RV Inwonersberaad Sociale Ontmoetingsplaatsen.pdf

Raadsvoorstel Zaaknummer 726163

Onderwerp: Inwonersberaad sociale ontmoetingsplaatsen Vergaderdatum raad: 23 maart 2023 Geheim: Nee Steller: Laura de Graaff Portefeuillehouder: Wethouder Van Montfoort

Beslispunten 1. 2.

3. 4.

Een inwonersberaad te organiseren over de sociale ontmoetingsplaatsen in Vijfheerenlanden. In te stemmen met de volgende randvoorwaarden waar de aanbevelingen van het inwonersberaad aan moeten voldoen: a. Passen binnen vastgesteld beleid van de gemeente: o Algemene Subsidie Verordening (ASV) o Sociaal Maatschappelijke Agenda (SMA) b. Gaan over beleid en domeinen waar de gemeente over gaat. De aanbevelingen gaan over zaken waar de gemeente zeggenschap over heeft en invloed op heeft. c. Passen binnen het huidige budget van €580.000 d. Zijn juridisch getoetst op uitvoerbaarheid. e. Worden door minimaal 75% van de deelnemers gesteund. Alle aanbevelingen, die aan de gestelde randvoorwaarden voldoen, over te nemen in nieuw op te stellen beleid, met inachtneming van het beslisrecht van de raad. Het plan van aanpak vast te stellen.

Inleiding In het coalitieakkoord staat beschreven dat we het inwonersberaad introduceren. We vragen inwoners om met oplossingen te komen bij complexe vraagstukken waarbij de politiek hulp kan gebruiken. Het nieuw op te stellen beleid voor onze sociale ontmoetingsplaatsen (dorpshuizen en wijkgebouwen) heeft deze complexiteit en is daarmee een goed onderwerp voor een inwonersberaad. Tijdens twee opiniërende besprekingen van de raadscommissie WOS is er constructief gesproken over het organiseren van een inwonersberaad over de sociale ontmoetingsplaatsen. Gebaseerd op de uitkomsten van deze commissievergaderingen is dit voorstel geschreven. De aandachtspunten voor duurzaamheid, multifunctionaliteit en laagdrempeligheid komen hier uit voort. Ook de aanscherping van de randvoorwaarden, zoals het toevoegen van de juridische uitvoerbaarheid en de hoogte van het budget, komt rechtstreeks uit de tweede commissievergadering. De extra aandacht die gevraagd werd voor de belanghebbenden en gebruikers van de sociale ontmoetingsplaatsen in het proces is verwerkt in het plan van aanpak. Dankzij twee goede opiniërende besprekingen is dit voorstel tot stand gekomen.

Beoogd effect Sociale ontmoetingsplaatsen die toekomstbestendig zijn. Een nieuwe manier van samenwerken tussen onze inwoners en de gemeente, waarbij het inwonersberaad een aanvulling is op onze lokale democratie.

Argumenten 1.1 Een inwonersberaad over onze sociale ontmoetingsplaatsen is een zeer geschikt onderwerp. De regelingen rondom onze huidige sociale ontmoetingsplaatsen komen voort uit de voormalige drie gemeenten. Het is tot op heden niet gelukt om te komen tot een Vijfheerenlanden-model. Het vraagstuk is complex. We hebben te maken met verschillende (subsidie)regelingen en diverse beheer- en onderhoudsconstructies. De maatschappelijke impact en het gebruik van de verschillende sociale ontmoetingsplaatsen verschilt onderling. En een doorkijk naar de toekomst, hoe zien we ontmoetingsplekken over de jaren doorontwikkelen, hebben we niet scherp. Al deze vraagstukken maken dat dit een geschikt onderwerp is voor een inwonersberaad. 1.2 De vraagstelling is toekomstgericht zodat we met de uitkomsten nieuw beleid kunnen opstellen. Hoe zien onze sociale ontmoetingsplaatsen er in 2030 uit? En hoe zorgen we er voor dat deze op een eerlijke en toekomstbestendige manier worden gebruikt en gefinancierd? Dit zijn de vragen die we het inwonersberaad gaan voorleggen. De vraagstelling geeft het dilemma weer. Hoe letterlijke de vragen beantwoord worden is aan het inwonersberaad. De vraag geeft richting voor dialoog en de daarop volgende aanbevelingen. 2.1 De randvoorwaarden zorgen er voor dat het inwonersberaad passende aanbevelingen kan doen.

