RV Toepassen Maatwerk - Lokaal eigendom voor het OER A2 Project

Raadsvoorstel Zaaknummer 1551921

Onderwerp: Toepassen maatwerk: lokaal eigendom voor het OER A2 traject Vergaderdatum raad: 3 juli 2025 Geheim: Steller: Portefeuillehouder:

Nee Ivo Walenbergh Wethouder Van Montfoort

Beslispunten 1. In de uitgangspuntennotitie voor het OER A2 traject een streven naar minimaal 50% lokaal eigendom op te laten nemen en daarmee maatwerk toe te passen conform het BET (Beleidskader Energie Transitie).

Inleiding Uit de eerste studie van Rijkswaterstaat is gebleken dat er langs de A2 er vooralsnog veel percelen geschikt zijn voor de opwek van zonne-energie. Dit is goed nieuws voor onze duurzame doelstellingen, waaronder het gezamenlijke RES-bod. Voor het Opwek van Energie op Rijksvastgoed (OER) A2 traject hebben de verschillende deelnemende gemeenten (IJsselstein, Nieuwegein en Vijfheerenlanden) hun voorkeur uitgesproken om energiecoöperaties een voorkeurspositie te geven bij het realiseren van dit project. Dat houdt in dat er een koepel van energiecoöperaties wordt samengesteld, die samen met een projectontwikkelaar het project gaan ontwikkelen. Binnen onze gemeente hebben alle energiecoöperaties (zowel de bestaande als die in oprichting) aangegeven enthousiast te zijn om deel te nemen aan het project. Door energiecoöperaties aan de voorkant te betrekken geven we in dit project vorm aan lokaal bestuurlijk eigendom. Andere opties om lokaal eigendom te realiseren zijn wanneer een energiecoöperatie het volledige project zelf ontwikkelt of wanneer een projectontwikkelaar het volledige traject ontwikkelt en dit dan verkoopt aan een energiecoöperatie. In beide gevallen zou dan 100% lokaal eigendom gerealiseerd worden. Deze opties zijn in de praktijk lastig uitvoerbaar vanwege financiering die een energiecoöperatie hiervoor rond moet krijgen.

Daarnaast vergt het onderhouden van een zonnepark langs de snelweg specifieke kennis en vergunningen. Dat maakt deze opties onaantrekkelijk voor energiecoöperaties. Voor het OER A2 traject wordt met de verschillende deelnemende partijen een uitgangspuntennotie opgesteld. In deze uitgangspuntennotitie worden de gezamenlijke voorwaarden en condities opgenomen. Zo ook de voorwaarden die worden gesteld aan lokaal eigendom en daarbij wijkt het beleid van de gemeente Vijfheerenlanden af van dat van IJsselstein en Nieuwegein. In het Beleidskader Energie Transitie [BET], willen wij als gemeente minimaal 51% lokaal eigendom realiseren in grootschalige windenergieprojecten. Voor lokale zonne-energieprojecten wordt 50% gehanteerd. Het OER A2 traject valt onder de grootschalige energieprojecten langs infra-

structurele werken waarbij de gemeente maatwerk kan leveren en valt niet direct in de twee andere categorieën. Het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) adviseert om enkel een streven naar een bepaald percentage lokaal eigendom op te nemen in de uitgangspuntennotitie. Resultaat van hun ervaring wordt beschreven onder argumenten 1.1, 1.2, en 1.3.

Beoogd effect De slagingskans van het OER A2 traject vergroten en daarmee de mogelijkheden voor de opwek van duurzame energie binnen de gemeente.

