RV Rekenkameronderzoek naar de kwaliteit van raadsvoorstellen

Raadsvoorstel Zaaknummer 1323191

Onderwerp: Rekenkameronderzoek naar de kwaliteit van raadsvoorstellen Vergaderdatum raad: 17 december 2024 Geheim: Steller: Eveline ten Caat Portefeuillehouder:

Beslispunten 1. De volgende aanbeveling van de rekenkamer aan uw raad, college, organisatie en griffie over te nemen: a. Ga in gesprek over wat onder kwaliteit verstaan moet worden als het gaat om voorstellen aan de raad en welke verwachtingen er wederzijds zijn. 2. Het college opdracht te geven om aan de volgende aanbevelingen te voldoen: a. Omschrijf bij voorstellen het maatschappelijk probleem dat aanleiding vormt voor het voorstel. b. Maak bij voorstellen met een grote impact op de samenleving (‘intensieve onderwerpen’) in Vijfheerenlanden werk van het zorgvuldig uitwerken en presenteren van beleidsalternatieven. c. Geef in het raadsvoorstel meer aandacht en ruimte aan het leren van beleidsuitvoering. d. Draag zorg voor zelfstandig leesbare raadsvoorstellen. 3. De volgende aanbeveling van de rekenkamer aan uw raad over te nemen: a. Besluit als raad over de rol van de agendacommissie bij de kwaliteit van de raadsvoorstellen.

Inleiding De rekenkamer heeft onderzoek gedaan naar de kwaliteit van raadsvoorstellen. Op het eerste gezicht misschien niet een heel spannend onderwerp, bij nader inzien toch van groot belang. Waar de kwaliteit van voorstellen in het geding is, bestaat de mogelijkheid dat ook de democratische besluitvorming aan betekenis inboet en de gemeenteraad onvoldoende in positie wordt geplaatst. De rekenkamer concludeert dat de organisatie zich met de voorstellen inspant om de raad zo goed mogelijk in positie te brengen. Binnen de organisatie wordt gewerkt aan het up-to-date houden van de kennis die daarvoor nodig is door het organiseren van trainingen. De rekenkamer benadrukt dat hierbij in ogenschouw moet worden genomen dat het op peil

houden van deze kennis voor de organisatie uitdagend is. Ook Vijfheerenlanden heeft te maken heeft met een behoorlijk verloop in het personeelsbestand waardoor kennis en competenties ‘weglekken’. Gekeken naar de opinie- en raadsvoorstellen zelf valt de rekenkamer op dat de kwaliteit van de voorstellen sterk wisselt. De raad kan naar oordeel van de rekenkamer meer in positie worden gebracht als de voorstellen duidelijker zijn over een aantal wezenlijke onderdelen. Daarbij valt onder meer te denken aan de voorgeschiedenis, het maatschappelijk vraagstuk dat centraal staat en een nadrukkelijker uitwerking van beleidsalternatieven. De rekenkamer ziet in het recent door de griffie en gemeentesecretaris opgestelde plan van aanpak een goede aanzet tot een verbetering. Om dit initiatief kracht bij te zetten is politiek-bestuurlijke betrokkenheid nodig. De rekenkamer adviseert het college en de raad om met elkaar in gesprek te gaan over de verwachtingen als het gaat om de voorstellen aan de raad en daar de aanbevelingen van de rekenkamer bij te betrekken.

Beoogd effect Inzicht te verschaffen in hoe het college/de organisatie bij belangrijke onderwerpen voorstellen opbouwt en voorlegt aan de raad en wat hierin mogelijke praktische verbeteringen kunnen zijn.

Argumenten De conclusies uit het onderzoek vormen de argumenten voor de zes aanbevelingen. Deze conclusies zijn als volgt: 1. De organisatie en het bestuur hebben zich niet expliciet uitgesproken over de vraag wat zij onder ‘kwaliteit’ verstaan als het gaat om raadsvoorstellen. De rekenkamer constateert wel kwaliteitsbewustzijn in de organisatie. Er is binnen de inrichting van het zaaksysteem en de toewijzing van verantwoordelijkheden binnen de organisatie aandacht voor de kwaliteit van de voorstellen. Er was eerder (2020) een uitgebreide evaluatie van het bestuurlijk besluitvormingsproces. De organisatie organiseert training voor medewerkers waarin de kwaliteit van raadsvoorstellen aan de orde komt. Deze training richt zich sterk op het schrijfproces en de kwaliteit van de argumentatie en minder op het ‘waarom, waarover en met wie’ je besluit. De rekenkamer ziet in het recent door de griffie en gemeentesecretaris opgestelde plan van aanpak een goede aanzet tot een verbetering op dit punt. 2. De kwaliteit van raadsvoorstellen wisselt per voorstel en per norm die de rekenkamer heeft geformuleerd. Gelet op de normen die de rekenkamer formuleerde zijn de belangrijkste bevindingen bij de analyse van de raadsvoorstellen als volgt: - Bij belangrijke voorstellen constateert de rekenkamer soms het ontbreken van een inhoudelijke aanleiding.

