RV De aanpak van ondermijning in Vijfheerenlanden

Raadsvoorstel Zaaknummer 1435622

Onderwerp: De aanpak van ondermijning in Vijfheerenlanden Vergaderdatum raad: 20 maart 2025 Geheim: Nee Steller: Eveline ten Caat Portefeuillehouder: Burgemeester Fröhlich

Beslispunten 1. De volgende aanbeveling van de rekenkamer aan uw raad en college over te nemen: a. Zorg, naast de huidige jaarlijkse bijeenkomsten, voor voldoende onderlinge reflectie tussen bestuurders/raadsleden ten aanzien van het omgaan met ondermijnende mechanismen. 2. De volgende aanbevelingen van de rekenkamer aan uw raad over te nemen: a. Verzoek de portefeuillehouder om periodiek de raad te informeren op specifieke onderwerpen zoals ontwikkelingen ten aanzien van inzet bestuurlijke maatregelen, capacitaire inzet op ondermijning en een overzicht van resultaten van gezamenlijke inzet in casuïstiek. b. Volg de gemeentelijke inzet op ondermijning en stimuleer de burgemeester en het College van B&W om zo breed en effectief mogelijk gebruik te maken van de inzet van instrumenten in de strijd tegen ondermijning. Besef als raad dat je hierin in beginsel ook een rol hebt door samen met de portefeuillehouder een vuist te maken tegen ondermijning 3. Het college opdracht te geven om aan de volgende aanbevelingen te voldoen: a. Ga na of herstart van een breed periodiek signalenoverleg meerwaarde kan opleveren. b. Onderzoek of het mogelijk is om een gemeente brede analyse uit te voeren waarbij werkprocessen per afdeling door de ondermijningsbril worden bekeken en waar nodig aangepast c.

Houdt de capaciteit in het team van handhavingsjuristen op peil en overweeg, op grond van concrete cijfers van casuïstiek en werkbelasting een uitbreiding van de formatie. d. Als het mogelijk is het aantal signalen te doen toenemen, investeer hier dan op en pas de capaciteit aan op wat nodig is om de signalen op te volgen. e. Ga na of een update van het Bibob-beleid kan zorgen voor bredere inzet; en of integriteitsscreeningen (nog) effectiever ingezet kunnen worden door waar nodig en

specifieker branche vergunningplicht te maken

Inleiding De gemeente Vijfheerenlanden heeft de afgelopen jaren een stevige ondermijningsaanpak op poten gezet. Er is op slimme wijze geïnvesteerd in samenwerking: met veel inzet op onderling vertrouwen tussen professionals draagt de investering bij aan effectieve informatie-uitwisseling. Er is sprake van een pragmatische samenwerking op concrete casuïstiek. De duidelijke doementaliteit van waaruit dit wordt gedaan, zien we ook terug in het beleid. De doelstellingen zijn concreet en niet te abstract. Er is steeds beter zicht op de fenomenen die zich in de gemeente voordoen, maar dit zicht zit nog in sterke mate in hoofden van professionals. Het Regionaal Informatie en Expertisecentrum (RIEC) speelt nog geen grote rol bij het realiseren van een ondermijningsbeeld. Na een periode van relatief weinig samenwerking, wordt nu in toenemende mate gebruik gemaakt van de ondersteuning van het RIEC. De rekenkamer ziet dat een brede aanpak is vormgegeven waarin veel grote controles samen met veel samenwerkingspartners worden uitgevoerd. Veel gemeentelijke afdelingen worden betrokken in de aanpak met als doel de bewustwording steeds verder te vergroten. Dit doet de gemeente Vijfheerenlanden ook met veel verschillende doelgroepen die kwetsbaar kunnen zijn voor ondermijning.

Het aantal signalen over ondermijning is de afgelopen jaren toegenomen en regelmatig worden in casussen (kleine of grotere) successen geboekt, bijvoorbeeld in de vorm van pandsluitingen ter bestrijding van ondermijnende activiteiten. Bestuurlijke maatregelen worden in toenemende mate ingezet. Betrokkenheid van raadsleden bij het thema richt zich met name op het werken aan bewustwording over de (herkenning van) risico’s. De rekenkamer ziet veel, volgens wetenschappelijk onderzoekers noodzakelijke, dimensies terug in de aanpak van ondermijning met een combinatie van preventieve en repressieve maatregelen. Vijfheerenlanden pakt relatief veel casuïstiek aan en manifesteert zich regelmatig als een motor voor samenwerking in de regio.

