RV Zienswijze Kadernota VRU 2026 (incl. geactualiseerde begroting 2025

Raadsvoorstel Zaaknummer 1219869

Onderwerp: Zienswijze Kadernota VRU 2026 (incl. geactualiseerde begroting 2025) Vergaderdatum raad: 6 februari 2025 Geheim: Steller: Portefeuillehouder:

Nee Diana Timmerman Burgemeester Fröhlich

Beslispunten 1. Een zienswijze in te dienen over de Kadernota VRU 2026 - Kaders begroting 2026 & geactualiseerde begroting 2025.

Inleiding Jaarlijks stelt de VRU een kadernota op met de uitgangspunten voor de volgende begroting. In de Kadernota VRU 2026 worden de financiële en beleidsmatige kaders geschetst voor het opstellen van de begroting 2026 en de actualisatie van de begroting 2025. De kaders maken deel uit van het proces van begroting en verantwoording. Conform artikel 4.3 van de Gemeenschappelijke regeling VRU worden de gemeenteraden in de gelegenheid gesteld om hun zienswijze over de algemene financiële en beleidsmatige kaders te geven. De zienswijzen worden betrokken bij het behandelen van de ontwerpbegroting van 2026 en de geactualiseerde begroting 2025 in de vergadering van het algemeen bestuur op 24 maart 2025. Voordat het bestuur de begroting 2026 en geactualiseerde begroting 2025 definitief vaststelt, worden deze ook voor zienswijzen aan de gemeenteraden aangeboden. De raden hebben op deze manier twee momenten om invloed uit te oefenen op de begroting van de VRU.

Beoogd effect Met het vaststellen van de Kadernota VRU 2026 - Kaders begroting 2026 & geactualiseerde begroting 2025 wordt beoogd de uitgangspunten van de begroting van de VRU vast te stellen om vervolgens het opstellen daarvan soepel te laten verlopen. Tevens kan bij het opstellen van de eigen begroting reeds rekening gehouden worden met het nieuwe tarief. De gemeenteraad kan middels de zienswijze invloed uitoefenen op de begroting 2026 en geactualiseerde begroting 2025.

Argumenten 1.1 Gezamenlijk Basistakenpakket (GBTP). De ijkpuntscores van het Gemeentefonds voor het onderdeel ‘Crisisbeheersing en Brandweer’

vormen de basis voor de verdeling van de bijdrage per gemeente voor het (GBTP). Voor Vijfheerenlanden was dit 3,6%, maar dit wordt verhoogd naar 3,73%. De percentages van de ijkpuntscores werken niet een-op-een door in de wijziging van het GBTP, omdat de VRU ook gebruik maakt van een compensatiemechanisme binnen de verdeelsystematiek van de 26 gemeenten. 1.2 Loonontwikkeling. Voor de jaren 2025 en 2026 is een stelpost voor loonontwikkeling opgenomen, omdat het huidige cao-akkoord loopt tot 1 augustus 2025. Voor de cao vanaf 1 augustus 2025 en premieontwikkelingen vanaf 1 januari 2025 is in de vastgestelde begroting 2025 al een stelpost van 5,4% opgenomen. Deze stelpost is op basis van de CPB-raming voor de loonontwikkeling die het Rijk heeft gepubliceerd in de septembercirculaire 2024(4) nu met 0,6% verlaagd naar 4,8%. Voor 2026 is de loonontwikkeling door het Centraal Planbureau (CPB) op basis van de septembercirculaire 2024 geraamd op 3,4%. De stelpost voor loonontwikkeling verwerkt de VRU na vaststelling van de cao en premiebijdragen in de begroting. 1.3 Prijsontwikkeling. Voor de prijsbijstelling van de prijsgevoelige budgetten (=exploitatie budgetten voor goederen en diensten die onderhevig zijn aan inflatie) hanteert de VRU de procentuele mutatie van het indexcijfer ‘Prijs bruto binnenlands product’ (pbbp) zoals het CPB heeft berekend.

Jaarlijks vindt een correctie plaats op basis van de geactualiseerde cijfers over de voorliggende twee jaren ten opzichte van de begroting. Zo indexeert de VRU nooit te veel of te weinig. Voor 2025 is dat 2,1% en voor 2026 2,6%. Voor investeringsbudgetten is dat voor 2025 2,2% en voor 2026 2,6%. 1.4 FLO overgangsrecht en tweede loopbaan. Op basis van de huidige inzichten en cao-afspraken over het FLO-overgangsrecht ziet de VRU geen aanleiding het huidig meerjarig financiële kader bij te stellen. Dit betekent dat de budgetten voor het FLO-overgangsrecht bij het opstellen van de kaders voor de begroting 2026 en geactualiseerde begroting 2025 nu alleen verhoogd worden met de reguliere loon- en prijsaanpassing. 1.5 Brede doeluitkering Rampenbestrijding. De hoogte van de rijksbijdrage ‘Brede Doeluitkering Rampenbestrijding’ (BDuR) bedraagt voor 2025 € 402K meer dan opgenomen in de vastgestelde begroting 2025. Dit betreft met name de doorwerking van de indexering voor loon- en prijsontwikkelingen van de rijksbijdrage BDuR voor 2024 ten opzichte van de stelpost van € 225K die de VRU hiervoor in de begroting had opgenomen. Deze extra inkomsten worden in mindering gebracht op de bijdrage van de gemeenten voor het GBTP voor 2025. De indexering van de BDuR 2025 en 2026 is nog niet bekend en heeft de VRU daarom via een stelpost ingeschat.