- In de voorstellen ontbreekt regelmatig een inhoudelijke beschrijving van de voorgeschiedenis.

-

In de raadsvoorstellen is het maatschappelijk vraagstuk dat centraal staat soms niet of maar gedeeltelijk terug te vinden. De rekenkamer ziet in de bestudeerde voorstellen een wisselend beeld als het gaat om hoe duidelijk de beleidsruimte van de gemeente in beeld is gebracht. De bestudeerde raadsvoorstellen zijn zeer beperkt uitgewerkt in beleidsalternatieven. De risicoparagraaf bevat zeer uiteenlopende beschrijvingen, waarbij het soms erg zoeken is naar wat nu precies het risico is, of waarbij het in het geheel niet om een risico gaat. De voorkeur van het college van B&W blijkt doorgaans goed uit het voorstel, daarvoor worden ook argumenten gegeven. De onderliggende belangenafwegingen zijn niet of nauwelijks terug te vinden. In de raadsvoorstellen is goed terug te vinden wie betrokken is geweest en de wijze waarop er communicatie zal plaatsvinden over het raadsbesluit. Raadsvoorstellen gaan doorgaans niet in op het moment waarop het beleid geëvalueerd zal worden en hoe het college invulling geeft aan de actieve informatieplicht. Van de bestudeerde raadsvoorstellen is circa de helft niet of niet geheel zelfstandig leesbaar. De voorstellen zijn doorgaans in goed Nederlands geschreven en bevatten geen of weinig jargon of onnodig ingewikkelde of verhullende taal.

3. Wat betreft de beelden die commissie- en raadsleden hebben over de kwaliteit van de raadsvoorstellen is de rekenkamer terughoudend. Reden hiervoor is dat de respons op de vragenlijst beperkt was, waardoor de resultaten te beschouwen zijn als een indicatie. Ze kunnen goed gebruikt worden voor een nader gesprek. De commissie- en raadsleden die de vragenlijst invulden zijn: - Matig positief over hoe duidelijk de voorstellen zijn over de reden waarom het aan de raad wordt voorgelegd. - Overwegend negatief over hoe duidelijk de voorstellen zijn over het proces waarbinnen het voorstel wordt gedaan. - Overwegend negatief over hoe duidelijk de voorstellen zijn over wat eerder door de raad is besloten over het onderwerp (besluitgeschiedenis). - Overwegend negatief over hoe duidelijk de voorstellen zijn over wat het voorstel wijzigt aan wat eerder door de raad is besloten. - Overwegend positief over hoe duidelijk de voorstellen zijn over het maatschappelijk vraagstuk dat centraal staat. - Verdeeld (tussen licht positief en licht negatief) op de vraag hoe duidelijk de raadsvoorstellen zijn over de ruimte die de gemeente heeft om zelfstandig over het vraagstuk te besluiten. - Overwegend neutraal tot positief over de vraag of de voorstellen het debat stimuleren. - Verdeeld over de vraag of de voor- en nadelen van beleidsalternatieven voldoende in de voorstellen terugkomen.

- Overwegend negatief over hoe duidelijk de voorstellen zijn over de belangenafwegingen die met het voorstel zijn gemaakt. - Verdeeld over de vraag of de raadsvoorstellen duidelijk zijn over de (financiële) risico’s die met het voorstel gepaard gaan. - Verdeeld over de vraag of de raadsvoorstellen duidelijk zijn over de consequenties van het voorstel voor de samenleving in Vijfheerenlanden.

-

Verdeeld over de leesbaarheid van de voorstellen.

Betrokkenheid pers Informeren via besluitenlijst

Risicoparagraaf N.v.t.

Welke gevolgen heeft dit besluit voor mensen met een beperking? N.v.t.

Financiële paragraaf N.v.t.

Voorzitter rekenkamer Vijfheerenlanden, 28/11/2024 11:11:49 CET {{Signer1}}

Signed By: paulussen@mailrekenkamer.nl ID: 56502bea-87d9-462c-941a-3f4e182d1894 Auth: Consent

R. (Rob) Paulussen