RV Begroting 2026

Raadsvoorstel Zaaknummer 1689030

Onderwerp: Begroting 2026 Vergaderdatum raad: 6 november 2025 (Begroting) Geheim: Steller: Portefeuillehouder:

Nee Ferrie Koffeman Wethouder Van Maanen

Beslispunten 1. De begroting 2026-2029 vast te stellen; 2. De opbrengsten van de gemeentelijke heffingen te indexeren met 3,0%; 3. De tarieven voor de afvalstoffenheffing en riool- en waterzorgheffing op het niveau van 100% kostendekkendheid vast te stellen; 4. Het meerjarig investeringsplan zoals opgenomen in de meerjarenbegroting vast te stellen.

Inleiding Voor u ligt de programmabegroting 2026-2029 van de gemeente Vijfheerenlanden, de laatste begroting in de huidige raadsperiode. Hiermee vormt deze begroting in financiële zin het sluitstuk van het coalitieakkoord Samen zijn wij Vijfheerenlanden. In ons coalitieakkoord schreven wij: “Wij leven in een prachtige gemeente. Veel mensen in Vijfheerenlanden zijn tevreden met en genieten van hun woonomgeving. Met elkaar vormen we een diverse en vitale samenleving. Elk dorp en elke wijk is uniek en tegelijkertijd zijn we samen Vijfheerenlanden. Vijfheerenlanden als geheel is meer dan de som der delen; mede daardoor zijn we een sterke partner in de regio.” We hebben de afgelopen jaren veel kunnen doen voor de inwoners en bedrijven in Vijfheerenlanden. Dit hebben we de laatste jaren onder een mager financieel gesternte moeten doen. De afgelopen jaren heeft de gemeente Vijfheerenlanden strak gestuurd op een meerjarig sluitende begroting. Het belangrijkste risico, het door het Rijk veroorzaakte zogenaamde “ravijnjaar” hebben we door een behoedzaam financieel beleid structureel opgelost. Dit behoedzame beleid heeft ook pijn gedaan. De ombuigingen die zijn doorgevoerd - verwerkt via de begroting 2025 en de kadernota 2026 - waren noodzakelijk om een gezond financieel meerjarenperspectief te realiseren.

De komende tijd staat nog in het teken van de volledige realisatie van de besloten ombuigingen. De ombuigingen hebben wel hun vruchten afgeworpen ten aanzien van het financieel perspectief. De voorliggende begroting laat een sluitend saldo zien voor het begrotingsjaar 2026. Ook 2027 sluit met een positief saldo en 2028 sluit nagenoeg op "nul". Hoewel 2029 nog wel een tekort laat zien, is de hoogte hiervan dermate dat de verwachting is dat dit de komende jaren kan worden weggewerkt.

De begroting 2026 is een beleidsarme begroting. Dit is niet alleen ingegeven door de hiervoor beschreven ombuigingen, maar heeft ook andere onderliggende redenen. Komend jaar zijn er gemeenteraadsverkiezingen en kiezen de inwoners een nieuwe raad en wordt er een nieuw college gevormd. Met deze begroting willen we niet voorsorteren op de keuzes die een nieuwe raad en college willen maken. Wel biedt deze begroting de ruimte voor een nieuw college om het beleid dat we de afgelopen jaren met elkaar hebben ingezet te kunnen voortzetten. En ook een beleidsarme begroting biedt de mogelijkheden om invulling te geven aan de speerpunten van onze gemeente. We willen een moderne en resultaatgerichte gemeente zijn, die uitgaat van de kracht van de samenleving, die opgavegericht werkt, wijk- en dorpsgericht is en nieuwe bestuurskracht benut. Dit doen wij door nauw met onze inwoners en bedrijven samen te werken, te denken en te doen. Onze dienstverlening en communicatie sluit daarbij aan op onze drie kernwaarden, te weten Volwaardig, Helder en Laagdrempelig. We zetten stevig in op een toekomstbestendige, duurzame en inclusieve leefomgeving. Dit doen we door te investeren in het onderhoud, de kwaliteit en de beleving van onze straten, pleinen, groenvoorzieningen en infrastructuur. Samen werken we aan een schone, veilige en klimaatbestendige openbare ruimte, waarin iedereen zich welkom voelt.