Er zijn een vijftal randvoorwaarden waar de aanbevelingen van het inwonersberaad aan moeten voldoen. 1. Passen binnen vastgesteld beleid van de gemeente:  Algemene Subsidie Verordening (ASV) De aanbevelingen die gedaan worden en betrekking hebben op subsidieverstrekking moeten voldoen aan de ASV en de Nadere Regels Sociale Ontmoetingsplaatsen.  Sociaal Maatschappelijke Agenda (SMA) Eén van de speerpunten van de SMA is dat we de gemeenschap versterken door ontwikkelmogelijkheden te faciliteren op het gebied van werk, zinvolle dagbesteding, educatie, zorg, ontmoeten en sociale cohesie. Met name het faciliteren van ontmoeting en het stimuleren van sociale cohesie heeft betrekking op het vraagstuk voor het inwonersberaad. 2. Gaan over beleid en domeinen waar de gemeente over gaat. De aanbevelingen gaan over zaken waar de gemeente zeggenschap over heeft en invloed op heeft. 3. Passen binnen het huidige budget van €580.000. Het huidige budget dat jaarlijks gaat naar onze dorpshuizen en wijkgebouwen is grofweg

€580.000. Dit bevat de reguliere subsidies, de twee openeinderegelingen en de jaarlijkse storting onderhoudsvoorziening. De huurbijdrage die we van verschillende stichtingen ontvangen zijn hier weer vanaf getrokken. 4. Zijn juridisch getoetst op uitvoerbaarheid. 5. Worden door minimaal 75% van de deelnemers gesteund. De aanbevelingen worden door minimaal 75% van het inwonersberaad gesteund. Dit voorkomt dat er specifieke belangen in de aanbevelingen terecht komen. En dit geeft aan dat er breed draagvlak in de groep bestaat voor de aanbevelingen die worden overhandigd aan de gemeenteraad en aan het college. 2.2 Aanvullend op de randvoorwaarden geven we ook aandachtspunten mee aan het inwonersberaad, zodat zij zicht hebben op wat we als gemeente belangrijke onderwerpen vinden. We hebben drie aandachtspunten benoemd waar het inwonersberaad rekening mee dient te houden. Dit zijn geen harde randvoorwaarden en de aanbevelingen hoeven hier niet aan te voldoen. De aandachtspunten geven wel aan dat we als gemeente duurzaamheid, multifunctionaliteit en laagdrempeligheid belangrijke onderwerpen vinden waar men rekening mee dient te houden. 1. Duurzaamheid: Zowel op sociaal als op ruimtelijk vlak is duurzaamheid een belangrijke factor.

Op het sociale vlak gaat het over activiteiten die bijdragen aan een krachtigere wijk, toekomstbestendig zijn en investeren in waardevolle relaties tussen inwoners. Op ruimtelijk vlak gaat het over de verduurzaming van gebouwen. 2. Multifunctionaliteit: Meervoudig gebruik van gebouwen en het combineren van verschillende functies. Denk aan een schoolgebouw dat overdag wordt gebruikt voor het onderwijs, in de namiddag een zorgaanbieder huisvest en in de avond de deuren opent voor het verenigingsleven. 3. Laagdrempeligheid: Iedereen moet zich welkom voelen in sociale ontmoetingsplekken. Er worden diverse activiteiten aangeboden, die toegankelijk zijn voor iedereen. Inclusie en ontmoeting in de wijk worden hierdoor bevorderd. 3.1 De aanbevelingen die voldoen aan de randvoorwaarden nemen we allemaal over en implementeren we in nieuw beleid. Een inwonersberaad is geen lichtzinnige methode om te komen tot advies en aanbevelingen op nieuw beleid. We vragen een grote groep inwoners een serieuze tijdsinvestering te doen om ons als gemeente te helpen bij dit complexe vraagstuk. Dit vraagt om vertrouwen. Niet voor niets bieden we goed afgewogen randvoorwaarden waar de aanbevelingen aan moeten voldoen. De groep wordt ondersteund door specialisten op gebied van financiën, juridische zaken en beleid om de aanbevelingen te toetsen op juistheid.

