RV Landbouwvisie Vijfheerenlanden 2040

Raadsvoorstel Zaaknummer 862281

Onderwerp: Landbouwvisie Vijfheerenlanden 2040

Vergaderdatum raad: 2 november 2023 Geheim: Nee Steller: Govert-Jan Versluis Portefeuillehouder: Wethouder Van Maanen

Beslispunten 1.

De Landbouwvisie Vijfheerenlanden 2040 vast te stellen.

Inleiding De landbouw is de motor van een economisch, maatschappelijk en sociaal netwerk in het landelijk gebied van Vijfheerenlanden. Ook is de landbouw de belangrijkste beheerder van het landelijk gebied. Zowel Rijk als provincie hebben nadrukkelijk een transitie naar verduurzaming van de landbouw ingezet. Deze transitie werkt ook door in Vijfheerenlanden. Er komen diverse grote opgaven op ons buitengebied en de landbouw af. In de Strategische Visie Vijfheerenlanden staat dat de gemeente zich zoveel mogelijk als partner opstelt voor agrariërs bij de transitie naar kringlooplandbouw. Onze definitie van landbouw is breed en omvat onder andere akkerbouw, veeteelt, tuinbouw en fruitteelt. In het coalitieakkoord is het volgende opgenomen:“Wij stellen de raad voor om de Landschapsvisie Vijfheerenlanden 2040 als inspiratiedocument vast te stellen. Als uitvloeisel van deze visie maken we samen met belanghebbenden en de gemeente Molenlanden een landbouwvisie met een concrete uitvoeringsagenda die gericht is op het behoud en waar mogelijk de versterking van de agrarische sector en haar economische waarde.” De landschapsvisie is eerder dit jaar vastgesteld als inspiratiedocument voor ontwikkelingen in het buitengebied. In februari dit jaar heeft u ook het Startdocument landbouwvisie Vijfheerenlanden 2040 vastgesteld.

Op basis hiervan hebben we de afgelopen maanden in nauw overleg met de agrarische sector en andere belanghebbenden de voorliggende landbouwvisie opgesteld. Met dit voorstel stellen we de landbouwvisie vast. In de landbouwvisie is aangegeven dat we de ontwikkeling van natuurinclusieve landbouw in alle landbouwsectoren in ons gebied stimuleren. Deze landbouwvisie moet perspectief bieden aan ondernemers die willen verduurzamen en ook aan ondernemers die besluiten om hun bedrijf te beëindigen. In de komende jaren komen er verschillende (landelijke) opgaven en ontwikkelingen

op de gemeente af die een grote impact hebben op de landbouw. Als deze opgaven op een goede manier gecombineerd en uitgevoerd worden, kunnen ze ook kansen bieden. Een samenvatting van de landbouwvisie is opgenomen in het rapport Landbouwvisie Vijfheerenlanden 2040.

Beoogd effect Als gemeente Vijfheerenlanden mogen we trots zijn op de kracht van de agrarische sector in ons gebied. De sector doet in de Alblasserwaard en Vijfheerenlanden al decennia lang veel aan agrarisch natuurbeheer. Als gemeente willen we de agrarische sector stimuleren om de landbouwtransitie verder vorm te geven. In 2040 wil de gemeente Vijfheerenlanden bekend staan om het toekomstbestendige landelijk gebied waarin agrariërs economisch rendabel produceren en we samen kunnen genieten van het landschap en de natuur. Het verzorgen van vee, gewassen, natuur en landschap zijn waarden die we doorgeven aan toekomstige generaties zodat zij er hun eigen invulling aan kunnen geven.

