RV pilot inzet specialistisch jeugdwerk Leerdam-West

Raadsvoorstel Zaaknummer 1021484

Onderwerp: Pilot inzet specialistisch jeugdwerk Leerdam-West Vergaderdatum raad: 12 december 2023 Geheim: Nee Steller: Charlotte Brouwer Portefeuillehouder: Wethouder Bel

Beslispunten 1. € 120.000 beschikbaar te stellen voor de pilot 'specialistisch jeugdwerk in Leerdam-West' vanaf 01-01-2024 voor duur van twee jaar; 2. Dit bedrag van € 120.000 te dekken uit de reguliere exploitatie en dit financieel te verwerken in de 1e bestuursrapportage in 2024.

Inleiding In 2021 is het jongerenwerk voor de gemeente Vijfheerenlanden aanbesteed. Deze aanbesteding kent een looptijd tot 1 januari 2025 met een optie om met vier jaar te verlengen. Het jongerenwerk is sinds 1 januari 2021 gegund aan Gro-Up Buurtwerk. Gro-Up Buurtwerk heeft een brede opdracht en een beperkte formatie (3 fte regulier). Dit betekent dat zij keuzes moeten maken in het uitvoeren van hun werk. Daarnaast lijkt de formatie onvoldoende door: (1) de omvang van de gemeente, (2) de verschillen in stads-en dorpskernen en (3) de toenemende problematiek met betrekking tot (drugs)criminaliteit onder jeugd en jongeren. Uitbreiding van het reguliere jongerenwerk lijkt wenselijk, maar is onderdeel van een bredere afweging binnen de sociale basis waarnaar we in 2024 onderzoek doen. De toenemende problematiek met betrekking tot (drugs)criminaliteit onder jongeren in de leeftijden van circa 10 tot en met 23 jaar vraagt echter onmiddellijk actie. Dit betreft een aparte opdracht gericht op Veiligheid die buiten de scope valt van de aanbesteding van het reguliere jongerenwerk. Op 29 augustus 2023 is er een brainstormsessie geweest in Leerdam en zijn zowel bewoners, vrijwilligers als samenwerkingspartners uitgenodigd en betrokken geweest.

Tijdens de sessie werd bevestigd dat iedereen de zorgen deelt rondom de toenemende problematiek onder jongeren en de urgentie voelt dat er snel extra inzet moet komen gericht op preventie.

Beoogd effect Budget beschikbaar stellen om een pilot te kunnen starten in Leerdam-West waarbij we de veiligheid bevorderen onder inwoners in de wijk en jongeren kansen bieden om zichzelf op een positieve manier te ontwikkelen.

Argumenten 1.1/2.1 De raad heeft budgetrecht. Het totale bedrag wat de gemeente nodig heeft voor de invoering van de pilot is € 220.000,-.

Bijna de helft daarvan kan gevonden worden in de reguliere budgetten. Voor € 120.000,- is er echter nog geen budget. Vandaar dat dit voorstel naar de raad gaat om het totale budget beschikbaar te hebben. 1.2 Afspraken/acties uit het vastgestelde Integraal Veiligheidsbeleid (IVB) worden met deze pilot ingevuld. Zoals vermeld in het Integraal Veiligheidsbeleid (IVB) is het belangrijk dat jongeren opgroeien in een veilige omgeving. Om dat te bereiken is integrale samenwerking tussen het sociaal en veiligheidsdomein cruciaal. Een specialistisch jeugdwerker richt zich op de preventieve kant en zorgt er samen met de samenwerkingspartners voor dat jonge aanwas wordt teruggedrongen. Met deze pilot geven we mede invulling aan de verschillende afspraken/acties uit het Integraal Veiligheidsbeleid: • Wij werken aan preventie van zowel overlast als criminaliteit. Dit doen wij in samenwerking met o.a. het sociaal domein, het jongerenwerk en Halt; • Wij zetten in op de weerbaarheid van jongeren en onderwijspersoneel van onze VO-scholen; • Wij gaan op zoek naar positieve rolmodellen in de wijk en zetten deze waar nodig in. 1.3 Het jongerenwerk vormt een essentiële schakel in het bereiken van jongeren met zware problemen/crimineel gedrag. De specialistisch jeugdwerker maakt onderdeel uit van het jongerenwerk.