Dit tezamen maakt dat we het vertrouwen kunnen geven aan het inwonersberaad om te komen met goede aanbevelingen en deze in het geheel over te nemen en te implementeren. 3.2 De gemeenteraad behoudt zijn beslisrecht. Het kan dat er aanbevelingen zijn, die voldoen aan de randvoorwaarden, maar door omstandigheden geen akkoord kunnen krijgen van de gemeenteraad. Dan behoudt de gemeenteraad altijd nog zijn bevoegdheid om af te wijken van de uitgesproken intentie om alle

aanbevelingen over te nemen. 3.3 We staan positief tegenover afwijkende aanbevelingen. Er zullen aanbevelingen uit de groep komen die afwijkend zijn. We moedigen de groep aan om ook zeker buiten de randvoorwaarden te denken. Om misschien wel met bijzondere adviezen te komen waar niemand tot nu toe aan gedacht heeft. Een voorwaarde is dat deze afwijkende aanbevelingen wel door minimaal 75% van de deelnemers gesteund wordt. Het inwonersberaad wordt er op gewezen dat deze aanbevelingen niet voldoen aan de randvoorwaarden en het risico met zich meebrengen dat er niets mee gebeurt. 4.1 Het plan van aanpak geeft houvast. In het plan van aanpak staat beschreven hoe we het inwonersberaad organiseren. Het geeft houvast over hoe we dit nieuwe proces vormgeven. De planning, communicatie, participatie en rolverdeling staat hierin beschreven. Het plan van aanpak is tegelijkertijd ook het startdocument dat vereist is voor de participatie- en inspraakverordening.

Risicoparagraaf 1.1 Het beleid loopt hiermee vertraging op Vanaf het moment dat Vijfheerenlanden gefuseerd is, hebben we een opgave om het beleid en subsidieregels voor sociale ontmoetingsplaatsen op te stellen. Met het organiseren van een inwonersberaad over dit onderwerp duurt het opstellen van beleid opnieuw langer. Dat het ondertussen niet gelukt is om beleid op te stellen zegt iets over de complexiteit van het vraagstuk en is daarmee juist een argument om dit voor te leggen aan een inwonersberaad. Om de bestaande onrechtmatigheden met bijbehorende risico's ondertussen te ondervangen worden er wel nadere regels opgesteld voor de subsidieverstrekking. Het eerdere besluit om binnen zes maanden (maart 2023) nadere regels vast te stellen voor een rechtmatige verstrekking van de subsidies aan onze dorpshuizen blijft hierbij overeind. Dit inwonersberaad gaat verder dan het opstellen van nadere regels. Mochten de uitkomsten uit het inwonersberaad aanleiding geven om de nadere regels aan te passen dan gebeurt dat in Q4 2023. Het goed informeren van de verschillende belanghebbenden, de besturen en beheerders van de verschillende dorpshuizen en wijkgebouwen, over het proces is hierin ook essentieel. Naast dat zij al een lange tijd wachten op nieuw beleid, spelen zij ook een rol als deskundige in de informatievoorziening van het inwonersberaad.

1.2 en 3.1 Een inwonersberaad is geen garantie op succes Een inwonersberaad is geen methode om te komen tot dé oplossing. Het geeft geen garantie dat je na het doorlopen van het proces een kant-en-klaar antwoord hebt voor je toekomstige beleid. Het geeft wel garantie op aanbevelingen die ons helpen bij het opstellen van nieuw beleid. Daarnaast verrijken we onze lokale democratie met het instellen van een tijdelijk inwonersberaad. Het vertrouwen dat we onze inwoners hiermee geven past bij de huidige tijdsgeest en de ambities die we als gemeente hebben. 1.3 Het is onzeker of we genoeg aanmeldingen krijgen die aan de gewenste samenstelling voldoen. We streven naar 80 inwoners die deelnemen aan het inwonersberaad. Deze groep komt voort uit

een loting die in twee fases wordt uitgevoerd. Er worden 8000 inwoners persoonlijk uitgenodigd, deze groep wordt geloot uit onze basisregistratie. Uit de groep inwoners die zich aanmelden wordt een gewogen tweede loting gehouden (zie plan van aanpak). Zo komen we tot 80 inwoners met een zo divers mogelijke achtergrond. Het is lastig te voorspellen of we kunnen komen tot een groep die zeer divers in samenstelling is omdat we dit nog nooit eerder gedaan hebben. Echter eerder georganiseerde burgerberaden in binnen- en buitenland tonen aan dat dit zeer goed haalbaar is. 1.4 Het is onzeker of we genoeg dagen hebben voor het inwonersberaad om tot goede aanbevelingen te komen. Het inwonersberaad is een zelfstandig functionerende groep. Zij mogen zelf beslissen hoe het proces eruit komt te zien. Bij de uitnodiging tot deelname staan wel de data van de bijeenkomsten genoemd, maar het kan zijn dat de groep vindt dat men een extra dag nodig heeft. Dit heeft tot gevolg dat er extra kosten gemaakt worden. Het budget inwonersinitiatieven biedt deze extra ruimte. 3.1 Aanbevelingen die voldoen aan alle randvoorwaarden kunnen onuitvoerbaar blijken. Er is zorgvuldig nagedacht over de gestelde randvoorwaarden waar de aanbevelingen aan moeten voldoen. Ondanks dat is er de mogelijkheid dat een aanbeveling wordt opgesteld die onuitvoerbaar blijkt.

