RV Veiligheid en Preventie in de gemeente Vijfheerenlanden - ondertekend

Raadsvoorstel Zaaknummer 1669789

Onderwerp: Veiligheid en Preventie in de Gemeente Vijfheerenlanden Vergaderdatum raad: 13 november 2025 Geheim: Steller: Portefeuillehouder:

Nee Alice van der Schee Burgemeester Fröhlich

Beslispunten 1. Extra inzet te plegen op de uitvoering van het Bibob-beleid en hiervoor structureel € 111.000,beschikbaar te stellen. Deze uitbreiding wordt opgenomen in de 1e bestuursrapportage 2026; 2. Extra juridische inzet te plegen op de aanpak van ondermijning en hiervoor structureel € 99.593,- beschikbaar te stellen. Deze uitbreiding wordt opgenomen in de 1e bestuursrapportage 2026; 3. Extra inzet te plegen op het vlak van handhaving en hiervoor structureel € 141.400,beschikbaar te stellen. Deze uitbreiding wordt opgenomen in de eerste bestuursrapportage van 2026; 4. Het benodigde budget beschikbaar te stellen uit de algemene middelen; 5. Kennis te laten nemen van de notitie "Veiligheid en Preventie in de gemeente Vijfheerenlanden" als ondersteunende bijlage bij dit voorstel;

Inleiding De samenleving is aan het verharden en dat merken we ook in Vijfheerenlanden. Er is sprake van toenemend wantrouwen, polarisatie en een groeiende bereidheid om regels te overtreden. Georganiseerde criminaliteit neemt toe en wordt steeds extremer en zichtbaarder. Onze gemeente kent een unieke ligging en structuur: een uitgestrekt buitengebied, strategisch gelegen aan belangrijke snelwegen, en steden met grootstedelijke problematiek. Dit maakt de aanpak van criminaliteit complex. Achter de voordeur speelt veel, van witwassen tot huiselijk geweld, en ook digitale criminaliteit en jeugdcriminaliteit nemen toe. Om de veiligheid in Vijfheerenlanden effectief te blijven waarborgen, is het noodzakelijk om onze aanpak voortdurend te versterken en aan te passen aan de veranderende realiteit. De toenemende complexiteit van criminaliteit en maatschappelijke problematiek vraagt om meer capaciteit, maar ook om scherpere sturing, betere samenwerking en een lerende organisatie. In 2024 heeft de Rekenkamer onderzocht hoe wij ondermijning in Vijfheerenlanden aanpakken. Op basis daarvan zijn waardevolle aanbevelingen gedaan om onze aanpak te verbeteren. Zo wordt geadviseerd om de bestuurlijke reflectie te intensiveren, de raad frequenter te informeren over de voortgang, en te onderzoeken of een breed signalenoverleg meerwaarde biedt. Ook wordt

aanbevolen om werkprocessen te optimaliseren en de juridische capaciteit binnen het handhavingsteam op peil te houden. Met dit voorstel zetten wij een belangrijke stap om deze aanbevelingen te implementeren en onze aanpak van ondermijning toekomstbestendig te maken. Tot slot adviseert de Rekenkamer om het Bibob-beleid te actualiseren, zodat integriteitsscreeningen breder en effectiever kunnen worden ingezet. Een van de aanbevelingen is om specifieke branches vergunning plichtig te maken, waarmee ondermijning gerichter kan worden aangepakt. Met dit voorstel zetten wij een belangrijke stap in de implementatie van deze aanbevelingen en versterken wij onze aanpak van ondermijning. Dit sluit aan op het raadsvoorstel met zaaknummer 1591453: Beleidsregel Bibob Vijfheerenlanden 2025. Dit voorstel richt zich op de noodzakelijke uitbreiding van capaciteit, zodat bijvoorbeeld het nieuwe Bibob-beleid daadwerkelijk en effectief kan worden uitgevoerd. Tijdens de raadsvergadering van 15 juli 2025 is er een motie ingediend waarin werd gepleit voor structurele investeringen in veiligheid en preventie. Deze motie is ingetrokken na een toezegging van de portefeuillehouder om de strekking ervan mee te nemen in een integraal raadsvoorstel.