Argumenten 1.1 Het ontbreekt momenteel nog aan een visie vanuit Vijfheerenlanden op de landbouw. De gemeente vindt vitale landbouw belangrijk. Om dit te borgen stelt de gemeente voor haar grondgebied een eigen visie voor de landbouw op. Met deze visie geven we invulling aan de ambitie uit het coalitieakkoord. De gemeente Molenlanden heeft in 2020 al een landbouwvisie opgesteld. 1.2 De landbouwvisie geeft richting en duidelijkheid over de kant die de gemeente Vijfheerenlanden op wil met de landbouw. Er komen veel ontwikkelingen en opgaven op het buitengebied en de landbouw af. Hiervan is ook nog veel niet duidelijk en concreet uitgewerkt door zowel het Rijk als de provincie. Een eigen visie geeft de gemeente de mogelijkheid zelf aan te geven welke kant zij met de landbouw op wil richting 2040. Dit geeft richting aan de ambtelijke en bestuurlijke inzet en ook duidelijkheid aan de inwoners en (agrarische)ondernemers in onze gemeente. 1.3 De Landbouwvisie Vijfheerenlanden 2040 geeft de gemeente handelingsperspectieven voor de transitie naar natuurinclusieve landbouw. De gemeente Vijfheerenlanden vindt de landbouw te belangrijk om bij alle ontwikkelingen aan de zijlijn te staan.

We willen waar dat kan een positieve en actieve rol spelen bij de transitie naar natuurinclusieve landbouw waarin de agrarische sector en haar economische waarde behouden blijven en waar mogelijk versterkt worden.

Risicoparagraaf 1.1 De landbouwvisie sluit niet volledig aan bij de opgaven die op het buitengebied en de landbouw afkomen. De opgaven vanuit het Rijk en de doorvertaling door de provincie zijn in veel gevallen nog niet duidelijk en concreet uitgewerkt. Ook ligt er geen landbouwakkoord. Daarnaast is de verwachting

dat het definitief Utrechts Programma Landelijk Gebied pas in 2024 wordt vastgesteld. Daardoor kan de landbouwvisie uit de pas gaan lopen met provinciaal of Rijksbeleid. De vraag is of dit erg is. De visie geeft dan alsnog aan wat gemeente Vijfheerenlanden voor ogen heeft. 1.2 De gemeente trekt met het opstellen van de landbouwvisie te veel naar zich toe en schept hiermee (te) grote verwachtingen. De provincies zijn grotendeels verantwoordelijk voor het realiseren van de opgaven die op het buitengebied en de landbouw af komen. Zij zijn ook verantwoordelijk voor het opstellen van een programma voor het landelijk gebied om de nationale doelen voor het landelijk gebied te realiseren. Het Rijk stelt hiervoor middelen aan de provincies beschikbaar via het Transitiefonds Landelijk Gebied en Natuur. De provincie Utrecht werkt samen met gebiedspartners aan een vitaal landelijk gebied waar een gezonde natuur, een klimaatbestendig bodem- en watersysteem en een economisch rendabele en duurzame landbouw hand in hand gaan. Om helder te zijn over wat men van de gemeente kan verwachten, wordt in de visie en in de nog op te stellen uitvoeringsagenda duidelijk aangegeven vanuit welke rollen de gemeente invloed kan uitoefenen op de ontwikkeling van landbouw en het landelijk gebied. 1.3 De landbouwvisie is niet volledig in lijn met de omgevingsvisie van de gemeente.

De ontwerp omgevingsvisie is vastgesteld en heeft ter inzage gelegen. Er zijn diverse zienswijzen binnengekomen met betrekking tot de landbouw. De beantwoording van de binnengekomen zienswijzen wordt eind oktober in de commissie Ruimte, Wonen en Duurzaamheid (RWD) besproken. In de Nota van beantwoording zullen enkele aanpassingen aan de omgevingsvisie voorgesteld worden die ook doorwerken in de landbouwvisie. Om het aangegeven risico te minimaliseren zijn deze voorgestelde aanpassingen in nauw overleg met elkaar beschreven en verwerkt in de landbouwvisie zoals die nu voorligt. De gemeenteraad kan deze voorgestelde aanpassingen op de omgevingsvisie al dan niet overnemen.

Betrokkenheid pers Informeren via besluitenlijst. Informeren via persgesprek.

