RV Compensatieregeling Volkshuisvestingsprogramma Vijfheerenlanden

Raadsvoorstel Zaaknummer 1723273

Onderwerp: Compensatieregeling Volkshuisvestingsprogramma Vijfheerenlanden Vergaderdatum raad: 5 februari 2026 Geheim: Steller: Portefeuillehouder:

Nee Mimi Stevens Wethouder Jongenelen

Beslispunten 1. Een compensatieregeling door het college op te laten stellen die gelijktijdig met de behandeling van de begroting 2027 ter behandeling aan de raad wordt aangeboden.

Inleiding Om te waarborgen dat er ten minste 30% sociale huur wordt gerealiseerd bij toekomstige woningbouwontwikkelingen heeft de raad eerder de wens uitgesproken om een vereveningfonds in te stellen. Dit vereveningsfonds is een financieel instrument om de bouw van betaalbare woningen te stimuleren of af te dwingen, vooral wanneer het niet mogelijk of wenselijk is om deze woningen direct in elk nieuwbouw- of renovatieproject te realiseren. Binnen de gemeente is hier in de afgelopen maanden breed over gesproken. Uit deze gesprekken blijkt dat het door de raad aangedragen instrumentarium een positief signaal kan zijn, maar mede door de ontwikkelingen in wet- en regelgeving, slechts beperkte meerwaarde biedt voor onze gemeente. Aanvullende financiële regelingen, waaronder de Realisatiestimulans vanuit het Rijk die vanaf 2026 (tot 2030) voor de oplevering van betaalbare huur- en koopwoningen gaat lopen alsook de inzetting van de gemeentelijke investeringsagenda 'Het goede leven' en bijbehorend Kwaliteitsfonds, moeten eveneens in relatie tot deze verevening/compensatie in beschouwing worden genomen. Daarnaast willen we de reserve Volkshuisvesting die we sinds 2022 hebben, hier ook bij betrekken.

Om deze redenen wil de gemeente dit fonds verbreden tot een goed verdedigbaar financieel instrument in de vorm van een Compensatieregeling Volkshuisvestingsprogramma Vijfheerenlanden, waarbij zowel naar kosten als naar baten wordt gekeken.

Beoogd effect Het komen tot een compensatieregeling. De Compensatieregeling Volkshuisvestingsprogramma Vijfheerenlanden is bedoeld om invulling te geven aan de opgaven in het Volkshuisvestingsprogramma, namelijk de bouw van voldoende betaalbare woningen voor verschillende aandachtsgroepen in de gemeente Vijfheerenlanden.

Argumenten 1.1 Opdracht om tweederde betaalbare woningbouw te realiseren. De wet- en regelgeving stuurt op de bouw van tweederde betaalbare woningbouw. De compensatieregeling is bedoeld om dit te stimuleren c.q. te ondersteunen, waar dat aantoonbaar nodig blijkt te zijn. 1.2 Bouwen voor verschillende aandachtsgroepen. De komende jaren wordt de programmering verder aangescherpt, onder meer via het Omgevingsprogramma Wonen en het Volkshuisvestingsprogramma (2026), mede op basis van de genoemde Wet versterking regie Volkshuisvesting (verwacht in 2026). De opdracht is om betaalbaar te bouwen voor verschillende aandachtsgroepen, waaronder voor jongeren en ouderen en voor uitstroom beschermd wonen. Dit staat soms vanwege de investeringen op gespannen voet met de haalbaarheid van een project. De compensatieregeling kan hier wat in betekenen. 1.3 Komen tot een overzichtelijke compensatieregeling. Het werken met één overzichtelijke regeling moet het ontstaan van verschillende, afzonderlijke regelingen die met wonen te maken hebben, opheffen. Denk bijvoorbeeld aan de bestaande reserve Volkshuisvesting en Realisatiestimulans. 1.4 Een breed afgewogen compensatieregeling met aandacht voor kosten en baten leidt tot een meer evenwichtige toedeling. Vijfheerenlanden ontwikkelt zich richting een breder kostenverhaal, mede door nationale regelgeving en de Omgevingswet.

De oplopende kosten voor woningbouw, waaronder de bouwleges, vormen nu al een belangrijk gespreksonderwerp met onder andere de woningcorporaties. Door niet alleen naar de programmering te kijken maar ook naar verschillende kostenaspecten en financiële stimuleringsregelingen, wordt tot een betere afweging van mogelijke compensatie gekomen om bepaalde initiatieven te ondersteunen. 1.5 Opstellen Volkshuisvestingsprogramma in 2026. In 2026 zal als opvolging van de woonvisie het volkshuisvestingsprogramma voor Vijfheerenlanden worden opgesteld. Met ook aandacht voor het woningbouwprogramma en inrichting directe woonomgeving. Dit heeft betekenis voor de inhoud van de compensatieregeling. In Q2 2026 zal dit inhoudelijk uitgewerkt zijn. 1.6 Regeling afstemmen met relevante partijen. Met verschillende interne disciplines en externe partijen zal de opzet en inhoud van de regeling worden opgesteld. Intern is dit met onder andere planeconomie, grondzaken, juridische zaken, financiën. Extern zal dit met onder andere met de woningcorporaties en enkele marktpartijen worden besproken. 1.7 Effectieve koppeling aan de begroting 2027. Door de compensatieregeling in tijd te koppelen aan de behandeling van de begroting 2027 wordt duidelijk hoe dit zich verhoudt tot onze meerjarenbegroting.

Risicoparagraaf 1.1 Een compensatieregeling kan niet altijd worden ingezet. Er zullen zich situaties voordoen waarvoor de compensatieregeling niet kan worden ingezet. Bijvoorbeeld wanneer zich excessieve kosten voordoen (bijvoorbeeld in geval van bodemsanering

of het oplossen van milieuhinderlijke situaties). 1.2 Begrenzing van toekenning vanuit de compensatieregeling. Er zal een bovengrens aan maximale toekenning van de regeling gelden om zo meer projecten van de compensatieregeling gebruik te kunnen laten maken. Dit kan betekenen dat sommige projecten per saldo financieel onhaalbaar blijven.

Gevolgen voor mensen met een beperking Bij de uitvoering van de regeling wordt rekening gehouden met mensen met een beperking, door onder andere de toevoeging van levensloopbestendige woningen.

Betrokkenheid pers Informeren is niet nodig.

Financiële paragraaf De compensatieregeling maakt gebruik van beschikbare gelden, reserves (Volkshuisvesting) en regelingen (zoals de Realisatiestimulans).

Participatieparagraaf Met een aantal partijen (waaronder woningcorporaties en marktpartijen) zal over de vorm en inhoud van deze regeling gesproken worden.

Duurzaamheidsparagraaf Door de toevoeging van de juiste woningen voor een aantal aandachtsgroepen, wordt gewerkt aan een duurzame opbouw van onze woningvoorraad.

Communicatieparagraaf Niet van toepassing. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Vijfheerenlanden, de secretaris,

de burgemeester,

{{signer1}} ValidSigned door Judith de Jonge

{{signer2}} ValidSigned door Sjors Fröhlich op 02-12-2025

W.J. (Judith) de Jonge

S. (Sjors) Fröhlich

op 02-12-2025