WOS 870530 - Opinievoorstel opvang vluchtelingen.pdf

Opinievoorstel ten behoeve van raadscommissie WOS mei 2023

Zaaknummer 870530 Onderwerp Opvang vluchtelingen Inleiding In Nederland hebben we een steeds grotere en intensievere opgave op het gebied van ontheemden (asielzoekers, statushouders en sinds een jaar ook Oekraïense vluchtelingen). Om aan deze opgave te kunnen voldoen, is een grote inspanning van de gemeente Vijfheerenlanden nodig. Het college wil hier invulling aangeven. Het college heeft daar de steun van de raad voor nodig. Maar niet alleen de steun; ook heeft het college richting nodig van de raad. Op verschillende momenten, naar aanleiding van verschillende vraagstukken op het gebied van asielzoekers en statushouders1, zijn door de raad zijn al een aantal kaders meegegeven voor deze opgave, waarbinnen het college nu handelt: • • •

Kleinschalige opvang voor 50-70 personen; Met lokaal draagvlak; Kostenneutraal.

In dit opiniërende document laat het college zien voor welke opgaven we staan en welke mogelijkheden er zijn om daar invulling aan te geven. Omdat de huisvesting voor Oekraïners op dit moment geen urgent probleem is, wordt deze groep nu niet meegenomen. Het college is benieuwd naar uw opinie, zodat het college samen met u, met de samenleving en met maatschappelijke partners invulling kan geven aan deze grote en complexe opgave. Dit leidt uiteindelijk tot een totaalplan voor de invulling van de opgave voor de gemeente Vijfheerenlanden, wat het college na het zomerreces aan u voor zal leggen. In dit opinievoorstel formuleren wij onze vragen aan u. In de bijlage geven wij de overwegingen bij de diverse opties weer.

1

Een asielzoeker is iemand die hier een asielaanvraag indient om hier bescherming te kunnen krijgen. Asielzoekers worden statushouders (of vergunninghouders) zodra zij in Nederland een verblijfsvergunning krijgen. Het COA koppelt statushouders aan gemeenten. Gemeenten moeten statushouders passende woonruimte bieden.

De opgave voor 2023 en daarna Doelgroep (instroom aantal personen)

2023

2024

2025

2026

2027

Asielzoekers*

201*

Continue

Continue

Continue

Continue

Statushouders

244**

153 +

153 +

153+

153+

Oekraïners

200

200

-

-

-

Totale opgave

645

554

354

354

354

*)De opgaven voor het aantal asielzoekers zijn geschat op basis van de aantallen welke mogelijk toebedeeld worden aan de provincie Utrecht. Dit gedeeld door het aantal inwoners x inwonersaantal VHL. De definitieve aantallen worden pas bepaald na het aannemen van de Spreidingswet en de doorberekening door de provincie. **)De opgave voor 2023 is voor de eerste helft van 71 en voor de tweede helft tussen de 75 en de 89 (wordt nog vastgesteld door de provincie) statushouders. In deze opgave wordt uitgegaan van het gemiddelde van 82. Dus voor 2023 71+82= 153. Plus de extra opgave behorende bij de subsidie voor het huisvesten van 50-70 extra statushouders en de achterstand van 2022 van 21. Voor de jaren daarop volgend wordt uitgegaan van de aantallen van 2023 en hoger.

Opiniërende vragen 1

BESTENDIGT DE RAAD HET STANDPUNT OVER KLEINSCHALIGE OPVANG VOOR ASIELZOEKERS (50-70 PERSONEN)? Door de raad is vastgesteld dat zij kleinschalige opvang wil voor maximaal 5070 personen. Dit in verband met het draagvlak bij de bevolking. Dit zou voor Vijfheerenlanden kunnen betekenen dat er 3 locaties aangewezen moeten worden voor de opvang van asielzoekers, met inachtneming van het totaal aantal onder te brengen asielzoekers van 201. Kleine locaties maken dat onderwijs en maatschappelijke begeleiding makkelijker te realiseren zijn binnen het lokale netwerk. Aan de andere kant bieden grotere locaties schaalvoordelen op het gebied van zorg, onderwijs, beveiliging en begeleiding. Heeft de raad nog steeds het standpunt dat we uit moeten gaan van kleinere locaties?

