RV Beleidskader Wet Inburgering RVS.pdf

Raadsvoorstel Zaaknummer 230231

Onderwerp: Beleidskader Wet inburgering

Vergaderdatum raad: Geheim: Nee Steller: Petra Verwaaij Portefeuillehouder: Cees Taal

Beslispunten 1. Het beleidskader Inburgering ‘Aan de slag’ vast te stellen. 2. De ambitie uit te spreken: “Inburgeraars in onze gemeenten verwerven zo snel mogelijk actief burgerschap door het leren van de Nederlandse taal te combineren met participatie in onze samenleving, met als ultieme doel het duurzaam zelfstandig en zelfredzaam zijn in de maatschappij en op de arbeidsmarkt.” 3. Deze ambitie uit te voeren binnen het budgettaire kader van de nieuwe Wet Inburgering.

Inleiding Op 1 januari 2022 treedt naar verwachting de nieuwe Wet Inburgering in werking. Met deze nieuwe wet krijgt de gemeente de regie over de inburgering van migranten. In december 2019 hebben de colleges van Vijfheerenlanden, Gorinchem en Molenlanden besloten om de nieuwe Wet Inburgering gezamenlijk te gaan uitvoeren. Avres en VluchtelingenWerk zijn daarbij essentiële partners. De gezamenlijke gemeenten hebben voor de uitvoering van de nieuwe Wet Inburgering een beleidskader opgesteld. Dit beleidskader ligt nu ter besluitvorming voor. Het beleidskader is op 16 december 2020, tijdens de regionale radenbijeenkomst AV, aan u gepresenteerd en toegelicht.

Beoogd effect Nieuwkomers doen zo snel mogelijk mee in onze samenleving en gaan aan het werk.

Argumenten 1.1. Het beleidskader is nodig om de nieuwe wet te kunnen implementeren. De nieuwe Wet Inburgering legt de regie over de inburgering bij de gemeente. Reden hiervoor is dat de gemeente het dichtst bij haar inwoners staat en het beste verbinding kan leggen met

onderwijsinstellingen en werkgevers. Voor een goede invulling van deze regiefunctie is een beleidskader nodig, waarin de gezamenlijke ambitie van de gemeenten wordt uiteengezet, de kerntaken worden beschreven, een keuze wordt gemaakt voor de uitvoering van deze kerntaken en het financiële kader wordt geschetst. 1.2. Het beleidskader beschrijft de kerntaken waaraan de gemeente invulling moet geven. De nieuwe Wet Inburgering voorziet in een aantal kerntaken, waaraan de gemeente invulling moet geven. In het beleidskader worden de kerntaken beschreven. Kort weergegeven zijn de kerntaken als volgt: - Het inzetten van een doorlopende lijn voor de asielmigrant*, waarbij de voorinburgering in het asielzoekerscentrum (AZC) vloeiend overloopt in het gemeentelijke inburgeringstraject. De doorlopende lijn vraagt om een goede samenwerking tussen het Centraal Opvangorgaan Asielzoekers (COA) en de gemeente, waaronder een warme overdracht van informatie. - Het zo snel mogelijk na koppeling aan onze gemeente (asielmigrant) of huisvesting in onze gemeente (gezinsmigrant**) afnemen van een Brede Intake. Deze Brede Intake biedt inzicht in de startpositie, de ontwikkelmogelijkheden en de persoonlijke situatie van een migrant. Onderdeel van de Brede Intake is de leerbaarheidstoets. Deze toets geeft een indicatie van het taalniveau dat haalbaar is voor de migrant.

- Het op basis van de Brede Intake opstellen van een persoonlijk Plan Inburgering en Participatie (PIP). In dit plan worden de persoonlijke doelen –in samenspraak met de migrant - vastgelegd, waaronder de te volgen leerroute (taalonderwijs) en de wijze waarop de gemeente de migrant begeleidt en ondersteunt gedurende het inburgeringstraject. Het PIP is dus gebaseerd op maatwerk. - Het gedurende het inburgeringstraject monitoren van de ontwikkelingen en vorderingen van migrant en het waar nodig bijsturen of handhaven van de gemaakte afspraken. - Het aanbieden van de Module Arbeidsmarkt en Participatie (MAP). Deze module is gericht op het in beeld brengen van de competenties en arbeidskansen van de migrant en het bijbrengen van vaardigheden om een baan te vinden. - Het aanbieden van het Participatieverklaringstraject (PVT). Dit traject behelst een inleiding in de Nederlandse kernwaarden, welke wordt afgesloten met de ondertekening van de participatieverklaring. - Het maatschappelijke begeleiden van asielmigranten, zowel met praktische zaken rondom wonen en inkomen, als met de participatie en integratie in onze samenleving. Dit is een voorziening, die ook onder de huidige inburgeringswet al wordt aangeboden. - Het financieel ontzorgen van de bijstandsgerechtigde migrant.

Financieel ontzorgen houdt in dat de gemeente gedurende een periode van zes maanden de vaste lasten betaalt; gaswater-elektra, huur en de verplichte zorgverzekering.