Naar aanleiding van het onderzoek van de Rekenkamer en de daarbij gedane toezegging is er een inventarisatie uitgevoerd naar mogelijke knelpunten en kwetsbaarheden. Deze bevindingen bevestigen de urgentie die al voelbaar was in de praktijk. Om onze kwetsbaarheid voor criminaliteit en ondermijning te verkleinen en de veiligheid van inwoners te vergroten, is een stevige, integrale aanpak nodig. Dit vraagt om alert gemeentelijk beleid met aandacht voor zowel preventie als repressie.

Beoogd effect De voorgestelde structurele uitbreiding van formatie en middelen zorgt voor een versterkte en toekomstbestendige uitvoering van het geactualiseerde Bibob-beleid, de aanpak van ondermijning en de handhaving binnen de gemeente. Dit draagt bij aan een verhoogde weerbaarheid tegen ondermijnende criminaliteit, een betere juridische afhandeling van complexe zaken, en een adequaat toezicht en handhaving in een groeiende gemeente met veranderende taken. Dit moet leiden tot een veiliger en leefbaarder Vijfheerenlanden.

Argumenten 1.1 Voor de uitvoering van Beleidsregel Bibob Vijfheerenlanden 2025 is uitbreiding van capaciteit en inzet noodzakelijk. Om het nieuwe Bibob-beleid effectief te kunnen implementeren en uitvoeren, is het van belang dat de organisatie over voldoende capaciteit, kennis en expertise beschikt. Dit stelt de gemeente in staat om te voorkomen dat criminele of malafide partijen ongehinderd toegang krijgen tot gemeentelijke processen en middelen. Daarmee wordt het risico op reputatieschade, juridische aansprakelijkheid en ondermijning van het publieke vertrouwen aanzienlijk beperkt. De toepassing van de Bibob-toets vormt een belangrijke barrière tegen ongewenste invloeden en voorkomt dat de gemeente – al dan niet onbewust – criminelen faciliteert. Deze versterkte inzet is een belangrijke stap vooruit in het waarborgen van de veiligheid en het tegengaan van ondermijnende criminaliteit. 1.2 Voorkomen van reputatieschade en juridische risico’s. Door de extra Bibob bevoegdheden wordt voorkomt dat criminele partijen toegang krijgen tot

gemeentelijke processen en middelen, waardoor reputatieschade en juridische aansprakelijkheid worden beperkt. 2.1 Toename van complexe juridische procedures en bestuurlijke maatregelen. De toename en complexiteit van ondermijningszaken vragen om gespecialiseerde juridische capaciteit binnen onze organisatie. Het aantal bestuurlijke maatregelen is in korte tijd explosief gegroeid. Uit de cijfers in bijlage "Veiligheid en preventie in gemeente Vijfheerenlanden" blijkt dat in het eerste halfjaar van 2025 al acht woningen en/of panden zijn gesloten, tegenover zeven in heel 2024. Daarnaast zijn er tot nu toe zestien Lasten onder Dwangsommen opgelegd, waar dat er vorig jaar elf waren. Dit duidt niet alleen op een stijging in het aantal casussen, maar ook op een toenemende zwaarte van de problematiek. De gemeente richt zich niet langer alleen op het laaghangend fruit, maar pakt ook ernstiger en complexere zaken actief aan. Naast de kwantitatieve groei is er ook een kwalitatieve toename zichtbaar in de juridische afhandeling. Het aantal zienswijzen, bezwaren en beroepsprocedures neemt toe, wat de noodzaak onderstreept voor voldoende en gespecialiseerde juridische capaciteit om deze processen adequaat te kunnen behandelen. Gezien deze ontwikkelingen is het essentieel dat we onze juridische capaciteit structureel versterken om de integriteit en veiligheid in onze gemeente te waarborgen.