Uit onderzoek van de Hogeschool van Amsterdam (de preventieve kracht van het jongerenwerk, bijlage 3) uit 2019 blijkt dat bijna een kwart van de jongeren die deelnemen aan het jongerenwerk zware problematiek heeft op één of meerdere leefgebieden. Het onderzoek wijst uit dat het jongerenwerk goed is in het bereiken van jongeren met zware problemen en bijdraagt aan het stabiliseren van deze jongeren, ongeacht de beschikbaarheid van (gespecialiseerde) hulp. Het merendeel van deze groep krijgt individuele begeleiding. 1.4 Een ander type jeugdwerker is nodig. De politie zit aan de repressieve kant. Contact maken met deze jongeren en een vertrouwensband opbouwen is voor hen heel lastig. Dan wordt al gauw gedacht aan het reguliere jongerenwerk. Alleen blijkt uit onderzoek door de Hogeschool Leiden (“Specialistisch jeugdwerk voor de 2%”. Over plus-preventie tussen jongerenwerk en jeugdzorg, 2023, zie bijlage 1) dat een ander type jeugdwerker nodig is dan doorgaans in het reguliere jongerenwerk wordt aangeboden. De inzet van specialistisch jeugdwerk is voor deze groep jongeren een interventie die het gat vult tussen het reguliere jongerenwerk en gespecialiseerde jeugdzorg. Gaandeweg de pilot zullen we inzicht krijgen in de werkzame bestanddelen in termen van wat werkt, wie werkt en de waarborging van de preventieve werkzaamheden.

Een specialistisch jeugdwerker benadert de jongeren op een outreachende en laagdrempelige wijze, is bereikbaar, sensitief en present in bejegening. Op die manier probeert hij/zij een vertrouwensband op te bouwen en jongeren te begeleiden op verschillende leefgebieden. Hij/zij kan begrenzen, heeft de mogelijkheid om perspectief te bieden en werkt systeemgericht. 1.5 De inzet van een specialistisch jeugdwerker levert maatschappelijk rendement op. Door een specialistisch jeugdwerker gericht in te zetten voor jongeren die verblijven in LeerdamWest, verwachten we positieve maatschappelijke en financiële effecten in deze wijk: • Voorkomen van de escalatie van zorgproblemen; • Voorkomen van zorgkosten als gevolg van eenzaamheid; • Bespaarde kosten en hogere baten bij voorkomen schooluitval; • Minder kosten als gevolg van voorkomen uitkering/re-integratie; • Voorkomen van overlast gevend gedrag.

1.6 De opgave uit de hervormingsagenda Jeugd ‘het terugdringen van residentiële jeugdhulp: zo thuis mogelijk’ vraagt om versterking van de sociale basis dichtbij de jongeren. De hervormingsagenda Jeugd is landelijk vastgesteld en wordt nu verder uitgewerkt. We betrekken de hervormingsagenda Jeugd bij ons lokaal onderzoek naar de sociale basis. De uitkomsten van het onderzoek naar de lokale sociale basis en de evaluatie van deze pilot geven ons inzicht en richting en deze helpen ons om een goede afweging te maken welke activiteiten gesubsidieerd moeten blijven/worden. 1.7 Om te kunnen monitoren of de pilot toegevoegde waarde heeft, kiezen we voor uitvoering in één wijk. De problematiek onder jongeren speelt in zowel in Leerdam als Vianen. Wij kiezen ervoor om te starten in Leerdam (focus op Leerdam-West), omdat daar de meeste zorgen leven en signalen over de jeugd worden opgevangen door politie, BOA’s, jongerenwerkers, voortgezet onderwijs, winkeliers en ouders. Zij zien een toename van overlast op straat en op school. Relatief veel jongeren gebruiken drugs en/of dealen drugs op jonge leeftijd. Jongeren zijn slechter aanspreekbaar, zowel voor de autoriteiten als voor eigen ouders. Ook nemen zij een gesloten houding aan, waardoor de oorzaak van deze gedragsverandering moeilijk te achterhalen valt.

In het voortgezet onderwijs merken ze dat de mate van respect voor docenten afneemt en de problemen van buiten meegenomen worden de school in. De instroom van jongeren bij Halt-zaken is in Leerdam-West het hoogst in vergelijking met andere kernen in Vijfheerenlanden. Ouders in Leerdam-West melden bij Halt dat het vertrouwen in politie en overheid laag is. De energie om te werken aan oplossingen in Leerdam voelt goed onder zowel professionals, vrijwilligers, inwoners en jongeren. Op 29 augustus 2023 is er een brainstormsessie geweest met de gemeente, politie, samenwerkingspartners (zoals het onderwijs) en bewoners om de jeugdproblematiek in Leerdam te duiden. In deze sessie werden de volgende oorzaken benoemd (in willekeurige volgorde): aantrekkingskracht van geld, macht en status, geen respect voor gezag, pure haat tegenover de overheid, gesloten gemeenschap, jongeren ervaren veel druk, de meldingsbereidheid is laag en onzekerheid. Zie ook bijlage 2. 1.8 Door nu specifiek in te zetten op de jongeren in Leerdam-West die (dreigen) af te glijden naar crimineel gedrag, wordt erger voorkomen. Het doel van de inzet van een specialistisch jeugdwerker is het bereiken van een duurzame gedragsverandering bij jongeren op het gebied van school, werk, vrije tijd, gezonde- en sociale leefstijl.