2.

KIEZEN WIJ ALS GEMEENTE VOOR CRISIS NOODOPVANG (CNO) OF NOODOPVANG (NO) VOOR ASIELZOEKERS? Op dit moment is er bij opvang van asielzoekers sprake van Crisisnoodopvang. Het Rijk/COA hebben de intentie om in de toekomst vooral in te zetten op meer duurzame Noodopvanglocaties. In beide gevallen wordt de opvang volledig gefinancierd door het COA; echter bij noodopvang loopt de organisatie via het COA en bij crisisnoodopvang is de organisatie aan de gemeente/veiligheidsregio.

Hoewel het college de lijn om meer in te zetten op Noodopvang van harte ondersteunt, verwacht het college dat evengoed nog steeds Crisisnoodopvanglocaties nodig zullen zijn, als gemeenten in Nederland geen NO-plekken kunnen leveren. De vraag is dan ook of Vijfheerenlanden daar dan ook in wil (blijven) voorzien.

3.

COMMUNICATIE EN PARTICIPATIE VOOR OF NA BESTUURLIJK BESLUIT? Communicatie en participatie zijn belangrijk voor de gemeente Vijfheerenlanden. Echter, met het vinden van een extra locatie voor het huisvesten van statushouders of asielzoekers is draagvlak geen automatisme. Als er gekozen wordt voor de bouw van extra woningen voor statushouders of voor opvang van asielzoekers kan de gemeente kiezen voor verschillende strategieën wat betreft de communicatie en participatie. Bij de plannen voor flexwoningen voor o.a. statushouders aan de Monnikendreef en bij de opvang van asielzoekers in Lexmond en Kedichem is gekozen om eerst een bestuurlijk besluit te nemen en daarna de omwonenden mee te nemen in dit besluit en hun zorgen proberen weg te nemen of op te lossen. Eerst een bestuurlijk besluit en daarna informeren kan soms nodig zijn als er met spoed een oplossing moet worden gevonden. Of omdat de bestuurlijke realiteit in Nederland is dat er sowieso opvang moet komen. Uiteindelijk is het de bedoeling is om draagvlak te creëren, zodat een veilige omgeving ontstaat, er ruimte is om deel te nemen aan de lokale samenleving, en zodat er bereidheid ontstaat tot helpen vanuit de omgeving. Naast participatie, of dit nu voor of na het besluit is, staan overigens de gebruikelijke inspraakmogelijkheden open.

4.

IN HOEVERRE IS DE GROOTTE VAN DE DORPS- OF STADSKERN DAN WEL DE SPREIDING OVER DE GEMEENTE VOOR DE KEUZE VAN DE LOCATIE VAN BELANG? Bij de locaties voor de crisisnoodopvang van asielzoekers is veel commentaar geweest op het feit dat dit kleine kernen zijn (Lexmond en Kedichem). Dit zou ook plaats kunnen gaan vinden bij het huisvesten van statushouders en het realiseren van noodopvang. Er doen zich echter soms kansen voor in de kleinere kernen, terwijl er in de grotere kernen van onze gemeente weinig mogelijkheden zijn die die potentie bieden. Hoe belangrijk vindt de raad het dat de extra opvang in de grote kernen plaats vindt, dan wel hoe kijkt de raad aan tegen het spreidingsvraagstuk over de gemeente?

5.

IN HOEVERRE IS HET LOKALE VOORZIENINGENNIVEAU VAN BELANG VOOR DE LOCATIEKEUZE? Vanuit sociaal oogpunt is het wenselijk dat de asielzoekers zich zelfstandig in de samenleving kunnen begeven, bijvoorbeeld om naar een winkel te gaan of naar familie of vrienden die elders in het land wonen (binnen of buiten een asielzoekersopvang). Ook is het voor kinderen belangrijk om dicht bij school te wonen zodat zij met vriendjes en vriendinnetjes kunnen spelen. Maar vaak liggen locaties verder af van de voorzieningen. Om deze voorzieningen heen zijn al veel bestaande woningen aanwezig. En hoe verder van de voorzieningen af, hoe meer ruimte er is voor het realiseren van opvang dan wel woonruimte voor statushouders. Hoe staat de raad tegenover het verder af vestigen van locaties voor asielzoekers t.o.v. de voorzieningen? Ditzelfde geldt ook voor extra woningen voor statushouders. Hoe staat de raad tegenover het verder af vestigen van nieuw te ontwikkelen woonlocaties voor statushouders in combinatie met andere doelgroepen t.o.v. de voorzieningen?

