Zienswijze Utrechts Programma Landelijk Gebied

Provincie Utrecht T.a.v. College van Gedeputeerde Staten Postbus 80300 3508 TH UTRECHT

Ons kenmerk

: 1764106

Onderwerp

: Zienswijze op het Ontwerp Datum Utrechts Programma Landelijk Gebied

: 5 februari 2026

Geacht college van Gedeputeerde Staten, De gemeente Vijfheerenlanden heeft kennisgenomen van het ontwerp Utrechts Programma Landelijk Gebied (UPLG). Met dit programma maakt de provincie moeilijke keuzes met een belangrijk doel: perspectief bieden voor het landelijk gebied. De huidige situatie is niet toekomstbestendig en is onhoudbaar. We waarderen de duidelijkheid die het programma biedt, waarbij de provincie een balans zoekt tussen individuele belangen en grote maatschappelijke opgaven waar we gezamenlijk voor aan de lat staan. Wij zien het UPLG als een belangrijk kader om samen met medegemeenten, agrariërs en andere gebiedspartijen te werken aan een toekomstbestendig landelijk gebied. En we begrijpen dat we het ons niet langer kunnen permitteren om niets te doen. Dit programma is hard nodig voor een geborgde lange termijn natuurherstel én toekomstbestendige vergunningverlening. Tegelijkertijd hebben we als overheden een gezamenlijke verantwoordelijkheid in het bieden van een werkbaar perspectief aan de ondernemers en bewoners die door deze keuzes worden geraakt. We zien dat de maatregelen de ondernemers diep raken, niet alleen economisch, maar ook persoonlijk en maatschappelijk. We zien ook dat er andere mogelijkheden zijn, die voor ondernemers minder vergaande effecten met zich meebrengen én er ook voor zorgen dat we de doelen halen.

We vragen daarom om een zorgvuldig traject richting de doelen, waarin draagvlak, vertrouwen en gebiedseigen oplossingen centraal staan. Daarom dienen we bij deze onze zienswijze in, met een aantal voorwaarden die wat ons betreft essentieel zijn voor de uitvoerbaarheid en het draagvlak van het UPLG. 1. Bied ruimte voor maatwerk (er zijn meerdere wegen naar Rome) In het UPLG stelt u niet alleen doelen om naartoe te werken, maar formuleert u ook een plan hoe deze doelen bereikt worden. Dat is nodig om duidelijkheid te bieden en ervoor te zorgen dat er een juridisch houdbare situatie ontstaat. Wij willen benadrukken dat er meer wegen zijn die naar Rome leiden. Oftewel: er zijn (collectieven van) agrariërs die het doel

Gemeente Vijfheerenlanden / Postbus 11, 4140 AA Leerdam / 088 – 599 7000 / vijfheerenlanden.nl / info@vijfheerenlanden.nl

weten te bereiken met een ander plan. Daar zijn in onze gemeente meerdere voorbeelden van. Wij gaan graag met u en deze ondernemers samen in overleg om mogelijkheden te creëren. Het succes van de inzet van onze ondernemers blijkt: uw berekeningen en prognoses laten duidelijk zien dat wij nu al deze doelen weten te halen – en dat zonder dat de extra maatregelen (bijvoorbeeld vanuit de Kringloopwijzer) mee te rekenen. Deze agrariërs moeten niet de nadelen ondervinden doordat andere regio’s de doelen niet halen. Ze moeten juist ondersteuning en ruimte krijgen om het op hun manier te (blijven) doen. Het kan niet de bedoeling zijn dat zij moeten stoppen, terwijl ze hard op weg zijn de doelen te behalen. We willen dat ruimte voor maatwerk explicieter in het UPLG opgenomen wordt én we willen ondersteuning bij het juridisch borgen van de maatregelen die nu al genomen worden. Concreet vragen we om: mogelijk te maken dat zowel de beperkingen voor de 250 meter zone, als ook voor het gebruik van meststoffen en gewasbeschermingsmiddelen vervangen kunnen worden door andere maatregelen, en juridisch advies in te winnen om te onderzoeken of en zo ja hoe we deze maatregelen juridisch kunnen borgen. 2. Ondersteun onze gebiedsgerichte benadering en samenwerking Gemeente Vijfheerenlanden wil het belang van een gebiedsgerichte aanpak benadrukken.

