RV Beleid Groenplannen

Raadsvoorstel Zaaknummer 1008762

Onderwerp: Beleid Groenplannen Vergaderdatum raad: 12 december 2023 Geheim: Nee Steller: Tim Burggraaf Portefeuillehouder: Wethouder Meijdam

Beslispunten 1. De GroenVisie Vijfheerenlanden 2040 vast te stellen; 2. Het Groenbeheerplan Vijfheerenlanden 2024 - 2028 vast te stellen; 3. Een structureel investeringsbudget beschikbaar te stellen van € 537.000,- vanaf 2024 voor het structureel vervangen van groen na einde levensduur en de kapitaallasten € 24.165 vanaf 2025 te dekken door te beschikken over de stelpost areaal ontwikkeling; 4. Het huidige exploitatiebudget structureel te verhogen met € 300.000,- vanaf 2024 voor het onderhoud van het openbaar groen en de lasten te dekken door te beschikken over de stelpost areaal ontwikkeling; 5. Het budget Kwaliteit buitengebied van € 30.000 in te zetten voor het aanplanten van bomen voor iedere nieuwe woning en elk pasgeboren kind binnen onze gemeente en daarmee te besluiten het fonds Kwaliteit buitengebied breder inzetbaar te maken en in te zetten ter verbetering van de kwaliteit van zowel het stedelijk gebied als het landelijk gebied; 6. De Bomenverordening gemeente Vijfheerenlanden 2023 vast te stellen. 7. Als bebouwde kom in de zin van artikel 4.1, onder a Wet natuurbescherming aan te wijzen de bebouwde kom zoals aangewezen bij besluit gepubliceerd op 3 januari 2022 (Gemeenteblad 2022, 602).

Inleiding Voor de functie en beheer van groen binnen onze gemeente is beleid opgesteld in drie plannen: Groenvisie, Bomenbeleidsplan en Groenbeleidsplan. Het Groenbeheerplan vormt de uitwerking voor de uitvoering en het financiële kader. Deze plannen samen geven richting aan bescherming, beheer en onderhoud van het gemeentelijk openbaar groen. De regels voor de instandhouding van beschermde houtopstand zijn vastgelegd in de bomenverordening Vijfheerenlanden. De Bijdrageregeling voor Beschermde houtopstand is bedoeld als een tegemoetkoming in de kosten van onderhoud van bomen van particuliere eigenaren. Onze Groen ambities zijn: Vergroenen, Groen inclusief ontwikkelen, Identiteit, Klimaat, Biodiversiteit en Gezondheid, waarbij Verbinding, Kwaliteitsgericht en Natuurvolgend de drie hoofdprincipes zijn, voor bescherming, ontwerp en beheer van het groen. Het Bomenbeleidsplan en het Groenbeleidsplan zijn ter informatie als bijlagen toegevoegd aan dit voorstel. Deze twee plannen betreffen uitvoeringsbeleid en zijn vastgesteld door het college.

Beoogd effect De beleidsplannen zijn nodig om helder te hebben waar we naar toe gaan met het groen in de gemeente Vijfheerenlanden. • De GroenVisie helpt ons stappen te nemen in de juiste richting van het beoogde eindbeeld: het realiseren van een groene Verbinding tussen Lek en Linge door de gemeente heen, waar het stedelijk gebied onderdeel van uitmaakt. Dit doen we door een groen netwerk te realiseren en te versterken. • Het Groen- en Bomenbeleidsplan voorziet in de uitgangspunten voor Kwaliteitsgericht openbaar groen met als doel een evenwichtige samenhang tussen functie, uitstraling en het benodigde beheerbudget. • Het Groen- en Bomenbeleidsplan geeft handvatten voor natuurvolgend groenbeheer met als doel samen te werken met de natuur in plaats van te vechten tegen de natuur. • het Groenbeheerplan schrijft een nieuwe methode van beheer die gedurende deze beleidsperiode geleidelijk wordt uitgerold. Van traditioneel beheer op beeldkwaliteit naar beheren op beleving. Dit heeft als doel het realiseren van een klimaatbestendige en biodiverse plantvakken van zowel natuurlijke als cultuurlijke beplanting, waarbij alleen de onkruiden worden verwijderd die de beleving verstoren. Dit zal tot gevolg moeten hebben dat de beheerintensiviteit lager wordt.

• Als gemeente willen we stijgen op de groenindex, planten we voor elke nieuwe woning en voor elk nieuwgeboren kind een boom en vormen we overbodige verharding om naar groen. Dit maakt dat ons groenareaal toeneemt. Door het realiseren van Kwaliteitsgericht openbaar groen en te beheren op beleving is het doel deze kleinschalige areaaluitbreiding budgetneutraal te onderhouden.

