2024-09-05 Beantwoording technische vragen van mevrouw Rots over Gezonde Voedselomgeving

Technische vragen Gezonde voedselomgeving Onderwerp: Gezonde voedselomgeving Indiener: Marianne Rots, D66 Datum vragen: 6 augustus 2024 Portefeuillehouder: A.J. Proos Datum beantwoording: 5 september 2024 De Nationale Omgevingsvisie1 zegt op blz 50: Om de risico’s op overgewicht te verminderen is het van belang dat het aanbod van voedsel op verschillende plekken (bijvoorbeeld in de buurt van scholen) gezonder wordt. Zo kan de leefomgeving bijdragen aan vermindering van overgewicht, verlaging van de bloeddruk en meer mentale gezondheid. De ministerraad heeft op 9 december 2022 besluiten genomen om de voedselomgeving gezonder te maken2: Daarnaast wil het kabinet inzetten op wettelijke maatregelen in de voedselomgeving. Het kabinet wil een bevoegdheid voor gemeenten creëren waardoor ongezonde voedselaanbieders op bepaalde plekken kunnen worden geweerd. Daarnaast is het kabinet voornemens een wettelijke beperking te stellen aan marketing gericht op kinderen. In CityDeal – Voedsel op de stedelijke agenda is het al beschikbare gemeentelijk instrumentarium voor een gezonde voedselomgeving in kaart gebracht 3. Inmiddels is CityDeal Gezonde en duurzame voedselomgeving in uitvoering 4. De gemeente heeft een verantwoordelijkheid voor een veilige en gezonde voedselomgeving. Er is echter vooralsnog maar een beperkt instrumentarium beschikbaar om dit te realiseren.

D66 heeft hierover de volgende vragen: VRAAG 1 – Bestemmingsplan/omgevingsplan: regulering van de voedselomgeving via het bestemmingsplan/omgevingsplan (branchering) is alleen mogelijk op grond van ruimtelijke argumenten, b.v. verwachte overlast van verkeer, afval of geur. Bij een vaststelling van een (nieuw) bestemmingsplan of aanpassing van het omgevingsplan kan met het verdelen van functies wel een minimale afstand tussen bijvoorbeeld een school en voedselaanbieders worden gecreëerd. Daarnaast worden de toegestane functies met het bestemmingsplan/omgevingsplan vastgelegd; hiermee kan b.v. het maximum aantal aanbieders per horeca-categorie worden bepaald. Heeft de gemeente de afgelopen 10 jaar gebruik gemaakt van de mogelijkheden om via een bestemmingsplan of het omgevingsplan de voedselomgeving gezonder te maken? Zo ja, op welke manier en wat waren de ervaringen?

https://www.denationaleomgevingsvisie.nl/publicaties/novistukken+publicaties/HandlerDownloadFiles.ashx?idnv=1760380 2 https://open.overheid.nl/documenten/ronl-d40de1e0afb701565e84a42e3a4cf59511059bdf/pdf 3https://openresearch.amsterdam/image/2021/8/31/city_deal_onderzoek_gemeentelijk_instrumentariu m.pdf 4 https://agendastad.nl/content/uploads/2023/10/Dealtekst-City-Deal-Gezonde-en-DuurzameVoedselomgeving-nieuw10102023.pdf 1