De stelpost voor 2025 blijft gelijk ten opzichte van de vastgestelde begroting 2025 (225K). Voor 2026 is eveneens een stelpost opgenomen voor een bedrag van 225K. De stelposten worden verrekend met de toekenning van de loon- en prijsbijstelling BDuR 2025 en BDuR 2026 die de VRU respectievelijk in juni 2025 en juni 2026 van het Rijk verwachten. 1.6 Toekomstscenario's. De regio is de afgelopen jaren enorm gegroeid, daarnaast worden de risico's groter en complexer terwijl de wettelijke verplichtingen en veiligheidseisen toenemen. Om de taken te kunnen blijven uitvoeren en te anticiperen op de nieuwe uitdagingen zijn investeringen nodig. De budgetten van de gemeenten staan onder druk, daarom is het goed dat in 2025 de toekomstige scenario's naast

de investeringen bestuurlijk worden besproken. Voor de bespreking van de bestuurlijk richtinggevende keuzes uit de toekomstscenario’s wordt een planning opgesteld voor 2025. 1.7 Zienswijze. Door het indienen van een zienswijze maakt de gemeenteraad gebruik van haar mogelijkheid tot invloed. Voor het jaar 2025 is er een afname van €37.000 en voor het jaar 2026 een forse toename van €200.000 bedoeld voor de verhoging van de eigen bijdrage.

Risicoparagraaf 1.1 FLO overgangsrecht en tweede loopbaan. Door een onverwachte grote uitstroom van werknemers met een FLO overgangsrecht en de medewerkers met een tweede loopbaan zouden de kosten onverwachts kunnen stijgen en worden ze niet opgevangen. 1.2 Brede doeluitkering Rampenbestrijding. In het Hoofdlijnenakkoord van het nieuwe kabinet is afgesproken dat per 2026 een groot deel van de specifieke uitkeringen waaronder de BDuR wordt overgeheveld naar het gemeentefonds, waarbij een korting van 10% wordt toegepast. 1.3 Toekomstscenario's. De VRU vraagt om meer tijd om de toekomstscenario's ambtelijk en bestuurlijk te bespreken en vervolgens later bestuurlijke vast te stellen. a. Onderzoek naar de toekomstbestendigheid van de waterongevallenbestrijding; b. Analyse naar de maatschappelijke en financiële kosten en baten van de AED-taak; c. Verkenning doorbelasten dienstverlening ambulancezorg; d. Verkenning doorbelasten dienstverlening liftopsluitingen; e. Verkennen samenwerkingsmogelijkheden; Met het verzoek om meer tijd te nemen voor het uitwerken van de scenario's en de daaropvolgende bestuurlijke keuze is het mogelijk dat er meer geld wordt gevraagd aan de gemeenten, wat tot een stijging van de gemeentelijke bijdrage zou kunnen leiden. 1.4 Invoering van de Omgevingswet per 1 januari 2024.

De Omgevingswet is ingevoerd en zou budgetneutraal worden ingevoerd, inmiddels is er onderzoek uitgevoerd en blijkt uit de financiële evaluatie dat de invoeringskosten substantieel hoger zijn dan voorzien. De structurele kosten voor de VRU worden geschat op € 0,2 tot 0,5 miljoen. Deze kosten hebben met name betrekking op personeelskosten. Anderzijds zullen de kosten per advies stijgen, door toename van de tijdsbesteding aan meer complexe aanvragen en processen en doordat het benodigde kennisniveau (en daarmee de inschaling) van de medewerkers omhoog moet om deze complexe aanvragen te behandelen. De kans dat dit risico zich voordoet in 2025 is ingeschat op gemiddeld (50%). Uitgangspunt blijft dat de (structurele) meerkosten worden vergoed door het Rijk. De dekking van de incidentele kosten als gevolg van de invoering van de Omgevingswet wordt gezocht binnen de kaders van de begroting van de VRU met mogelijk de inzet van de ontwikkelen egalisatiereserve. De incidentele kosten maken derhalve geen deel uit van de risicoparagraaf.