2.2 Versterking van bestuurlijke slagkracht. De juridisch adviseur adviseert de burgemeester en draagt bij aan een effectieve en zorgvuldige aanpak van ondermijning. 3.1 Groei van de gemeente en uitbreiding van taken. De groei van de gemeente en de verschuiving van taken van politie naar Boa's vragen om meer capaciteit om het takenpakket adequaat uit te voeren. Hoewel er geen wettelijke norm bestaat voor het aantal handhavers per inwoner, geeft een enquête van de VNG onder gemeenten inzicht in de huidige situatie. Gemiddeld hebben gemeenten ongeveer één handhaver per 3.500 inwoners. Deze norm is echter slechts een indicatie, omdat het aantal handhavers ook afhankelijk is van factoren zoals het type gemeente (stad of platteland) en de oppervlakte. 3.2 Invloed van de Omgevingswet. De invoering van de Omgevingswet zorgt voor een verschuiving van strafrechtelijke naar bestuursrechtelijke afdoening van overtredingen. Dit betekent dat boa’s vaker betrokken zijn bij toezicht en rapportages die leiden tot bestuurlijke maatregelen, zoals boetes of herstelopdrachten. Deze verandering vraagt om extra inzet, kennis en afstemming, zodat boa’s effectief kunnen blijven opereren binnen het nieuwe juridische kader. 3.3 Versterking van toezicht en handhaving.

Hoewel in de onderbouwing wordt uitgegaan van verschillende scenario’s voor uitbreiding van de BOA-capaciteit — geen uitbreiding, 2 fte of 6 fte — wordt in dit voorstel gekozen voor een uitbreiding van 2 fte. Deze keuze is gemaakt vanwege de aanzienlijke financiële gevolgen die een grotere uitbreiding zou hebben voor de algemene middelen, wat leidt tot een extra structureel tekort. Om het belang van uitbreiding van de BOA-capaciteit niet tekort te doen, is bewust gekozen voor een gematigde groei van 2 fte. Hiermee kunnen we de zichtbaarheid en preventie van overlast verbeteren en zorgen voor een adequate handhaving van nieuwe taken, zoals bijvoorbeeld: het beheer van blauwe zones en verkeersmaatregelen. Deze gefaseerde aanpak biedt ruimte om de inzet te monitoren en waar nodig in de toekomst bij te stellen.

4.1 Het budget via de 1e bestuursrapportage van 2026 te verwerken in de begroting 2026. Het voorstel is niet opgenomen in de begroting en er is geen financiële dekking. Dit moet daarom via de eerste bestuursrapportage 2026 worden gerapporteerd en gedekt vanuit de algemene middelen. De reden dat de financiële consequenties van dit voorstel niet zijn begroot, ligt in het feit dat dit voorstel en de begroting 2026 in dezelfde raadscyclus worden behandeld. De financiële consequenties van dit voorstel al opnemen in de begroting zou vooruitlopen op het besluit van uw raad.

Risicoparagraaf 1.1 De uitbreiding ten behoeve van de uitvoering van de extra taken voortvloeiend uit het geactualiseerde Bibob-beleid. De uitbreiding van capaciteit brengt een structurele financiële verplichting met zich mee. Indien de benodigde inzet, kennis en middelen niet effectief worden ingezet of onvoldoende aansluiten bij de praktijk, bestaat het risico dat de beoogde versterking van de integriteit en bestrijding van ondermijning niet volledig wordt gerealiseerd. Daarnaast kan het structurele karakter van de uitgaven leiden tot druk op de gemeentelijke begroting en noodzaak tot herprioritering van andere beleidsvelden. 2.1 Risico bij structurele uitbreiding ten behoeve van de uitvoering van de extra juridische taken voortvloeiend uit de aanpak van ondermijning. Het inzetten van extra juridische capaciteit is essentieel voor de uitvoering van het ondermijningsbeleid. Het risico bestaat echter dat de juridische inzet niet tijdig of niet adequaat kan worden ingericht, waardoor de effectiviteit van de aanpak beperkt blijft. Ook hier brengt de structurele uitbreiding budgettaire consequenties met zich mee, met mogelijke impact op andere gemeentelijke prioriteiten. 3.1 Structurele uitbreiding van 2 fte BOA capaciteit. Het structureel beschikbaar stellen van budget uit de algemene middelen betekent een toename van het structurele financiële tekort.