Een titel toevoegen ANTWOORD Nee, in de bestemmingsplannen waren hier tot op heden geen mogelijkheden toe, omdat het niet als ruimtelijk relevant werd gezien. De Omgevingswet geeft ons echter meer mogelijkheden tot actie, omdat gezondheid hierin een belangrijke pijler is. Het aspect gezondheid wordt ook meermaals benoemd in de ontwerp omgevingsvisie. VRAAG 2 – APV/verordeningen: er zijn verschillende manieren waarop voedsel-gerelateerde activiteiten kunnen worden gereguleerd via de APV of een verordening. Hierin kunnen bepalingen worden opgenomen die een bijdrage leveren aan een gezonde voedselomgeving: • Eisen kindermarketing: Er is voorgesteld de leeftijdsgrens m.b.t. kindermarketing te verhogen en de richtlijnen uit de Schijf van Vijf te gebruiken in plaats van de voedingskundige criteria die zijn opgesteld door de industrie. Deze punten kunnen worden opgenomen in verordeningen. Zo kunnen b.v. in een subsidieverordening en de uitvoering ervan (b.v. subsidieverstrekking aan een evenement) eisen over kindermarketing worden opgenomen. • In de APV of een standplaatsen verordening kunnen aanvullende eisen worden neergelegd, b.v. afstandscriteria rondom scholen. Daarnaast kan via een algemene maatregel worden vastgelegd dat venten onder schooltijd (of pauzetijd) in de buurt van scholen is verboden. • Gunningscriteria: in het geval van schaarse vergunningen (b.v.

voor standplaatsen) kunnen gunningscriteria worden opgesteld, zoals over de uitstraling (kindermarketing) en het type aanbod (koffietruck of fastfood). Heeft de gemeente de afgelopen 10 jaar gebruik gemaakt van de mogelijkheden om via de APV, een verordening of een vergunning de voedselomgeving gezonder te maken? Zo ja, op welke manier en wat waren de ervaringen? ANTWOORD Nee, dit is niet opgenomen in de APV, noch wordt dit meegenomen in te verstrekken verordeningen of vergunningen. VRAAG 3 - Subsidies: Manieren waarop met subsidie invloed uitgeoefend kan worden op het voedselaanbod: 1. Subsidievoorwaarden: Er zijn verschillende subsidies waarin voorwaarden voor gezonde voeding kunnen worden opgenomen, b.v. subsidies voor sport (m.b.t. voedselaanbod in de sportkantine), cultuur (horeca-aanbod), bewonersinitiatieven, (sport)evenementen en festivals. 2. Aanbod van gezond voedsel kan gestimuleerd worden door een extra subsidiebedrag bovenop de al bestaande subsidie of door ontmoediging van ongezonde voeding door een korting of het niet verstrekken van de subsidie. 3. Subsidies voor specifieke projecten gericht op gezonde voeding in de omgeving. Met subsidie kan de gemeente zo financiële prikkels geven om te sturen op een gezonder voedselaanbod. Dit kan indirect bijdragen aan het terugdringen van ongezond aanbod. Dit is wel duur.

Subsidie kan ook gebruikt worden om voorwaarden te stellen aan het voedselaanbod (b.v. aan maatschappelijke instellingen, sportaccommodaties en evenementen). Dan brengt het geen extra kosten met zich mee. Heeft de gemeente de afgelopen 10 jaar gebruik gemaakt van de mogelijkheden om via subsidies de voedselomgeving gezonder te maken? Zo ja, op welke manier en wat waren de ervaringen? ANTWOORD In de algemene subsidieverordening zijn geen bepalingen opgenomen om een gezonde voedselomgeving te bevorderen. Ook in het evenementenbeleid wordt het bevorderen van een gezonde leefomgeving niet benoemd.

Een titel toevoegen Tien jaar terugkijken is niet realistisch. Wat wel kan worden geconcludeerd is dat er de afgelopen jaren binnen onze gemeente meer aandacht voor het realiseren van een gezonde voedselomgeving is gekomen. Dit gebeurt onder andere via het JOGG Uitvoeringsplan en het Sport- en preventieakkoord. Jongeren op Gezond Gewicht Met het JOGG Uitvoeringsplan, welke u ter informatie op 10 juli jl.. heeft ontvangen, richt de gemeente zich op het stimuleren van het maken van gezonde keuzes door kinderen en hun ouders en het bevorderen van een gezonde leefomgeving om gezonde keuzes te vergemakkelijken. Onderstaande is reeds gerealiseerd: • • • •

De JOGG Waterbar: bij evenementen voor kinderen wordt gratis water aangeboden. Watertappunten: op voor kinderen relevante locaties zijn dit jaar 2 watertappunten geplaatst. Gezonde schoolvoeding: om gezonde ontbijtjes op school te realiseren wordt iedere maand een bedrag beschikbaar gesteld aan een lokale supermarkt. Skills2Grow: om kinderen gezonde eet- en beweeggewoonten te laten ontwikkelen worden hiervoor op het PO lessen aangeboden.

