RV invulling RES-bod na correctie plan m.e.r. Antea Group.pdf

Raadsvoorstel Zaaknummer 661344

Onderwerp: Invulling bod van Vijfheerenlanden voor duurzame opwek aan RES U16 (2030) met gecorrigeerd plan m.e.r. Vergaderdatum raad: 9 februari 2023 Geheim: Nee Steller: Pedro van Eeuwijk Portefeuillehouder: Wethouder Van Montfoort

Beslispunten 1.

De rapportages: participatieve waarde evaluatie (PWE), het locatie onderzoek wind Vijfheerenlanden (MER) en het Versnellingsprogramma zon op dak (VZOD) gemeente Vijfheerenlanden vast te stellen; 2. Invulling te geven aan het minimum RES-bod van 0,072 TWh door middel van de 3 huidige windturbines (Autena) (0,030 TWh) en het aandeel zon (op dak) in Vijfheerenlanden (0,029 TWh), aangevuld met het aandeel uit het Versnellingsprogramma Zon op Dak (0,014 TWh); 3. Het Versnellingsprogramma Zon op Dak (VZOD) uit te laten voeren en te laten monitoren; 4. Zoeklocatie 12 (Autena) aan te wijzen voor een project m.e.r. ten behoeve van windenergie; 5. Zoeklocatie 14 (Zijderveld) aan te wijzen voor een project m.e.r. ten behoeve van windenergie; 6. Zoeklocatie 10 (Bolgerijsekade/Tienhovenseweg) te reserveren voor ná 2030. 7. Alle overige zoekgebieden (1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11 en 13) af te wijzen als zoekgebieden voor windenergie; 8. De project m.e.r. voor zoeklocaties 12 en 14 in 2023 te starten en er hierbij naar te streven dit in samenspraak met een lokaal bestuur te doen (conform het vastgestelde Beleidskader energietransitie) van de betreffende zoekgebieden; 9. De begrotingswijziging (ter verwerking van de uitvoeringsmiddelen klimaat- en energiebeleid) op het programma Ruimtelijke ontwikkeling vast te stellen; 10.

Het benodigde budget van € 235.000 per jaar van 2023 tot en met 2030 voor de uitvoering van het Versnellingsprogramma Zon op Dak en het in 2023 benodigde budget van € 200.000 voor het uitvoeren van 2 project MER onderzoeken ten laste te brengen van de van het Rijk vanaf 2023 te ontvangen uitvoeringsmiddelen klimaat- en energiebeleid; 11. Medio 2024 de uitkomsten van de twee project m.e.r. onderzoeken te behandelen.

Inleiding Tijdens uw raadsvergadering van 9 februari 2023 zet de gemeente Vijfheerenlanden een volgende stap in het proces om te komen tot meer duurzame opwek van elektrische energie. Bepaald niet de laatste stap, de energietransitie zal naar verwachting de komende decennia steeds opnieuw om

besluitvorming vragen. Zeker gezien in het licht van berichtgeving dat de nationale en internationale klimaatdoelstellingen niet worden behaald. Steeds opnieuw zal het daarbij gaan om de complexe afweging tussen de noodzaak van duurzame elektrische energie opwek, de draagkracht van het gebied en het draagvlak in de samenleving. De besluitvorming op 9 februari geeft richting en inhoud aan de RES doelstelling van Vijfheerenlanden: 0,072 TWh duurzame elektrische opwek in 2030. Kort samengevat besluit de raad maximaal in te zetten op invulling van het onbenut potentieel voor Zon op dak. Vooral grote(re) onbenutte dakvlakken komen in aanmerking. Vijfheerenlanden stimuleert de invulling van deze ruimte door o.a. voorlichting, ontzorging en subsidie. Naast de mogelijkheden voor zon op dak geeft Vijfheerenlanden ruimte voor het opwekken van energie door ‘zon op grond’ projecten t.b.v. eigen gebruik. De bijdrage aan het RES-bod van deze mogelijkheid is naar verwachting beperkt maar voorziet wel in een behoefte. Ook wordt meer ruimte gegeven voor kleine windturbines t.b.v. eigen gebruik. De bijdrage aan het RES-bod telt van deze windturbines volledig mee, maar is onder andere vanwege de lagere hoogte over het algemeen aanmerkelijk kleiner. Hierdoor is ook deze bijdrage niet groot, maar voorziet eveneens in een behoefte.