*Asielmigranten zijn asielzoekers die als vluchtelingen worden erkend en een asielstatus krijgen. **Gezinsmigranten zijn personen van buiten de EU die zich in Nederland vestigen voor gezinshereniging of gezinsvorming bij een Nederlandse echtgeno(o)t(e).

-

Het inkopen van de leerroute. De nieuwe wet onderscheidt drie leerroutes: o B1-route: gericht op het zo snel mogelijk behalen van taalniveau B1, in combinatie met participatie, om daarmee het perspectief op de arbeidsmarkt te vergroten. o Onderwijsroute: gericht op het behalen van een Nederlands schooldiploma voor een goede startpositie op de arbeidsmarkt. Na een taalschakeltraject worden inburgeraars doorgeleid naar een Nederlandse opleiding. o Zelfredzaamheidsroute (Z-route): gericht op het zich redden in de Nederlandse maatschappij. Bestemd voor migranten voor wie de onderwijsof B1-route buiten bereik ligt.

1.3. Het beleidskader beschrijft welke partijen de kerntaken uitvoeren. De gemeente is verantwoordelijk voor de kerntaken van de nieuwe Wet Inburgering. Dat wil echter niet automatisch zeggen dat de gemeente de kerntaken ook zelf moet gaan uitvoeren. De gemeente kan de uitvoering mandateren of delegeren naar andere partijen. In het beleidskader staat beschreven dat de gezamenlijke gemeenten de uitvoering van de leerroutes bij een daarvoor gecertificeerde taalaanbieder willen beleggen en de andere kerntaken bij AVRES en VluchtelingenWerk. De keuze voor AVRES hangt samen met de sterke verbinding tussen de Participatiewet en de nieuwe Wet inburgering. De keuze voor VluchtelingenWerk komt voort uit de jarenlange ervaring die VluchtelingenWerk heeft met de maatschappelijke begeleiding van asielmigranten. Voor de migrant wordt AVRES het vaste aanspreekpunt. AVRES is ook de partij die het totaaloverzicht houdt op de voortgang van de migrant op alle onderdelen van het inburgeringstraject. Daarmee wordt een integrale aanpak bewerkstelligd. 2.1. De combinatie taal en participatie biedt een goede basis voor het duurzaam zelfstandig en zelfredzaam zijn in de maatschappij en op de arbeidsmarkt. De gezamenlijke gemeenten hebben de pilot De Taalsnelweg naar Werk uitgevoerd. Deze pilot richtte zich op intensieve taallessen in combinatie met participatie, bewegen, leefstijl en budgetbeheer.

Feitelijk een voorloper op de uitvoering van de nieuwe Wet Inburgering. Het resultaat was er één om trots op te zijn; 21% van de deelnemers had aan het einde van de pilot een betaalde baan. Op basis van de ervaringen met deze pilot is de ambitie voor de nieuwe Wet Inburgering geformuleerd. In de bijlage leest u de infographic van de pilot. 3.1. De veranderopgave inburgering moet binnen de Rijksmiddelen worden uitgevoerd. De colleges van de drie gemeenten willen de nieuwe Wet Inburgering uitvoeren binnen de Rijksmiddelen die hiervoor worden ontvangen. Dit vraagt om maximale inzet en creativiteit in de inrichting van het inburgeringsproces en het maken van (financiële) afspraken met AVRES en VluchtelingenWerk. De nieuwe Wet Inburgering behelst het bieden van maatwerk aan migranten. Maatwerk kost echter ook veel geld. Hierin moet dus een goede balans worden gevonden.

Risicoparagraaf 1.1 Molenlanden en/of Gorinchem kunnen afwijkend besluiten op het beleidskader De raden van de gemeenten Molenlanden en/of Gorinchem kunnen afwijkend besluiten op het beleidskader. Dit kan aanleiding zijn om het beleidskader aan te passen en opnieuw aan uw raad ter besluitvorming aan te bieden. 3.1 De landelijke ICT en monitoring is nog niet (volledig) ingericht. Op dit moment vinden veel innovaties omtrent automatiseringsvraagstukken plaats, maar een sluitend (landelijk) ketenbreed, data-gedreven systeem is er nog niet. De infrastructuur komt in verschillende fases richting gemeenten. Het is de vraag of een landelijk systeem tijdig beschikbaar komt. AVRES wordt belast met de monitoring van de inburgeringstrajecten. Zolang er geen landelijk systeem is, zal AVRES zelf alle relevante informatie uit de keten moeten verzamelen en vastleggen. Dit werkt mogelijk kostenverhogend. 3.2 Formeel is er nog geen duidelijkheid over de hoogte van de Specifieke Uitkering. Voor de uitvoering van de nieuwe wet ontvangt de gemeente onder andere jaarlijks een specifieke uitkering. De hoogte van de specifieke uitkering is, mede door het uitstel van de invoeringsdatum van de nieuwe wet, formeel nog niet bekend. Op dit punt wordt dus risico gelopen.

