RV (Ontwerp)Programmabegroting GR ODU en (ontwerp) bijdrageverordening GR ODU

Raadsvoorstel Zaaknummer 1640321

Onderwerp: (Ontwerp) Programmabegroting van de Omgevingsdienst Utrecht 2026 en (Ontwerp) Bijdrageverordening Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Utrecht Vergaderdatum raad: 25 september 2025 Geheim: Steller: Portefeuillehouder:

Nee Ria Driessen Wethouder Van Montfoort

Beslispunten 1. Een zienswijze in te dienen op de (Ontwerp) Programmabegroting Omgevingsdienst Utrecht 2026; 2. Een zienswijze in te dienen op de (Ontwerp) Bijdrageverordening Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Utrecht

Inleiding Om de nieuwe Omgevingsdienst Utrecht (ODU) per 1 januari 2026 van start te kunnen laten gaan moeten diverse besluiten genomen worden over de gemeenschappelijke regeling (let wel: ook in deze vergadering), maar ook over de financieringssystematiek. Deze wordt vastgelegd in de bijdrageverordening. Ook dient er een begroting voor 2026 te worden vastgesteld. Op 11 juli 2025 hebben de algemeen besturen van de ODRU en de RUD Utrecht ingestemd met de (Ontwerp) Programmabegroting Omgevingsdienst Utrecht 2026 (inclusief kadernota 2026) en de (Ontwerp) Bijdrageverordening Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Utrecht. Nog dezelfde dag zijn deze voor zienswijzen aan de raden (en staten) van de (beoogde) deelnemende partijen gestuurd. De termijn voor het geven van eventuele zienswijzen loopt tot en met 17 oktober 2025.

Beoogd effect De voorgestelde Bijdrageverordening Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Utrecht (hierna: (Ontwerp) Bijdrageverordening ODU) draagt bij aan een gezonde financiële huishouding van de Omgevingsdienst Utrecht vanaf de start. Deze bijdrageverordening zorgt voor een gezamenlijke verantwoordelijkheid, transparantie en een eerlijke verdeling van de deelnemersbijdragen.

De (Ontwerp) Programmabegroting Omgevingsdienst Utrecht 2026 (hierna: (Ontwerp) Programmabegroting ODU 2026) en de (Ontwerp) Bijdrageverordening ODU onderbouwen de gemeentelijke bijdrage. Ook is ingegaan op kwaliteitsverbetering, innovatie en efficiëntie.

Argumenten 1.1 Het indienen van een zienswijze is een bevoegdheid van de raad. Volgens de Wet gemeenschappelijke regeling en de concept-Gemeenschappelijke Regeling Omgevingsdienst Utrecht (die tegelijk met dit voorstel raad is aangeboden) heeft de gemeenteraad de bevoegdheid een zienswijze in te dienen op een ontwerpbegroting. Dat geldt niet voor de bijdrageverordening. De algemeen besturen van de ODRU en RUD hebben echter besloten om het ontwerp van de bijdrageverordening de eerste keer aan de staten en raden voor te leggen met de mogelijkheid om een zienswijze naar voren te brengen. Dit vanwege de samenhang met de (Ontwerp) Programmabegroting ODU 2026 en om het gehele financiële plaatje voor de raden (en staten) voldoende inzichtelijk te maken. 1.2 Via een zienswijze aandachtspunten met betrekking tot de (Ontwerp) Programmabegroting ODU 2026 doorgeven. U hebt bij ons een zienswijze ingediend op de ontwerp-gemeenschappelijke regeling van de Omgevingsdienst Utrecht. Wij hebben deze integraal meegestuurd met onze reactie. Voor twee punten uit de eerdere zienswijze kan door middel van het indienen van een zienswijze op de (Ontwerp) Programmabegroting 2026 ODU aandacht worden gevraagd voor vervolgacties. • U hebt ons de opdracht meegegeven de financiële bijdrage van Vijfheerenlanden voor 2025 als financieel plafond te hanteren voor 2026 en verder.

In de (Ontwerp) Programmabegroting ODU 2026 wordt aan die voorwaarde voldaan. Pas na realisatie zal echter duidelijk zijn of de kosten inderdaad binnen de afgesproken marge blijven. In de zienswijze kunt u daarover een opmerking maken: “Wij zullen met belangstelling volgen of daar ook bij de realisatie aan voldaan blijft worden. Waarbij we wel opmerken dat we niet alleen naar de cijfers zullen kijken maar ook naar het bereikte maatschappelijk effect.” • U hebt aangegeven te verwachten dat “met de vorming van de ODU een omgevingsdienst ontstaat die voldoet aan de landelijke eisen voor robuustheid. Een omgevingsdienst die in staat is om de (milieu)taken voor onze gemeente kwalitatief goed uit te voeren, inclusief het adviseren bij de uitdagingen die er liggen op het gebied van de fysieke leefomgeving”. In de zienswijze kan gevraagd worden om aan te geven hoe de ODU monitoring en evaluatie gaat inrichten en hoe de deelnemers geïnformeerd gaan worden over het blijvend waarborgen van de robuustheid. In de (Ontwerp) Programmabegroting ODU 2026 valt te lezen dat de schaalvergroting heeft geleid tot een substantiële efficiencywinst. Deze wordt ingezet voor taken als uitvoering geven aan de robuustheidscriteria en gezamenlijke voorzieningen. Hiervoor is dan geen extra bijdrage van de gemeenten nodig. Daarvoor kan waardering worden uitgesproken.

