RV Werklandschap Gaasperwaard 3

Raadsvoorstel Zaaknummer 1384439

Onderwerp: Werklandschap Gaasperwaard 3 Vergaderdatum raad: 17 april 2025 Geheim: Steller: Portefeuillehouder:

Ja Frits Hildebrand Wethouder Van Maanen

Beslispunten 1. De geactualiseerde ruimtelijke visie Gaasperwaard 3 vast te stellen; 2. Het voornemen uit te spreken om de alternatieve ontsluiting parallel aan de A2/verbindingslus A27 t.z.t. in te brengen in de planvorming rond Knooppunt Everdingen; 3. Een aanvullend voorbereidingskrediet groot € 40.000,- vast te stellen; 4. Deze kosten te dekken uit de Reserve Grondexploitaties.

Inleiding In het IRP is Gaasperwaard 3 als potentieel te ontwikkelen werklandschap aangeduid. Op basis hiervan is een ruimtelijke visie van het gebied opgesteld. De raad heeft deze ruimtelijke visie op 9 juli jl. geamendeerd. De raad ziet graag een alternatieve ontsluiting van het gebied, parallel aan de A2/verbindingslus A27. De raad heeft het college opgedragen de haalbaarheid van deze ontsluiting te verkennen en de uitkomsten van deze verkenning, inclusie een geactualiseerde financiële verkenning, opnieuw aan de raad voor te leggen voor een definitief 'go/no go' besluit. Conform dit raadsbesluit zijn drie mogelijk denkbare ontsluitingsvarianten onderzocht die recht zouden doen aan dit geamendeerde besluit (zie bijlage 2): 1. ontsluiting parallel aan de A2/verbindingslus A27 (gronden Rijkswaterstaat) 2. ontsluiting deels over terrein Caravancentrum Meerkerk, deels over terrein gemeente 3. ontsluiting deels over gronden Rijkswaterstaat, deels over gemeentelijke gronden Over deze varianten zijn gesprekken gevoerd met de belangrijkste grondeigenaren in dit gebied, te weten Rijkswaterstaat, Caravancentrum Meerkerk en Stichting Het Utrechts Landschap. Ruimtelijke en juridische consequenties Voor de voorkeursontsluiting van de raad is geen variant denkbaar waarin de ontsluiting geheel op gemeentelijke grond kan worden gerealiseerd.

De beperkte gemeentelijke gronden ten zuiden van Caravancentrum Meerkerk bieden onvoldoende ruimtelijke mogelijkheden om een volwaardige ontsluitingsweg Gaasperwaard 3 richting Gaasperwaard 1 te realiseren. In de drie overige varianten is het derhalve noodzakelijk om gronden van derden te verwerven. Caravancentrum Meerkerk is sinds enkele jaren op deze locatie gevestigd; de voor ontsluiting benodigde gronden zijn voor dit bedrijf van groot operationeel belang. Minnelijke verwerving (uitkoop) het gehele perceel is niet ondenkbaar, zij het dat er geen alternatieve locatie voor dit bedrijf voorhanden is, en de hiermee gepaarde kosten (bedrijfsverplaatsing) zeer aanzienlijk zullen zijn.

Ten aanzien van de percelen van Rijkswaterstaat (en deels zeer beperkt over perceel Utrechts Landschap) is de conclusie dat minnelijke verwerving uitgesloten lijkt. Rijkswaterstaat geeft aan deze gronden te willen realiseren voor toekomstige uitbreiding van het Rijkswegennet ter plaatse (knooppunt Everdingen). Allereerst constateren wij dat een gedwongen verwerving (onteigening) niet in het belang is van de goede relaties met onze ondernemers en medeoverheden. In december 2021 heeft de raad, gelijktijdig met de besluitvorming vestiging Wet voorkeursrecht gemeenten een motie van vergelijkbare strekking voor een alternatieve ontsluiting parallel langs de A2/verbindingsweg A27 verworpen. Maar bovenal wegen de gemeentelijke, regionale en provinciale belangen bij een volwaardige oplossing van Knooppunt Everdingen zwaar door. Financiële consequenties Aan de hand van bijgevoegd memo “globale financiële doorrekening ontsluitingsvarianten en motie” en de ruimtelijke verkenning naar alternatieve ontsluitingsmogelijkheden is de conclusie dat een aanzienlijk bedrag met de alternatieve ontsluitingsmogelijkheden gepaard gaat. Alternatieve ontsluitingsvarianten hebben daarmee een fors negatief effect op de haalbaarheid van Gaasperwaard 3. Daartoe is verkend of de U10-gemeenten en/of provincie Utrecht bereid zijn deze extra kosten te dragen.