Beoogd effect Om met een analyse van het ondermijningsbeleid zicht te geven op de uitvoeringspraktijk van de aanpak van ondermijning door de gemeente Vijfheerenlanden. En om de gemeenteraad inzicht te bieden in dit beleid en in de mogelijkheden die er zijn op het vlak van interventies en aanpakken van ondermijning.

Argumenten De conclusies uit het onderzoek vormen de argumenten voor de 8 aanbevelingen. Deze conclusies

zijn als volgt: 1. De gemeentelijke organisatie van Vijfheerenlanden heeft ondermijning goed op de kaart staan en heeft hier binnen de organisatie aandacht voor. Door het thema ondermijning telkens opnieuw onder de aandacht te brengen, zowel binnen als buiten de gemeentelijke organisatie, slaagt de gemeente Vijfheerenlanden erin om de aanpak breed vorm te geven. Er wordt actief gewerkt aan zicht krijgen op fenomenen, aan het ophalen van signalen en aan een concrete gezamenlijke aanpak in casuïstiek. 2. Het thema ondermijning en de rol en taak van raadsleden en burgemeester wordt jaarlijks met de gemeenteraad besproken. Het beleid op het thema ondermijning is pragmatisch vormgegeven en al enkele jaren niet gewijzigd. Wel wordt er ieder jaar een nieuw uitvoeringsplan opgesteld. De betrokkenheid van de gemeenteraad bij beleidsvorming is relatief beperkt gebleven de afgelopen jaren. Wel is er tenminste eenmaal per jaar aandacht voor het thema ondermijning in relatie tot bestuurders in een bijeenkomst met raadsleden en de portefeuillehouder. 3. Vanuit een sterke ‘doe-mentaliteit’ legt Vijfheerenlanden de nadruk op samenwerking. De gemeente Vijfheerenlanden loopt voorop in de regio. Zowel in beleid als in de uitvoeringspraktijk ziet de gemeente dat de sleutel voor een effectieve aanpak ligt in goede opmaat samenwerking met partners.

Deze gerichtheid op samenwerking uit zich in een proactieve instelling en in veel gezamenlijk georganiseerde periodieke controles op zoek naar nieuwe signalen/casussen en in samenwerking binnen de aanpak van casuïstiek. 4. Er is door het plegen van veel investeringen in samenwerking intern en extern een sterke signaleringsstructuur opgebouwd. Om ondermijning aan te kunnen pakken is de gemeente grotendeels afhankelijk van de signalen die vanuit gemeentelijke afdelingen en verschillende samenwerkingspartners binnenkomen. Bij veel gemeentelijke afdelingen wordt ondermijning periodiek onder de aandacht gebracht. De gemeente Vijfheerenlanden zoekt de partners intern en extern veelvuldig op zodat inmiddels effectieve samenwerkingsrelaties zijn opgebouwd. Dit zorgt ervoor dat signalen steeds gemakkelijker hun weg vinden en bij de gemeente terechtkomen zodat een aanpak kan worden overwogen en vervolgens zo nodig vormgegeven. 5. De gemeente en politie hebben criminele netwerken die verantwoordelijk zijn voor ondermijning in de gemeente steeds beter in beeld. De afgelopen jaren is een steeds scherper beeld van de verschillende criminele fenomenen binnen het thema ondermijning opgebouwd. Dit ondermijningsbeeld zit nu nog vooral in hoofden van professionals; het RIEC is bij het opbouwen ervan in beperkte mate betrokken. 6.

Door toename van ondermijningsgerelateerde zaken is het werk voor de handhavingsjuristen in de afgelopen vijf jaar flink toegenomen. 7. De Wet Bibob en de mogelijkheden die de screeningen bieden in de strijd tegen ondermijning wordt nog niet breed in de organisatie ingezet. Exploitatievergunningen en alcoholwetvergunningen worden standaard Bibob getoetst, bij commerciële vergunningen. Bibob is nog niet bij de andere afdelingen uitgerold, zoals

bijvoorbeeld bij subsidies en omgevingsvergunningen. De laatste actualisatie van de Bibobbeleidsregels stamt uit 2019.

Risicoparagraaf N.v.t.

Gevolgen voor mensen met een beperking N.v.t.

Betrokkenheid pers Informeren via besluitenlijst

Financiële paragraaf N.v.t.

Participatieparagraaf N.v.t.

Communicatieparagraaf N.v.t.

Voorzitter rekenkamer Vijfheerenlanden 27/02/2025 12:20:44 CET {{Signer1}}

Signed By: paulussen@mailrekenkamer.nl ID: 362dd2de-413e-4355-9df6-2862c3b087f8 Auth: Consent

R. (Rob) Paulussen