RV Energienoodfonds maatschappelijke instellingen 23 maart 2023.pdf

Raadsvoorstel Zaaknummer 773675

Onderwerp: Energienoodfonds maatschappelijke instellingen Vergaderdatum raad: 20 april 2023 Geheim: Nee Steller: Dick Admiraal Portefeuillehouder: Wethouder Van Montfoort en Wethouder Bel

Beslispunten 1. Het budget 'Energienoodfonds Maatschappelijke Instellingen 2023' van € 0,5 miljoen vast te stellen. 2. Het benodigde budget van € 0,5 miljoen te dekken uit de Algemene Reserve.

Inleiding Op 22 september 2022 heeft uw raad een motie aangenomen waarin u ons vraagt onderzoek te doen naar de realisatie van een 'Energienoodfonds' voor sociale ontmoetingsplaatsen, dorpshuizen, verenigingen, sportclubs en kleine lokale winkeliers die de energierekening niet kunnen betalen. In een raadsinformatiebrief van december 2022 hebben wij aangegeven dit voorjaar te komen met een voorstel. Met dit voorstel wordt uw raad gevraagd het budget Energienoodfonds Maatschappelijke Instellingen 2023 vast te stellen. Geschiedenis De start van de oorlog in Oekraïne, een jaar geleden, heeft de energiecrisis veroorzaakt. De energieprijzen zijn in de zomer van 2022 bijna vertienvoudigd maar inmiddels is dat teruggedraaid naar ongeveer het viervoudige. Een voorspelling van het verdere verloop van de energieprijzen is onmogelijk. Maar op basis van de intensieve contacten met onze maatschappelijke instellingen kan worden geconcludeerd dat meerdere instellingen in 2022 en ook in 2023 met grote onvoorziene kosten te maken hebben gekregen. Visie en werkwijze De visie is dat het eigen vermogen van maatschappelijke instellingen niet zwaar mag worden belast als gevolg van de energiecrisis. Omdat een lange termijn voorspelling van de energieprijzen onmogelijk is, wordt voorlopig uitgegaan van een compensatie van de meerkosten van de energiekosten in 2022 en 2023.

Vanwege de opvallende recente dalingen van de energieprijzen zou het kunnen zijn dat de compensatie van de meerkosten zich kan beperken tot 2023 of zelfs vooral met terugwerkende kracht tot 2022. Om te komen tot een snelle procedure voor het Energienoodfonds, zijn de 'Nadere regels subsidies Energienoodfonds Maatschappelijke Instellingen' opgesteld. In bijlage 1 kunt uw raad deze

nadere regels inzien. Ook hebben wij een format ontwikkeld waarmee de hoogte van de financiële steun aan instellingen kan worden berekend (bijlage 2). Rijk komt met financiële middelen Voor het Energienoodfonds wordt een budget van € 0,5 miljoen gevraagd. De verwachting is dat er budget over gehouden wordt uit de reserve Corona. Daarnaast is aangekondigd dat het Rijk binnenkort structureel extra middelen beschikbaar stelt voor gemeenten om maatschappelijke instellingen te compenseren voor hoge (energie)kosten.

Beoogd effect Met dit voorstel houden we de lokale maatschappelijke infrastructuur in de gemeente Vijfheerenlanden financieel in stand.

Argumenten 1.1 Het inrichten van een Energienoodfonds is wenselijk want komt voort uit een onderzoek dat op verzoek van uw raad is gestart. De in september 2022 door uw raad aangenomen motie heeft ertoe geleid dat we een onderzoek zijn gestart naar de financiële gevolgen van de energiecrisis bij maatschappelijke instellingen. 1.2 Een Energienoodfonds is nodig want uit het onderzoek blijkt dat veel maatschappelijke instellingen te maken hebben met hoge kosten voor energie. Uit de inventarisatie blijkt dat de problemen zich voordoen bij instellingen op het gebied van Sport, Recreatie, Dorps- en Buurthuizen en Kunst & Cultuur. De kosten voor energie zijn vaak minimaal het viervoudige in vergelijking tot voor de energiecrisis. Wel is het zo dat de situatie de afgelopen maanden sterk is verbeterd. De energieprijzen blijven al enige tijd dalen. De verwachting is dan ook dat een compensatie met terugwerkende kracht over 2022 wellicht belangrijker zal zijn dan een compensatie over 2023. Er komen de afgelopen weken signalen binnen van enkele instellingen die aangeven dat de situatie in 2023 in positieve zin verbetert. 1.3 Met het Energienoodfonds houden we onze maatschappelijke infrastructuur in stand. Een beknopte analyse van voorbeelden van energiecompensatie in andere gemeenten laat zien dat een compensatiepercentage van 75% van de meerkosten gebruikelijk is.

