RV Lokaal Gezondheidsbeleid.pdf

Raadsvoorstel Zaaknummer 344815

Onderwerp: Lokaal Gezondheidsbeleid in Vijfheerenlanden 2022 - 2027; Op weg naar positieve gezondheid in een gezonde leefomgeving" Vergaderdatum raad: 14 december 2021 Geheim: Nee Steller: Serge Heijnen Portefeuillehouder: Wethouder Kamstra, Wethouder Verweij

Beslispunten Het "Lokaal Gezondheidsbeleid in Vijfheerenlanden 2022 - 2027; Op weg naar positieve gezondheid in een gezonde leefomgeving" vast te stellen.

Inleiding De beleidsnota “Lokaal Gezondheidsbeleid in Vijfheerenlanden 2022-2027; Op weg naar positieve gezondheid in een gezonde leefomgeving” beschrijft de lange-termijn visie op gezondheid, de strategische doelstellingen, de te behalen resultaten in de periode 2022-2027, de prioritaire acties en de programmering van de uitvoering. De beleidsnota is een verdere uitwerking van de transformatieopdracht binnen het sociaal domein geformuleerd in de Sociaal Maatschappelijke Agenda (SMA), waarin de weg naar preventie en versterking van de weerbaarheid van inwoners wordt ingeslagen, dit ook om ondersteuning en hulp aan de meest kwetsbaren op termijn (financieel) te kunnen blijven garanderen. Uitgangspunt van de beleidsnota is het concept van positieve gezondheid, de bredere kijk op gezondheid waarin het accent niet op ziekte ligt, maar die bijdraagt aan het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven om te gaan en om zoveel mogelijk eigen regie te voeren. De beleidsnota legt ook de nadruk op versterking van integraal beleid binnen de gemeente en actieve samenwerking met diverse maatschappelijke partners en bewoners ter bevordering van de leefstijl en een gezonde leefomgeving.

De beleidsnota is tot stand gekomen na een analyse van de gezondheidssituatie van de inwoners en hun leefomgeving in Vijfheerenlanden en een raadpleging van maatschappelijke partners en bewoners.

Beoogd effect Beschermen en bevorderen van de gezondheid van de inwoners van Vijfheerenlanden.

Argumenten 1.1.

De gemeente Vijfheerenlanden heeft nog geen gezondheidsbeleid terwijl dit een wettelijke verplichting is.

Door vaststelling van het "Lokaal Gezondheidsbeleid in Vijfheerenlanden 2022 - 2027; Op weg naar positieve gezondheid in een gezonde leefomgeving" voldoet de gemeente Vijfheerenlanden aan de wettelijke verplichting vastgelegd in de Wet Publieke Gezondheidszorg (WPG). Op grond van artikel 13 lid 2 van de WPG is het een taak van de raad om binnen twee jaar na openbaarmaking van de landelijke nota gezondheidsbeleid een nota gemeentelijk gezondheidsbeleid vast te stellen waarin de gemeentelijke doelstellingen op het gebied van publieke gezondheidszorg, jeugdgezondheid, ouderengezondheid, infectieziektebestrijding en de hiervoor benodigde acties en de gewenste resultaten worden beschreven (artikel 13 lid 2 WPG). 1.2.

Er ontstaat een consistent beleidskader met samenhang in en coördinatie tussen het gemeentelijk en landelijk gezondheidsbeleid.

Op grond van artikel 13 lid 3 van de WPG dient in het gemeentelijke beleid de landelijke prioriteiten zoals vermeld in de landelijke nota gezondheidsbeleid in acht te worden genomen. De landelijke nota gezondheidsbeleid 2020-2024 (LNG): “Gezondheid breed op de agenda” (VWS, 2020) beschrijft 4 strategische gezondheidsvraagstukken als focus voor lokaal gezondheidsbeleid: gezondheid en de fysieke en sociale omgeving, gezondheidsverschillen, druk op jeugd en jongvolwassenen, en vitaal ouder worden. Verder geeft het Nationaal Preventieakkoord (2018) prioriteit aan de leefstijl thema’s roken, alcohol en overgewicht. Het "Lokaal Gezondheidsbeleid in Vijfheerenlanden 2022 - 2027; Op weg naar positieve gezondheid in een gezonde leefomgeving" is gebaseerd op deze landelijke vraagstukken en prioriteiten en beschrijft hierbinnen de strategische doelstellingen, prioritaire acties, de uitvoeringsagenda en effecten welke de gemeente wenst te behalen op basis van de lokale context. 1.3.

Het gezondheidsbeleid draagt bij aan de bevordering van de gezondheid van inwoners van de gemeente Vijfheerenlanden.

