RIB inzake Onderwijshuisvesting in en rond Hagestein en Hoef en Haag

Gemeente Vijfheerenlanden T.a.v. de leden van de Gemeenteraad Postbus 11 4140 AA LEERDAM

Ons kenmerk

: 1430945

Onderwerp

: Raadsinformatiebrief inzake Leerlingen en Onderwijshuisvesting in het gebied Hagestein en Hoef en Haag

Datum : 14 februari 2025

Geachte leden van de raad, Inleiding De bouw van project Hoef en Haag is gestart in 2016 en in 2017 zijn de eerste woningen opgeleverd. Er is gepland dat er in totaal in Hoef en Haag ongeveer 1.800 woningen worden gebouwd, verdeeld over drie wijken: Dorpshart, het Lint en de Erven, met een verwachte oplevering van de laatste woningen in 2027. In een eerste studie, eind 2016, wordt gesproken over ruimte voor voorzieningen zoals o.a. horeca, winkels, huisartsen en fysiotherapeut waarvan de realisatie tussen 2018 en 2020 was voorzien. Volgens de studie ‘mogen in Hoef en Haag ook onderwijs en zorg worden gevestigd”. In bestemmingsplan Hoef en Haag is een beperking opgenomen van 2.000 m2 onderwijs en 2.000 m2 kinderopvang. Een bestemmingsplanbeperking van 2.000m² voor onderwijs correspondeert met een maximum van 357 leerlingen. Met de voorgaande beperkingen is vorm gegeven aan de keuze om Hoef en Haag niet als zelfstandig dorp met eigen voorzieningen te ontwikkelen. Deze keuze heeft geleid tot uitdagingen op het gebied van met name het onderwijs en de kinderopvang. MFC Hagestein Vorig jaar heeft uw raad, om deze uitdagingen het hoofd te bieden, o.a. een besluit genomen over de locatie(keuze) voor het realiseren van het Multifunctioneel Centrum Hagestein (MFC). Binnen dit MFC is in de huisvesting van de Meester Vosschool voor maximaal 300 leerlingen voorzien.

Hiertoe is er een projectorganisatie opgezet, lopen de gesprekken met Lekstede Wonen, is een architect aan de slag en wordt gewerkt aan het ruimtelijk kader ofwel het Stedenbouwkundig Programma van Eisen (SPVE) waarbinnen dit het MFC gerealiseerd moet/kan worden (zie hiervoor raadsinformatiebrief van 17 december 2024). Desalniettemin is dit een proces waarin procedures en onderzoeken de voortgang (ernstig) kunnen vertragen. Wordt het MFC Hagestein tijdig in gebruik genomen, dan is er medio 2027 ruimte voor in totaal 1.005 tot 1.070 leerlingen uit Hagestein en Hoef en Haag. Dit is inclusief de

Gemeente Vijfheerenlanden / Postbus 11 / 4140 AA Leerdam / 088 – 599 7000 / vijfheerenlanden.nl / info@vijfheerenlanden.nl

tijdelijke huisvesting THV12 en het in gebruik blijven van de huidige Meester Vosschool. Dit geeft veel verkeersbewegingen maar biedt voor Hagestein als kern ook een kans op het behoud en continuïteit van o.a. een onderwijs- en kinderdagopvangvoorziening en tegelijkertijd op vernieuwing van een dorpshuis/ontmoetingsplaats voor inwoners. Drie punten vragen daarbij om uw aandacht: 1. Met de realisatie van het MFC Hagestein is voor wat betreft het dorp Hagestein de limiet bereikt aan het absorptievermogen van het dorp. Een limiet die tegelijk kan blijken uit het verzet tegen realisatie van THV2 vanwege de grote hoeveelheid verkeer vanuit Hoef en Haag naar Hagestein. 2. Tijdigheid van oplevering en ingebruikname van de onderwijshuisvesting binnen het MFC Hagestein (voorzien in augustus 2027). 3. Op basis van de meest recente prognose 2024 is huisvesting van het aantal leerlingen van maximaal 1.070 nog steeds onvoldoende. Prognose 2024. Waar het om ervaring(en) gaat met de ontwikkeling van nieuwe wijken en de bijbehorende voorzieningen (woningaantallen, bevolkingsopbouw, geboorten, leerling ontwikkeling) is deze zodanig dat bij wijken/projecten zoals Hoef en Haag met 1.800 woningen ervaring het volgende leert: • In de pieksituatie is er gemiddeld sprake van in ieder geval 0,5 leerling per woning. Dat wil zeggen in ieder geval 900 leerlingen.