Dit percentage hanteren wij in dit voorstel ook en hiermee voorkomen we een daling van het eigen vermogen van maatschappelijke instellingen. Instellingen die als gevolg van de hoge energiekosten op het punt staan om te vallen (liquiditeitsproblemen) compenseren wij met 100%. De compensatiepercentages gaan altijd over de meerkosten op het gebied van energie. De maatschappelijke instellingen blijven verantwoordelijk voor het betalen van de reguliere (‘normale’) energiekosten. 1.4 Uit de inventarisatie bij maatschappelijke instellingen blijkt dat naar schatting een bedrag van € 0,5 miljoen nodig is voor het Energienoodfonds. Tijdens de onderzoeksfase is gebleken dat enkele instellingen te maken hebben met tot soms een bedrag van € 80.000 aan extra energiekosten. Bijvoorbeeld een dorpshuis in een verouderd pand. Vele kleinere instellingen hebben te maken met bedragen tussen de € 3.000 - € 10.000. Op basis

van de contacten schatten we in dat een bedrag van € 500.000 nodig is voor het totale budget voor het Energienoodfonds. 1.5 Het Energienoodfonds kan niet worden gebruikt voor ondersteuning van kleine, lokale winkeliers want het fonds wordt beperkt tot maatschappelijke instellingen. Kleine lokale winkeliers worden niet in deze regeling opgenomen omdat niet eenduidig en rechtmatig kan worden bepaald welke ondernemers hierin dan wel en niet kunnen worden meegenomen. Ook de te verwachten extra middelen van het Rijk zijn duidelijk gericht op de ondersteuning van maatschappelijke instellingen en niet van commerciële instellingen. 2.1 Uw raad wordt gevraagd om het budget van € 0,5 miljoen te dekken uit de Algemene Reserve omdat er voor het Energienoodfonds geen budget beschikbaar is. De resterende financiële Coronareserve is ongeveer € 0,8 miljoen maar deze wordt pas later dit jaar teruggestort in de algemene reserve. Om voor die tijd onze maatschappelijke instellingen te kunnen ondersteunen, doen wij nu een beroep op de Algemene Reserve. In de Najaarsnota van het Rijk is eind november 2022 bekend gemaakt dat gemeenten en provincies in totaal € 300 miljoen extra krijgen voor het kunnen compenseren van maatschappelijke instellingen voor hoge energiekosten.

De minister geeft aan dat deze extra steun aan gemeenten vrij besteed kan worden aan maatschappelijke organisaties, denk bijvoorbeeld aan 'Dorps- en buurthuizen die te maken hebben met hoge energiekosten'. Dit betreft een structurele extra bijdrage van het rijk.

Risicoparagraaf 1.1 Het Energienoodfonds geldt vooralsnog voor begrotingsjaar 2023 (en met terugwerkende kracht voor 2022) dus het risico bestaat dat maatschappelijke instellingen ook in 2024 en verder te maken krijgen met hogere energielasten. Van belang is daarom dat we de maatschappelijke instellingen aanmoedigen om duurzaamheidsmaatregelen te nemen en ze daarbij, waar mogelijk en indien nodig, bij ondersteunen. 2.1 Voor een eventueel vervolg van het Energienoodfonds in 2024 zijn vooralsnog geen middelen beschikbaar. Eind 2023 zal blijken hoeveel daadwerkelijk aan subsidie is verleend in het kader van het Energienoodfonds en dan zal ook blijken hoeveel van de Coronareserve (naar schatting € 0,8 miljoen) is teruggestort in de algemene reserve. Ook zal eind 2023 blijken hoeveel de gemeente Vijfheerenlanden aan extra structurele financiële middelen van het Rijk heeft ontvangen ter compensatie van de gestegen kosten bij maatschappelijke instellingen.