We streven naar een vitale samenleving met inwoners die naar vermogen mee kunnen doen in sterke gemeenschappen. Iedereen heeft recht op bestaanszekerheid: voldoende inkomen, een woning en toegang tot onderwijs en (jeugd-)zorg. Hierbij hebben we oog voor de mensen die vanuit onveilige situaties hun toevlucht zoeken in Nederland en die wij in Vijfheerenlanden een tijdelijk thuis kunnen bieden. Met daarbij ook de volle aandacht voor de zorgen die dit vraagstuk met zich mee brengt. De groei van onze gemeente, ons inwoneraantal, vraagt om extra (betaalbare) woningen, extra werkplekken, voorzieningen en ruimte om te recreëren. Bereikbaarheid van onze kernen en de ontsluiting van het gebied vragen tegelijkertijd om stevige investeringen in bijvoorbeeld het wegennet en het openbaar vervoer. In deze begroting zijn dit een aantal van de vele speerpunten van ons beleid en zetten we stappen in de realisatie. Naast positieve begrotingssaldo's zien we onze financiële positie over de hele linie verbeteren. Zo stijgt onze solvabiliteit nu tot structureel 23% en voldoen we voor de gehele periode aan onze doelstelling om een solvabiliteit van minimaal 20% aan te houden. Daarbij is het nog steeds mogelijk om terughoudend te zijn met verhoging van de lokale lasten. We hebben nog geen rekening kunnen houden met de uitkomsten van de septembercirculaire 2025 van het gemeentefonds.

Hierover wordt u via een separaat voorstel geïnformeerd. Dit voorstel wordt betrokken bij de behandeling van de begroting 2026. Met deze begroting wordt de gemeente in een gezonde financiële staat overgedragen aan een nieuwe gemeenteraad en een nieuw college. Met de mogelijkheden om ingezette plannen ten uitvoer te brengen en de ruimte om invulling te geven aan nieuwe ontwikkelingen.

Beoogd effect Met het vaststellen van de begroting stelt de raad de kaders (financieel en beleidsmatig) vast voor

de komende begrotingsperiode, conform zijn budgetrecht. De begroting moet op grond van de Gemeentewet voor 15 november voorafgaand aan het begrotingsjaar zijn vastgesteld en ingediend bij de toezichthouder en CBS. Overschrijding van deze termijn heeft gevolgen voor de wijze waarop het toezicht wordt toegepast tot mogelijk zelfs inhouding van bevoorschotting vanuit de Algemene uitkering uit het Gemeentefonds.

Argumenten 1.1 De gemeenteraad stelt de begroting vast. Op grond van de Gemeentewet stelt de gemeenteraad de begroting vast. 2.1 Het voorgestelde percentage komt voort uit het vastgestelde indexeringsbeleid. Op basis van de indexeringssystematiek hanteren we een indexeringspercentage van 3,0%. Dit bestaat uit de verwachte inflatie voor 2026 van 2,6%, vermeerderd met 0,4%-punt om de te laag ingeschatte indexering van begrotingsjaar 2025 te compenseren. Zo compenseren we wat we in 2025 te weinig hebben geïndexeerd. De verhoging wordt toegepast op alle lokale heffingen, waarbij voor de rioolheffing en afvalstoffenheffing natuurlijk geldt dat hier het uitgangspunt van 100% kostendekkendheid als bovengrens wordt toegepast. Ten aanzien van de tarieven voor de onroerende zaakbelasting en de begraafrechten geldt dat hier een additionele verhoging op is toegepast. Deze verhoging is conform het besluit inzake de invulling van de ombuigingen, genomen bij de vaststelling van de Kadernota 2026. De OZB wordt in 2026 aanvullend met 4% verhoogd (en aanvullend 4% in 2027). De begraafrechten worden zodanig verhoogd dat hier een meeropbrengst van € 50.000 wordt gerealiseerd. 3.1 Met de toepassing van het uitgangspunt van 100% kostendekkendheid geven we uitvoering aan onze beleidslijnen, met inachtneming van het richtpunt voor de verhoging van 3,0%.