• In een stabiele situatie na de leerlingenpiek is er gemiddeld sprake van 0,25 leerling per woning. Dat wil zeggen minimaal 450 leerlingen. Daarbij worden opbouw, piek en stabiel aantal leerlingen beïnvloed door o.a. de snelheid van bouw van woningen/wijk. Kort, snel op elkaar en regelmatig terugkerend betekent een groot aantal jonge kinderen (onderbouw van een school). Langzaam en verspreid over langere tijd of met uitstel door bijvoorbeeld een bouw- of economische crisis betekent een lagere piek, omdat de eerste instroom van een basisschool na acht jaar weer begint uit te stromen. Ook het soort woningen heeft invloed op aantallen kinderen. Bouw van hoge aantallen starters-, betaalbare (sociale) huur en koopwoningen geeft een ander effect op ontwikkeling van de bevolking en leerlingen dan alleen dure koopwoningen en seniorenwoningen. Om leerling(pieken) in nieuwe wijken in voldoende mate op te kunnen vangen is het noodzakelijk dat een beschikbaar schoolgebouw voldoende groot is om of alle leerlingen te kunnen huisvesten of dat er ruimte beschikbaar is in de vorm van overige leegstaande voor onderwijs geschikt te maken gebouwen of grond. Naast de voornoemde ‘ruimte’ is verder het bewaken, en periodiek monitoren van de leerling-ontwikkeling een andere randvoorwaarde.

Het periodiek laten maken van een actuele en recente prognose is onderdeel en noodzakelijke randvoorwaarde om tijdig in te kunnen spelen op veranderende leerlingaantallen. In het vervolg van deze raadsinformatiebrief informeren wij u over dit voortschrijdend inzicht over de leerlingontwikkeling en tegelijk informeren wij u over de al gezette stappen en de oplossingsrichtingen waaraan het college denkt. Prognose 2024. Eén van de onderleggers voor de besluitvorming over de locatie van het MFC Hagestein is de prognose van 2022 geweest. Daarnaast is ook gekeken naar de daadwerkelijke inschrijvingen bij de scholen voor een zo actueel mogelijk beeld. Daarin was een trend van een sterkere groei al zichtbaar. Op basis daarvan is de omvang van de onderwijsruimte binnen het MFC Hagestein bepaald op 300 leerlingen. De prognosecijfers 2022 gingen uit van een noodzakelijke onderwijscapaciteit voor een piekbehoefte van 900 leerlingen in 2028/2029. Daarbij is eind 2021 naast de prognose nog gebruik gemaakt van actuele tellingen van de scholen zelf. 1

Tijdelijke Huisvestingsvoorziening

Gezien de geplande capaciteit van maximaal 1.070 leerlingen zoals hiervoor genoemd, leek dit voldoende. De prognose 2024 zoals met de schoolbesturen vastgesteld op 22 oktober 2024 laat een ander beeld zien. De piek houdt langer aan en wordt hoger. De leerlingencijfers in de pieksituatie van de prognosecijfers 2024 liggen 39% hoger op 1252 leerlingen in 2034. Daarna lopen de aantallen leerlingen naar verwachting terug. Ook de cijfers in een stabiele situatie in 2042 liggen hoger op circa 734 leerlingen. Daarmee liggen de huidige aantallen ongeveer 130 leerlingen hoger dan op basis van de prognose 2022 (600 leerlingen) was voorzien. Het betreft een prognose (model). Cijfermatig en Visueel is een en ander in onderstaande tabel en grafiek zichtbaar. Prognose 2022 okt-22 Instnr Naam 2021 2022 2023 18LZ01 Mr. Vosschool 190 195 255 31LJ00 Het Avontuur 36 81 151 Totaal 226 276 406 Notitie MFC Hagestein OMVANG SCHOLEN vaste voet lln/m² M²'s 2 200 5,03 Lokalen 1: Mr Vos Avontuur TOTAAL

