RV Keuze stemhulp gemeenteraadsverkiezingen 2026

Raadsvoorstel Zaaknummer 1718171

Onderwerp: Keuze stemhulp gemeenteraadsverkiezingen 2026

Vergaderdatum raad: 16 december 2025 Geheim: Steller: Floris van der Niet/Joost-Jan Kool Portefeuillehouder: Commissie oud & nieuw

Beslispunten 1. 2. 3.

Een digitale stemhulp aan te schaffen Te kiezen voor Kieskompas De kosten van 16.250 euro te dekken uit het verkiezingsbudget 2026

Inleiding Op woensdag 18 maart 2026 zijn er gemeenteraadsverkiezing en. Bij voorgaande verkiezingen (2018 en 2022) heeft gemeente Vijfheerenlanden haar kiesgerechtigden een stemhulp aangeboden. Met een stemhulp bieden wij onze inwoners niet alleen een goed hulpmiddel om zich te informeren over standpunten van politieke partijen, maar stimuleren wij ook de opkomst op verkiezingsdag. Zowel bij de verkiezingen van 2018 als bij de verkiezingen van 2022 is er gekozen voor Kieskompas, ontwikkeld door de Universiteit van Amsterdam. Er zijn de laatste jaren meerdere aanbieders actief op de markt van de stemhulpen. Onder andere StemWijzer (ontwikkeld door ProDemos) en MijnStem (ontwikkeld door Necker van Naem). Dit zijn inmiddels bekende spelers op die markt. Om tot een advies te komen hebben we de producten van deze aanbieders op een aantal aspecten met elkaar vergeleken.

Beoogd effect Met de keuze voor de stemhulp Kieskompas kiest Vijfheerenlanden voor een kwalitatief goed product met de potentie veel stemgerechtigden te bereiken en te motiveren.

Argumenten 1.1 Gebruik van een stemhulp geeft inzicht in politieke standpunten De partijen die meedoen aan de verkiezingen leveren input voor de stellingen vanuit hun verkiezingsprogramma. Nadat deze stellingen verwerkt zijn, kan een kiezer doorklikken voor verdere achtergrondinformatie bij zijn of haar keuzes. Daarmee geeft een stemhulp de kiezer

inzicht in de standpunten van de politieke partijen over lokale issues. 2.1 Kieskompas is een kwalitatief goede en betrouwbare stemhulp De stemhulp Kieskompas heeft inmiddels bij alle verkiezingen sinds 2010 ervaring opgedaan. Op basis van de ervaringen en wetenschappelijk onderzoek is een zeer betrouwbare stemhulp ontwikkeld. Met de online stemhulp is Kieskompas bij verkiezingen in meer dan 40 landen actief. Kieskompas biedt de stemhulp aan voor €16.250,00 . Belangrijke kenmerken van Kieskompas zijn: De methode om te kiezen uit vijf antwoordmogelijkheden (helemaal mee eens -mee eens neutraal -niet mee eens -helemaal niet mee eens) biedt ruimte voor nuances in politieke stellingname. Er wordt gewerkt met meerdere stappen om tot stellingen te komen. 1: het achterhalen van relevante onderwerpen in de gemeente; 2: ontwikkeling, formulering en selectie van stellingvragen; 3: plaatsing van politieke partijen op alle stellingen. Kiezers worden transparant en volledig geïnformeerd. Men kan per partij inzien met welke issues men het eens of oneens is. Ook kan men achtergrondinformatie (uit de verkiezingsprogramma’s) per partij en per stelling bekijken die de positionering van partijen ondersteunt. Kieskompas geeft geen dwingend stemadvies. De stemhulp geeft inzicht in de eigen positie van de kiezer ten opzichte van die van politieke partijen.

De gebruiker kan zien wat voor hem de belangrijkste issues zijn en welke partij(en) op deze issues de meeste overeenkomsten vertonen met de eigen politieke voorkeuren. De afgelopen gemeenteraadsverkiezingen heeft Kieskompas ook de stemhulp voor onze gemeente geleverd en is daarbij een goede stemhulp gebleken waar veel Vijfheerenlanders gebruik van hebben gemaakt. 2.2 Kieskompas komt goed uit de vergelijking met andere stemhulpen Naast Kieskompas hebben we gekeken naar twee andere, bekende stemhulpen: StemWijzer en MijnStem. Om verschillende redenen komt volgens ons KiesKompas goed uit de vergelijking met deze stemhulpen: StemWijzer. ProDemos biedt de stemhulp StemWijzer aan. Deze stemhulp vertoont grote overeenkomsten met Kieskompas. Belangrijk verschil is dat StemWijzer slechts drie antwoordcategorieën hanteert, waardoor minder nuance mogelijk is. MijnStem. Necker van Naem heeft stemhulp MijnStem ontwikkeld. Deze aanbieder werkt met het systeem van een basisstemhulp tegen een scherp tarief. Voor de stellingen conferentie en eventuele andere opties als inwonersconsultatie en geo-targeting moet apart betaald worden. De samenwerking met NU.nl is onderscheidend ten opzichte van andere aanbieders. Onze inschatting is dat de bekendheid van MijnStem kleiner is dan die van Kieskompas, waardoor mensen mogelijk minder goed deze stemwijzer zouden kunnen vinden.

Risicoparagraaf Voor alle drie de digitale stemwijzers geldt dat het resultaat beter wordt naarmate de stellingen beter zijn geformuleerd en goed aansluiten bij de belevingswereld van de kiezers. Het goed en op tijd bepalen van de lokale thema s en aanleveren van benodigde input door alle aan de verkiezingen deelnemende partijen is daarvoor cruciaal. De griffie vervult hier een belangrijke coördinerende en faciliterende rol in, maar uiteindelijk ligt de verantwoordelijkheid bij de partijen zelf.

Gevolgen voor mensen met een beperking Een Kieskompas met hulp van Steffie: Het reguliere Kieskompas voldoet aan de wettelijke toegankelijkheidseisen (WCAG 2.1 AA richtlijnen). Daarnaast bieden zij hulp van Steffie speciaal voor en door mensen met een beperking, laaggeletterden en iedereen die politiek best lastig vindt (vergelijkbaar met kieskompas.steffie.nl).

Betrokkenheid pers Informeren via persbericht

Financiële paragraaf Kieskompas (basisprijs €10.750 exclusief btw en reiskosten) biedt uitgebreide opties gericht op inwonersconsultatie, toegankelijkheid voor laaggeletterden, en het leveren van fysieke of meertalige versies. Kieskompas met hulp van Steffie maakt een totaalprijs van €16.250,- (€5.500,-)

Deze kosten passen binnen het geoormerkte verkiezingsbudget 2026.

Participatieparagraaf Het is een intern protocol waar geen participatie voor nodig is.

Communicatieparagraaf Na besluitvorming volgt een communicatieplan met persbericht, uitingen op social media en informatie via de gemeentelijke website. Politieke partijen worden actief betrokken om het gebruik van de stemhulp te stimuleren. . Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Vijfheerenlanden, {{signer1}}

de raadsgriffier, K.I. (Krista) Goossens

Bijlagen Overzicht vergelijking diverse stemwijzers.