RV Bindend advies inzake aanvraag omgevingsvergunning buitenplanse omgevingsplanactiviteiten voor de realisatie van zonnepanelen boven fruitbomen

Raadsvoorstel Zaaknummer 1119162

Onderwerp: Bindend advies inzake aanvraag omgevingsvergunning buitenplanse omgevingsplanactiviteit voor de realisatie van zonnepanelen boven fruitbomen

Vergaderdatum raad: 4 juli 2024 Geheim: Nee Steller: Sander de Kluijver Portefeuillehouder: Wethouder Meijdam, Wethouder Van Montfoort

Beslispunten 1. Het college van B&W te adviseren geen vergunning te verlenen voor voorliggende aanvraag 'zonnepanelen boven de fruitboomgaard' (OVR-2024-004535/2024031501479) voor het afwijken van de regels van het omgevingsplan voor een periode van 25-30 jaar voor de realisatie van zonnepanelen boven fruitbomen;

Inleiding De gemeenteraad van de gemeente Vijfheerenlanden heeft in februari 2023 een motie aangenomen voor de pilot 'zonnepanelen boven fruitbomen'. In de motie staat de opdracht voor het college om de kaders op te stellen op grond waarvan de voorgestelde pilot kan plaatsvinden. Via voorliggend voorstel wordt bepaald onder welke voorwaarden/binnen welke kaders het plan mogelijk is. Afgelopen jaar is er uitvoerig overleg geweest met initiatiefnemer en diens gemachtigde. Dit overleg heeft onder andere geresulteerd in een principe-uitspraak, waarin is aangegeven in principe medewerking te willen verlenen aan het afwijken van de regels van bestemmingsplan voor zonnepanelen boven fruitbomen voor een maximale afwijkingstermijn van 10 jaar. Gelet op die principe-uitspraak is door de gemachtigde en initiatiefnemer al kenbaar gemaakt dat het plan niet exploitabel is binnen de termijn van 10 jaar. Na uitvoerig ambtelijk overleg is een scenario voorgesteld dat enerzijds tegemoetkomt aan de terugverdientermijn van de investering en anderzijds voorziet in de tijdelijkheid van een pilot. Het sluit weliswaar niet aan bij een typische pilotperiode (2-3 jaar), maar in dit geval willen we, mede gelet op de bestuurlijke betrokkenheid/ambitie, voor een periode van maximaal 15 jaar afwijken van de regels van het (tijdelijk) omgevingsplan. Dit standpunt is bekrachtigd in een collegebesluit d.d.

16 april 2024. De fruitteler krijgt vanwege het investerings- en financieringsrisico het liefst een vergunning voor onbepaalde tijd en als tweede keuze een tijdelijke vergunning voor een termijn van 25 jaar.

De initiatiefnemer heeft medio maart een vergunningsaanvraag (OVR-2024004535/2024031501479) ingediend voor het tijdelijk afwijken van de regels van het omgevingsplan voor zonnepanelen boven fruitbomen voor een periode van 25-30 jaar. De afwijkingstermijn sluit niet aan bij het ambtelijk standpunt. De gemeenteraad wordt gevraagd het college van B&W in deze zaak te adviseren.

Beoogd effect • • • •

Gemeenteraad in staat stellen het college van B&W te adviseren. Evenwichtige toedeling van functies aan locaties. Experimenteerruimte voor duurzame energieopwekking. Bijdrage RES-doelstelling 2030.

Argumenten 1.1 Het college van B&W dient in het kader van voorliggende aanvraag bindend advies in te winnen bij de gemeenteraad. Met het vaststellen van de 'Aanwijzingslijst adviesrecht en verplichte participatie bij buitenplanse omgevingsplanactiviteiten gemeente Vijfheerenlanden' heeft de gemeenteraad, op grond van artikel 16.15a Omgevingswet juncto artikel 4.21 Omgevingsbesluit, voor vergunningsaanvragen voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit bepaald in welke gevallen de gemeenteraad een bindend advies geeft aan het college van B&W en participatie verplicht is. Het college van B&W is bevoegd om een besluit te nemen op voorliggende vergunningsaanvraag voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit met inachtneming van het advies van de gemeenteraad. Voorliggend aanvraag valt onder de categorie 'Duurzame energie' onder de noemer 'Het realiseren of uitbreiden van een zonneveld en/of een opstelling van windturbines' . Gelet op deze bepaling in de aanwijzingslijst is bepaald dat de gemeenteraad in dit geval een bindend advies geeft aan het college van B&W. 1.2 Tijdelijkheid en bijbehorende investeringsrisico's zijn inherent aan het concept van een pilot. Dit project is bestempeld als proeftuinproject/pilot. Het uitgangspunt van de pilot is om gedurende een bepaalde proefperiode af te wijken van het bestemmingsplan en de (tussentijdse) resultaten te evalueren.