Ten aanzien van de afvalstoffenheffing en de riool- en waterzorgheffing hanteren we een 100% kostendekkend tarief als uitgangspunt. Ten aanzien van de riool- en waterzorgheffing geldt dat we ook in 2026 en 2027 nog gebruik maken van inzet van de voorziening riool- en waterzorgheffing om de hoogte van het tarief kostendekkend te maken, conform het besluit bij de vaststelling van de begroting 2025. Voor 2026 wordt een nieuwe tariefstructuur gehanteerd voor de riool- en waterzorgheffing. Vanuit de voorziening riool- en waterzorgheffing, welke in het verleden is gevoed vanuit ontvangen rioolheffing, wordt voor 2026 nog een bedrag onttrokken om het tarief te dempen. Hiertoe is bij de begroting 2025 besloten en wordt een meerjarig trapsgewijze verhoging van het tarief mogelijk gemaakt, waarbij de dekkingsgraad van 100% kostendekkendheid in stand wordt gehouden. 4.1 Met de vaststelling van het meerjarig investeringsplan worden de kredieten voor 2026 formeel beschikbaar gesteld. In de begroting, jaarschijf 2026, is voor € 29,1 miljoen aan kredieten opgenomen voor reguliere vervangingsinvesteringen en € 30,1 miljoen aan kredieten voor onderwijshuisvesting. De investeringen staan uitgewerkt opgenomen in de bijlage Meerjarig Investeringsplan.

Bij het vaststellen van de begroting wordt ook gevraagd in te stemmen met het toekennen van de kredieten voor de reguliere vervangingsinvesteringen. Voor de kredieten voor nieuwe investeringen (niet zijnde één op één vervanging) volgen separate raadsvoorstellen, hier wordt nog geen instemming voor gevraagd. Dit betreffen met name de onderwijshuisvesting en sportaccommodaties.

Risicoparagraaf In de begroting wordt in de paragraaf Risicobeheersing en weerstandsvermogen uitgebreid ingegaan op de risico’s en mogelijke consequenties die wij zien voor Vijfheerenlanden. In het coalitieakkoord is ten aanzien van het weerstandsvermogen beschreven dat wij streven naar een minimale weerstandsratio van 2,5. Dit houdt in dat het weerstandsvermogen 2,5 maal de benodigde weerstandscapaciteit bedraagt. Voor de begroting 2026 is de weerstandsratio 2,78.

Gevolgen voor mensen met een beperking Het voorliggende besluit betreft geen specifieke besluiten ten aanzien van mensen met een beperking. Het thema komt wel terug in de geplande investeringen en het staande beleid.

Betrokkenheid pers Informeren via besluitenlijst.

Financiële paragraaf Met de vaststelling van de Kadernota 2026 (in juli 2025), is richting gegeven voor het opstellen van de voorliggende begroting 2026-2029. Via de Kadernota zijn enkele nieuwe uitgaven goedgekeurd en zijn met name de ombuigingen ingevuld die noodzakelijk waren om de structurele tekorten weg te werken.

Participatieparagraaf Aan het besluit ten aanzien van de invulling van de ombuigingen, waartoe besloten bij de vaststelling van de Kadernota 2026, is een participatieproces vooraf gegaan.

Duurzaamheidsparagraaf Het voorliggende besluit betreft geen specifieke besluiten ten aanzien van duurzaamheid. Het thema duurzaamheid komt wel terug in de geplande investeringen en het staande beleid.

Communicatieparagraaf Voor communicatie richting de inwoners en bedrijven in Vijfheerenlanden stellen we een begroting in één oogopslag op. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Vijfheerenlanden, de secretaris, ValidSigned door Judith de Jonge op 01-10-2025

W.J. (Judith) de Jonge

Bijlage Begroting 2026

de burgemeester, ValidSigned door Sjors Fröhlich op 01-10-2025

S. (Sjors) Fröhlich