Betrokkenheid pers Informeren via persbericht. Informeren via persgesprek.

Financiële paragraaf Het bedrag van € 0,5 miljoen dat nodig is voor het budget 'Energienoodfonds Maatschappelijke Instellingen 2023' wordt gedekt uit de Algemene Reserve. Het bedrag van € 0,5 miljoen wordt gestort op kostenplaats Cultuurpresentatie (65301000) en de uitgaven aan subsidies worden verantwoord op deze kostenplaats. Later dit jaar zal het restant van de 'reserve Corona', naar schatting € 0,8 miljoen, worden teruggestort in de Algemene Reserve. En later dit jaar wordt duidelijk hoeveel extra middelen het Rijk structureel ter beschikking stelt voor de ondersteuning van maatschappelijke instellingen.

Participatieparagraaf De beleidsteams Sport, Recreatie, Dorps- en Buurthuizen en Kunst & Cultuur onderhouden intensieve contacten met de besturen van de maatschappelijke instellingen. De contacten zijn in de periode september - december 2022 gebruikt om een eerste inventarisatie te maken van de stijging van de energiekosten bij onze maatschappelijke instellingen. Vervolgens is een aantal besturen gevraagd om mee te denken over het ontwikkelen van een format waarmee we zo objectief mogelijk de meerkosten in beeld kunnen brengen. In het format, dat in nauwe samenwerking met enkele maatschappelijke partners is opgesteld, houden we rekening met het feit of organisaties al zijn gecompenseerd voor hun hoge energiekosten door Rijk, provincie of fondsen. Als uw raad akkoord gaat met het instellen van het budget Energienoodfonds, dan wordt het format aanvragen subsidie Energienoodfonds Maatschappelijke Instellingen verstuurd naar de betrokken maatschappelijke instellingen. De ingediende formats worden beoordeeld door de beleidsteams en daarna krijgen de instellingen een instructie waarmee ze subsidie kunnen aanvragen.

Duurzaamheidsparagraaf We zien het Budget Energienoodfonds Maatschappelijke Instellingen 2023 als een incidenteel budget (fonds) dat vooralsnog alleen geldt voor 2023 en met terugwerkende kracht voor 2022. Op lange termijn is het streven om de gebouwen waarin maatschappelijke instellingen zijn gehuisvest zoveel als mogelijk te verduurzamen. Als het gebouwen van de gemeente Vijfheerenlanden betreft, dan is in de meeste gevallen al contact over de verduurzaming van de gebouwen in de toekomst via de afdeling Vastgoed. Als het gaat om gebouwen die in eigendom zijn van de maatschappelijke instellingen of van derden, dan roepen wij de instellingen op om hun gebouwen te verduurzamen dan wel met eigenaren in contact te treden om verduurzaming te bespreken. Deze oproep verwerken wij in de brieven met de subsidiebeschikkingen aan de maatschappelijke instellingen.

Communicatieparagraaf De betrokken beleidsteams Sport, Recreatie, Dorps- en Buurthuizen en Kunst & Cultuur nemen contact op met de maatschappelijke instellingen. De instellingen krijgen een format waarmee ze

de hoogte van de subsidie kunnen berekenen. Na beoordeling van de formats stuurt het beleidsteam Kunst & Cultuur een subsidieaanvraag instructie en worden de subsidies uitgekeerd. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Vijfheerenlanden,

de secretaris, Signed By: n.van.ameijde@vijfheerenlanden.nl

28/03/2023 12:57:21 CEST {{signer1}}

de burgemeester, Signed By: s.frohlich@vijfheerenlanden.nl

28/03/2023 13:02:53 CEST {{signer2}}

Id: b0f254bc-3cb6-4cc9-b1dd-9b8bb67373e0

Id: b0f254bc-3cb6-4cc9-b1dd-9b8bb67373e0

Auth: Consent

Auth: Consent

N. (Nanette) van Ameijde-Poortman

S. (Sjors) Fröhlich

Bijlagen • • •

Bijlage 1 Nadere regels subsidies Energienoodfonds Maatschappelijke Instellingen 2023 Bijlage 2 Format aanvragen Energienoodfonds maatschappelijke instellingen Persbericht Energienoodfonds Maatschappelijke Instellingen