RV Stedenbanden.pdf

Raadsvoorstel Zaaknummer 525615

Onderwerp: Stedenbanden Vergaderdatum raad: 13 december 2022 Geheim: Nee Stellers: Suzanne de Keijzer en Dick Admiraal Portefeuillehouder: Burgemeester Fröhlich

Beslispunten 1. 2.

De stedenbanden van de voormalige gemeenten Leerdam en Vianen met de gemeenten Pfinztal en Reghin om te vormen naar vriendschapsbanden; De culturele band die bestaat tussen Leerdam met Nový Bor in Tsjechië, ontstaan vanuit gedeelde expertise rond glaskunst, -ambachten en -opleidingen, te bekrachtigen.

Inleiding Vanuit de gemeenten Leerdam en Vianen zijn in het verleden internationale banden aangegaan met verschillende steden. Leerdam heeft een stedenband met Pfinztal in Duitsland en Vianen heeft een stedenband met Reghin in Roemenië. Hoewel het geen stedenband is, heeft Leerdam daarnaast een speciale band met Nový Bor in Tsjechië. Deze is ontstaan vanuit een gedeelde expertise rond glaskunst, -ambachten en -opleidingen. De band maakt onderdeel uit van het cultureel beleid van de gemeente. De twee stedenbanden die door de gemeenten Leerdam en Vianen zijn aangegaan worden inhoudelijk en organisatorisch vormgegeven door Platform Pfinztal en Stichting Contacten Roemenië-Vianen. Platform Pfinztal werd in 2010 door het college van B&W van de gemeente Leerdam erkend (het platform was al vóór 2000 actief) en regelt uitwisselingen tussen Pfinztal en Leerdam. Dit op het gebied van onderwerpen zoals milieu en millenniumdoelen, kunst, senioren- en jongerenbeleid. Activiteiten bij Stichting Contacten Roemenië-Vianen zijn vooral gericht op transporten met hulpgoederen, wederzijdse bezoeken van bestuurders, uitwisselingen van voetbalelftallen en leerlingen van middelbare scholen. Door de ontwikkelingen in Europa sinds februari 2022, is het belangrijk om Europese contacten te behouden. Niet in de vorm van stedenbanden, maar in de vorm van vriendschapsbanden.

Deze vorm past beter bij de relatie die de 'nieuwe' gemeente Vijfheerenlanden met de gemeenten Pfinztal en Reghin heeft.

Beoogd effect Door zij aan zij te blijven staan met onze vriendschapsgemeenten, geven we een teken van hoop én een verenigd en sterk Europa af. De initiatieven die door Platform Pfinztal en Stichting Contacten Roemenië-Vianen worden georganiseerd, kunnen o.a. door een financiële bijdrage van de gemeente blijven bestaan.

Argumenten 1.1. Er is een trend te zien in het opzeggen van stedenbanden in hun oorspronkelijke vorm. Stedenbanden zijn veelal ontstaan na de Tweede Wereldoorlog, in de eerste plaats om de relatie met Duitse steden te herstellen. In de jaren zeventig volgden stedenbanden met Afrikaanse steden, veelal als een vorm van ontwikkelingshulp. Vanaf de jaren negentig kwamen daar weer Oost- en Midden-Europese steden bij met als doel hen "te helpen met de democratisering en zelfstandigheid". Meer dan driekwart van de Nederlandse gemeenten heeft of had een stedenband met een gemeente in een ander land. Veel stedenbanden lijken een slapend bestaan te leiden. De trend lijkt dat stedenbanden minder populair zijn. Een rondgang van RTV Utrecht langs Utrechtse gemeenten (in juli 2020) wijst uit dat de afgelopen 10 jaar tenminste 8 Utrechtse gemeenten hun banden hebben doorgeknipt. Van de 26 Utrechtse gemeenten zijn er nu nog acht die één of meerdere banden hebben met gemeenten uit het buitenland. 1.2. De vorm vriendschapsbanden past beter bij de relatie die de huidige gemeente Vijfheerenlanden met de gemeenten Pfinztal en Reghin heeft. De gemeente Vijfheerenlanden heeft niet de ambitie om actieve samenwerkingsovereenkomsten op bijvoorbeeld het gebied van economie met de gemeenten Pfinztal en Reghin aan te gaan.

