RV nieuwe achtervangovereenkomst Gemeente - Waarborgfonds Sociale Woningbouw

Raadsvoorstel Zaaknummer 1048582

Onderwerp: Nieuwe achtervangovereenkomst Gemeente - Waarborgfonds Sociale Woningbouw

Vergaderdatum raad: 21 maart 2024 Geheim: Nee Steller: Gert-Jan Hanning Portefeuillehouder: Wethouder Meijdam

Beslispunten 1. Geen wensen en bedenkingen kenbaar te maken ten aanzien van het collegebesluit d.d. 30 januari 2024 om in te stemmen met de nieuwe achtervangovereenkomst met het Waarborgfonds Sociale Woningbouw.

Inleiding Woningcorporaties trekken leningen aan om het bouwen en onderhouden van sociale huurwoningen te financieren. Het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) staat hiervoor borg. Als een corporatie niet meer kan voldoen aan haar betalingsverplichtingen neemt WSW de leningen over. Er zijn verschillende buffers en vangnetten. Pas als die niet meer toereikend zijn vraagt WSW als achtervang renteloze leningen op bij het Rijk en bij de gemeenten, collectief en individueel. Tot dit laatste is het in de bijna 40 jaar van dit systeem gelukkig nog nooit gekomen. De achtervangovereenkomst tussen een gemeente en WSW is een randvoorwaarde voor optimale financiering van de volkshuisvestelijke opgave van woningcorporaties in die gemeente. Op 1 augustus 2021 trad een gewijzigde achtervangovereenkomst tussen WSW en onze gemeente in werking.

De wijzigingen die in 2021 zijn doorgevoerd, zorgden voor (i) het voorkomen van verdere scheefheid in de achtervangpositie van gemeenten, (ii) verbeterde afspraken over terugbetaling van renteloze geldleningen door WSW aan Staat en gemeenten, (iii) verbeterde afspraken over de mogelijkheid tot herfinanciering, (iv) verwerking van ontwikkelingen vanuit het strategisch programma van WSW, (v) oplossen van ontstane discrepantie tussen de achtervangovereenkomsten van voor 1 augustus 2021 (AO's Bestaand) en de veranderde wetgeving en praktijk, onder andere ten aanzien van de borgbare doelen, en (vi) een algehele modernisering van de achtervangovereenkomsten. Alle voor 1 augustus 2021 tussen WSW en onze gemeente gesloten AO's Bestaand bleven bestaan naast deze overeenkomst. In 2021 kondigde het WSW al aan voornemens te zijn een aantal verbeteringen ook door te voeren in de AO's Bestaand door middel van een wijzigingsovereenkomst.

WSW en de VNG hebben gezamenlijk geconcludeerd dat het niet wenselijk is om verschillende achtervangovereenkomsten naast elkaar te laten bestaan. Daarom introduceren zij nu een nieuwe achtervangovereenkomst (AO Nieuw) tussen WSW en gemeente ter vervanging van alle voorgaande achtervangovereenkomsten, zodat nog maar één set voorwaarden met een gemeente van toepassing is. De verdeelsleutels wijzigen inhoudelijk niet. AO Nieuw is tot stand gekomen door nauwe samenwerking tussen WSW, VNG en de Staat. Deze partijen hebben de overeenkomst ook formeel goedgekeurd. AO Nieuw ligt nu voor, bij alle gemeenten. Het is de bedoeling dat zij gaat gelden met ingang van 1 mei aanstaande. Het gaat hier om erg specialistische materie. De toets en het advies van de VNG zijn in dezen daarom voor onze gemeente leidend.

Beoogd effect De essentie van de gemeentelijke achtervang wijzigt niet. Doordat gemeenten en de Staat een achtervangpositie innemen, zijn en blijven woningcorporaties ('deelnemers') in staat om tegen optimale financieringsvoorwaarden volkshuisvestelijke prestaties te leveren in de gemeenten.

