toelichting bij presentatie op weg naar risicogestuurd werken versie raad.docx

TOELICHTING BIJ PRESENTATIE RISICOMANAGEMENT 2.0: OP WEG NAAR RISICOGESTUURD WERKEN. Sheet 1: Op weg naar risicogestuurd werken. Waarschijnlijk staat de herziene nota Risicomanagement en Weerstandsvermogen 20232026 in de eerste raadsvergadering van 2023 op de agenda om door de gemeenteraad te worden vastgesteld. De meegezonden presentatie richt zich op de belangrijkste vernieuwing die in de herziene nota is opgenomen: het risicogestuurd werken. Voordat hier nader op wordt ingegaan, wordt in de tweede sheet een korte schets gegeven waar de organisatie op het gebied van risicomanagement momenteel staat. Sheet 2: Basis op orde: voldoen aan wetgeving. Eind 2021/begin 2022 is de stand van zaken binnen de organisatie gepeild. Toen werd geconcludeerd dat de basis van het risicomanagement op orde is en voldoet aan de wettelijke eisen: ➢ het beleidskader is vastgelegd en wordt ook toegepast. Periodiek (2x per jaar bij begroting en jaarrekening) wordt het risicoprofiel geactualiseerd en geverifieerd. ➢ Ook is de informatiewaarde van de weerstandsparagraaf sterk verbeterd en voldoet aan de eisen.

Verbeteringen blijven mogelijk: • frauderisicoanalyse moet nog toegevoegd worden (wordt begin 2023 aan het College van B&W ter vaststelling voorgelegd); • meer nadruk op gevolgen van risico’s en kansen op de te bereiken doelen/waarden en niet louter focus op financiële risico’s; • verdere aanscherpingen met name op gebied van eigenaarschap. In huidige nota 2020 is al de ambitie opgenomen om de komende jaren te willen doorgroeien naar een proactieve organisatie op het gebied van risico’s en kansen. Hiervoor moet de focus gaan liggen op gedragsverandering: risicogestuurd werken met risicoleiderschap. Sheet 3: Martin van Staveren Het risicogestuurd werken met risicoleiderschap hebben we als organisatie meegekregen van Martin van Staveren (docent aan de universiteit, adviseur en auteur) tijdens een incompany training Risicomanagement en gedragsverandering. Waarschijnlijk wordt deze training herhaald. Sheet 4: Risicogestuurd werken. Risicogestuurd werken is benodigd voor de wilde en zeer wilde vraagstukken in de VUCAwereld. De Coronacrisis, de oorlog in Oekraïne, maken duidelijk dat we in een dynamische, meerduidige en onzekere wereld leven. Deze wereld is een niet meer te negeren realiteit. Het reguliere risicomanagement, waar de huidige nota uit 2020 ook op is gebaseerd, heeft hier geen afdoende antwoord op.

Risicomanagement gaat uit van beheersbaarheid en maakbaarheid terwijl dit voor wilde vraagstukken niet opgaat. Risicogestuurd werken is hier de gulden middenweg. Risicogestuurd werken legt de nadruk op de mens/cultuur binnen de organisatie en richt zich op het realiseren van doelen en ambities. Risicomanagement richt zich juist op het beheersen/behouden van waarde. Voor risicosturing moet anders met risico’s worden omgegaan: risicoleiderschap. In plaats van te richten op alle risico’s, dient de focus juist te liggen op de risico’s en kansen die van invloed op de voorgenomen doelen/resultaten. Dit wel stapsgewijs, je kunt de organisatie niet overvoeren.

Sheets 5 t/m 10: een kort mini-college. De sheets 5 t/m 10 spreken redelijk voor zich. In deze sheets wordt een kort minicollege gegeven over wat moet worden verstaan onder: • • • • •

Risico => duidelijke relatie met doelstellingen, een risico is een onzekerheid en niet al een probleem. Risico’s kunnen negatief zijn (= bedreiging) maar kunnen ook positief zijn: kansen/opportunity’s. Risico Big 5: gevolgen voor kwaliteit, reputatie, veiligheid, tijd en geld. Risicoperceptie: de wijze waarop tegen een risico wordt gekeken, verschilt per persoon. Belangrijk om het verschil te herkennen en toe te staan. Hiervoor risicodialoog voeren. Risicomanagement 2.0: de verschillende risico-modellen zijn te herleiden tot 6 zes risicostappen waarin bepalen doelen een belangrijke plaats heeft. Risicogestuurd werken: het toepassen van de 6 risicostappen binnen reguliere werkprocessen en P&C-cyclus via DOD-vragen: Wat is het Doel? Wat is daarbij Onzeker? Wat gaan we hier aan Doen?

Sheet 11: Risicogestuurd werken in VHL Voor risicogestuurd werken is het tonen van risicoleiderschap in alles wat je doet van belang. Dit geldt voor elke medewerker, manager, bestuurder of raadslid. Je bent risicoleider wanneer je de 4 D’s laat zien: Doelgericht, Diversiteit, Durven en Doen. Het voeren van de risicodialoog hoort hier bij vanwege de aanwezige perceptieverschillen. Sheet 12: Belangrijke rol B&W en Raad bij start. Natuurlijk hebben uw college en gemeenteraad ook een belangrijke rol bij de do, check en act. In 2023 zal dit naar voren kunnen komen bij de eerstvolgende kadernota voor de begroting 2024. Sheet 13 Acties in 2023 ➢

Frauderisicoanalyse: hier wordt aan gewerkt, zal waarschijnlijk in het 1e kwartaal door het college van B&W worden vastgesteld.

➢

Actualisering risicoprofiel en aanwezige weerstandscapaciteit: in het kader van de jaarrekening 2022 zal de organisatie de risico’s opnieuw inventariseren en kwantificeren. Ook wordt de aanwezige weerstandscapaciteit bepaald. Dit levert een weerstandsratio als uitkomst op. Deze ratio wordt vergeleken met de in het Coalitieakkoord en in de nota vastgelegde norm van 2,5. Voor de nieuwe Kadernota zal ook een verwachte ontwikkeling van de weerstandsratio gegeven kunnen worden. Dan zal ook meer duidelijkheid zijn over de ontwikkeling van de solvabiliteit waarvoor, overeenkomstig het Coalitieakkoord in de herziene nota een norm van minimaal 20% is vastgelegd. Ook het proces wanneer niet aan deze normen voldaan wordt, is in de nota opgenomen. Dan zal een voorstel aan gemeenteraad moeten worden voorgelegd.

➢

Stapsgewijs starten met risicogestuurd werken: o.a. meenemen organisatie o.a. via “ambassadeurs” en een Incompany-training. Verantwoordelijkheid wordt belegd bij de Directie en management (proces bij team-Control). Inbedden binnen reguliere werkprocessen via DOD-methode. Het voorgaande wordt uitgewerkt in een uitvoeringsnotitie.

Sheet 14 (laatste): Zijn er nog vragen? Op deze laatste sheet is een plaatje opgenomen dat mooi laat mooi zien dat het risicogestuurd werken juist bijdraagt aan het realiseren van de nagestreefde doelen en ambities. Organisaties die risicoleiderschap weten te ontwikkelen, krijgen geen garantie

dat er een crisis aan hun deur voorbijgaat, maar komen hier sterker uit dan organisaties die het niet doen.