RV Herziening kaders t.b.v. asielopvang

Raadsvoorstel Zaaknummer 1135851

Onderwerp: Vaststellen kaders t.b.v. asielopvang

Vergaderdatum raad: 4 juli 2024 Geheim: Nee Steller: Martine Arents Portefeuillehouder: Wethouder Hitipeuw, Wethouder Meijdam

Beslispunten 1. Opdracht te geven aan het college om invulling te geven aan de indicatieve gemeentelijke opgave (346 plekken) ondanks het mogelijk vervallen van de Spreidingswet. 2. Herziene kaders vast te stellen om invulling te kunnen geven aan de asielopgave voor de gemeente Vijfheerenlanden.

Inleiding Op 22 mei jl. is er binnen de commissie WOS opiniërend gesproken over de asielopgave voor Vijfheerenlanden. Met de kennis van de landelijke ontwikkelingen heeft het gesprek geleid tot een herziening van de bestaande kaders. De richting die hieruit volgt, wordt definitief door de raad vastgesteld met dit raadsvoorstel. De herziene kaders zijn nodig om de asielopgave die er voor ons ligt in te kunnen vullen. Partijen hebben unaniem aangegeven verantwoordelijkheid te nemen en de indicatieve opgave met of zonder Spreidingswet te willen realiseren. De kaders geven richting om te komen tot een plan met mogelijk geschikte locaties.

Beoogd effect Invulling kunnen geven aan de asielopgave voor de gemeente Vijfheerenlanden binnen de door de raad uitgesproken richting.

Argumenten 1.1 Invulling geven aan de Spreidingswet. Per 1 februari jl. is de Spreidingswet in werking getreden. Volgend uit deze wet is dat iedere gemeente een indicatieve opgave heeft om opvangplekken te realiseren. Na het bekend worden van het nieuwe hoofdlijnenakkoord 2024-2028 is echter duidelijk geworden dat er een voornemen ligt de Spreidingswet in te trekken. Het nieuwe kabinet wil, ten opzichte van het huidige beleid, inzetten op een gewijzigd asielbeleid waardoor de instroom van asielzoekers beduidend omlaag

zou moeten gaan. Dat zou aanleiding kunnen zijn om in Vijfheerenlanden een pas op de plaats te gaan maken in de uitvoering van de indicatieve taakstelling van die Spreidingswet. Vanuit het opiniërende gesprek in de commissie WOS is door partijen unaniem uitgesproken om als Vijfheerenlanden te blijven inzetten op de indicatieve opgave. Partijen willen daarmee invulling blijven geven aan het uitgangspunt dat de gemeente een veilige en duurzame opvangplek wil bieden aan een ieder die dat nodig heeft. Voorlopig zijn er nog veel asielzoekers die op zoek zijn naar zo’n opvangplek. 1.2 Invulling geven aan de ambitie om te voldoen aan de wettelijke verplichting. Op 2 april jl. is door het college besloten om richting de PRT de ambitie uit te spreken om de indicatieve asielopgave voor Vijfheerenlanden volgend uit de Spreidingswet voor 1 juli 2025 in te vullen. Hierover bent u middels een Raadsinformatiebrief geïnformeerd (zaaknummer 1105887). Uiterlijk 17 juni 2024 moet de afronding van fase 2 ‘Definitiefase’ worden ingediend bij de PRT, waarna de PRT op 1 juli 2024 hierover besluit. Om de richting van de raad onderdeel te kunnen laten zijn van processtap 2 ‘Definitiefase’ vanuit de PRT, was door het college besloten om de uitkomst van de commissie van 22 mei 2024 te verwerken in een Raadsinformatiebrief.

