04a Memo uitvoering motie gemeenteraad betrekken bij ROGplus

Memo Van: Griffie Aan: Presidium Datum: 4 oktober 2021 Onderwerp: uitvoering motie gemeenteraad betrekken bij ROGplus

Aanleiding Op 17 juni jl. nam de gemeenteraad de motie gemeenteraad betrekken bij ROGplus aan. In de motie wordt de griffier verzocht: ‘‘Als vervolg op de workshop van 7 juli a.s. een voorstel te doen waarmee kan worden geborgd dat er vanuit de gemeenteraad grip kan worden gehouden op de gemeenschappelijke regeling zowel in de voorbereiding op de gemeenschappelijke regeling als de P&C-cyclus na oprichting. Waarbij rekening wordt gehouden met de mogelijkheid om afstemming tussen de gemeenteraden te bevorderen.’’ In het verzoek zijn twee momenten te onderscheiden waarin de gemeenteraad betrokken wil worden, namelijk: 1. In de voorbereiding op de gemeenschappelijke regeling; 2. Tijdens de planning en controlcyclus na de oprichting van de gemeenschappelijke regeling. In deze memo wordt een voorstel gedaan hoe aan beide deelverzoeken tegemoet kan worden gekomen. Voorstel In de voorbereiding op de gemeenschappelijke regeling Het college van B&W heeft op 20 april jl. uitgesproken om over te willen gaan naar het omvormen van het Gemeenschappelijk Orgaan ROGplus naar een Openbaar Lichaam en om de jeugdtaken, ten aanzien van inkoop, contractmanagement en de informatievoorziening onder te brengen in dit openbaar lichaam. Op 27 mei is dit voornemen aan de raad voor wensen en bedenkingen voorgelegd.

Het college zal in het vervolgtraject voorbereidingen treffen voor de wijziging van de juridische structuur van ROGplus naar een openbaar lichaam. Voor eind 2021 legt het college de volgende uitwerkingen ter besluitvorming aan de raad voor: a. Het wijzigingsbesluit voor de omvorming van het gemeenschappelijk orgaan ROGplus naar een openbaar lichaam; b. De voorbereiding van de overdracht van taken en bevoegdheden van de stichting ROGplus naar het openbaar lichaam. Samen met de gemeenten Maassluis, Schiedam en ROGplus zal Vlaardingen de nadere uitwerking vormgeven op basis van het eerder vastgestelde Koersdocument MVS Jeugdmodel en de in het voorliggende voorstel genoemde kaders en uitgangspunten. Voor eind 2021 legt het college de volgende uitwerkingen ter besluitvorming voor: a. Een businessplan voor het onderdeel jeugd binnen de aangepaste organisatie van ROGplus (inclusief inzicht in incidentele en structurele kosten); b. Een samenwerkingsovereenkomst tussen de MVS-gemeenten. Binnen het MVS Jeugdmodel werken de MVS-gemeenten intensief samen aan de toegang en inkoop van jeugdhulp. De contractering van de jeugdhulp organiseren de MVSgemeenten dan ook gezamenlijk. De uitvoeringsorganisatie zal de uitvoering van inkoop, contract- en informatiemanagement dan ook op MVS-niveau, namens deze gemeenten, moeten kunnen uitvoeren.

Voorafgaand aan de gunning in februari 2021 en ook na gunning werken gemeenten, ROGplus en gegunde partij samen de nadere sturing op contract en organisatie uit. Vanaf 1 januari 2023 kopen de MVS-gemeenten het grootste gedeelte van de jeugdhulp in de regio in bij één partij. Deze partij - naar verwachting een combinatie van meerdere organisaties - is vanaf dat moment verantwoordelijk voor het bieden van passende hulp aan jeugdigen en gezinnen. Tot dat moment zijn er een aantal formele ijkmomenten, namelijk: • De publicatie van de aanbesteding; • De gunning van de aanbesteding; • Het contracteren van de opdrachtnemers. Het college informeerde de gemeenteraad op 2 september jl. over de voorbereiding en de aanstaande publicatie van de aanbesteding. Het college verzoekt de Agendacommissie om tijdens de commissiecyclus van februari volgend jaar de gemeenteraad te kunnen informeren over de gunning van de aanbesteding. Het college verzoekt de Agendacommissie eveneens om tijdens de commissiecyclus van september of oktober volgend jaar de gemeenteraad te kunnen informeren over de afspraken en verdere uitwerking van het uitvoeren van de jeugdhulp per 1 januari 2023.