Noch de U10-gemeenten, noch de provincie Utrecht zijn hiertoe bereid omdat uit de (eerder met u gedeelde) verkeersstudie (Sweco) naar voren is gekomen dat Gaasperwaard 3 (en ook Gaasperwaard 2) met slechts enkele relatief geringe en qua kosten beheersbare aanpassingen van bestaande kruispunten op het huidige lokale wegennet aangesloten kan worden. Het tekort dat als gevolg van de alternatieve ontsluiting ontstaat zal derhalve rechtstreeks uit de gemeentebegroting dienen te worden gedekt. Planningsconsequenties In de oorspronkelijke planning was beoogd dat, na het doorlopen van planvorming en het planologisch-juridisch proces, in 2028 gestart kan worden met de voorbereidende werkzaamheden om nadien bedrijfskavels te kunnen uitgeven. In het ontwerp Provinciaal Programma Wonen en Werken 2025 is nu opgenomen dat de gemeente vanaf 2028 bedrijfskavels kan gaan uitgeven. De benodigde verwervings- c.q. onteigeningsprocedures zullen (los van het kosteneffect) een aanzienlijke vertraging met zich meebrengen. Niet alleen omdat aan onteigening eerst een minnelijk verwervingstraject vooraf zal moeten gaan, maar ook omdat dit aanvullende raadsbesluitvorming vereist (budgetcyclus en onteigeningsbesluit). Bovendien kan in dergelijke trajecten aanzienlijke vertraging ontstaan door bezwaar- en beroepsprocedures.

Conclusie ten aanzien van haalbaarheid op dit moment Het projectteam onderschrijft dat een ontsluiting parallel aan de A2/verbindingslus A27 in zichzelf meerwaarde kan hebben. Tegelijkertijd concludeert het projectteam, gezien de ruimtelijke, juridische, financiële en planningsconsequenties, dat de door de raad gewenste alternatieve ontsluiting niet haalbaar is op dit moment. Naar de toekomst toe kan de gewenste ontsluiting mogelijk alsnog worden gerealiseerd worden op het moment dat Knooppunt Everdingen volwaardig wordt.

Beoogd effect Met het finaliseren van de bestuurlijke besluitvorming over de ruimtelijke uitgangspunten voor

Gaasperwaard 3 wordt een belangrijke stap gezet op weg naar het tijdig realiseren van een nieuw regionaal werklandschap, dat zowel lokaal als regionaal van grote economische betekenis is. Met het ontwikkelen en realiseren van Gaasperwaard 3 biedt dit tegelijkertijd mogelijkheden om binnenkernige woningbouw op de te verplaatsen terreinen waar momenteel bedrijven zijn gehuisvest te realiseren. In de Gebiedsvisie Vianen die op 20 maart jl. door de raad is vastgesteld is een ontwikkelingszone opgenomen ten zuiden van de Hagenweg met de intentie bedrijven te verplaatsen om woningbouw en aan woningbouw gerelateerde functies langs de Hagenweg als verbinding tussen de kernen Hoef & Haag en Vianen mogelijk te maken en de bereikbaarheid van deze kernen onderling te verbeteren.