U heeft er echter voor gekozen om de herziene kaders officieel te willen vaststellen. Gevolg is dat deze input dus niet mee kan in besluitvorming voor 17 juni a.s. richting PRT. Uitstel voor het indienen van de stukken bij het PRT na 17 juni 2024 bleek niet mogelijk. Om de input van de raad toch onderdeel te laten zijn van de processtappen, is ervoor gekozen ook in stap 2 'Definitiefase' de ambitie van de raad en het college op te nemen, maar daarbij geen mogelijke aantallen of locaties te noemen. Wel wordt genoemd dat de raad de herziene kaders in een volgende vergadering zal vaststellen. 2.1 De richting vanuit de raad gaat ons helpen om te bepalen op welke wijze we invulling kunnen geven aan het opvangvraagstuk. De richting vanuit de raad is nodig om een afweging te maken voor de locaties die het beste aansluiten bij de ambitie om te voldoen aan de (nu nog) wettelijke verplichting om voor 1 juli 2025 de indicatieve opgave van 346 opvangplekken te realiseren. Met het vaststellen van de volgende herziene kaders is er richting en zal er invulling gegeven gaan worden aan deze opgave waarbij u uitgesproken heeft ook zonder wettelijke grondslag invulling te geven aan de opgave. Voor het opiniërende gesprek in de commissie WOS zijn zeven discussiepunten voorgelegd van waaruit opnieuw richting is bepaald. De uitkomst van het opiniërende gesprek laat zich als volgt samenvatten: 1.

Verantwoordelijkheid In de commissie is unaniem uitgesproken om als gemeente onze verantwoordelijkheid te nemen in de opvang van de asielopgave. Zowel met als zonder Spreidingswet. Als gemeente gaan we door op de ingeslagen weg. Conclusie: De gemeente Vijfheerenlanden zet in op duurzame opvang en vult hiermee de indicatieve opgave in, ook als de Spreidingswet wordt ingetrokken. 2. Omvang locaties Richting: Voor de omvang van nieuwe locaties is aangegeven dat de omvang vooral in

verhouding moet staan met de omvang van de kern en de draagkracht van de omgeving. In verband met de kwetsbaarheid van de asielzoekers, de mogelijkheden voor integratie, beheersbaarheid, sociale voordelen van kleine groepen en draagvlak in de omgeving, is kleinschaligheid (uitgangspunt 100 plekken) genoemd. Met oog op het beperkte aantal beschikbare en geschikte locaties, financiële nadelen en extra benodigde inzet bij kleine locaties is gevraagd om bij de afweging voor een grotere locatie aan te sluiten bij de draagkracht van de omgeving Kader: De omvang van de opvang staat in verhouding tot de omvang van de kern en de draagkracht van de omgeving. 3. Locatiekeuze Richting: Voor de locatiekeuze blijft het uitgangspunt een verdeling over de kernen naar rato van de omvang en de draagkracht van de kern. Voorkom een te grote belasting op kernen en wijken wanneer wel sprake zou zijn van meerdere of grotere locaties binnen een kern. Er is creativiteit nodig bij het zoeken naar locaties, lef en volhardendheid en inzet op maatwerk. Kader: Verdeling over kernen naar rato van de omvang van de kern en de draagkracht van de omgeving. Pas maatwerk en creativiteit toe per locatie om tot een totaal plan te komen. 4. Duur opvang Richting: Eenduidig is aangegeven dat ingezet moet worden op duurzame huisvesting. Het uitgangspunt is minimaal vijf jaar.

Afhankelijk van de locatie, lokale context, ervaringen, draagkracht en draagvlak kan de opvang periode vastgesteld worden. Kader: Inzetten op duurzame opvang voor minimaal vijf jaar 5. Vorm opvang Richting: Eenduidig is aangegeven dat we als gemeente in moeten zetten op opvanglocaties met maatschappelijke meerwaarde. Dit ter bevordering van de integratie, de meerwaarde voor de bestaande omgeving en het draagvlak (inbedden in bestaande lokale samenleving). Het uitgangspunt is dat we als gemeente regie blijven houden. Kader: Met regie bij de gemeente inzetten op maatschappelijke meerwaarde ter bevordering van integratie en ten behoeve van de lokale context. 6. Integratie Richting: Voor dit onderdeel is unaniem uitgesproken om de huidige vorm van inzet op integratie te handhaven. Meedoen en meewerken mogelijk maken voor asielzoekers is een blijvende investering. Daarbij geeft een aantal partijen aan hier als gemeente ook zelf in te willen investeren mochten de huidige financiële middelen niet toereikend zijn. Kader: Inzetten op integratie 7. Communicatie en participatie Richting: Voor dit onderdeel is unaniem uitgesproken om de huidige vorm van communicatie en participatie te handhaven. Dat houdt in dat na een bestuurlijk besluit over de opvanglocatie

ingezet wordt op feitelijke communicatie van informatie richting omwonenden en nabij gelegen ondernemingen. Over de maatschappelijke invulling en de organisatie van bijvoorbeeld activiteiten kan geparticipeerd worden. Het uitgangspunt is om open en transparant te blijven communiceren met aandacht voor positieve ervaringen. Kader: Eerst besluitvorming, daarna inzetten op informeren