Tijdens de planning en controlcyclus na de oprichting van de gemeenschappelijke regeling De Wijziging van de Wet gemeenschappelijke regelingen en enige andere wetten in verband met het versterken van de democratische legitimatie van gemeenschappelijke regelingen geeft de gemeenteraad meer mogelijkheden om betrokken te zijn bij gemeenschappelijke regelingen.1 Deze wet zorgt voor meer instrumenten van de gemeenteraad om grip te krijgen op gemeenschappelijke regelingen. De voorgestelde wijzigingen zijn op hoofdlijnen in te delen in drie categorieën: • Versterken van de positie van gemeenteraden bij besluitvorming in gemeenschappelijke regelingen: o verruiming zienswijzen bij besluiten met een aanzienlijk financieel belang, politiek gevoelige besluiten of beleidsmatige keuzes anders dan bij een begrotingsprocedure op het moment dat de gemeenschappelijke regeling dit vastlegt; o introductie gemeenschappelijke adviescommissie waarin raadsleden zitting hebben (op voorstel van de raden en ingesteld door de gemeenschappelijke regeling); o er wordt een verplichte keuze gemaakt over participatie over participatie (inspraak van inwoners, maatschappelijke organisaties en bedrijven); o actieve informatieplicht (vergelijkbaar met de actieve informatieplicht van colleges aan gemeenteraden); o introductie vergoeding voor lidmaatschap gemeenschappelijke adviescommissies en adviseurs; •

Aanvullende controle-instrumenten voor gemeenteraden: o introductie gemeenschappelijk onderzoeksrecht (vergelijkbaar met het recht van enquête, waarbij alle betrokken gemeenteraden moeten instemmen); o verduidelijking onderzoeksbevoegdheid lokale rekenkamers richting bestuur gemeenschappelijke regeling; • Verbeteren van de positie van gemeenteraden met betrekking tot het functioneren van de regeling: o afspraken over evaluatie (verplicht wordt om de gemeenschappelijke regeling te evalueren);

1 Het wetsvoorstel is op 1 juni 2021 door de Tweede Kamer aangenomen. Wanneer de Eerste Kamer

het wetsvoorstel behandelt, is nog onduidelijk.

o o

aanscherping afspraken uittreding (afspraken over gevolgen uittreding worden verplicht, afspraken over uittreding van tijdelijke gemeenschappelijke regeling); betere aansluiting begrotingscyclus gemeenschappelijke regeling op gemeentelijke cyclus (meer maatwerkmogelijkheden bij aanleveren stukken, meer tijd voor indienen zienswijze op de conceptbegroting).

Gelet op het verzoek in de motie, kan de gemeenteraad op de volgende manieren worden betrokken tijdens de planning en controlcyclus: 1. Introductie gemeenschappelijke adviescommissie waarin raadsleden zitting hebben Voor de introductie van gemeenschappelijke adviescommissies betekent dit dat deze commissie een ‘vooruitgeschoven post’ is van de gemeenschappelijke raden. De gemeenschappelijke adviescommissie kan het bestuur van een openbaar lichaam adviseren omtrent voorgenomen besluiten, zelf aandacht voor een onderwerp vragen en (gezamenlijke) standpunten van de raden van de deelnemende gemeenten op het punt van de regeling voorbereiden en daarover adviseren. Er moet in afstemming met de andere gemeenteraden worden bepaald voor welke gemeenschappelijke regeling een adviescommissie wenselijk is. Deze afstemming kan plaatsvinden tijdens een informeel overleg tussen vertegenwoordigers van de Auditcommissies van de betrokken gemeenten. Vervolgens moet er een door de deelnemende raden gezamenlijk een voorstel worden gedaan aan het algemeen bestuur van een gemeenschappelijke regeling om een gemeenschappelijke adviescommissie in te stellen.

Het algemeen bestuur van het openbaar lichaam regelt de bevoegdheden, de taken en werkwijze van de adviescommissie, nadat het de raden van de deelnemende gemeenten in de gelegenheid heeft gesteld hun wensen en bedenkingen hieromtrent ter kennis van het algemeen bestuur te brengen. Het is aan de gemeenteraden om de leden van de gemeenschappelijke adviescommissie aan te wijzen. De afgevaardigden hebben namens de gemeenteraad zitting in de gemeenschappelijke adviescommissie. Op het moment dat er wordt besloten om gemeenschappelijke adviescommissies in te stellen, kan een gemeenteraad hiervoor een extra vergoeding mogelijk maken.2 De extra vergoeding zal ten laste komen van de gemeente.3 Het college heeft in principe geen rol in het proces rondom het instellen van een gemeenschappelijke adviescommissie. Het college kan een voorstel voorleggen aan de gemeenteraad om aan de gemeenschappelijke regeling voor te stellen om een gemeenschappelijke adviescommissie in te stellen, maar dit voorstel kan ook door het Presidium worden gedaan. 2. Actieve informatieplicht (vergelijkbaar met de actieve informatieplicht van colleges aan gemeenteraden) Via een beleidskader waarin is opgenomen wanneer het algemeen bestuur van een gemeenschappelijke regeling de gemeenteraden moet informeren, ontstaat er duidelijkheid wanneer de gemeenteraden geïnformeerd willen worden en over welke onderwerpen.