okt-23 okt-24 2024 2025 308 335 209 252 517 587 634 700 3.589 3.921 25 12,3 13,4 8,4 10,1 20,7 23,5

okt-25 2026 370 304 674 763 4.238

okt-26 2027 392 326 718 822 4.535

okt-27 okt-28 okt-29 okt-30 okt-31 okt-32 okt-33 okt-34 okt-35 okt-36 okt-37 okt-38 okt-39 okt-40 okt-41 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 2038 2039 2040 2041 2042 409 409 407 400 391 378 363 346 332 316 303 293 284 277 271 342 342 340 332 323 310 294 277 262 246 232 222 213 206 200 751 751 747 732 714 688 657 623 594 562 535 515 497 483 471 875 889 881 859 823 785 743 702 666 636 611 593 580 571 565 4.801 4.872 4.831 4.721 4.540 4.349 4.137 3.931 3.750 3.599 3.473 3.383 3.317 3.272 3.242

14,8 12,2 27,0

15,7 13,0 28,7

16,4 13,7 30,0

Prognose 2024 Instnr Naam 18LZ01 Mr. Vosschool 31LJ00 Het Avontuur Totaal prognose 2024 OMVANG SCHOLEN vaste voet lln/m² M²'s 2 200 5,03 Lokalen 1: Mr Vos Avontuur TOTAAL

okt-23 okt-24 2024 2025 303 367 233 317 536 684 3.096 3.841 25 12,1 14,7 9,3 12,7 21,4 27,4

okt-25 2026 424 396 820 4.525

okt-26 2027 463 457 920 5.028

okt-27 okt-28 okt-29 okt-30 okt-31 okt-32 okt-33 okt-34 okt-35 okt-36 okt-37 okt-38 okt-39 okt-40 okt-41 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 2038 2039 2040 2041 2042 490 513 530 551 549 554 548 531 508 487 461 435 408 378 349 534 607 666 695 692 698 689 663 628 594 552 511 472 428 385 1.024 1.120 1.196 1.246 1.241 1.252 1.237 1.194 1.136 1.081 1.013 946 880 806 734 5.551 6.034 6.416 6.667 6.642 6.698 6.622 6.406 6.114 5.837 5.495 5.158 4.826 4.454 4.092

