RV Budget opvang vluchtelingen Oekraine.pdf

Raadsvoorstel Zaaknummer 388304

Onderwerp: Budget opvang vluchtelingen Oekraïne Vergaderdatum raad: 21 april 2022 Geheim: Nee Steller: Leon Huberts Portefeuillehouder: Burgemeester Fröhlich

Beslispunten 1. 2.

Dat ook Vijfheerenlanden zijn bijdrage levert aan het realiseren van kleinschalige (crisis)noodopvang voor Oekraïense vluchtelingen; Een projectbudget van € 500.000,- beschikbaar te stellen ter dekking van de kosten van het voorbereiden en realiseren van (crisis)noodopvang en voor het beheren hiervan en dit projectbudget te onttrekken aan de algemene risicoreserve.

Inleiding De Russische invasie van Oekraïne heeft een enorme vluchtelingenstroom op gang gebracht. Binnen tien dagen zijn al meer dan 1,7 miljoen Oekraïners hun land ontvlucht. Daarvan heeft Polen er al meer dan 1 miljoen opgevangen. Bij de vluchtelingen betreft het vooral vrouwen, kinderen en ouderen. Het is te verwachten dat de oorlog in Oekraïne niet op korte termijn zal worden beëindigd, dat de vluchtelingenstroom verder zal groeien en dat ook grote aantallen Oekraïense vluchtelingen in Nederland zullen worden opgevangen. Het Rijk heeft aan elk van de veiligheidsregio’s opdracht gegeven om 2.000 vluchtelingen op te vangen. Het is vanzelfsprekend dat ook Vijfheerenlanden zijn bijdrage levert aan het creëren van opvangplekken. Vijfheerenlanden heeft circa 4,5% van het aantal inwoners van de Veiligheidsregio Utrecht. Dat betekent dat er naar gestreefd moet worden om (minimaal) tussen de 80 en 90 opvangplekken voor Oekraïense vluchtelingen binnen de gemeente Vijfheerenlanden te realiseren. In onze vergadering van 1 maart jl. hebben wij besloten open te staan voor het realiseren van kleinschalige crisisopvang voor circa 80 personen in het gemeentehuis te Meerkerk. Daarbij hebben wij de ambtelijke organisatie opdracht gegeven om een projectorganisatie in te richten en een projectbudget verstrekt van € 100.000,- om te kunnen starten met de voorbereidingen.

Ook uw raad (ingevolge het budgetrecht van uw raad) moet echter instemmen met het beschikbaar stellen van budget. Daartoe dient dit voorstel. Daarbij wordt een projectbudget van € 500.000,aangevraagd. Dit om financieel ruimte te hebben, omdat veel nog onzeker is.

Beoogd effect Het bieden van voldoende (en goede) crisisopvang door de gemeente Vijfheerenlanden, waarbij de raad tijdig is geïnformeerd over – en heeft ingestemd met – de mogelijke financiële consequenties hiervan.

Argumenten 1.1 Vijfheerenlanden kan een goede bijdrage leveren. De opdracht van het Rijk om 2.000 opvangplekken per Veiligheidsregio te creëren is aan de Veiligheidsregio’s gericht, maar is ook een directe oproep aan alle Nederlandse gemeenten om hieraan bij te dragen. De Veiligheidsregio Utrecht coördineert het aanbod van opvang richting het Rijk. Diverse Utrechtse gemeenten hebben al een aanbod gedaan voor opvang. Het is vanzelfsprekend dat ook de gemeente Vijfheerenlanden hieraan zijn bijdrage levert. De gemeente heeft in ieder geval een geschikte eigen locatie beschikbaar – het gemeentehuis te Meerkerk – maar kan mogelijkerwijze ook een rol spelen bij het beschikbaar maken van andere locaties binnen de gemeente. 1.2 De ervaring heeft geleerd dat een substantiële inzet van eigen medewerkers noodzakelijk is. Het jaar 2015 (ook toen was er sprake van een vergelijkbare onverwachte vluchtelingencrisis met toen vooral Syrische en Eritrese vluchtelingen) heeft geleerd dat het snel inrichten van een tijdelijke (crisis)noodopvang flink wat ambtelijke capaciteit kost. Niet alleen in de voorbereidingsen realisatiefase, maar ook in de beheerfase. Dit zal nu ook het geval zijn, temeer daar waarschijnlijk nu de gemeenten ook verantwoordelijk worden voor de maatschappelijke begeleiding en zorg van de vluchtelingen die bij particulieren worden gehuisvest.

Aangezien verwacht mag worden dat de duur van de tijdelijke noodopvang nu langer zal zijn dan in 2015, is het wel zaak om in de beheerfase snel gebruik te gaan maken van maatschappelijke betrokkenheid in de vorm van vrijwilligers, bedrijven en dergelijke. Het maatschappelijk middenveld zal dan ook moeten worden gemobiliseerd om de gemeente bij te staan in deze taken, waaronder maatschappelijke begeleiding, dagbesteding en coördinatie. Desalniettemin moet (zeker in de eerste twee maanden) rekening worden gehouden met een substantiële ambtelijke inzet. Dat kan als consequentie hebben, dat de betrokken medewerkers geheel of gedeeltelijk moeten worden vrijgesteld van hun huidige werkzaamheden. Dit zal consequenties hebben voor de productie. 2.1 De raad heeft budgetrecht. Door het nemen van dit besluit geeft uw raad toestemming om uitgaven te doen ter realisering en exploitatie van (crisis)noodopvang. De verantwoordelijkheid voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen ligt in eerste instantie bij de gemeenten. Dit in de vorm van het realiseren van (crisis)noodopvang. Bij deze vorm van opvang geldt dat de burgemeester beslissingsbevoegd is. De raad behoudt echter het budgetrecht. Dit betekent dat de burgemeester handelingsbevoegd is binnen de financiële kaders die door uw raad zijn meegegeven. Daarom is het van belang de raad snel te laten besluiten over deze financiële kaders.