Niettemin kan aan de Omgevingsdienst Utrecht gevraagd worden om als organisatie ook in de toekomst oog te blijven houden voor mogelijkheden om (door middel van efficiency) kosten te besparen. Waarbij aangegeven kan worden dat het goed is om de deelnemers daarover te blijven informeren. Via het indienen van een zienswijze kan aandacht worden gevraagd voor vervolgacties. Een conceptbrief om de zienswijze kenbaar te maken is bijgevoegd. 2.1 De (Ontwerp) Bijdrageverordening ODU zorgt voor een eerlijke verdeling van de deelnemersbijdragen. De financiële uitgangspunten voor de bijdrageverordening zijn al eerder in de routekaart naar één

omgevingsdienst vastgesteld en vervolgens meer uitgewerkt in het gezamenlijk algemeen bestuur op 18 april 2025. Daarbij is de deelnemersbijdrage opgebouwd uit een vaste bijdrage en een variabele bijdrage. De grondslagen en de vaststelling van de bijdrage van de deelnemende provincie en gemeenten daarvoor zijn verwoord in de artikelen 2 en 3 van de (Ontwerp) Bijdrageverordening ODU (zie bijlage). Deze verordening vormt de juridische neerslag van die besluiten. De gezamenlijke algemeen besturen hebben geconstateerd dat de (Ontwerp) Bijdrageverordening ODU zorgt voor een gezamenlijke verantwoordelijkheid, transparantie en een eerlijke verdeling van de deelnemersbijdragen. Ook voor Vijfheerenlanden ligt een verdeling van de vaste kosten naar rato van de afgenomen uren het meest voor de hand (beter dan bijvoorbeeld naar rato van grondoppervlak). 2.2 Door middel van een zienswijze wijzen aandringen op verbetering van de (Ontwerp) Bijdrageverordening ODU. Producten als de bijdrageverordening zijn onder tijdsdruk opgesteld. Dat daarbij (taal)fouten gemaakt worden is begrijpelijk. Maar omdat de Bijdrageverordening juridisch een status krijgt zijn zorgvuldige formuleringen wel van belang. Daarom is het voorstel om een zienswijze in te dienen met voorstellen om de (Ontwerp) Bijdrageverordening ODU te verbeteren. De concept-zienswijze is als bijlage bijgevoegd.

De taalfouten zijn ambtelijk doorgegeven. Punten voor de zienswijze: • Geen bezwaar tegen de financieringssystematiek die in de Bijdrageverordening is aangegeven, maar wel voorstellen om de teksten te verbeteren; • Onder de ‘begripsbepalingen’ (artikel 1 van de (Ontwerp) Bijdrageverordening ODU) staat een aantal keer een tekst die eerder als ‘voorschrijvend’ dan als ‘beschrijvend’ valt aan te merken. Daarbij gaat het onder ander over de wijze waarop berekeningen plaatsvinden. Deze horen niet thuis onder de begripsbepalingen, maar als een inhoudelijke bepaling in een artikel. In de bijgevoegde concept-zienswijze staat een overzicht; • De omschrijving van het begrip ‘vaste bijdrage’ (artikel 1 onder t) bevat impliciet ook een omschrijving van het begrip ‘vaste kosten’. Een apart lemma voor dit laatste begrip zou duidelijker zijn. Daarin zou dan klip en klaar aangegeven moeten worden welke kosten tot de vaste kosten gerekend worden. Een omschrijving als ‘in ieder geval’ laat teveel onduidelijk. Bij de begripsbepaling ‘vaste bijdrage’ kan dan een punt gezet worden na ‘Omgevingsdienst’; • Aan artikel 3 lid 2 waarin de berekeningswijze van de vaste bijdrage per deelnemer is aangegeven, zou een lid vooraf moeten gaan waarin de berekeningswijze van de vaste kosten is aangegeven en dat deze middels vaststelling van de begroting van het betreffende jaar worden vastgesteld.