Vervolg Na vaststelling van de landbouwvisie maken we samen met belanghebbenden en de gemeente Molenlanden een uitvoeringsagenda voor het landelijk gebied. Dit doen we ook in afstemming met de provincie in het kader van het Utrechts Programma Landelijk Gebied. Ook dit doen we weer in afstemming met de Werkgroep Landbouw. De agenda is gericht op het behoud en waar mogelijk versterking van de agrarische sector en het ontwikkelen van een aantrekkelijk, vitaal en toekomstbestendig landschap voor mens, plant en dier. De verwachting is dat deze uitvoeringsagenda dit jaar nog wordt opgesteld en in het eerste kwartaal van 2024 door het college van burgemeester en wethouders wordt vastgesteld en ter kennisname aan u wordt aangeboden. De voortgang van de uitvoeringsagenda zal jaarlijks worden gecommuniceerd.

Financiële paragraaf In de volgende fase wordt een uitvoeringsagenda opgesteld. Met deze uitvoeringsagenda wordt duidelijk gemaakt wat de financiële effecten zijn van deze visie. Om in 2024 te kunnen starten

met activiteiten uit de uitvoeringsagenda, is via de kadernota vanaf 2024 jaarlijks een budget van € 60.000 opgenomen in de concept-begroting 2024. Nadat de uitvoeringsagenda is opgesteld, zijn de definitieve ramingen bekend. Eventuele bijstelling van de budgetten vindt via de Kadernota 2025 plaats.

Participatieparagraaf Participatie heeft plaatsgevonden conform het startdocument Landbouwvisie Vijfheerenlanden, zoals begin dit jaar door de gemeenteraad is vastgesteld. Hiermee voldoen we aan onze eigen Participatie- en Inspraakverordening. Eind 2022 is de Werkgroep Landbouw opgericht met mensen uit de agrarische sector. De Werkgroep Landbouw heeft een belangrijke adviserende en meedenkende rol gespeeld bij het maken van de landbouwvisie. Verder is met andere betrokkenen bij het landelijk gebied over de landbouwvisie gesproken. Het Participatieverslag Landbouwvisie beschrijft hoe deze samenwerking is verlopen.

Duurzaamheidsparagraaf In de landbouwvisie geeft de gemeente Vijfheerenlanden aan te streven naar natuurinclusieve landbouw van alle landbouwsectoren in ons gebied. Hiermee draagt de visie bij aan de duurzame ontwikkeling van een groot deel van onze gemeente.

Communicatieparagraaf Na vaststelling van de landbouwvisie wordt deze breed bekend gemaakt via het elektronisch Gemeenteblad op www.overheid.nl. De visie wordt ook toegestuurd aan alle belanghebbenden en partners die hebben bijgedragen aan het opstellen van deze landbouwvisie. Begin 2023 zijn we gestart met een nieuwsbrief landbouw voor de agrarische sector. Daarin houden wij de sector op de hoogte van de activiteiten van de werkgroep, het verloop van het proces en andere onderwerpen die van belang zijn. Ook hier verwijzen we naar de landbouwvisie. We hebben een aparte pagina op de website van onze gemeente ingericht voor de landbouw. Op deze pagina verwijzen we ook naar de vastgestelde landbouwvisie. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Vijfheerenlanden, de secretaris, Signed By: n.van.ameijde@vijfheerenlanden.nl

07/09/2023 11:40:46 CEST {{signer1}}

ID: 8f6907ba-d1b9-4e39-b963-067aceba784d Auth: Consent

de burgemeester, Signed By: s.frohlich@vijfheerenlanden.nl

07/09/2023 11:54:30 CEST {{signer2}}

ID: 8f6907ba-d1b9-4e39-b963-067aceba784d Auth: Consent

N. (Nanette) van Ameijde-Poortman S. (Sjors) Fröhlich

Bijlagen 1. Landbouwvisie Vijfheerenlanden 2040 2. Participatieverslag Landbouwvisie Vijfheerenlanden 2040