Wel omarmt en waardeert de gemeente Vijfheerenlanden de langlopende internationale banden van de voormalige gemeenten Leerdam en Vianen met de gemeenten Pfinztal en Reghin. Daarom wil de gemeente, zeker gezien de situatie in Europa sinds februari 2022, graag een rol vervullen bij het onderhouden van deze vriendschappen, bijvoorbeeld door het leveren van een financiële bijdrage en het ontvangen van internationale gasten. Initiatieven van inwoners op dit vlak door de Stichting Contacten Roemenië en Platform Pfinztal, worden dan ook zeer gewaardeerd. Wat de vriendschapsband tussen Vianen en Reghin in Roemenië betreft geldt wel dat hier een kans ligt voor de beleidsterreinen Kunst & Cultuur en Recreatie & Toerisme. Er is een actieve bestaande culturele uitwisseling tussen Het Pakhuis Vianen en de stad Reghin die zich richt op de befaamde Roemeense zigeunermuzikanten. Het behoud van deze contacten is belangrijk omdat het kan leiden tot aansprekende culturele evenementen die aantrekkelijk zijn voor de culturele en toeristische ontwikkeling van Vianen en de gemeente Vijfheerenlanden. Het Pakhuis Vianen is een belangrijke culturele instelling in centrum van Vianen die bezig is met het oprichten van een jeugdorkest. In dit orkest wordt specifiek naar jongeren gezocht die een voorkeur hebben voor Oost-Europese muziekinstrumenten.

De culturele contacten met de stad Reghin zullen daarom ook, in samenwerking met Pakhuis Vianen, worden geïntensiveerd. Dit kan binnen bestaande capaciteit en middelen. 1.3. De oorlog in Oekraïne toont aan dat internationale vriendschappen van belang zijn. Tot 24 februari 2022 hadden velen zich de verschrikkingen in Oekraïne niet kunnen voorstellen.

Het op 25 januari 2022 genomen collegebesluit over het beëindigen van de stedenbanden met Pfinztal en Reghin is daardoor in een ander daglicht komen te staan en vanwege voortschrijdend inzicht heroverwogen. Internationale vriendschappen zijn van belang. Door ook als lokale overheden zij aan zij te staan met gemeenten in Europa, geven we een signaal af, een teken van een verenigd en sterk Europa. 2.1. Een thematisch netwerk rond een belangrijk kenmerk van de identiteit van de gemeente, in dit geval het glas van Leerdam, past bij een cultureel-economische samenwerking op internationaal niveau. De bekendheid van Leerdam als Glasstad is begonnen in de tijd van een beroemde fabrieksdirecteur. Het was zijn visie om architecten en kunstenaars uit binnen- en buitenland te laten samenwerken met de meesterglasblazers in Leerdam. Deze directeur zorgde dus voor de samenwerking tussen kunstenaars en ambachtslieden. Tot op de dag van vandaag is dat nog steeds kenmerkend aan Leerdam. In de Glasblazerij van het Nationaal Glasmuseum worden de glasblazers telkens weer gekoppeld aan kunstenaars die hun ontwerpen en ideeën in glas willen laten uitvoeren. Dit kenmerk van Leerdam Glasstad is hetgeen waarvan andere glassteden, waaronder Nový Bor, kunnen leren.

Het doel in het cultureel beleid van Vijfheerenlanden is dat er in Leerdam Glasstad voldoende kwalitatief goed opgeleide (meester)glasblazers aanwezig zijn en blijven. Daarom heeft Leerdam uitwisseling van kennis en kunde nodig van glassteden zoals Nový Bor, maar ook van andere Europese glassteden. 2.2. Een versterking van de band met Nový Bor versterkt het unieke karakter van Leerdam als glasstad. In het coalitieakkoord ‘Samen zijn wij Vijfheerenlanden, 2022 – 2026’ wordt het unieke karakter van Leerdam Glasstad benoemd. Hierbij is aangegeven dat het project ‘Leerdam Glass Academy’ verder wordt ontwikkeld zodat het ambacht van Glasblazen, glasslijpen en graveren voor Leerdam blijft behouden. Sinds 2018 zijn de internationale banden tussen Glasstad Novy Bor en Leerdam aangehaald en ontstaan er ook meer netwerken tussen Leerdam en andere Europese glassteden. Deze internationale banden zijn zowel voor de organisatie van het Nationaal Glasmuseum en haar Glasblazerij, Glasblazerij de Oude Horn maar ook voor de gemeente en betrokken inwoners van groot belang omdat het voortbestaan van het ambacht van Glasblazen onder druk staat. Zeker gelet op de huidige energiecrisis, is het risico op het ‘omvallen’ van vele Glasblazerijen in Europa groot.