Dit kan leiden tot de noodzaak van extra ombuigingsmaatregelen elders in de begroting, wat gevolgen kan hebben voor andere beleidsvelden en gemeentelijke dienstverlening. Daarnaast wordt nu voorgesteld om de BOAcapaciteit uit te breiden met slechts 2 fte, terwijl het gewenste scenario uitgaat van een uitbreiding met 6 fte. Hierdoor blijft het risico bestaan dat niet aan alle gestelde actiepunten in het uitvoeringsplan kan worden voldaan, wat de effectiviteit van de handhavingsaanpak en daarmee de veiligheid in de gemeente beperkt. 4.1 Dekking van de extra kosten uit algemene middelen. Het structureel beschikbaar stellen van budget uit de algemene middelen betekent een toename van het structurele financiële tekort. Dit kan leiden tot de noodzaak van extra ombuigingsmaatregelen elders in de begroting, wat gevolgen kan hebben voor andere beleidsvelden en gemeentelijke dienstverlening. Het is belangrijk deze financiële consequentie tijdig en transparant te onderkennen bij de besluitvorming.

Gevolgen voor mensen met een beperking De versterking van de veiligheidsteams draagt bij aan een veiligere en leefbaardere leefomgeving voor alle inwoners, inclusief mensen met een beperking. De aanpak van ondermijning en

verbetering van toezicht en handhaving kunnen bijdragen aan een inclusieve, toegankelijke en veilige openbare ruimte.

Betrokkenheid pers Informeren is niet nodig.

Financiële paragraaf Voor de uitvoering van het veiligheidsbeleid wordt waar mogelijk gebruik gemaakt van beschikbare subsidies vanuit het Rijk. Diverse subsidieregelingen ondersteunen thematische aanpakken binnen het domein Openbare Orde en Veiligheid (OOV). Wij maken hier actief gebruik van, bijvoorbeeld voor projecten gericht op personen met onbegrepen gedrag, maatschappelijke onrust en de instroom van jonge medewerkers. Voor de structurele uitbreiding van de benodigde personele capaciteit zijn op dit moment echter geen subsidies beschikbaar die een directe bijdrage leveren aan de structurele formatie. Hierdoor moet de financiering van deze structurele inzet uit de eigen algemene middelen komen. Wij stellen voor het benodigde budget uit de algemene middelen beschikbaar te stellen en dit via de eerstvolgende bestuursrapportage op te nemen in de begroting, zodat de financiering en rechtmatigheid geborgd zijn. Gezien het huidige financiële beeld betekent dit in de praktijk dat het structurele financiële tekort zal toenemen als gevolg van deze extra uitgaven. Dit vraagt om aanvullende ombuigingsmaatregelen om de begroting in balans te houden. Wij achten het van belang om deze consequentie transparant te benoemen, zodat bij de verdere besluitvorming en planning rekening kan worden gehouden met de financiële impact van dit voorstel.

Dit voorstel leidt tot een structureel bedrag van € 350.000 aan extra salarissen. Inclusief overhead (opleidingen, reiskosten, automatisering), zal dit ongeveer € 385.000 bedragen.

Participatieparagraaf De raad is geïnformeerd via de motie van 15 juli 2025 en de eerdere Rekenkamerrapportage. Interne teams zijn betrokken bij de inventarisatie en capaciteitsberekening.

Duurzaamheidsparagraaf Het voorstel heeft geen directe gevolgen met betrekking tot een duurzame ontwikkeling in de gemeente Vijfheerenlanden.

Communicatieparagraaf Niet van toepassing. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Vijfheerenlanden, de secretaris, {{signer1}}

ValidSigned door Judith de Jonge op 30-09-2025

W.J. (Judith) de Jonge

de burgemeester, {{signer2}}

ValidSigned door Sjors Fröhlich op 30-09-2025

S. (Sjors) Fröhlich

Bijlagen 1. 1669789 - Raadsinformatiebrief Herziening toezegging opiniërend stuk veiligheid en preventie en voorbereiding - ondertekend. 2. AZ 1435622 Rekenkameronderzoek De aanpak van ondermijning in Vijfheerenlanden 3. Notitie Veiligheid en Preventie in de Gemeente Vijfheerenlanden d.d. september 2025