Argumenten 1.1 Raad heeft gevraagd het besluit opnieuw voor te leggen. In lijn met het raadsbesluit van 9 jul 2024 wordt de geactualiseerde ruimtelijke visie en de geactualiseerde financiële verkenning opnieuw aan de raad voorgelegd zodat de raad een 'go/nogo' besluit kan nemen over de ontwikkeling van Gaasperwaard 3. 1.2 Alternatieven onderzocht maar onhaalbaar gebleken. Het college heeft naar aanleiding van het geamendeerde raadsbesluit d.d. 9 juli jl. de drie mogelijke ontsluitingsvarianten onderzocht. Uit de gevoerde gesprekken met de grondeigenaren, Rijkswaterstaat, Caravancentrum Meerkerk en Stichting Het Utrechts Landschap, blijkt dat zij niet bereid zijn medewerking te verlenen om deze door de raad gewenste ontsluiting Gaasperwaard 3 mogelijk te maken. Voorliggende ruimtelijke visie en de diverse ontsluitingsvarianten zijn getoetst op financiële haalbaarheid. Hieruit blijkt dat het project regionaal werklandschap Gaasperwaard 3 in combinatie met een ontsluiting parallel langs de A2 financieel niet haalbaar en uitvoerbaar is. De door de raad gewenste alternatieve ontsluiting parallel langs de A2/verbindingslus A27 betekent een aanzienlijke verhoging van de investeringskosten. Deze kosten zijn binnen een nog op te stellen grondexploitatie niet financieel dekkend te krijgen.

Als geheime bijlage is een notitie “financiële verkenning alternatieve ontsluitingsvarianten en motie” toegevoegd waaruit deze haalbaarheid blijkt (bijlage 3). Daarmee is de oorspronkelijke ontsluiting zoals die in de Ruimtelijke Visie Gaasperwaard 3 is opgenomen en eerder aan de raad aangeboden de enige manier om Gaasperwaard 3 als financieel haalbaar regionaal werklandschap te kunnen ontwikkelen. 2.1 Optimalisatie van de ontsluiting is op termijn mogelijk wel haalbaar. Rijkswaterstaat wil de voor alternatieve ontsluiting van Gaasperwaard 3 benodigde gronden niet vrijgeven met het oog op de toekomstige volwaardig Knooppunt Everdingen. Op het moment dat deze plannen worden uitgewerkt, kan van de zijde van gemeente Vijfheerenlanden de door de raad gewenste ontsluitingsvariant alsnog worden ingebracht. Echter, aangezien op dit moment een volwaardig Knooppunt Everdingen nog niet op de BO-MIRT agenda staat is Rijkswaterstaat dan ook op dit moment niet voornemens om het Knooppunt Everdingen aan te pakken en om te vormen tot een volwaardig knooppunt. Hiertoe dienen vanuit het Rijk eerst (extra) financiële middelen beschikbaar te worden gesteld. De termijn waarbinnen dit zou kunnen voorzien is ver nadat realisatie van regionaal werklandschap Gaasperwaard 3 nadrukkelijk gewenst is. 3.1 Meerkosten vragen om aanvullend voorbereidingskrediet.

Om invulling te geven aan het geamendeerde raadsbesluit is extra onderzoek verricht naar alternatieve ontsluitingsmogelijkheden van Gaasperwaard 3. De extra kosten die hiermee gemoeid

zijn drukken op het eerder door de raad vastgestelde aanvullend voorbereidingskrediet. Na vaststelling van de Ruimtelijke Visie Gaasperwaard 3 door de gemeenteraad volgt de volgende fase. Het uitwerken van de visie tot een stedenbouwkundig verkavelingsplan, een inrichtingsplan openbare ruimte en een beeldkwaliteitsplan. Ook wordt een ontwikkelstrategie opgesteld met de intentie om een grondexploitatie te kunnen laten vaststellen. Tot die tijd is er nog slechts beperkt budget beschikbaar voor deze volgende fase. Vandaar dat het voorstel is om een aanvullend voorbereidingskrediet van € 40.000,- te voteren voor de uitwerkingsfase. Dit bedrag kan vooralsnog worden gedekt uit de algemene reserve grondexploitatie. Op het moment dat een grondexploitatie geopend wordt kunnen deze kosten worden verrekend met nog op te nemen plankosten. 4.1 De reserve grondexploitatie is bedoeld voor voorbereidingskosten. Het bedrag van € 40.000 kan vooralsnog worden gedekt uit de algemene reserve grondexploitatie. Op het moment dat een grondexploitatie geopend wordt kunnen deze kosten worden verrekend met nog op te nemen plankosten.