Dit risico wordt ondervangen door de opname van voorbehoudsclausules in afspraken met partners (AVRES, VluchtelingenWerk en taalaanbieder). 3.3 De invoeringsdatum van de nieuwe Wet Inburgering staat niet vast. De nieuwe Wet Inburgering zou op 1 juli 2021 worden ingevoerd, maar is inmiddels uitgesteld naar 1 januari 2022. Dit is echter nog geen harde datum, maar een streefdatum. Uitstel van de wet is van invloed op het moment waarop Rijksbudgetten ontvangen gaan worden. Van één van de Rijksbudgetten, het integratiebudget, is vooralsnog aangegeven dat dit budget per 1 juli 2021 ontvangen gaat worden. Het is echter mogelijk dat dit budget toch doorschuift naar de officiële datum van inwerkingtreding van de nieuwe wet. 3.4 VluchtelingenWerk kampt met een tekort aan vrijwilligers. VluchtelingenWerk heeft een tekort aan vrijwilligers voor de uitvoering van maatschappelijke begeleiding in onze gemeente. Het tekort is het meest nijpend in Leerdam, maar dient zich ook aan in Vianen en de dorpen. VluchtelingenWerk is actief gestart met de werving van nieuwe vrijwilligers en maakt daarnaast zoveel mogelijk gebruik van stagiaires en trainees vanuit het beroepsonderwijs. Het tekort aan vrijwilligers is een risico voor de uitvoering van de maatschappelijke begeleiding van asielmigranten. Vrijwilligers zijn nodig om deze begeleiding betaalbaar te houden.

Betrokkenheid pers De pers heeft medio november 2020 al aandacht besteed aan het concept-beleidskader ‘Aan de slag’.

Financiële paragraaf Vanuit het Rijk komen er twee geldstromen beschikbaar voor de uitvoering van de nieuwe Wet

Inburgering:  

Structureel Integratiebudget Structurele Specifieke Uitkering

Het structurele Integratiebudget wordt jaarlijks ontvangen via de meicirculaire. Dit budget is bestemd ter financiering van de uitvoeringskosten, monitoring en handhaving en ondersteunende processen. Aan de besteding van het Integratiebudget worden geen voorwaarden gesteld. De hoogte van het structurele integratiebudget voor onze gemeente is als volgt: 2021 € 82.102 (vanaf 1 juli 2021) 2022 € 182.474 2023 en volgende jaren € 200.744 Of het budget in 2021 ook daadwerkelijk wordt ontvangen, is nog onduidelijk vanwege het uitstel van de nieuwe Wet Inburgering van 1 juli 2021 naar (vermoedelijk) 1 januari 2022. De structurele Specifieke Uitkering wordt jaarlijks ontvangen via een aparte beschikking. Deze uitkering is bestemd voor de bekostiging van onder andere de leerroutes, MAP en PVT. De hoogte van de Specifieke Uitkering is nog niet bekend. Aan de besteding van de Specifieke Uitkering worden voorwaarden gesteld. De uitkering is daarom niet vrij besteedbaar. De gemeenten moeten over de besteding van de Specifieke Uitkering ook verantwoording afleggen aan het Rijk. Het Rijk is voornemens om van de Specifieke Uitkering per 2025 deels een prestatiebudget te maken. Gemeenten die goede prestaties leveren, krijgen dan meer budget dan gemeenten die minder presteren.

De kosten van de maatschappelijke begeleiding van asielmigranten wordt deels gefinancierd vanuit de Specifieke Uitkering en deels met gemeentelijke middelen. De gemeentelijke middelen zijn in de begroting opgenomen, omdat het een bestaande voorziening is die onder de nieuwe wet wordt voortgezet. Als gevolg van het uitstel van de nieuwe Wet inburgering naar (vermoedelijk) 1 januari 2022 en de onzekerheden die er nog zijn rondom de Rijksfinanciering, is het op dit moment nog te vroeg om het beleidskader te voorzien van een financiële begroting. Dit volgt in de loop van dit jaar.

Participatieparagraaf Het beleidskader is tot stand gekomen in samenwerking me VluchtelingenWerk, AVRES, Divosa en Stichting Lezen en Schrijven. Voor de inkoop van de leerroutes heeft er in de zomer van 2020 een marktconsultatie onder taalaanbieders plaatsgevonden.

Duurzaamheidsparagraaf Dit voorstel kent geen duurzaamheidsaspecten.

Communicatieparagraaf Na besluitvorming worden de uitvoerende partijen AVRES, VluchtelingenWerk en de taalaanbieder van de leerroutes geïnformeerd. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Vijfheerenlanden, {{signer1}} 03/02/2021 12:27:35 CET

Signed By: n.van.ameijde@vijfheerenlanden.nl ID: ff7a6c73-5dd3-45a1-ae2e-ec8385ad2693 Auth: Consent

{{signer2}} 03/02/2021 14:29:25 CET

Signed By: s.frohlich@vijfheerenlanden.nl ID: ff7a6c73-5dd3-45a1-ae2e-ec8385ad2693 Auth: Consent

de secretaris,

de burgemeester,

N. (Nanette) van Ameijde-Poortman

S. (Sjors) Fröhlich

Bijlagen Beleidskader Wet Inburgering ‘Aan de slag’ Infographic De Taalsnelweg naar Werk