Het perspectief daarbij is tweeledig: het bevorderen van het welzijn van de jongere zelf en de rust, veiligheid en leefbaarheid in de wijken door het voorkomen en verminderen van overlast en crimineel gedrag. Betrokken professionals geven aan dat wachten met de inzet van specialistisch jeugdwerk in Leerdam-West leidt tot meer problematiek en/of escalatie. 1.9 Om impact te maken is 32 uur inzet van een specialistisch jeugdwerker nodig. We schatten in dat 32 uur nodig is om daadwerkelijk impact te kunnen maken op de problematiek die speelt onder jongeren in Leerdam-West. Deze inschatting is gebaseerd op de ervaringen van Gro-up Buurtwerk in andere gemeenten.

Risicoparagraaf 1.1 Als het raad het budget niet beschikbaar stelt kan de pilot niet worden gestart. Het budget is benodigd om de pilot te kunnen starten, omdat dit vanuit de reguliere budgetten niet mogelijk is.

1.2 Het streven is om de pilot te starten op 1 januari 2024. Het is afhankelijk van de personele bezetting of de pilot kan starten op 1 januari 2024. Dit is wel het streven. 1.3 Op basis van het besluit uit het onderzoek naar de sociale basis en de evaluatie kunnen er andere prioriteiten gekozen worden. Het brede onderzoek naar de sociale basis en de resultaten van de evaluatie van de pilot kunnen ertoe leiden dat we de pilot na twee jaar niet continueren omdat we, op basis van het beschikbare budget binnen de begroting, andere keuzes moeten maken in het Sociaal Domein. 1.4 De kwaliteit van de jongerenwerkers die worden ingezet is essentieel. De maatschappelijke Business Case (mBC, bijlage 2) maakt duidelijk dat een besparing bereikt wordt wanneer het jongerenwerk op de juiste manier wordt ingezet. Het onderzoek van de Hogeschool van Amsterdam (Sonneveld) over impact van jongerenwerk bij langdurige inzet laat zien dat er minimaal een half jaar deelname aan jongerenwerk nodig is om een betekenisvolle relatie op te bouwen voordat een hoger niveau van eigen kracht en participatie kan worden bereikt. Bij jongeren die drie jaar of langer betrokken zijn bij het jongerenwerk, worden de meeste resultaten geboekt.

Betrokkenheid pers Informeren via besluitenlijst.

Financiële paragraaf Het voorstel is niet opgenomen in de begroting 2024, omdat het advies en de gevolgen hiervan voor de gemeentebegroting pas na het opstellen van de begroting beschikbaar zijn gekomen. Tegelijkertijd kunnen we, gelet op de urgentie en de wens om in 2024 te starten, niet wachten tot volgend jaar. Daarom wordt de raad nu gevraagd om akkoord te gaan met het verstrekken van deze opdracht aan Gro-up Buurtwerk. Hierbij gaat het om € 220.000 voor 2024 en 2025. Dekking in de gemeentelijke begroting kan incidenteel worden gevonden door € 100.000 budgettaire ruimte binnen het budget voor maatwerkdienstverlening 18- (66721000/438200). Dit bedrag is in 2024 en 2025 nog beschikbaar voor de ontwikkeling in het kader van de hervormingsagenda Jeugd. We verzoeken de raad om de kosten van de overige € 120.000 te dekken uit de reguliere exploitatie. Het begrotingssaldo 2024 en 2025 laat dit toe. Als de raad instemt met dit voorstel dan worden de financiële gevolgen van het besluit – zoals hiervoor beschreven – financieel verwerkt in de 1e bestuursrapportage 2024 en 2025. Zoals hierboven uiteen gezet, voorkomt het investeren in een specialistisch jeugdwerker op de lange termijn kosten op verschillende gebieden. Denk hierbij aan kosten van zorg als gevolg van eenzaamheid, schooluitval, uitkering en re-integratie en overlast gevend gedrag.

Participatieparagraaf Bij de brainstormsessie van 29 augustus 2023 in Leerdam zijn zowel bewoners, vrijwilligers als samenwerkingspartners uitgenodigd en betrokken geweest.

Duurzaamheidsparagraaf Niet van toepassing.

Communicatieparagraaf Niet van toepassing. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Vijfheerenlanden, de loco-secretaris, Signed By: l.huberts@vijfheerenlanden.nl

07/11/2023 13:52:15 CET {{signer1}}

ID: 16a174f0-0480-46c2-9b98-1af5fb1c2a45 Auth: Consent

L.J.C. (Léon) Huberts

de burgemeester, Signed By: s.frohlich@vijfheerenlanden.nl

07/11/2023 14:36:40 CET {{signer2}}

ID: 16a174f0-0480-46c2-9b98-1af5fb1c2a45 Auth: Consent

S. (Sjors) Fröhlich

Bijlagen 1. Bijlage 1_onderzoek Hogeschool Leiden 2. Bijlage 2_Terugkoppeling brainstormsessie Leerdam 29 augustus 2023 3. Bijlage 3_hva-de-preventieve-kracht-van-het-jongerenwerk