Risicoparagraaf 1.1 Niet tijdig kunnen realiseren van de opgave. Vóór 1 juli 2025 moet de indicatieve opgave gerealiseerd zijn (Spreidingswet). De kans is aanwezig dat de opgave niet tijdig kan worden gerealiseerd door bijvoorbeeld het ontbreken van voldoende geschikte locaties, vertraging in de wettelijke (vergunning)processen of het ontbreken van capaciteit en/of middelen. De Spreidingswet schrijft voor dat bij het niet invullen van de opgave (realisatie voor 1 juli 2025) er een traject start van Interbestuurlijk Toezicht. Onduidelijk is hoe dit proces eruit ziet. Hiervoor is nog geen landelijk dan wel Provinciaal beleidskader uitgewerkt. 1.2 Nieuwe landelijke bestuurlijke richting. Onduidelijk is wat de uiteindelijke gevolgen zijn voor de invulling van de asielopgave binnen Vijfheerenlanden n.a.v. het bekend geworden hoofdlijnenakkoord. Voor nu is door partijen unaniem uitgesproken om de indicatieve opgave in te gaan vullen en voor alsnog ligt er een wettelijke grondslag vanuit de Spreidingswet. De mogelijkheid bestaat dat we als gemeente naar de toekomst toe toch andere keuzes m.b.t. de asielopgave moeten maken op basis van nieuwe landelijke wetgeving. Ook daar is nu nog geen duidelijkheid over.

Gevolgen voor mensen met een beperking Niet van toepassing.

Betrokkenheid pers Niet van toepassing.

Financiële paragraaf De ambtelijke inzet voor de opvang van asielzoekers wordt vooralsnog gedekt uit de bijdragen die de gemeente van het Rijk ontvangt. Het college vraagt de raad hier om vaststelling van de herziene kaders en geen financiële bijdrage. Als er extra middelen benodigd zijn met betrekking tot het onderdeel maatwerk en specifiek het onderdeel integratie wordt dit aan de raad voorgelegd.

Participatieparagraaf Doelstelling binnen de totale huisvestingsopgave voor genoemde doelgroepen is om participatie met inwoners op een dusdanige wijze vorm te geven dat het maatschappelijk draagvlak en cohesie voldoende is dan wel vergroot wordt. Het belangrijkste is dat we de inwoners van Vijfheerenlanden meenemen in de opgave die er voor ons ligt en zo aan het vergroten van het draagvlak werken. De huidige wijze van participatie ziet

op informeren, trede 1 van de participatieladder. De raad heeft aangegeven dit als uitgangspunt te behouden. Eerst besluitvorming, daarna de communicatie.

Duurzaamheidsparagraaf Niet van toepassing.

Communicatieparagraaf Eerder hebben we n.a.v. het collegevoorstel van 30 april jl. een persbericht uitgebracht. Als gevolg van de landelijke ontwikkeling rondom de Spreidingswet en de unaniem ingezette weg dat de gemeente Vijfheerenlanden zich toch blijft inzetten om de indicatieve opgave te realiseren is het echter raadzaam om opnieuw actief te communiceren. Na besluitvorming in de raad zullen wij in het persgesprek, de gemeentelijke pagina en onze website inwoners en ondernemers informeren over de kaders. Hierbij geven we expliciet aandacht aan het te doorlopen proces in geval van het vinden van een kansrijke locatie. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Vijfheerenlanden, de secretaris, Signed By: j.de.jonge@vijfheerenlanden.nl

04/06/2024 20:14:56 CEST {{signer1}}

de burgemeester, Signed By: s.frohlich@vijfheerenlanden.nl

04/06/2024 21:59:30 CEST {{signer2}}

ID: 141e1030-48d8-4d0a-9e72-62e26beba660

ID: 141e1030-48d8-4d0a-9e72-62e26beba660

Auth: Consent

Auth: Consent

W.J. (Judith) de Jonge

S. (Sjors) Fröhlich