De beoogde effecten: 1. Bevordering van gezondheid, leefstijl en weerbaarheid van de jeugd

2. Bevordering van de maatschappelijke participatie en autonomie, en tegengaan van psychosociale problematiek bij kwetsbare groepen 3. Bevorderen van gezond gewicht bij volwassenen en ouderen 4. Bevorderen van een groene en veilige fysieke leefomgeving die sport, bewegen, ontmoetingen en ontspanning faciliteert, en hittestress mitigeert 5. Zorgen voor een rookvrije ruimte en rookvrij opgroeien, en ontmoedigen van alcoholen middelengebruik 6. Verhogen van de vaccinatiebereidheid vallen binnen de opgaven geformuleerd in de SMA en zijn tot stand gekomen na gedegen analyse van betrouwbare databronnen (vooral afkomstig van GGD, RIVM, VWS en CBS aangevuld met thematische informatie en lokale bronnen, bijvoorbeeld inwonerspeilingen).

Risicoparagraaf 1.1.

Bij niet vaststellen van lokaal gezondheidsbeleid voldoet Vijfheerenlanden niet aan de wettelijke verplichting (WPG artikel 13) aan gemeenten.

De wettelijke bepaling (WPG artikel 13) stelt dat de gemeente binnen 2 jaar na de openbaring van de landelijke nota een lokaal gezondheidsbeleid dient vast te stellen. Deze termijn loopt af op 20 mei 2022. In de vergadering van de commissie welzijn, onderwijs en sport van 30 juni 2021 is met de portefeuillehouder wethouder Verweij afgesproken dat de behandeling van het lokaal gezondheidsbeleid nog door de zittende raad gebeurt voor het einde van 2021. 1.2.

Bij niet vaststellen van lokaal gezondheidsbeleid voldoet Vijfheerenlanden niet aan de maatschappelijke opgave geformuleerd in de landelijke nota gezondheidsbeleid “Gezondheid breed op de agenda”.

De gemeente heeft een belangrijke rol in de aanpak van strategische vraagstukken gerelateerd aan gezondheid, leefstijl en leefomgeving van de inwoners van Vijfheerenlanden. Zonder inzet van de gemeente is de beleid- en uitvoeringsketen op nationaal, regionaal en lokaal niveau niet gesloten. Een goed gecoördineerde aanpak van de belangrijkste gezondheidsuitdagingen komt dan niet van de grond. 1.3.

Bij niet vaststellen van lokaal gezondheidsbeleid worden bestaande gezondheidsproblemen in Vijfheerenlanden niet aangepakt middels versterking van preventie, (vroeg-)signalering en domeinoverstijgende acties die een gezonde leefstijl en een gezonde leefomgeving bevorderen, en zullen de daarmee samenhangende maatschappelijke en gemeentelijke kosten stijgen.

Integrale preventie en vroeg-signalering zijn kosten-effectiever dan hulp en ondersteuning in de aanpak van gezondheidsproblemen gerelateerd aan een ongezonde leefstijl en leefomgeving. De mogelijkheden van preventieve acties moeten we dan ook benutten om de algemene gezondheid en de kwaliteit van leven van de inwoners te vergroten, en te voorkomen dat de kosten voor hulp en ondersteuning (voor de gemeente met name de aanspraken op geïndiceerde zorg via de WMO en Jeugdwet) op termijn niet meer op te brengen zijn.

1.4

De lange doorlooptijd van het lokaal gezondheidsbeleid t/m 2027 maakt dat nog niet alle financiering voor dit plan specifiek kan worden gemaakt.

Er is landelijk (via de LNG) en lokaal (SMA/transformatie sociaal domein) beleidsmatige dekking voor het lokaal gezondheidsbeleid. Echter, op dit moment zijn nog niet alle financiële regelingen vanuit de rijksoverheid bekend die voor de daadwerkelijke dekking gaan zorgen voor sommige onderdelen van het lokaal gezondheidsbeleid genoemd in de financiële paragraaf hieronder. Zo loopt de huidige GIDS (Gezond in de Stad) regeling af eind 2022. Het betreft hier overigens een klein risico gezien het versterkte belang dat aan gezondheidsbevordering en ziektepreventie wordt gegeven.

Betrokkenheid pers Informeren via besluitenlijst Informeren via persgesprek

Financiële paragraaf Een investering van € 300.000,- excl. BTW in 2022 is benodigd om de programmatische aanpak jeugd te starten, de lokale samenwerking te versterken en het lokaal preventieakkoord te sluiten. De belangrijkste kostenposten hier betreffen inzet van een kwartiermaker / senior adviseur gezondheid en extra personeel (€ 175.000), ondersteuning van Trimbos Instituut (eenmalig €25.000), extra inzet GGD in 2022 voor een verdiepende monitor schoolgaande jeugd (€75.000), en extra lokale preventie- en participatieactiviteiten (€ 25.000). De kosten in 2022 worden gedekt uit het implementatiebudget Sociaal Maatschappelijke Agenda (SMA) ad.€ 50.000,- excl. BTW en budget algemene jeugdvoorzieningen ad. € 250.000,- excl. BTW. De kosten voor de uitvoering van het lokaal gezondheidsbeleid in de jaren 2023-2027 worden geraamd op €200.000 met uitzondering van het jaar 2025 waarin de kosten €275.000 zijn (vanwege een extra monitor GGD ad € 75.000 om tussentijds te kunnen evalueren en bijsturen waar nodig). Kosten zijn hier €150.000 voor inzet van extra personeel en €50.000 voor activiteiten. Dekking in de jaren 2023-2027 voor de inzet van extra personeel voor de uitvoering van het lokaal gezondheidsbeleid wordt vooral gevonden via interne aanpassing van functies binnen het sociaal domein welke plaatsvinden in het kader van de transformatieopdracht SMA.