De RES geeft naast de inzet op zon ook ruimte voor elektrische energie opwek door windprojecten. Vijfheerenlanden onderkent het belang van deze vorm van elektrische energie opwek en heeft daarom ook daarvoor kaders gesteld. De stap naar nieuwe elektrische energie opwek doormiddel van ‘wind’ wordt gezet, voor ‘na 2030’ en als parallel spoor naast ‘zon’ voor de opgave tot 2030. In hoeverre in deze eerste periode windprojecten nodig zijn zal blijken uit jaarlijkse monitoring op het spoor ‘zon’. Daarnaast is momenteel niet helder of het (ruimtelijk) proces om tot ontwikkeling van één of meerdere windlocaties te komen voor 2030 kan worden afgerond. Reden te meer om naast ‘zon’ ook voortvarend in te zetten op ‘wind’. Daarmee is Vijfheerenlanden klaar voor de toekomst en neemt Vijfheerenlanden de regie op haar energieopgave. Het beleidskader energietransitie [BET] geeft de kaders waarbinnen windprojecten binnen Vijfheerenlanden gestalte kunnen krijgen. Naast het beleidskader is een Participatieve Waarde Evaluatie [PWE] uitgevoerd en een plan m.e.r. op 14 potentiële windlocaties. Hiermee is een rangorde aangebracht in de zoekgebieden. Door Adviesbureau Antea Group is in de plan m.e.r. helaas een fout gemaakt. Na de collegiale toets door Adviesbureau Pondera hebben wij vertrouwen in het door Antea Group herstelde rapport.

Het biedt volgens het college een goede fundering voor bestuurlijke besluitvorming. Uw raad wordt op 9 februari a.s. gevraagd te besluiten over welke zoekgebieden meegenomen worden in de volgende stap. Met dit besluit bepaalt u dus niet of Vijfheerenlanden windturbines gaat plaatsen, ook niet of Vijfheerenlanden deze locaties gaat ontwikkelen. U besluit wél tot nader onderzoek van enkele locaties door middel van het uitvoeren van een project m.e.r. De project m.e.r. maakt duidelijk of en in welke omvang een locatie tot ontwikkeling kan worden gebracht. Het is dus mogelijk dat een locatie wel in de project m.e.r. fase wordt opgenomen maar niet tot ontwikkeling kan worden gebracht. Het is om die reden dat wordt voorgesteld een project m.e.r. voor twee locaties uit te voeren en een zoekgebied te reserveren.

Na afronding van de project m.e.r. worden de resultaten aan uw raad voorgelegd. Zo blijft Vijfheerenlanden in regie op haar eigen opgave én wordt voorzien in een solide proces tot de opwek van 0,072 TWh tot 2030.

Beoogd effect Een substantiële evenwichtige bijdrage te leveren aan duurzame opwek van elektriciteit om de CO2 reductie te verminderen en daarmee het effect van klimaatverandering te verminderen.

Argumenten 1.1 De betreffende rapportages bieden een solide fundering vanuit verschillende invalshoeken voor de bestuurlijke keuzes voor de invulling van het RES-bod. Hierdoor is het duidelijk op basis van welke gegevens en draagvlak Vijfheerenlanden besluiten neemt over de mogelijkheden om duurzaam energie op te wekken ten behoeve van het RES-bod. Daarmee kunnen we richting andere overheden, initiatiefnemers en onze inwoners onze keuzes rechtvaardigen. 2.1 Door de invulling is voor alle betrokkenen duidelijk hoe het minimum RES-bod vorm wordt gegeven. Dit resulteert in een evenwichtige verhoudingsbalans van 42% wind en 58% zon, hetgeen de ideale verhoudingsbalans van 50%-50% benadert. 3.1 Door uitvoering te laten geven aan het Versnellingsprogramma Zon op Dak [VZOD], worden de doelen gerealiseerd. Daarmee wordt het bijdragen aan de RES doelstellingen, door verduurzaming via zon op dak voor met name ondernemers, aantrekkelijker omdat er subsidie beschikbaar komt voor hen. Door de jaarlijkse monitoring van het Versnellingsprogramma Zon op Dak kan de urgentie op het spoor wind indien nodig worden bijgesteld. 4.1 Hiermee wordt recht gedaan aan het uitgangspunt van het Beleidskader energietransitie om eerst de mogelijkheden van de bestaande windlocatie (Autena) te onderzoeken. Door het aanwijzen van dit zoekgebied en het uitvoeren van een project m.e.r.