De vergoeding voor deze commissie is in overeenstemming met de vergoeding voor raadsleden voor deelname aan bijzondere commissies, zoals opgenomen in artikel 3.1.4. van het Rechtspositiebesluit decentrale politieke ambtsdragers. 2

3 Artikel 24a Wijziging van de Wet gemeenschappelijke regelingen en enige andere wetten in verband

met het versterken van de democratische legitimatie van gemeenschappelijke regelingen met daarin een verwijzing naar 99 Gemeentewet

3. Betere aansluiting begrotingscyclus gemeenschappelijke regeling op gemeentelijke cyclus Het is de bedoeling dat de begrotingscyclus van gemeenschappelijke regelingen beter gaat aansluiten op die van gemeenten, waardoor het voor gemeenteraden makkelijker wordt te overzien wat de gevolgen zijn van uitgaven aan gemeenschappelijke regelingen. Ook krijgen gemeenteraden langer de tijd om een zienswijze op de conceptbegroting van een gemeenschappelijke regeling te geven en ontvangen. Dit gebeurt door drie wijzigingen: • de kadernota moet voor 30 april naar gemeenteraden worden gestuurd in plaats van 15 april; • de begroting van een gemeenschappelijke regeling moet uiterlijk 15 september naar gedeputeerde staten worden gestuurd in plaats van 1 augustus; en • de ontwerpbegroting moet uiterlijk 12 weken voor 15 september voor een zienswijze aan gemeenteraden aangeboden worden, in plaats van 8 weken. Tijdens de vergaderingen van de Auditcommissie blijven de planning en controldocumenten geagendeerd en besproken worden. Dit onderdeel wordt daarmee voortgezet. 4. Bespreken stand van zaken ROGplus op basis van een risicoanalyse Op 7 juli jl. volgde leden van de Auditcommissie samen met gemeenteraadsleden van de Maassluis een workshop op verbonden partijen. Tijdens deze bijeenkomst werd voornamelijk gesproken over gemeenschappelijke regelingen.

De gemeenteraad van Schiedam heeft in zijn nota verbonden partijen opgenomen te gaan werken met risicoprofielen. Op basis van het risicoprofiel kan de mate van regie op de verbonden partij worden bepaald. De Auditcommissie gaf op 22 september jl. aan dat het wenselijk is dat er voor de gemeenschappelijke regelingen een risicoprofiel wordt gemaakt op basis waarvan de gemeenteraad kan besluiten om een gemeenschappelijke regeling nadrukkelijker te volgen. Ambtelijk is aangegeven dat het mogelijk is om in 2022 de risicoprofielen te maken. De Auditcommissie kan verzoeken om het risicoprofiel van ROGplus te prioriteren. Procesvoorstel Voorgesteld wordt dat deze vier onderwerpen door het college worden verwerkt in een nieuwe nota verbonden partijen. De nieuwe nota verbonden partijen moet via een raadsvoorstel worden vastgesteld om de huidige nota verbonden partijen te vervangen. Een vertegenwoordiging van de Auditcommissie gaat met (de) leden van de Auditcommissies van de gemeenten Maassluis en Schiedam in gesprek over de wenselijkheid van een gemeenschappelijke adviescommissie voor in eerste instantie de gemeenschappelijke regeling ROGplus. Een gemeenschappelijke adviescommissie voor ROGplus kan worden gezien als pilot om ervaring op te doen.

Die ervaring kan vervolgens gebruikt worden om te besluiten om een voorstel te doen aan andere gemeenschappelijke regelingen om ook een gemeenschappelijke adviescommissie in te stellen. Over het gesprek met (de) leden van de Auditcommissies van de gemeenten Maassluis en Schiedam zal worden teruggekoppeld naar de Auditcommissie en het Presidium, waarbij voor deze laatst geldt dat dat al dan niet voorzien is van een raadsvoorstel.