De grote verschillen in bedrijven, landschappen en water- en bodemopgaven vraagt om maatwerk. Om de vertaalslag te maken van provinciaal beleid naar realistische maatregelen die aansluiten bij de werkelijkheid van ondernemers is de rol en samenwerking van gemeenten en ondernemers essentieel. Tegelijkertijd is een aantal opgaven niet gebonden aan provinciegrenzen. Vijfheerenlanden werkt landschappelijk en economisch nauw samen met de Alblasserwaard in Zuid-Holland. In verschillende al lopende gebiedsprocessen werken wij samen met gemeente Molenlanden, provincie Zuid-Holland en provincie Utrecht. Deze samenwerking verloopt goed, heeft al tot emissiereductie geleid en biedt waardevolle inzichten die kansen biedt voor het UPLG. Wij vragen u die werkwijze te ondersteunen en ons ruimte te geven via deze samenwerking de doelen te behalen. We vragen u daarom mogelijk te maken dat wij het maximum van 40-42 kg ammoniak per hectare per jaar (dat geldt vanaf 2030) op gebiedsniveau mogen realiseren, in plaats van dit te laten gelden voor elke individuele agrariër. Graag denken wij mee over de uitwerking en nadere invulling van deze aanpassing in het UPLG. 3. Geef aandacht aan sociaaleconomische impact en ondersteuning Voor een agrariër is het ongelooflijk lastig om de stap te maken van de maatregelen in het UPLG naar het maken van een bedrijfsplan om aan dit programma te voldoen.

Zeker gezien de stapeling van opgaven die er al ligt. We missen de sociaaleconomische impactanalyse die wat ons betreft nodig is om inzichtelijk te maken wat het UPLG op dit vlak betekent. En we zien een grote behoefte aan expertise om de doelen te vertalen naar bedrijfsniveau. Wij vinden het belangrijk dat we de agrariërs faciliteren in het werkbaar maken van het UPLG voor hun bedrijfstoekomst. Dit door advies en financiële ondersteuning te bieden. Niet alleen voor het maken van een plan, of het opstarten van een nieuw bedrijfsmodel, maar ook voor het mogelijk maken dat een nieuwe bedrijfsvoering voor een lange termijn economisch rendabel blijft. Als gemeente hebben we hier de afgelopen jaren al veel in geïnvesteerd, samen met de provincie – om stoppers uit te kopen maar ook voor structurele ondersteuning in gebiedsonderhoud. U zegt financiële middelen beschikbaar te maken voor het uitkopen van stoppers, maar u vergeet in onze optiek de financiële, lange termijn ondersteuning voor de ondernemers die willen blijven. Dit willen we graag opgenomen zien in het UPLG.

Wij voelen dan voldoende basis om een rol als mede-eigenaar van deze opgave op te pakken en naar de doelen toe te werken. Het gezamenlijk en constructief aan tafel blijven met elkaar vinden we erg belangrijk, mede vanuit onze relatie als gemeente met onze ondernemers. Dat pakken we op binnen de bestaande gebiedsprocessen én met individuele agrariërs. Een voorbeeld van zo’n gebiedsproces is het proces voor een collectieve aanpak voor vergunningverlening en stikstofreductie, waar er op 13 januari is besloten dat een delegatie vanuit verschillende overheidslagen (het Rijk, provincies Zuid-Holland en Utrecht en gemeenten Molenlanden en Vijfheerenlanden) en agrariërs uit de AlblasserwaardVijfheerenlanden, een gerichte aanpak op papier gaat zetten om invulling te geven aan de ruimte voor maatwerk die het UPLG biedt. Vanuit individuele agrarische ondernemers, en vanuit onze Werkgroep Landbouw mag u ook nog een zienswijze verwachten. Wij worden graag betrokken bij de verdere uitwerking van het UPLG en zien de samenwerking met u als provincie en de lokale partijen dan graag tegemoet. Met vriendelijke groet, de raad van de gemeente Vijfheerenlanden, de griffier,

de voorzitter,

{{esl:Signer1:Signature:size(200,50)}}

{{esl:Signer2:Signature:size(200,50)}}

K.I. (Krista) Goossens

S. (Sjors) Fröhlich