultureel erfgoed is roerend cultureel erfgoed (in de Erfgoedwet gedefinieerd als ‘cultuurgoederen’), zoals historische schepen in een historische haven, of immaterieel cultureel erfgoed dat aan een specifieke plek gebonden is, zoals het molenaarsambacht. De systematiek is lastig in één oogopslag te lezen.

Als gemeente zijn wij gebonden aan de terminologie en definities van het Rijk. In de toelichting van de erfgoedverordening staan de definities

Een titel toevoegen ook toegelicht. Wij hebben hieronder een toelichting en schema gemaakt van de definities van de erfgoedverordening als leeswijzer. CULTUREEL ERFGOED Uit het verleden geërfde materiële en immateriële bronnen, in de loop van de tijd tot stand gebracht door de mens of ontstaan uit de wisselwerking tussen mens en omgeving, die mensen, onafhankelijk van het bezit ervan, identificeren als een weerspiegeling en uitdrukking van zich voortdurend ontwikkelende waarden, overtuigingen, kennis en tradities, en die aan hen en toekomstige generaties een referentiekader bieden. De erfgoedverordening richt zich op de bescherming van materiele zaken. MATERIEEL ROEREND - cultuurgoed: roerende zaak die deel uitmaakt van cultureel erfgoed; - verzameling: cultuurgoederen die uit cultuurhistorisch of wetenschappelijk oogpunt bij elkaar horen. - gemeentelijk beschermd cultuurgoed: roerende zaken die door de gemeente van bijzondere cultuurhistorische of wetenschappelijke betekenis of uitzonderlijke schoonheid is en dat als onvervangbaar en onmisbaar wordt beschouwd. - gemeentelijk cultuurbezit: cultuurgoed in het bezit van de gemeente de bescherming geldt alleen voor cultuurgoed in eigendom is van de gemeente of dat aan de zorg van de gemeente is toevertrouwd aan te wijzen als gemeentelijk beschermd cultuurgoed.

MATERIEEL ONROEREND - monument: onroerende zaak die deel uitmaakt van cultureel erfgoed; - archeologisch monument: terrein dat deel uitmaakt van cultureel erfgoed vanwege de daar aanwezige overblijfselen, voorwerpen of andere sporen van menselijke aanwezigheid in het verleden, met inbegrip van die overblijfselen, voorwerpen en sporen; - stads- en dorpsgezicht: groepen van onroerende zaken, van algemeen belang vanwege hun schoonheid, onderlinge ruimtelijke of structurele samenhang, wetenschappelijke of cultuurhistorische waarde en in welke groepen zich een of meer monumenten bevinden. Het begrip cultuurlandschappen gebruiken we niet in Vlaardingen. Een beschermd rijksmonument of een rijksbeschermd stadsgezicht is van nationaal belang, vanwege de schoonheid, betekenis voor de wetenschap of de cultuurhistorische waarde. Het Rijk beschermt rijksmonumenten met algemene regels die het beschadigen, vernielen en verwaarlozen van rijksmonumenten verbieden. Verder zijn activiteiten met betrekking tot een rijksmonument alleen mogelijk met een omgevingsvergunning. De rijksregels voor rijksmonumenten staan in het Besluit activiteiten leefomgeving. Hierover hoeven in het omgevingsplan of gemeentelijk erfgoedverordening geen regels voor worden opgenomen. Een beschermd gemeentelijk monument heeft cultuurhistorische, architectuurhistorische of stedenbouwkundige waarde op plaatselijk niveau.

De bescherming van gemeentelijke monumenten is geregeld in de gemeentelijke erfverordening. Vanuit de gemeente Vlaardingen zijn de volgende definities toegevoegd: beeldbepalend object: object waarvan straatbeeld wezenlijke (bouw)historische kenmerken vertoont, danwel een wezenlijk onderdeel vormt van de historisch gegroeide structuur van zijn nabije omgeving. In de praktijk zijn het vooral panden en daarom gebruiken we meestal de term beeldbepalend pand.

Een titel toevoegen gemeentelijk archeoloog: archeoloog in dienst van de gemeente. Deze definitie is toegevoegd omdat in de omgevingsplan staat opgenomen dat bij vergunningen advies van de gemeentelijke archeoloog is vereist.

2. Wat is het verschil tussen een gemeentelijk monument en een beeldbepalend pand? Waar is de bescherming geregeld in de erfgoedverordening? Het verschil tussen een gemeentelijk monument en een beeldbepalend pand is dat monumenten in zijn geheel worden beschermd, terwijl het bij beeldbepalende panden alleen gaat om specifieke karakteristieke zaken. Voor gemeentelijke monumenten wordt een redengevende omschrijving opgesteld met beschrijving van de monumentale waarde. Van beeldbepalende panden is een inventarisatie met de beschrijving van de waardevolle karakteristieke elementen. Gemeentelijk monument De bescherming van het gemeentelijk monument wordt bepaald in artikel 14. Het is verboden zonder omgevingsvergunning van burgemeester en wethouders een gemeentelijk monument: a. te slopen, te verstoren, te verplaatsen of in enig opzicht te wijzigen, of b. te herstellen, te gebruiken of te laten gebruiken op een wijze waardoor het wordt ontsierd of in gevaar gebracht. b en wethouders kunnen in het belang van de monumentenzorg nadere regels stellen met betrekking tot de uitvoering van werkzaamheden aan een gemeentelijk monument. Deze regels kunnen mede inhouden een vrijstelling van het verbod, bedoeld in het eerste lid of een plicht tot het melden van handelingen bedoeld in het tweede en derde lid.

Beeldbepalend object De bescherming van een beeld bepalend object wordt bepaald in artikel 17.3 Bij de herziening of vaststelling van het betreffende deel van het omgevingsplan worden de beeldbepalende objecten met regels daarin opgenomen. Dit is ook gebeurt met de beeldbepalende panden, die in 2011 zijn aangewezen door het college als beeldbepalend pand. Deze panden maakten onderdeel uit van een door de Historische Vereniging Vlaardingen aangedragen lijst van 850 panden die de HVV van belang vond voor de stad. Al deze panden zijn gescoord door deskundigen op verschillende aspecten. Panden die een score van 10 of meer kregen zijn aangewezen als beeldbepalend pand. 3. Wat zijn de consequenties van het niet vaststellen van de erfgoedverordening. De huidige erfgoedverordening dateert uit 2010. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet is de grondslag voor deze verordening gewijzigd en daarmee is de verordening meer actueel. De bescherming van de gemeentelijke monumenten en beeldbepalende panden als ook de voorbescherming blijven van kracht. Het is echter niet mogelijk om nieuwe monumenten en beeldbepalende panden aan te wijzen. Hiervoor is de geactualiseerde erfgoedverordening op basis van de Erfgoedwet en Omgevingswet nodig.

Ik beschouw deze toezegging hiermee als afgedaan. Met vriendelijke groet, Lianne van Kalken Wethouder gemeente Vlaardingen