Risicoparagraaf 1.1 Onzekerheid over voldoende weerstandscapaciteit. De weerstandscapaciteit is het totaal van de middelen waarover de ODU beschikt om onvoorziene kosten te dekken. Voor de ODU is de algemene reserve aan te merken als beschikbare incidentele weerstandscapaciteit. Het beginvermogen van de ODU zal na de afwikkeling van de jaarrekeningen van de oude diensten gestort worden. Er wordt van uitgegaan dat het gestorte beginvermogen voldoende is om het restrisico af te dekken. 2.1 Punten uit de zienswijze op (Ontwerp) Bijdrageverordening ODU worden niet overgenomen. Door middel van de zienswijze worden verbeteringen voorgesteld voor de (Ontwerp)

Bijdrageverordening ODU. Als die niet overgenomen worden zal de verordening naar verwachting nog steeds worden vastgesteld. De kans op een conflict over de inhoud wordt niet groot geacht.

Gevolgen voor mensen met een beperking Er zijn geen directe gevolgen voor mensen met een beperking.

Betrokkenheid pers Informeren via besluitenlijst.

Financiële paragraaf De nieuwe Omgevingsdienst Utrecht (ODU) hanteert een andere financieringssystematiek dan de ODRU. Deze bestaat uit een vaste bijdrage en een flexibele bijdrage voor de producten en diensten die worden afgenomen. Zowel vaste als variabele bijdragen worden vastgesteld op basis van de DVO-uren. Er is echter wel een verschil: de vaste kosten moeten sowieso betaald worden, de variabele kosten afhankelijk van de realisatie. Pas als de variabele kosten voor een gemeente op jaarbasis > 10 % afwijken van de gemaakte afspraken volgt herberekening van de vaste kosten. Voor 2026 bedraagt de financiële bijdrage van de gemeente Vijfheerenlanden aan de ODU in totaal € 1.962.800. Dit bedrag is opgebouwd uit een variabele bijdrage van € 1.255.200 en een vaste bijdrage van € 707.600. Eerder is op basis van de Kadernota ODRU 2026 besloten om de indicatieve verhoging van het uurtarief (€ 85.129) mee te nemen in de gemeentelijke Kadernota 2026. Hierdoor komt het beschikbare budget voor 2026 uit op €2.023.000. Dit hogere bedrag biedt ruimte om aanvullende uren af te nemen. Er is namelijk bewust voor gekozen om in het (concept)uitvoeringsprogramma 2026 niet alle tijdelijke of projecturen uit het uitvoeringsprogramma 2025 over te nemen. De ervaringen met de uitvoering onder de Omgevingswet zijn nog onvoldoende om te bepalen of deze uren structureel nodig zijn.

Door deze uren als aanvullende uren af te nemen (binnen de daarvoor geldende afspraken over de omvang), blijft er flexibiliteit behouden. Het is namelijk eenvoudiger om op een later moment uren toe te voegen aan de dienstverleningsovereenkomst dan om deze eruit te halen. Naar verwachting is het budget voor 2026 en verder, mits na 2026 geïndexeerd, toereikend.

Participatieparagraaf Inwoners en organisaties van Vijfheerenlanden hebben geen directe betrokkenheid bij de financiële stukken van de ODU.

Duurzaamheidsparagraaf Een goede uitvoering van de taken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) op het gebied van milieu door de Omgevingsdienst Utrecht levert een bijdrage aan een duurzame ontwikkeling van Vijfheerenlanden.

Communicatieparagraaf Na besluitvorming in de raad zal de zienswijze verstuurd worden. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Vijfheerenlanden, de secretaris,

de loco-burgemeester,

26/08/2025 11:13:41 CEST {{signer1}}

26/08/2025 11:26:36 CEST {{signer2}}

Signed By: Signer f26eb927-8eed-4cf4-bd71-5df876944e97

Signed By: Signer 64c23369-48ad-4a04-9dd1-60030288d8cf

ID: 74d42dbd-ae5d-40f6-8cd0-8df79aebcfa8

ID: 74d42dbd-ae5d-40f6-8cd0-8df79aebcfa8

Auth: Consent

Auth: Consent

W.J. (Judith) de Jonge

J.H. (Joop) van Montfoort

Bijlagen 1. (Ontwerp) bijdrageverordening versie 23 juni 25 2. (Ontwerp) programmabegroting 2026 ODU-versie Gez. AB 3. Aanbiedingsbrief mogelijkheid zienswijze (ontwerp) bijdrageverordening ODU-INT20.10112465 4. Aanbiedingsbrief mogelijkheid zienswijze (Ontwerp) Programmabegroting ODU 2026 INT20.1011-2464 5. Conceptbrief Zienswijze (Ontwerp) Programmabegroting Omgevingsdienst Utrecht 2026 6. Conceptbrief (Ontwerp) Bijdrageverordening Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Utrecht