Argumenten 1.1 Met het vaststellen van de GroenVisie worden uitgangspunten en beheerstrategie bepaald voor een groen netwerk door onze gehele gemeente. Een groen netwerk dat de Lek verbindt met de Linge dwars door onze gemeente heen. Een Visie voor onszelf en overige overheden als Waterschap en Provincie om gezamenlijk dit netwerk te behouden, te versterken en te creëren. 2.1 Met het vaststellen van het Groenbeheerplan worden de beleidsuitgangspunten vertaald in concrete beheer- en onderhoudsmaatregelen, met de bijbehorende financiële consequenties. de hoeveelheid groen zal de komende jaren toenemen. Binnen dit beheerplan wordt voorgesteld hoe het beheer betaalbaar is te houden zonder dat dit ten koste gaat van de uitstraling en functionaliteit van de openbare ruimte. 3.1 Met het beschikbaar stellen van € 537.000 voor het structureel vervangen van groen en bomen na einde levensduur wordt uitvoering gegeven aan de investeringsmaatregelen uit het Groenbeheerplan. Met dit budget wordt beplanting structureel vervangen na het bereiken van de afschrijvingstermijn zo voorkomen we dat ons groenareaal afneemt.

4.1 Met het structureel verhogen van het huidige exploitatiebudget met € 300.000 voor het onderhoud openbaar groen wordt uitvoering gegeven aan het dagelijks onderhoud van het huidige areaal openbaar groen op basis van ´het in het beleid gestelde´ kwaliteitskader en waarborgen we een schone, hele en veilige openbare ruimte. Daarnaast wordt hiermee de kleinschalige areaaluitbreiding, voortkomend uit beleidsdoel-

stellingen, budgetneutraal in beheer genomen. binnen dit budget is rekening gehouden met een benodigde formatie uitbreiding van 1 fté. 5.1 Met het besluit de kosten van € 30.000 ten laste te brengen van het budget Kwaliteit buitengebied om bomen te planten voor iedere nieuwe woning en elk pasgeboren kind binnen onze gemeente, wordt invulling gegeven aan zowel het coalitieakkoord als aan het convenant Groen Groeit Mee. Door nieuwe bomen te planten creëren we meer groen en wordt het groen gemakkelijker bereikbaar voor iedereen. Daarnaast zullen hiermee landschapselementen worden versterkt, hersteld of gerealiseerd. De toename van het aantal bomen in de gemeente zorgt voor een stijging op de groenindex. Met het breder inzetbaar maken van het budget Kwaliteit buitengebied zijn er meer mogelijkheden voor het aanbrengen van groen. 6.1 Met het vaststellen van de Bomenverordening gemeente Vijfheerenlanden 2023 is het juridische kader vastgelegd ten aanzien van de instandhouding van beschermde houtopstand binnen onze gemeente. Deze verordening is de juridische uitwerking van het bomenbeleidsplan.

7.1 Met het vaststellen van de bebouwde kom in de zin van artikel 4.1, onder a Wet natuurbescherming aan te wijzen de bebouwde kom zoals aangewezen bij besluit gepubliceerd op 3 januari 2022 (Gemeenteblad 2022, 602) is een duidelijke grens vastgesteld voor de bevoegdheidsverdeling tussen gemeente en provincie. Deze grens geeft aan waar de Wet natuurbescherming hoofdstuk 4 (voormalige Boswet) van toepassing is.

Risicoparagraaf 1.1 Bij het niet vaststellen van de GroenVisie is er geen kader van de groenstructuren binnen onze gemeente. Hiermee is het risico dat belangrijke groenstructuren verloren gaan of schade oplopen bij wijzingen aan de openbare ruimte. Daarnaast ontbreekt het aan inzicht over benodigde en wenselijke verbindingen om een sluitend netwerk te realiseren in groenstructuren tussen de Lek en de Linge. 1.2 Bij het vaststellen van de groenvisie is het risico dat er meer ruimte nodig is voor groen. Groen krijgt een prominente rol binnen de openbare ruimte. Met als mogelijk gevolg een groter ruimtebeslag voor groen bij in- en uitbreidingsplannen en bij reconstructies van woonstraten, met name binnen de groenstructuur. 2.1 Bij het niet vaststellen van het Groenbeheerplan zijn de beheer- en onderhoudskosten van het openbaar groen niet geborgd. Bij het ontbreken van het beheerplan is er geen samenhang tussen het gestelde beleid en de beheermaatregelen. 3.1 Bij het niet beschikbaar stellen van het benodigde investeringsbudget kunnen geen structurele vervangingen worden uitgevoerd aan het openbaar groen bij einde levensduur. Hierbij wordt het risico gelopen dat de kwaliteit van het groen zoals bomen en struiken structureel achteruit gaat. Bovendien is het niet mogelijk om de ambitie om te stijgen op de landelijke groenindex waar te maken.