Dekking voor de jaren 2023 -2027 voor extra personeel en activiteiten wordt verder gevonden binnen de kaders van de begroting in rijksgelden voor gezondheid en preventie (nu GIDS en de opvolger daarvan), onderwijs (NPO gelden voor gezonde scholenaanpak en extra monitor van gezondheid en welzijn van schoolgaande jeugd), (restant) interne SMA gelden, verwachte extra gelden voor COVID-19 en jeugdvoorzieningen, VNG (voor uitvoering lokaal preventieakkoord, zorgverzekeraars (voor JOGG aanpak en GLI/welzijn op recept) en fondsen voor zorgvernieuwing en beleidsevaluatie bij ZoN/MW).

Participatieparagraaf Het “Lokaal Gezondheidsbeleid in Vijfheerenlanden 2022-2027: Op weg naar positieve gezondheid in een gezonde leefomgeving” is een verdere uitwerking van de SMA, waaraan een breed maatschappelijk participatietraject is voorafgegaan in lijn met de Participatie- en inspraakverordening van de gemeente Vijfheerenlanden. De Adviesraad Sociaal Domein (ASD) is op 7 oktober 2021 jl. betrokken bij het beleid middels een informatie- en inspraakavond "lokaal gezondheidsbeleid". Inwoners zijn ook uitgenodigd voor het VHL Plein van 14 oktober 2021 jl. waarin "lokaal gezondheidsbeleid" een aparte sessie was. Inwoners worden ook uitdrukkelijk betrokken bij de verdere concrete invulling en uitvoering, zoals ook overeengekomen met de ASD. De GGD, lokale zorgverleners (organisaties van huisartsen, fysiotherapeuten, diëtisten) welzijnsorganisatie Samen Doen/Welzijn Vianen, Sportservice, Buurtwerk/Jongerenwerk, AVRES, en scholen zijn betrokken bij de analyse en duiding van gegevens, beleidsprioritering en mechanismen voor betrokkenheid bij de uitvoering, individueel en gezamenlijk tijdens een "Breed Overleg Gezondheidsbeleid" met 28 participanten uit gemeente en partners gehouden op 7 september 2021 jl.

Duurzaamheidsparagraaf Er bestaat een duidelijk verband tussen het lokaal gezondheidsbeleid en duurzaamheid vanwege de gezamenlijke doelstellingen voor een groene en gezonde leefomgeving, en tegengaan en beheersen van de gevolgen van hittestress bij inwoners.

Communicatieparagraaf Participatie van inwoners in het "breed overleg gezondheidsbeleid" met maatschappelijke partners en gemeente over voortgang van het beleid en gezamenlijke uitdagingen/aanpak (3 keer per jaar). Verder maken we een communicatiestrategie voor de implementatie van dit beleid. Een omgevingsanalyse, uitgebreidere participatiestrategie, boodschappen en de communicatieaanpak maken hier deel van uit. Denk hierbij aan regelmatige berichten en debatten in lokale media (geschreven, regionale radio/TV, via website en social media kanalen van de gemeente) over gezondheidsthema's en hoe inwoners kunnen bijdragen. We onderzoeken de mogelijkheid om gebruik te maken van landelijke momenten, zoals de "Week van de Gezonde Jeugd" in juni en Wereld Gezondheidsdag in april. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Vijfheerenlanden, Signed By: n.van.ameijde@vijfheerenlanden.nl Signed By: s.frohlich@vijfheerenlanden.nl {{signer1}} {{signer2}} 02/11/2021 18:08:43 CET 02/11/2021 18:09:10 CET ID: 63c55fcb-691f-46e2-9b4c-564c10158fef Auth: Consent

ID: 63c55fcb-691f-46e2-9b4c-564c10158fef Auth: Consent

de secretaris,

de burgemeester,

{{signer1}} 02/11/2021 18:08:44 CET

{{signer2}} 02/11/2021 18:09:11 CET

Signed By: n.van.ameijde@vijfheerenlanden.nl ID: 63c55fcb-691f-46e2-9b4c-564c10158fef Auth: Consent

N. (Nanette) van Ameijde-Poortman

Signed By: s.frohlich@vijfheerenlanden.nl ID: 63c55fcb-691f-46e2-9b4c-564c10158fef Auth: Consent

S. (Sjors) Fröhlich

Bijlagen    

Bijlage 1 Beleidsinstrumentarium.pptx (original) Bijlage 2 DIN gezondheid 280621.pptx (original) Lokaal gezondheidsbeleid in Vijfheerenlanden 26102021 (original) Raadsbesluit Lokaal Gezondheidsbeleid.docx (original)