6.

ALS WIJ UIT KUNNEN RUILEN TUSSEN MEER ASIELZOEKERS OF MEER STATUSHOUDERS OP TE VANGEN WAAR KIEST DE RAAD DAN VOOR? De voorgenomen inhoud van de Spreidingswet laat de mogelijkheid zien om als gemeente een uitruil te doen voor wat betreft het aantal te huisvesten asielzoekers en statushouders. Een gemeente kan in deze opzet kiezen voor bijvoorbeeld meer asielzoekers te huisvesten dan statushouders en andersom, al naar gelang de mogelijkheden die een gemeente heeft voor de realisatie van een opvanglocatie dan wel woningen voor statushouders.

7.

IN HOEVERRE MAG DE HUISVESTING VAN STATUSHOUDERS TEN KOSTE GAAN VAN DE HUISVESTING VAN ANDERE DOELGROEPEN, BIJVOORBEELD STARTERS? In principe staan de ontwikkelingen qua woningbouw voor Vijfheerenlanden de komende jaren vast en van leegloop van sociale huurwoningen is geen sprake. Als de taakstelling voor het huisvesten van statushouders groeit gaat dit zeer waarschijnlijk ten koste van andere doelgroepen die een woning zoeken. Hoe kijkt de raad tegen deze ontwikkeling aan?

8.

IS DE RAAD BEREID (INVESTERINGS)BUDGETTEN TER BESCHIKKING TE STELLEN OM SNELLE REALISATIE VAN OPVANG VAN ASIELZOEKERS EN STATUSHOUDERS MOGELIJK TE MAKEN , EN ZO JA ONDER WELKE VOORWAARDEN? Gebleken is, en hier is Vijfheerenlanden niet uniek in, dat bij de realisatie van zowel flexwoningen als de omvorming van bijvoorbeeld kantoren tot (crisis)noodopvanglocatie de businesscases niet sluitend zijn te krijgen. Er is dus altijd sprake van een exploitatietekort. Bij de realisatie van (crisis)noodopvanglocaties wordt de rekening door het COA betaalt. Bij flexwoningen licht dit anders. Zelfs met subsidie van het rijk blijkt dat

gemeenten de exploitatie van dit soort locaties niet rond kunnen krijgen. De vraag is of hoe de gemeente hier mee om moet gaan? Legt de gemeente zelf het tekort bij, bijvoorbeeld in de vorm van eenmalige bijdrage of investering of een jaarlijkse bijdrage in de exploitatie, of mag het alleen kostenneutraal voor de gemeente?

9.

AANBOD VERSUS VRAAGGESTUURD? Soms komen er vanuit de samenleving reacties op onze zoektocht naar geschikte locaties waarbij een aanbod wordt gedaan waarmee wij (een deel van) onze mogelijke toekomstige taakstelling kunnen realiseren. Dit is een mooie kans in een situatie van schaarste. Hierbij kan het zijn dat er niet volledig voldaan wordt aan de kaders van de raad. Hoe moet het college hiermee omgaan?

Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Vijfheerenlanden, de secretaris, Signed By: n.van.ameijde@vijfheerenlanden.nl

02/05/2023 18:53:55 CEST {{signer1}} Id: 11de916d-cf5e-45fa-8582-7e8a0421c545 Auth: Consent

N. (Nanette) van Ameijde-Poortman

Bijlage: Overwegingen bij de vragen

de loco-burgemeester, Signed By: k.bel@vijfheerenlanden.nl

03/05/2023 00:14:14 CEST {{signer2}}

ID: 11de916d-cf5e-45fa-8582-7e8a0421c545 Auth: Consent

C. (Kees) Bel