Na evaluatie van deze proef/pilot worden de resultaten en ervaringen meegenomen bij de beleids- en visievorming van de gemeente (zoals het Beleidskader Energietransitie) en zal mede op basis van die informatie worden overwogen om het plan permanent toe te staan of voor langere tijd te vergunnen op de planlocatie. Na een aantal seizoenen (2-3 jaar) zou een representatief beeld gevormd kunnen worden van de effecten van en ervaringen met het project. Dan gaat het enerzijds om de ervaringen van de fruitteler met de opbrengst (fruit en stroom), beheer, onderhoud e.d. van de boomgaard in deze proefopstelling en anderzijds de ervaringen van omwonenden, impact en uitstraling op het landschap, effect op planten- en dieren e.d.. Op voorhand is er geen sprake van een vergunning voor onbepaalde tijd, maar een tijdelijke vergunning. Het Besluit bouwwerken leefomgeving (BBL) geeft aan wat redelijkerwijs nog als een tijdelijk bouwwerk aangemerkt kan worden: 'bouwwerk met een instandhoudingstermijn van ten hoogste 15 jaar op dezelfde locatie' Het blijft discutabel of een afwijkingstermijn van 15 jaar (één generatie) nog tijdelijk te noemen is, maar dat is gelet op voorgaande bepaling te motiveren.

Voorliggend project met een pilotperiode van 2-3 jaar komt vanwege de financiële risico’s niet van de grond. De terugverdientijd van de investering zou rond de 12-13 jaar zijn en de jaren erna kan (beperkt) winst gemaakt worden. Er kleeft voor de ondernemer een bepaald financieel risico aan de investeringen voor het project. Dat is inherent aan een pilot en het ondernemen. Gelet op voorgaande discussie is een oplossing voorgesteld die enerzijds tegemoet komt aan het investeringsrisico van de fruitteler en anderzijds aan de (vorm-) vereisten van een pilot. 1.3 De terugverdientermijn is gewaarborgd. Gelet op de eerdere correspondentie met de initiatiefnemer en gemachtigde en het overleg met de collega's van Duurzaamheid over de investering en terugverdientijd zou een periode van 15 jaar afdoende zijn. Dan is het investeringsrisico afgedekt, maar is er weinig tot geen ruimte voor winst nadat de investering is terug verdiend. 1.4 De zonnepanelen kunnen mogelijk op een andere locatie worden geïnstalleerd. De zonnepanelen hebben een levensduur van 25-30 jaar. Indien er op basis van de evaluatie wordt besloten om de zonnepanelen op de plek niet voor langere tijd dan 15 jaar te vergunnen dan wel niet permanent te vergunnen dan moeten de zonnepanelen na 15 jaar verwijderd worden.

Dat betekent dat de zonnepanelen na afloop van de 15-jaarstermijn nog een resterende levensduur hebben van 10-15 jaar. De energieopbrengsten van de panelen zullen na verloop van tijd wat teruglopen en tegen die tijd zijn er mogelijk efficiëntere zonnepanelen op de markt. Desondanks zouden de zonnepanelen na afloop van 15 jaar nog elders geïnstalleerd kunnen worden en rendement kunnen opleveren. Met dien verstande dat het paneel na 15 jaar al is terug verdiend (zie argument 1.3). 1.5 Bij een tijdelijke afwijking behouden we altijd de mogelijkheid om de zonnepanelen op deze plek voor langere tijd of permanent te vergunnen. Na de tussentijdse evaluatie van de resultaten van deze pilot (na 2-3 jaar) kan alsnog besloten worden om de afwijkingstermijn te verlengen dan wel het initiatief permanent toe te staan. Daartoe bestaat een reële kans als er geen onevenredige negatieve impact is van het initiatief op de omgeving en de fruitteler er op basis van de resultaten ook heil in ziet. Dat is het hele idee achter een pilot. Vanwege de nieuwigheid van de ontwikkeling en de onbekendheid van de resultaten en ervaringen ermee wordt een pilot opgezet. Die beslisruimte behouden we enigszins (zie risico 1.1), maar verdwijnt bij een permanente vergunning. Bij de afwijkingstermijn van 25 jaar is het minder relevant.

Het bouwwerk mag er 25 jaar staan en de zonnepanelen zitten tegen die tijd aan het einde van de levensduur en dan zal er sowieso in samenspraak tussen initiatiefnemer en gemeente bekeken worden of we hiermee doorgaan. 1.6 Provincie heeft geen bezwaren tegen langere afwijkingstermijn. In een informeel gesprek tussen steller en provincie Utrecht heeft laatstgenoemde duidelijk gemaakt dat er beleidsmatig geen principiële bezwaren zijn tegen een langere afwijkingstermijn van 20-25 jaar.