Risicoparagraaf 1.1 Het niet vaststellen door de raad van de Ruimtelijke Visie Gaasperwaard 3 heeft vergaande gevolgen voor de woningbouwopgaaf en de eerder gemaakte bestuurlijke afspraken. Indien de raad niet besluit de geactualiseerde Ruimtelijke Visie werklandschap Gaasperwaard 3 vast te stellen ontstaat de situatie dat de gemeente impliciet aangeeft dat een regionaal werklandschap Gaasperwaard 3 niet haalbaar is. In dat geval betekent dit dat wordt teruggekomen op eerder politiek-bestuurlijke toezeggingen om mee te willen werken aan het ontwikkelen van een regionaal werklandschap in het kader van de bestuurlijke afspraken met de U10 (Integraal Ruimtelijk Perspectief) en provincie Utrecht (Provinciaal Programma Wonen en Werken 2023). Hiermee vervalt ook de mogelijkheid van het creëren van schuifruimte door bedrijven te kunnen verplaatsen om ruimte te kunnen bieden aan onder meer binnenstedelijke woningbouwontwikkeling. In de Gebiedsvisie Vianen is als één van de pijlers opgenomen dat de zone Hagenweg kansrijk is om te transformeren naar woningbouw onder voorwaarde dat de bestaande bedrijven de mogelijkheid geboden moeten krijgen tot verplaatsing. Gaasperwaard 3 is met name bedoeld als werklandschap om schuifruimte te bieden voor deze bedrijven teneinde aan zowel de economische als de woningbouwdoelstellingen te kunnen voldoen.

De transformatiezone Hagenweg is enerzijds bedoeld om de wenselijke groenblauwe verbinding tussen de kern Vianen en de kernen Hoef & Haag en Hagestein en anderzijds om een verkeersveilige verbinding tussen deze kernen mogelijk te maken en te versterken. 1.2 Financiële haalbaarheid. De financiële haalbaarheid is op basis van de concept ruimtelijke visie getoetst aan de hand van een globale grondexploitatieberekening. Uit de eerder aan uw raad als geheime bijlage bij het raadsvoorstel van 9 juli jl. “globale financiële haalbaarheid Gaasperwaard 3” blijkt dat het project regionaal werklandschap Gaasperwaard 3 haalbaar is. Een grondexploitatieberekening is een momentopname en gebaseerd op uitgangspunten en aannames. Een ontwikkeling als Gaasperwaard 3 is dynamisch, heeft een lange looptijd en kent de nodige risico’s. Het is aannemelijk dat een aantal uitgangspunten, zoals nu zijn aangenomen in de berekening, zullen wijzigen.

Gevolgen voor mensen met een beperking Dit besluit heeft geen gevolgen voor mensen met een beperking.

Betrokkenheid pers Informeren via besluitenlijst.

Financiële paragraaf Met dit voorstel wordt een onttrekking gedaan uit de Reserve Grondexploitaties. Deze reserve wordt aangehouden om voorbereidingskosten en investeringen met betrekking tot ruimtelijke ontwikkelingen te dekken. De reserve wordt gevoed door de jaarlijkse winstnemingen uit grondexploitaties. Het saldo van deze reserve is toereikend om de uitgaven uit dit voorstel te dekken.

Participatieparagraaf Voor de totstandkoming van de oorspronkelijke conceptvisie heeft een tweetal participatierondes plaatsgevonden. Eén inloopbijeenkomst voor direct omwonenden van het plangebied Gaasperwaard 3 (november 2023) en één inloopbijeenkomst voor bewoners van de kernen Hagestein en Hoef en Haag (december 2023). Daarnaast heeft de visie vanaf begin april 2024 voor zes weken ter inzage gelegen voor reacties. Met deze input - opmerkingen, suggesties, ideeën, maar ook zorgen- is de oorspronkelijke ruimtelijke visie mede tot stand gekomen. Met de vaststelling van de Ruimtelijke Visie Gaasperwaard 3 heeft de raad bij besluit van 9 juli 2024 ingestemd met de Nota van Beantwoording reacties. Omdat de geactualiseerde Ruimtelijke Visie – na de constatering dat alternatieve ontsluitingsvarianten onhaalbaar zijn gebleken – teruggrijpt op de eerdere visie, is geen sprake van een nieuwe visie die om hernieuwde participatie vraagt.