3.2 Bij het beschikbaar stellen van het benodigde investeringsbudget is het risico dat het budget ontoereikend is. Dit risico is aanwezig bij onvoorziene prijsstijgingen. 4.1 Bij het niet beschikbaar stellen van het benodigde exploitatiebudget kan het openbaar groen niet worden onderhouden op het 'in het beleid vastgestelde' kwaliteitskader. Waarbij we 'schoon, heel en veilig' niet kunnen garanderen en we het risico lopen op kapitaalvernietiging. 4.2 Bij het beschikbaar stellen van het benodigde exploitatiebudget is het risico dat het budget ontoereikend is. Dit risico is aanwezig bij onvoorziene prijsstijgingen. 5.1 Bij het niet instemmen met de aanplant van bomen vanuit het budget Kwaliteit buitengebied, zal er extra budget aangevraagd worden om uitvoering te kunnen geven aan het coalitieakkoord. Dit geeft een nadelig effect op de gemeentelijke begroting. 6.1 Bij het niet vaststellen van de Bomenverordening gemeente Vijfheerenlanden 2023, is er geen gelijkwaardig juridisch kader voor de uitvoering van het bomenbeleidsplan binnen de gehele gemeente. Tussen de drie voormalige gemeenten blijft hierdoor een verschil in vergunningplicht bestaan.

Tot het tijdstip waarop de in Artikel 2, eerste lid bedoelde Groene kaart en Bomenregister onherroepelijk zijn geworden blijven de regels in de Algemene Plaatselijke Verordening 2023, hoofdstuk 4 afdeling 3 het bewaren van houtopstanden, van toepassing. 7.1 Bij het niet vaststellen van de bebouwde kom in de zin van artikel 4.1, onder a Wet natuurbescherming aan te wijzen de bebouwde kom zoals aangewezen bij besluit gepubliceerd op 3 januari 2022 (Gemeenteblad 2022, 602). Daardoor heeft de gemeente een beperkte bevoegdheid voor het kappen en in stand houden van houtopstanden.

Betrokkenheid pers Informeren via besluitenlijst.

Financiële paragraaf 1. Investeringen: € 537.000. Dit bedrag is structureel vanaf 2025, de jaarlijkse kapitaallasten € 24.165 worden met ingang van 2025 gedekt uit de Stelpost areaal ontwikkeling 2025-2028. 2. Exploitatielasten: € 300.000, worden vanaf 2024 structureel gedekt uit de Stelpost areaal ontwikkeling. 3. Bomenplanten voor iedere nieuwe woning en elk pasgeboren kind binnen onze gemeente: € 30.000, wordt gedekt uit 65701002 - 438030 Kwaliteit buitengebied.

Participatieparagraaf In samenspraak met de portefeuillehouder, communicatie en de wijkambassadeurs zijn er twee vormen van participatie aan deze beleidsdocumenten voorafgegaan. Hierbij is afgeweken van de participatieverordening omdat deze vorm van participatie doeltreffend is geweest voor de totstandkoming van deze beleidsdocumenten. Het doel van deze verordening is daarmee bereikt.

Voor de Groenvisie is geparticipeerd met ´de groene´ stakeholders binnen onze gemeente zoals het Waterschap, Natuur en Vogelwacht, Utrechts- Zuid Hollands Landschap en Den Hâneker door middel van een interactieve brainstormavond. De uitkomsten van deze bijeenkomst op 4 juli 2022 zijn verwerkt in de Groenvisie. (verslag bijgevoegd). Voor het Groen- en Bomenbeleid is een enquête uitgezet bij het inwonerspanel. Uitkomsten en ingewonnen informatie zijn verwerkt in de beleidsplannen (uitkomsten enquête bijgevoegd). Na het vaststellen van genoemde plannen zullen onze inwoners regelmatig via de bekende kanalen op de hoogte worden gebracht over de visie en werkwijze in het openbaar groen.

Duurzaamheidsparagraaf Deze beleidsplannen dragen bij aan de duurzaamheidspijler klimaatrobuust en biodivers. Het voorziet in de aanpak van klimaatadaptatie en het herstellen van de biodiversiteit binnen onze gemeente. Groen speelt een grote rol in het tegengaan van hittestress, het vasthouden van hemelwater, het filteren van de lucht en zorgt voor een gezonder en socialere leefomgeving.

Communicatieparagraaf Na het vaststellen van genoemde plannen zullen onze inwoners en ´de groene´ stakeholders regelmatig via de bekende kanalen op de hoogte worden gebracht over de visie en werkwijze in het openbaar groen. Onderwerpen die het betreft zijn uitgewerkt in deze beleidsplannen. Na vaststelling door de gemeenteraad plaatsen we een artikel op de gemeentepagina en wordt het beleidsplan op de wettelijk verplichte wijze bekendgemaakt. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Vijfheerenlanden, de loco-secretaris,

de burgemeester,

07/11/2023 13:38:34 CET {{signer1}}

07/11/2023 14:30:06 CET {{signer2}}

Signed By: l.huberts@vijfheerenlanden.nl ID: 31bc79f1-2b6a-4151-ba8a-a077613e4644 Auth: Consent

Signed By: s.frohlich@vijfheerenlanden.nl ID: 31bc79f1-2b6a-4151-ba8a-a077613e4644 Auth: Consent

L.J.C. (Léon) Huberts

S. (Sjors) Fröhlich

Bijlagen 1. 2. 3. 4. 5.

6. 7.

Bomen beleidsplan Bomenverordening Vijfheerenlanden 2023 Groen Beleidsplan Groen beheerplan GroenVisie Rapportage Gemeente Vijfheerenlanden Onderzoek Groen d.d. 9 september 2022 Verstuurde mail stakeholders groen 14 november 2022