2.2 Het bedrag van € 500.000,- betreft een stelpost. Er kan nu nog niet worden ingeschat wat uiteindelijk het totaal aan uitgaven gaat worden en welk deel hiervan door de gemeente Vijfheerenlanden zelf gedragen moet worden. Het totaal van de

uitgaven is mede afhankelijk van de omvang en de duur van de opvang. Het is echter van belang dat budget beschikbaar is voor het geval dit benodigd is. Hierbij moet gedacht worden aan verbouwingskosten, de aanschafkosten van meubilair, zorgkosten en dergelijke. Daarbij wordt overigens kostenbewust te werk gegaan. Ook heeft een aantal ondernemers ons materialen gratis of tegen kostprijs ter beschikking gesteld. Verwacht mag worden dat de vluchtelingen zeer waarschijnlijk nog niet in staat zijn om snel financieel voor zichzelf te zorgen. Dat vraagt om aandacht en inzet zodat zij zo spoedig mogelijk op dat vlak zelfredzaam gemaakt kunnen worden. De gemeente Vijfheerenlanden heeft daarin een belangrijke taak en ook hiervoor zijn middelen noodzakelijk. Ook zal er na een eerste periode van één tot twee weken een groeiende behoefte zijn aan structuur en dagbesteding. Dat betreft vooral inzet op zorg en op onderwijs. Ook hier zullen kosten aan verbonden zijn. Een beschikbaar budget van € 500.000,- geeft de projectorganisatie in ieder geval ruimte om in overleg met de portefeuillehouder snel te kunnen handelen, wanneer dat noodzakelijk is. Het is nog niet bekend welk deel van de door Vijfheerenlanden te maken kosten voor (crisis)noodopvang uiteindelijk vergoed gaat worden door het Rijk. De (financiële) urgentie is nu echter zo hoog, dat niet gewacht kan worden totdat dit duidelijk is.

Het is echter de verwachting, dat het overgrote deel van de te maken kosten uiteindelijk vergoed zal worden door het Rijk.

Risicoparagraaf De gemeentelijke organisatie heeft ervaring met het realiseren en beheren van tijdelijke (crisis)noodopvang. Niet ingeschat kan echter worden hoe lang de noodzaak zal bestaan voor de instandhouding van deze opvang en wat de hieraan verbonden directe en indirecte kosten zijn. Ook is nog onbekend in welke mate het Rijk de gemeenten gaat compenseren voor de gemaakte en nog te maken kosten. Het is echter de verwachting, dat het overgrote deel van de te maken kosten uiteindelijk vergoed zal worden door het Rijk. De gemaakte en nog te maken kosten zullen strak worden gemonitord. Aan het college zal het hierover tweemaandelijks worden gerapporteerd. Indien op termijn mocht blijken dat het nu aan te vragen projectbudget onvoldoende is, dan zal aan uw raad een aanvullende budgetaanvraag worden voorgelegd.

Betrokkenheid pers Informeren via persgesprek.

Financiële paragraaf Het totaal van de uitgaven is mede afhankelijk van de omvang en de duur van de opvang. Het is van belang dat er voldoende budget beschikbaar is voor het geval dit benodigd is. Daarom wordt nu een bedrag van € 500.000,- als projectbudget aangevraagd. Bij argument 2.2 wordt toegelicht waarvoor dit bedrag aangewend kan gaan worden. Uw raad wordt voorgesteld om ter dekking van dit projectbudget een bedrag van € 500.000,- aan de algemene risicoreserve te onttrekken. Het is nog niet bekend welk deel van de door Vijfheerenlanden te maken kosten voor (crisis)noodopvang uiteindelijk vergoed gaat worden door het Rijk. De (financiële) urgentie is nu echter zo hoog, dat niet gewacht kan worden totdat dit duidelijk is. Het is echter de verwachting, dat het overgrote deel van de te maken kosten uiteindelijk vergoed zal worden door het Rijk.

Participatieparagraaf Omwonenden van het gemeentehuis te Meerkerk zijn al geïnformeerd.

Duurzaamheidsparagraaf Niet van toepassing.

Communicatieparagraaf Overige communicatie geschiedt via projectorganisatie. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Vijfheerenlanden,

de secretaris,

de burgemeester,

{{signer1}} 15/03/2022 11:03:10 CET

{{signer2}} 15/03/2022 11:04:48 CET

Signed By: n.van.ameijde@vijfheerenlanden.nl ID: ad96e003-5426-43a7-955c-b5a904ceec0d Auth: Consent

N. (Nanette) van Ameijde-Poortman

Signed By: s.frohlich@vijfheerenlanden.nl ID: ad96e003-5426-43a7-955c-b5a904ceec0d Auth: Consent

S. (Sjors) Fröhlich