Dit ondervangen we met de vraagbaken (de juridische-, financiële- en beleidsondersteuners) die aanwezig zijn tijdens het opstellen van de aanbevelingen. Deze vakspecialisten staan ter diensten van het beraad en adviseren op uitvoerbaarheid. 4.1 De definitieomschrijving van sociale ontmoetingsplaatsen, die beschreven staat in het plan van aanpak, wijkt af van die in de Nadere Regels Sociale Ontmoetingsplaatsen. In de Nadere Regels Sociale Ontmoetingsplaatsen is de definitieomschrijving gebaseerd op sociale ontmoetingsplaatsen die aanspraak kunnen maken op subsidieverstrekking. Dit vraagstuk kijkt breder dan alleen naar subsidierelaties en heeft daardoor een andere definitieomschrijving. Doordat beide stukken het hebben over sociale ontmoetingsplaatsen kan dit tot verwarring leiden.

Betrokkenheid pers Informeren via persgesprek.

Financiële paragraaf De organisatiekosten van €90.000 worden gedekt uit het budget inwonersinitiatieven. Het budget Inwonersinitiatieven kent een tweedeling in besteding. Enerzijds zijn dat de inwonersinitiatieven die gekoppeld zijn aan de ASV en de bijbehorende Naders Regels Inwonersinitiatieven. De andere zijn uitgaven die het wijk- en dorpsgericht werken versterken. Dit betreffen gemeentelijke projecten en vallen niet onder de reikwijdte van de subsidieregeling. Zowel de inwonersinitiatieven als de uitgave wijk- en dorpsgericht werken maken gebruik van de €1.000.000,- en de reserve die in de huidige begroting zijn opgenomen. Daarnaast staat er expliciet in het coalitieakkoord beschreven dat we nieuwe vormen van participatie financieren uit het budget inwonersinitiatieven: We behouden het budget inwonersinitiatieven en zetten het budget ook in om de nieuwe participatievormen te ontwikkelen.

Participatieparagraaf De stichtingsbesturen en beheerder van de dorpshuizen en wijkgebouwen worden met regelmaat op de hoogte gehouden over dit proces. Op 14 februari 2023 houden we een informatieavond vooruitlopend op een positief besluit van de gemeenteraad. Deze avond leggen we uit wat een inwonersberaad inhoudt, wat hun rol daarin is en beantwoorden we alle vragen die er leven. Hoe het participatietraject er voor alle betrokkenen uitziet staat beschreven in het plan van aanpak.

Duurzaamheidsparagraaf Als gemeente hebben we ons gecommitteerd aan de Global Goals van de Verenigde Naties. Dit voorstel past geheel bij deze ambitie, in bijzonder sluit dit goed aan bij doel 11: Duurzame steden en gemeenschappen.

Communicatieparagraaf Het inwonersberaad organiseren we voor een eerste keer. Het is belangrijk dat we goed uitleggen wat een inwonersberaad inhoudt, wat deze groep gaat doen en hoe iedereen hieraan kan bijdragen. In het plan van aanpak staat beschreven hoe we dit gaan doen. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Vijfheerenlanden,

de secretaris,

de burgemeester,

07/02/2023 10:24:48 CET {{signer1}}

07/02/2023 11:20:10 CET {{signer2}}

Signed By: n.van.ameijde@vijfheerenlanden.nl ID: ff16d801-2218-44fa-8c52-679f30d8120e Auth: Consent

N. (Nanette) van Ameijde-Poortman

Bijlagen    

Plan van Aanpak_Inwonersberaad Infographic_Inwonersberaad Sociale Ontmoetingsplaatsen_Overzicht Eva Rovers_Nu Is Het Aan Ons_Highlights

Signed By: s.frohlich@vijfheerenlanden.nl ID: ff16d801-2218-44fa-8c52-679f30d8120e Auth: Consent

S. (Sjors) Fröhlich