Risicoparagraaf 1.1 Geen mogelijkheid tot intrekken van de vergunning. Indien na evaluatie blijkt dat, om welke reden dan ook, zonnepanelen boven fruitbomen als onwenselijke ontwikkeling worden bestempeld, blijft de vergunning onverminderd overeind. Dat betekent concreet dat de zonnepanelen gedurende de afgesproken afwijkingstermijn mogen blijven staan en, gelet op de belangen van de fruitteler, zullen blijven staan. Dit risico bestaat in

elke situatie, maar met een tijdelijke afwijking is er in ieder geval zicht op het demonteren van de zonnepanelen. 1.2 Er is niet aangetoond dat het plan voldoet aan een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. De achterliggende gedachte van een pilot is om proefondervindelijk erachter te komen of een bepaalde nieuwe ontwikkeling wenselijk is en of en hoe we in het vervolg ermee omgaan. Volgens de bestemmingsplanregels zijn ter plekke (seizoensgebonden) teeltondersteunende voorzieningen toegestaan. Het betrokken adviesbureau schrijft stellig in haar memo dat de ruimtelijke impact van de beoogde zonnepanelen vergelijkbaar is met een teeltondersteunende voorziening, zoals een hagelnet. Aangezien de resultaten van de pilot (waaronder de ruimtelijke impact) nog onbekend zijn kunnen we voorafgaand aan de pilot, in welk scenario dan ook, niet met zekerheid stellen dat het plan voldoet aan het principe van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. Als er zonder (ruimtelijke) steekhoudende argumenten wordt geopteerd voor vergunning voor een langere afwijkingstermijn (25 jaar), schept dat mogelijk een ongewenste precedent. Vanuit de beginselen van behoorlijk bestuur behoort het gemeentebestuur gelijke gevallen op gelijke wijze te beoordelen. Het stempel 'proeftuinproject' heeft geen juridische betekenis.

Het predicaat pilot mag geen dekmantel zijn om zonder steekhoudende argumenten of zorgvuldige belangenafweging een vergunning te verstrekken. Gelet op genoemde onzekerheid en de in het geding zijnde belangen (landschap, natuur, omwonenden e.d.) wordt een pilotperiode van 15 jaar voorgesteld.

Gevolgen voor mensen met een beperking Niet van toepassing.

Betrokkenheid pers Informeren via besluitenlijst.

Financiële paragraaf Indien voorliggend plan, in welke vorm dan ook, vergund wordt, zal voorafgaand aan het besluit een overeenkomst nadeelcompensatie worden gesloten tussen betrokken partijen. De procedurekosten worden volgens de vastgestelde legestarieven uit de legesverordening verhaald op de initiatiefnemer. Dit betekent dat voor de gemeente aan dit plan geen financiële risico’s zijn verbonden.

Participatieparagraaf Initiatiefnemer heeft in december 2023 met omwonenden en andere belanghebbenden gesproken die zicht hebben op het perceel. Hij is bij deze mensen op bezoek geweest om te informeren over de beoogde ontwikkeling. Dit betreft omwonenden en andere belanghebbenden, wonend aan de Noorderwoerd, Kerkweg, Diefdijk en Kortgerecht. Er is met deze mensen gesproken over de beoogde ontwikkeling en er is een flyer achtergelaten met meer informatie. Er is over het algemeen positief gereageerd op de beoogde ontwikkeling. Voor veel huizen geldt dat ze vanuit huis niet direct zicht hebben op het perceel. De opmerkingen van de omwonenden hebben niet geleid tot aanpassingen van de beoogde ontwikkeling.

Duurzaamheidsparagraaf Met deze pilot, in welke vorm van dan ook, wordt geëxperimenteerd met een nieuwe vorm van duurzame energieontwikkeling boven fruitbomen. Afhankelijk van de evaluatie van de pilot wordt een gemeentelijk standpunt ingenomen of (en zo ja hoe) we dergelijke initiatieven in zijn algemeenheid willen toestaan of dat dit een eenmalig experiment is. Op voorhand kan worden gesteld dat het plan op perceelniveau een negatieve impact heeft op de beeldkwaliteit, belevingswaarde en uitstraling van het perceel in zijn omgeving in het cultuurhistorische waardevolle landschap. Het gegeven dat het bouwwerk niet vanaf de openbare ruimte kan worden waargenomen doet daar niet of nauwelijks aan af. Gelet op de duurzaamheidsdoelstellingen van provincie (en gemeente) willen we dat compromis maken. Uit de evaluatie zal blijken hoe groot deze impact is en of dit in verhouding staat met het belang van duurzame energieopwekking.

Communicatieparagraaf Het besluit op de aanvraag wordt gedeeld met de initiatiefnemer en gemachtigde en vervolgens algemeen bekendgemaakt in het Gemeenteblad en het Kontakt. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Vijfheerenlanden, de secretaris,

de burgemeester,

04/06/2024 20:12:24 CEST {{signer1}}

04/06/2024 21:57:59 CEST {{signer2}}

Signed By: j.de.jonge@vijfheerenlanden.nl

Signed By: s.frohlich@vijfheerenlanden.nl

ID: 75ab7351-d1b3-4eaa-8cc4-7e2512a1ee9b

ID: 75ab7351-d1b3-4eaa-8cc4-7e2512a1ee9b

Auth: Consent

Auth: Consent

W.J. (Judith) de Jonge

S. (Sjors) Fröhlich

Bijlagen 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

Aanvraagformulier Begrenzing plangebied Ligging kabels Locatie transformatorhuisje Ontwerptekening transformatorhuisje Plangebied ingetekend op luchtfoto Ruimtelijke onderbouwing BOPA Zonnepanelen boven fruit (maart 2024)