Dit jaar wordt tevens gewerkt aan het realiseren van gezonde sportkantines en er wordt een pilot gestart voor gezonde schoollunches. Het JOGG-uitvoeringsplan is pas sinds het tweede kwartaal van dit jaar in uitvoering. Het is dus nog te vroeg om conclusies aan de effectiviteit van het beleid te verbinden. Sport- en preventieakkoord In het Sport- en preventieakkoord is een bedrag opgenomen voor de uitvoering van initiatieven en projecten die bijdragen aan kennis over een gezonde leefstijl en het creëren van een omgeving die uitnodigt tot gezond gedrag. Concreet is onder het akkoord bij SC Twist een gezonde sportkantine gerealiseerd. Op dit moment wordt de buitenruimte rond de nieuwe Westhal opgeknapt. Dit is tevens de plek waar SC Twist haar club accomodactie heeft. Onderdeel van de inrichting van de buitenruimte betreft onder andere de aanlag van een watertappunt in samenwerking met Jongeren op Gezond Gewicht. VRAAG 4 - Inkoopbeleid: in het gemeentelijk inkoopbeleid kunnen eisen worden gesteld aan het voedselaanbod voor eigen medewerkers en voor b.v. uitvoeringsorganisaties.

Heeft de gemeente de afgelopen 10 jaar gebruik gemaakt van de mogelijkheden om via het inkoopbeleid de voedselomgeving gezonder te maken? Zo ja, op welke manier en wat waren de ervaringen? ANTWOORD In het gemeentelijke inkoopbeleid staan geen eisen opgenomen over het voedselaanbod voor eigen medewerkers en uitvoeringsorganisaties. Wel kunnen er eisen en wensen omtrent voedselaanbod meegenomen worden bij inkopen en aanbestedingen die specifiek gericht zijn op voedsel en/of drank. Zo zijn er in de laatste aanbesteding voor cateringdiensten wensen opgenomen die gericht zijn op het aanbod van gezonde producten voor de eigen organisatie. De ervaring is dat deze wensen goed worden ingevuld en de gemeente de afgelopen jaren een gezonder aanbod aan producten heeft weten aan te bieden. Bij de nieuwe geplande aanbesteding voor cateringdiensten zal gezonde voeding ook weer een belangrijk onderwerp zijn. Als voorbeeld is bij de onlangs afgeronde aanbesteding voor warme-drankenvoorzieningen aandacht geschonken aan een gezond(er) aanbod van warme dranken. Zo is er bijvoorbeeld voor gekozen om separaat zoetstoffen en suiker aan te bieden in plaats van dat men suiker via de warme drankenvoorziening aan de consumptie kan toevoegen, is de thee biologisch en is de aangeboden instant soep minder zout dan de vorige aangeboden soep.

Een titel toevoegen VRAAG 5 - Bent u bekend met de CityDeal Gezonde en duurzame voedselomgeving? Heeft Vlaardingen overwogen aan deze CityDeal mee te doen? ANTWOORD De gemeente was eerder niet bekend met de Citydeal Gezonde en duurzame voedselomgeving en er is niet eerder overwogen om deel te nemen. We zullen moeten overwegen of het gezien de personele capaciteit in relatie tot de opgaven die er liggen in het gezondheidsbeleid (Integraal Zorgakkoord en Gezond en Actief Leven Akkoord) én de interne ontwikkelingen (Transformatie sociaal domein) realistisch is om ons hier als gemeente nu bij aan te sluiten. Daarnaast moeten we overwegen of dit het juiste moment is om in te stappen, of dat het wellicht verstandiger is om de eerste resultaten af te wachten.