wordt meer zekerheid geboden over deze locatie. De potentiële ontwikkeling van één extra windturbine op die plek geeft daarnaast voldoende zekerheid bij het eventueel niet realiseren van het RES-bod door VZOD. 5.1 Op basis van het BET, MER en PWE is duidelijk dat dit de minst bezwaarlijke locatie is. In het MER wordt duidelijk wat de minst bezwaarlijke locaties zijn voor de plaatsing van windturbines op grond van de aspecten mens, natuur en energie. Uit het BET volgt een aantal kaders waarmee gekeken kan worden naar de locaties. De PWE geeft aan welke aspecten onze inwoners belangrijk vinden. Dit alles tezamen maakt dat zoeklocatie 14 (Zijderveld) het beste scoort (zie bijlage 05). 6.1 Op basis van het BET, MER en PWE is duidelijk dat dit de op één na minst bezwaarlijke locatie is. Dit is dan ook de reden om deze locatie te reserveren voor de periode na 2030. Immers 2030 is het jaar waarin het eerste doel van de RES gerealiseerd dient te zijn. Gelet op onze inspanningen mogen we er redelijkerwijs van uit gaan dat we dat doel halen. De logische verwachting is dat het

doel van de RES voor 2040 (dus na 2030) ook voor de gemeente Vijfheerenlanden betekent dat er meer duurzame opwek benodigd is (om in onze eigen elektrische energiebehoefte te voorzien). 7.1. Op basis van de beoordeling vanuit BET, MER en PWE wordt ontwikkeling van deze locaties in de huidige opgave met de kennis van nu niet verdedigbaar geacht. Hierdoor wordt duidelijkheid gegeven naar belanghebbenden (en provincie) dat deze gebieden op dit moment niet voor windturbines beschikbaar zijn. 8.1 Als dit niet gelijktijdig wordt gedaan, zullen de kosten hoger zijn en de termijnen waarschijnlijk langer. Vanwege krapte door de grote vraag vanuit gemeenten op een beperkt aantal adviesbureaus zijn de prijzen hoog en het aanbod laag. Dit heeft negatieve gevolgen voor kosten en doorlooptijden. 8.2 Er wordt naar gestreefd om de inwoners uit het betreffende zoekgebied een bepalende stem te geven in het vormgeven van een plan. Door inwoners zelf regie te laten voeren op de balans tussen de lusten en lasten van een windturbine wordt bevorderd dat het plan door de betreffende inwoners wordt gedragen. 9.1 en 10.1 Via deze budgetten kan het versnellingsprogramma worden uitgevoerd en invulling worden gegeven aan 2 project m.e.r. onderzoeken. De middelen worden hoofdzakelijk ingezet om te faciliteren, te ontzorgen en als subsidie om de stap naar verduurzaming te zetten (zie bijlage 09A).

De uitgaven voor uitvoering van het Versnellingsprogramma Zon op Dak [VZOD] vanaf 2023 t/m 2030, worden geraamd op €235.000 per jaar. Deze kunnen worden gedekt uit de door het Rijk toegezegde 'Uitvoeringsmiddelen klimaat- en energiebeleid' van circa €950.000 per jaar tot en met 2030 (zie bijlage 10). Deze uitgaven resulteren in het versnellen van de energietransitie en dragen dus bij aan de doelstellingen van de RES. 11.1 Met de uitkomsten van de project m.e.r. van de zoekgebieden 12 en 14 heeft uw gemeenteraad opnieuw een beslismoment welk zoekgebied/zoekgebieden het meest geschikt is/zijn om medewerking aan te verlenen voor ontwikkeling. Door opnieuw - maar nu concreter - af te wegen welk voorstel/gebied de grootste potentie heeft zowel voor de natuur, de inwoners (inclusief draagvlak) en in opbrengst, heeft uw gemeenteraad alle regie in handen.