1.5. Vrijwilligheid brandweerpersoneel. Het huidige brandweerstelsel is gebaseerd op een combinatie van vrijwillige en beroepsbrandweer, waarbij alle brandweermensen dezelfde taak- en opleidingsvereisten hebben. Vooral de kazernering en consignatie van vrijwilligers blijken echter strijdig met de Europese wetgeving (deeltijdrichtlijn). Volgens juridische experts ontstaat er een 'verplichtend karakter' wanneer vrijwilligers tegen een vergoeding in een gepland rooster werken (kazernering) of beschikbaar zijn (consignatie), waardoor ze aanspraak kunnen maken op dezelfde rechten als werknemers in loondienst. Dit omvat onder meer dezelfde uurlonen, pensioenopbouw en vakantiedagen. Ondertussen blijft het risico bestaan dat op grond van de Europese regelgeving aanspraak wordt gemaakt op de deeltijdrichtlijn. De omvang van het risico wordt ingeschat op € 3,1 miljoen per jaar (meerkosten omzetting naar 24-uursdienst). 1.6 Overeenkomst van opdracht voor eigen personeel (OVO's). Een deel van de instructiewerkzaamheden wordt op basis van een overeenkomst van opdracht (OvO) uitgevoerd. Ditzelfde geldt voor een beperkt aantal andere taken. De OvO’s worden meestal verstrekt aan VRU-medewerkers, die deze werkzaamheden vervullen naast hun reguliere werkzaamheden.

Gelet op de aard en de omstandigheden van de werkzaamheden bestaat het risico dat er - ondanks de toepassing van de modelovereenkomst (inhuur) - feitelijke sprake is van een (fictieve) dienstbetrekking. Dit kan arbeidsvoorwaardelijke en fiscale consequenties hebben. Voor het berekenen van de extra werkgeverslasten, zoals loonheffing en aanvullende werkgeverslasten, is een opslagpercentage van ruim 50% toegepast op het budget dat nu nodig is voor de instructiewerkzaamheden die op basis van een overeenkomst van opdracht worden uitgevoerd. Tot op heden was het fiscale risico beperkt door het zogenaamde handhavingsmoratorium op de van de Wet deregulering beoordeling arbeidsrelaties (DBA). Het handhavingsmoratorium wordt per 1 januari 2025 wordt afgeschaft. Dit betekent dat de Belastingdienst vanaf die datum zal gaan handhaven op schijnzelfstandigheid en weer met terugwerkende kracht correctieverplichtingen, naheffingsaanslagen en boetes kan opleggen. De kans dat dit risico zich voordoet in 2025 is nu ingeschat op 50%. 1.7 Onvoorziene exploitatierisico's. De veiligheidsregio kan worden geconfronteerd met onvoorziene kosten binnen het begrotingsjaar als gevolg van exogene ontwikkelingen (zoals premiestijgingen, claims, kostenfluctuaties die samenhangen met incidenten en crises). In de begroting van de VRU zijn geen posten voor onvoorziene uitgaven opgenomen.

1.8 Onderhavig besluit ziet op het indienen van een zienswijze. De VRU heeft de bevoegdheid de zienswijze van de raad (onderbouwd) naast zich neer te leggen. De gemeente heeft daarna nog wel een zienswijzemogelijkheid bij de totstandkoming van de daadwerkelijke begroting;

Gevolgen voor mensen met een beperking Dit voorstel heeft geen gevolgen voor mensen met een beperking.

Betrokkenheid pers Informeren via besluitenlijst.

Financiële paragraaf In de begroting 2025 van onze gemeente is structureel een bedrag van € 4.241.000

opgenomen. De geactualiseerde begroting 2025 VRU is € 4.204.000, een afname van € 37.000. De begroting 2026 VRU is € 4.441.000, een toename van € 200.000

Participatieparagraaf De VRU geeft uitvoering aan de taken die voortvloeien uit de regionale brandweerzorg en crisisorganisatie voor de gemeente Vijfheerenlanden.

Duurzaamheidsparagraaf De VRU geeft uitvoering aan haar taken en is 2024 gestart met de Veilige Energie Transitie. Wat daarvan de exacte uitvoering en gevolgen zijn, is nu nog niet bekend. Daarnaast is de VRU altijd innovatief en krijgt dit thema ook landelijke aandacht. Eerste voorbeelden hiervan zijn de vervanging van scooters met benzine door elektrische scooters voor de post Leerdam en elektrische voertuigen voor de regio.

Communicatieparagraaf De VRU zal schriftelijk worden geïnformeerd over de zienswijze. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Vijfheerenlanden, de secretaris, Signed By: j.de.jonge@vijfheerenlanden.nl

17/12/2024 14:00:29 CET {{signer1}}

de burgemeester, Signed By: s.frohlich@vijfheerenlanden.nl

17/12/2024 14:04:52 CET {{signer2}}

ID: 6a05816a-b9f1-4cfe-882d-7f2e2bda2a70

ID: 6a05816a-b9f1-4cfe-882d-7f2e2bda2a70

Auth: Consent

Auth: Consent

W.J. (Judith) de Jonge

S. (Sjors) Fröhlich

Bijlagen 1. Bijlage A - Kadernota VRU 2026 – vastgesteld 2. Bijlage B – Toekomstscenario’s VRU 3. AB20241202-21-3 Bijlage C - Bestuurlijke opdrachten 4. Zienswijze kadernota 2026 en geactualiseerde begroting 2025 VRU 5. Aanbiedingsbrief Kadernota VRU 2026 – Gemeenteraden