Argumenten 1.1 Voor het OER traject langs de A2 en voor OER trajecten in het algemeen, raadt het RVB af om in te zetten op een “minimale” eis op het gebied van lokaal eigendom. Des te meer als deze eis boven de 50% ligt. Het RVB heeft bij de verschillende OER trajecten vaker te maken met gemeenten die een streven naar 51% lokaal eigendom in hun beleid hebben opgenomen. 1.2 Bij een eis voor de realisatie van minimaal 51% lokaal eigendom voor het OER A2 traject, trekt men feitelijk de stekker uit het project. Een minderheidsaandeel in een grote risicovolle investering zoals een OER traject is niet aantrekkelijk voor marktpartijen. Zonnevelden langs infrastructuur kennen extra uitdagingen t.a.v. meer standaard zonnevelden. Deze vertalen zich door in de financiële haalbaarheid. Denk aan extra benodigde kabels door langgerektheid, extra benodigde ruimte voor beheer en onderhoud, RWS-eisen t.a.v. onderhoud en veilig werken, spreiding van locaties en de daarbij horende meerdere (net-)aansluitingen. Ook een lager percentage lokaal eigendom, vormt wanneer deze is opgenomen als eis, een belemmering voor projectontwikkelaars. 1.3 Ook bij een streven minimaal 51% of meer lokaal eigendom haken projectontwikkelaars af. Op een recente tender van het RVB waarbij 51% lokaal eigendom als streven werd opgenomen werd kritisch gereageerd op dit punt door ontwikkelaars.

1.4 De haalbaarheid van dit project weegt zwaarder dan het lokaal eigendom. Wanneer het project niet doorgaat, kan er überhaupt geen lokaal eigendom gerealiseerd worden. Dit zou ten kosten gaan van de hoeveelheid duurzame energie die binnen de gemeente opgewekt wordt. 1.5 Het OER A2 traject valt onder de projecten waarvoor de gemeente maatwerk toe kan passen volgens het BET. De gemeente kan voor het OER A2 traject maatwerk toepassen volgens het BET. Daarmee kan de gemeente voor het OER A2 project een andere norm voor lokaal eigendom hanteren. 1.6 De raad behoudt het gezag voor de uiteindelijke doorgang van het project. De verschillende gemeenteraden uit de deelnemende gemeenten bepalen via een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA) of het project uiteindelijk vergund wordt. 1.7 Met het hanteren van een streven naar minimaal 50% lokaal eigendom loopt gemeente Vijfheerenlanden in de pas met de andere deelnemende gemeenten. Gemeenten Nieuwegein en IJsselstein hanteren ook een streven naar minimaal 50% lokaal eigendom zoals deze is opgenomen in de RES. Door dit als gemeente Vijfheerenlanden voor dit project ook te hanteren kunnen we gezamenlijke uitgangspunten hanteren voor het OER A2 traject.

Risicoparagraaf 1.1 Het toepassen van maatwerk kan afbreuk doen aan het rechtszekerheid beginsel en leiden tot precedentwerking. De mogelijkheid van het toepassen van maatwerk is opgenomen in het beleidskader en past daarmee binnen de beleidsregels. Daarnaast wordt hiermee ook gehandeld in de gedachten van het beleidskader, namelijk het faciliteren van de energietransitie op een manier die op draagvlak kan rekenen.

Gevolgen voor mensen met een beperking Dit voorstel heeft geen gevolgen voor mensen met een beperking.

Betrokkenheid pers Informeren via besluitenlijst.

Financiële paragraaf Er zijn geen financiële gevolgen verbonden aan het voorstel.

Participatieparagraaf Het OER A2 traject biedt lokale energiecoöperaties de mogelijkheid om deel te nemen. Via deze energiecoöperaties krijgen inwoners de mogelijkheid om te investeren in de energietransitie, zodat deze opbrengsten lokaal terecht komen.

Duurzaamheidsparagraaf Het OER A2 traject draagt bij aan de gemeentelijke doelstellingen om duurzame energie op te wekken.

Communicatieparagraaf Niet van toepassing.

Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Vijfheerenlanden, de secretaris, Signed By: Signer 8053a1d5-0ae3-467b-a4dd-bb6114e572a8

03/06/2025 21:55:48 CEST {{signer1}}

de burgemeester, Signed By: Signer 76af6cb2-01a0-4f40-af40-c167389f4faf

04/06/2025 07:17:49 CEST {{signer2}}

ID: d47ad81d-bd8b-4899-9929-faeca28a4309

ID: d47ad81d-bd8b-4899-9929-faeca28a4309

Auth: Consent

Auth: Consent

W.J. (Judith) de Jonge

S. (Sjors) Fröhlich