Risicoparagraaf 7.1 Als we geen duidelijkheid bieden over de status van deze zoekgebieden kan dat door de provincie Utrecht worden geïnterpreteerd als dat deze zoekgebieden nog op de korte termijn benut kunnen worden. Ondanks dat de provincie haar bevoegdheid te allen tijde aan kan wenden is het niet afwijzen van zoekgebieden een potentieel signaal aan de provincie. De provincie start in februari met hun plan m.e.r. over alle gemeenten en zij hebben een voorkeursbesluit voorzien in december 2023, met meteen daaraan gekoppeld een projectbesluit. 8.1 De mogelijkheid bestaat dat niet (tijdig) kan worden voorzien in een lokaal bestuur voor iedere te onderzoeken locatie. Het initiatief tot de project m.e.r. komt binnen de kaders van het BET tot stand. Daarbij wordt dus gestreefd naar lokaal initiatief. Wanneer dit onverhoopt niet (tijdig) tot stand komt zal het college

initiatief nemen tot het maken van een project m.e.r. 10.1 Het begrote budget kan onvoldoende blijken te zijn om het doel te behalen. Door stijging van kosten van materialen en arbeid is het budget mogelijk niet voldoende. Hierdoor kan de doelstelling buiten bereik komen. Dat zou betekenen dat er op termijn aanvullend budget benodigd blijkt te zijn.

Betrokkenheid pers Informeren via besluitenlijst. Informeren via persgesprek. Informeren via persbericht.

Financiële paragraaf De uitgaven van het Versnellingsprogramma Zon op Dak [VZOD] vanaf 2023 t/m 2030, worden geraamd op €235.000 per jaar, te dekken uit de toegezegde 'Uitvoeringsmiddelen klimaat- en energiebeleid' van circa €950.000 per jaar tot en met 2030. De verantwoording vindt budgetneutraal plaats op de kostenplaats duurzaamheid. De incidentele uitgaven voor de twee onderzoeksgebieden t.b.v. het project m.e.r. in 2023 van €200.000 worden eveneens gedekt uit de toegezegde 'Uitvoeringsmiddelen klimaat- en energiebeleid' van circa €950.000 per jaar tot en met 2030. De verantwoording vindt budgetneutraal plaats op de kostenplaats duurzaamheid voor €950.000.

Participatieparagraaf Inwoners binnen een straal van 1500 m binnen een zoekgebied zullen worden uitgenodigd om een lokaal bestuur te bemensen.

Duurzaamheidsparagraaf Een substantiële evenwichtige bijdrage te leveren aan duurzame opwek van elektriciteit om de CO2 reductie te verminderen en daarmee het effect van klimaatverandering te verminderen.

Communicatieparagraaf Na vaststelling zal met inwoners van een zoekgebied (binnen 1500 m) overleg worden opgestart om samen met hen het vervolg te bespreken en de mogelijkheden van lokaal eigendom. Dit conform de lijn van het vastgestelde beleidskader energietransitie. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Vijfheerenlanden, de secretaris,

de loco-burgemeester,

03/01/2023 11:25:37 CET {{signer1}}

03/01/2023 11:27:52 CET {{signer2}}

Signed By: n.van.ameijde@vijfheerenlanden.nl Id: ae9b84d8-8bb6-425a-9840-cc731e6517b9 Auth: Consent

N. (Nanette) van Ameijde-Poortman

Signed By: t.meijdam@vijfheerenlanden.nl ID: ae9b84d8-8bb6-425a-9840-cc731e6517b9 Auth: Consent

T. (Teus) Meijdam

Bijlagen           

Bijlage 01A. gecorrigeerd (inclusief oplegnotitie en review) Locatieonderzoek wind gemeente Vijfheerenlanden.def [MER]. Bijlage 01B. foutief Locatieonderzoek wind gemeente Vijfheerenlanden.def [MER]. Bijlage 01C. 20221024 Eindrapport PWE Windenergie in Vijfheerenlanden_PDF. Bijlage 01D. Versnellingsprogramma zon op dak [VZOD] gemeente Vijfheerenlanden. Bijlage 03. Verwacht verloop opwek duurzame elektrische energie in Vijfheerenlanden 20222030. Bijlage 05. Criteria beleidskader en plan m.e.r. verwerkt in tabel v27-12-22. Bijlage 06. Persbericht 230103 gemeenteraad buigt zich over duurzame energieopwek via zon en wind. Bijlage 09. 610491 Begrotingswijziging opwekken duurzaam RES 2022. Bijlage 10. Brief-medeoverheden-uitvoeringsmiddelen-KE-beleid. Bijlage t.k.n. 1. Geluidsapp voor omwonenden windturbines. Bijlage t.k.n. 2. Leefomgeving - Windenergie en natuur - 221102 [NIEWHOL].