Duurzaamheidsparagraaf In de vervolgfase, nadat de visie is vastgesteld, dient nadrukkelijk aandacht te worden besteed aan netcongestie. Dit om te zorgen dat de te vestigen bedrijven in de toekomst ook aangesloten kunnen worden op het netwerk, dan wel zelfvoorzienend zijn. Ook wordt het toepassen van duurzame mobiliteit bij de verdere uitwerking betrokken, met daarbij het onderscheid tussen werknemersmobiliteit en mobiliteit als gevolg van toeleveranciers en afnemers van de te realiseren bedrijven op dit werklandschap. Daarbij is er een nadrukkelijke afhankelijkheid van enerzijds de Gebiedsvisie Vianen (last mile voorzieningen vanuit busstation Vianen/Lekbrug) en anderzijds de bereidheid van provincie en regio mee te werken aan de toekomstige mini OV-hub Hagestein en een openbaar vervoerverbinding tussen dit gebied -niet alleen Gaasperwaard 3- en de stad Utrecht.

Communicatieparagraaf • • •

Door middel van de reguliere openbare besluitenlijst van het college van B&W worden belanghebbenden geïnformeerd over voorliggende besluitvorming; Ook op de projectwebsite van werklandschap Gaasperwaard 3 worden belanghebbenden en inwoners geïnformeerd over de besluitvorming van het college van B&W; De pers wordt geïnformeerd door middel van het collegebesluit.

Geheimhouding Het college heeft besloten om conform artikel 87 Gemeentewet met inachtneming van artikel 5.1, lid 1 onder c respectievelijk artikel 5.1 lid 2, onder b, f en i, van de Wet open overheid geheimhouding op te leggen op de memo "Gaasperwaard 3 globale financiële doorrekening alternatieve ontsluitingsvarianten en motie 24-1-25", incl. bijbehorende bijlage. De globale financiële verkenning bevat vertrouwelijke en prijsgevoelige informatie. Hierbij kan gedacht worden aan bedragen voor aankopen van gronden, uitgifteprijzen van bedrijfskavels en kosten voor bouwrijp maken van gronden. Het is niet wenselijk dat deze informatie openbaar wordt. Dit kan de (onderhandelings)positie van de gemeente schaden. Op grond van artikel 89, vierde lid Gemeentewet is de gemeenteraad na het verstrekken van bedoeld document aan de raad bevoegd ten aanzien van de opgelegde geheimhouding. Na afronding van het project Gaasperwaard 3 is de geheimhouding niet meer noodzakelijk en zal aan de raad een voorstel wordt voorgelegd tot het opheffen van de geheimhouding. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Vijfheerenlanden, de secretaris,

de burgemeester,

11/03/2025 11:12:33 CET {{signer1}}

11/03/2025 11:36:34 CET {{signer2}}

Signed By: j.de.jonge@vijfheerenlanden.nl

Signed By: s.frohlich@vijfheerenlanden.nl

ID: f8c49b08-0b9c-4a8c-818f-a1bf68e32c95

ID: f8c49b08-0b9c-4a8c-818f-a1bf68e32c95

Auth: Consent

Auth: Consent

W.J. (Judith) de Jonge

S. (Sjors) Fröhlich

Bijlagen 1. Bijlage 1 Gaasperwaard III_ruimtelijke visie 2. BL_241015_Gaasperwaard III_studie ontsluiting 3. GEHEIM - Notitie Gaasperwaard 3 globale financiële doorrekening alternatieve ontsluitingsvarianten en motie 24-1-25 4. GEHEIM – Financiële analyse amendement en motie