De gemeente Vijfheerenlanden is daarom bezig met de oprichting van een stichting Glasgenootschap (werknaam) die zich gaat richten op het behouden van de intensieve contacten met Glasstad Novy Bor en andere Europese glassteden. Deze stichting wil zich hard maken om in 2023 of 2024 een bezoek te brengen aan Novy Bor met niet alleen een gemeentelijke delegatie maar ook met een vertegenwoordiging van betrokken instanties en inwoners. Denk aan citymarketingorganisatie ‘Tussen Lek en Linge’, kunstenaars en geïnteresseerde ondernemers uit het bedrijfsleven van Vijfheerenlanden. Een dergelijk bezoek kan en zal binnen bestaande capaciteit en middelen worden georganiseerd en heeft tot doel om Leerdam Glasstad te behouden en door de energiecrisis te loodsen, in nauwe samenwerking met andere Europese Glassteden.

Risicoparagraaf 1.1. In de gemeente Vijfheerenlanden bestaan meerdere inwonersinitiatieven die internationale contacten hebben met steden of dorpen. Deze zijn niet meegenomen in dit voorstel. In de voormalige gemeenten Leerdam, Zederik en Vianen zijn geen andere stedenbanden aangegaan dan met Pfinztal en Reghin. Internationale banden met andere dorpen en steden zijn ontstaan door inwonersinitiatieven. 2.1 Door de grote nadruk op glas vanuit glaskunst, -ambachten en -opleidingen, kan de balans in de positionering van het gebied Tussen Lek & Linge uit balans raken. Het is aan de nieuwe organisatie Tussen Lek & Linge om de in de merkstrategie beschreven koers te houden en alle twee stadsmerken Leerdamglasstad en Vrijstad Vianen in goede onderlinge balans te houden, ook in relatie met Tussen Lek & Linge als overkoepelend merk.

Betrokkenheid pers Informeren via besluitenlijst.

Financiële paragraaf De uitgaven tot maximaal € 3.000 per jaar worden verantwoord binnen de exploitatie op het aanwezige budget communicatie. Het betreft maximaal € 1.500 voor Stichting Contacten Roemenië-Vianen en maximaal € 1.500 voor Platform Pfinztal per jaar.

Participatieparagraaf Het afgelopen jaar is meerdere keren contact geweest met de voorzitter van Platform Pfinzal en de voorzitter van Stichting Contacten Roemenië-Vianen. In eerste instantie over het voornemen om de stedenbanden te beëindigen. Deze gesprekken verliepen, ondanks het vervelende bericht, altijd in fijne harmonie. Later is meerdere malen contact geweest over het organiseren van het bezoek van de burgemeester van de gemeente Pfinztal aan de gemeente Vijfheerenlanden tijdens de 4 meiherdenking in Leerdam. En over het bezoek dat de voorzitter van de Stichting Contacten Roemenië-Vianen aan (de burgemeester van) Reghin bracht.

Duurzaamheidsparagraaf Het betreft een duurzame en vreedzame relatie met de Europese gemeenten Pfinztal en Reghin.

Communicatieparagraaf Na het collegebesluit worden de Stichting Contacten Roemenië-Vianen en Platform Pfinztal op de hoogte gesteld van het collegebesluit, waarbij wordt aangegeven dat het onderwerp in december 2022 op de agenda van de gemeenteraad staat. Na de raadsvergadering stelt de burgemeester Stichting Contacten Roemenië-Vianen en Platform Pfinztal op de hoogte van het uiteindelijke besluit. De burgemeesters van Pfinztal en Reghin worden door de burgemeester telefonisch of schriftelijk geïnformeerd over het definitieve besluit.

Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Vijfheerenlanden,

de secretaris,

de burgemeester,

08/11/2022 18:19:52 CET {{signer1}}

08/11/2022 19:34:42 CET {{signer2}}

Signed By: n.van.ameijde@vijfheerenlanden.nl ID: 41d2934d-64ff-4004-b6e1-68a4b121558b Auth: Consent

N. (Nanette) van Ameijde-Poortman

Signed By: s.frohlich@vijfheerenlanden.nl ID: 41d2934d-64ff-4004-b6e1-68a4b121558b Auth: Consent

S. (Sjors) Fröhlich