Argumenten 1.1 Het WSW met het achtervangsysteem maakt dat woningcorporaties ook in de toekomst gemakkelijker hun bijdragen kunnen leveren aan het realiseren van het gemeentelijke woonbeleid, zoals de nieuwbouwopgave in de sociale huursector en de verduurzaming van de bestaande woningvoorraad. Het WSW stelt woningcorporaties in staat om gunstiger toegang te krijgen tot de kapitaalmarkt en leningen aan te trekken tegen lagere kosten vanwege de borging. 1.2 De wijzigingen die nu voorliggen zijn aanvullend ten opzichte van de achtervangovereenkomst van 2021. De wijzigingen zijn opgenomen in de Bijlage – Toelichting bij AO Nieuw, blz 2 t/m 4. Kortheidshalve wordt hiernaar verwezen. 1.3 De zekerheidsstructuur van het WSW blijft in de toekomst intact. Het borgstelsel van WSW kent een zekerheidsstructuur die bestaat uit meerdere lagen. Voorop staat dat de woningcorporaties zelf rente en aflossing moeten betalen en zij onderpand inzetten bij WSW als zekerheid. Hierbij voert WSW risicomanagement door jaarlijks woningcorporaties ('deelnemers') te beoordelen en houdt de Autoriteit Woningcorporaties toezicht om te beoordelen of de woningcorporaties opereren binnen de wettelijke kaders. Mocht het zich onverhoopt voordoen dat WSW wordt aangesproken op een geborgde geldlening, dan fungeren het risicovermogen van WSW en de verstrekte zekerheden als eerste buffer.

De zekerheden zijn het hypotheekrecht van WSW op corporatiebezit. De tweede laag wordt gevormd door het obligo dat woningcorporaties verplicht zijn aan WSW te betalen. Pas wanneer dat niet voldoende is verstrekken de Staat en de gemeenten als achtervangers op basis van de achtervangovereenkomst renteloze geldleningen aan WSW. 1.4 Wij stellen u in de gelegenheid uw wensen en bedenkingen hieromtrent kenbaar te maken. In artikel 169, vierde lid Gemeentewet (de zgn. voorhangprocedure) is bepaald, dat het college aan de raad vooraf inlichtingen geeft over een dergelijke overeenkomst indien de overeenkomst ingrijpende gevolgen kan hebben voor de gemeente. In het laatste geval neemt het college geen besluit dan nadat de raad in de gelegenheid is gesteld zijn wensen en bedenkingen ter kennis van het college te brengen.

Hoewel geen sprake is van directe ingrijpende gevolgen willen wij u, gelet op hetgeen wordt beschreven in de Risicoparagraaf, in dit geval de bovengenoemde gelegenheid geven.

Risicoparagraaf 1.1 Er is altijd een risico dat de gemeente renteloze geldleningen aan WSW moet verstrekken. Het is niet mogelijk om het risico exact te kwantificeren. De zekerheidsstructuur kent, zoals in argument 1.3 is weergegeven, een gelaagdheid die in volgorde wordt aangesproken. Gemeenten en de Staat zijn de laatste laag in de zekerheidsstructuur en worden als laatsten aangesproken. Sinds de oprichting van het WSW in 1983 is de stichting nog nooit aangesproken op zijn borgverplichting.

Gevolgen voor mensen met een beperking Niet van toepassing.

Betrokkenheid pers Informeren via besluitenlijst.

Financiële paragraaf Er zijn geen directe financiële gevolgen verbonden aan het tekenen van de nieuwe achtervangovereenkomst tussen de gemeente en de WSW. De voorgestelde wijzigingen voor de achtervangovereenkomst hebben als effect dat onze achtervangpositie per ultimo december 2023 met € 2.207.000,- afneemt. In procenten is dit een afname van - 0,67% op de achtervangpositie van onze gemeente.

Participatieparagraaf Niet van toepassing.

Duurzaamheidsparagraaf Niet van toepassing.

Communicatieparagraaf Het besluit wordt gedeeld met onze woningcorporaties. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Vijfheerenlanden, de secretaris, Signed By: j.de.jonge@vijfheerenlanden.nl

30/01/2024 11:22:05 CET {{signer1}}

ID: cc14e501-b9a7-4ea9-913b-976ff5e61298 Auth: Consent

W.J. (Judith) de Jonge

de burgemeester, Signed By: s.frohlich@vijfheerenlanden.nl

30/01/2024 11:42:33 CET {{signer2}}

ID: cc14e501-b9a7-4ea9-913b-976ff5e61298 Auth: Consent

S. (Sjors) Fröhlich

Bijlagen: 1. Nieuwe achtervangovereenkomst met brief van Stichting Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) en de VNG. 2. Toelichting van WSW en VNG bij AO Nieuw