17,0 15,8 32,8

18,5 18,3 36,8

19,6 21,4 41,0

16,4 13,7 30,0

20,5 24,3 44,8

16,3 13,6 29,9

21,2 26,6 47,8

16,0 13,3 29,3

22,0 27,8 49,8

15,6 12,9 28,6

22,0 27,7 49,6

15,1 12,4 27,5

22,2 27,9 50,1

14,5 11,8 26,3

21,9 27,6 49,5

13,8 11,1 24,9

21,2 26,5 47,8

13,3 10,5 23,8

20,3 25,1 45,4

12,6 9,8 22,5

19,5 23,8 43,2

12,1 9,3 21,4

18,4 22,1 40,5

11,7 8,9 20,6

17,4 20,4 37,8

11,4 8,5 19,9

16,3 18,9 35,2

11,1 8,2 19,3

10,8 8,0 18,8

15,1 17,1 32,2

14,0 15,4 29,4

PEILDATUMINSTELLINGSCODE VESTIGINGSCODE INSTELLINGSNAAM_VESTIGING POSTCODE_VESTIGING PLAATSNAAM GEMEENTENUMMER GEMEENTENAAM PROVINCIE SOORT_PO CLUSTER DENOMINATIE_VESTIGING BEVOEGD_GEZAG_NUMMER LEEFTIJD_JONGER LEEFTIJD_4 LEEFTIJD_5 LEEFTIJD_6 LEEFTIJD_7 LEEFTIJD_8 LEEFTIJD_9 LEEFTIJD_10LEEFTIJD_11LEEFTIJD_12 20241001 18LZ 1 Meester Vos4124AK HAGESTEIN 1961 Vijfheerenlanden Utrecht Bo nvt Openbaar 41638 0 51 59 35 54 32 39 29 28 4 20241001 31LJ 0 Het Avontuur 4125TR HOEF EN HAAG 1961 Vijfheerenlanden Utrecht Bo nvt Protestants-Christelijk 41528 0 66 63 40 29 29 27 25 14 4 117 122 75 83 61 66 54 42 8

628

Ruimtebehoefte vlgns Scholen 18LZ01 Mr. Vosschool 31LJ00 Het Avontuur

aug-24 feb-25 jul-25 aug-25 feb-26 jul-26 aug-26 feb-27 jul-27 331 350 395 360 390 420 380 410 440 293 316 332 330 351 375 372 383 411 624 666 727 690 741 795 752 793 851

Lokalen 1: Mr Vos 16 18 19 Avontuur 14 17 19 TOTAAL 30,0 35,0 38,0 Tabel 1: Overzicht resultaten verschillende prognoses incl. korte termijn scholen

Tabel 2: Leerlingentelling 1 oktober 2024; Bron datagegevens Dienst Uitvoering Onderwijs, ministerie OCW

Leerlingenprognoses 1.600 1.400 1.200 1.000 800 600 400 200 0

2024

2025

2026

2027

2028

2029

Notitie MFC

2030

2031

2032

2033

Prognose 2022

2034

2035

2036

Prognose 2024

2037

2038

2039

2040

2041

2042

Prognose DUO

Grafiek 1: Verwachte ontwikkeling leerlingaantallen conform de ‘verschillende’ prognoses

Huisvesting versus prognoses 1600 1400 1200 1000 800 600 400 200 0 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 2038 2039 2040 2041 2042 Avontuur

Oudbouw Mr Vos

THV 2

Notitie MFC

Prognose 2024

Prognose DUO

MFC Hagestein

Grafiek 2: Verwachte aantallen leerlingen, verschillende prognoses afgezet tegen capaciteit.

Ook door DUO is een prognose gemaakt. Hierin is de stijging minder fors na 2028, maar deze houdt wel langer aan en in de stabiele situatie blijft het leerlingaantal fors hoger met 1300 tegenover 570 (prognose en notitie MFC Hagestein), een verschil van 730 leerlingen. Bij deze prognose past één kanttekening. Het bureau dat de prognose voor DUO opstelt gaat uit van verdere en doorgaande woningbouw waarbij die ook al aan specifieke gebieden en postcodes worden toegewezen. Woningbouwplanning op dat concrete niveau worden bij leerling prognoses niet toegepast, omdat deze binnen plantermijn van 10 jaar niet bekend zijn. Oplossingen voor onderwijshuisvesting vanaf augustus 2025 Het bovenstaande – een op korte en langere termijn – hoger te verwachten aantal leerlingen dan waarmee tot op heden is gerekend vormt de achtergrond waartegen medio december een opdracht is neergelegd bij team Projecten van de afdeling Ruimtelijke Ontwikkeling. De formulering van deze betreffende opdrachten/verzoeken behelzen:

1. Onderzoek de mogelijkheden en realiseer maximaal acht lokalen voor de beide scholen OBS Meester Vos en CBS Het Avontuur. Dit bij voorkeur ter plaatse van de huidige THV2 in Hagestein. Beschikbaarheid: augustus 2025 2. Voer een quickscan uit naar de (on)mogelijkheden voor de ontwikkeling van een locatie in de nabijheid van Hoef en Haag waarop in eerste instantie huisvesting voor 352 leerlingen (14 lokalen/ 1.970m² bruto vloeroppervlakte) wordt gerealiseerd. De locatie (grond) dient daarnaast van een dergelijke omvang te zijn dat: a. een eventuele (permanente) verplaatsing van de huidige THV2 mogelijk is en; b. daarbovenop een eventuele (tijdelijke) uitbreiding voor nogmaals 300 leerlingen mogelijk is in het geval dat ontwikkeling en realisatie van MFC Hagestein tot vertraging leidt (bestemmingsplan, omgevingsvergunning en bezwaren). Beschikbaarheid: augustus 2026 Bij voorkeur dient de locatie voor THV3 minimaal in augustus beschikbaar en bouwrijp te zijn om daarop in 2026 te kunnen starten met de realisatie van de noodzakelijke (onderwijs)huisvesting. 1. Acht lokalen extra per augustus 2025 Voor de uitbreidingsaanvraag van acht lokalen is door team Projecten gekeken naar verdere uitbreiding van de huidige locatie THV2 met vier lokalen.

Technisch is dit mogelijk, qua hoeveelheid verkeer, omgevingsvergunning (rode contour) evenals toekomstige woningbouwvoornemen zal dit mogelijk op bezwaren stuiten. Het aspect tijdigheid is dan ook problematisch In de tussentijd heeft zich een kans voorgedaan door een voorgenomen aankoop van het pand in Hoef en Haag dat bekend staat als “De Keuken” aan de Lekstraat 38 in Hoef en Haag. Dit voorstel is inmiddels aan uw raad voorgelegd. Dit pand ligt tegenover het hoofdgebouw van de school Het Avontuur en biedt op dit moment een kans om de groei van de school voor in ieder geval de korte termijn op te lossen. Het pand dient volgens het in de (concept) koopovereenkomst opgenomen kettingbeding minimaal 10 jaar een maatschappelijke functie te behouden. Het pand is door de school, na noodzakelijke aanpassing, geschikt bevonden voor het huisvesten van ongeveer 80-90 leerlingen. Dit voor in ieder geval minimaal 10 jaar, maar voor een langere periode en zelfs permanent wordt niet uitgesloten. Voor de (verwachte) groei van de Meester Vosschool is er eveneens een oplossingmogelijkheid voorhanden welke ‘relatief eenvoudig’ te realiseren lijkt. Deze kan worden gevonden in Hagestein. Hierover heeft inmiddels een gesprek plaatsgehad met de school. Daarbij gaat het om een oplossing voor ongeveer 75 leerlingen.

Voor beide oplossingsmogelijkheden geldt dat er vóór uiterlijk 1 mei 2025 voor beide uitwerkingen een college- en raadsvoorstel volgt. 2. Ontwikkeling derde locatie voor hogere en langduriger leerlingenpiek - THV3. In het kader van de gevraagde Quickscan voor de ontwikkeling en realisatie van een locatie voor THV3 zijn/worden negen locaties nader beschouwt. Op basis van een algehele locatielijst wordt een shortlist opgesteld van de meest kansrijke locaties voor het realiseren van een onderwijsvoorziening voor minimaal 352 leerlingen (14 lokalen/1.970m² bebouwd). De betreffende locatie wordt op geschiktheid mede bepaald doordat er naast ruimte voor 352 leerlingen ook uitwijkmogelijkheden zijn die een oplossing (kunnen) bieden voor de navolgende uitdagingen. A. Vertraging van realisatie van het MFC Hagestein. Deze vertraging kan niet worden uitgesloten. Vertraging van het MFC betekent dat er naast de piekbehoefte voor 352 leerlingen een uitbreiding nodig is met 300 leerlingen. Naast de 14 lokalen (352 leerlingen) zijn er dan 12 lokalen (300 leerlingen) extra nodig, wat het totaal op 26 lokalen brengt voor 652 leerlingen met een gebouw van 3.680m². B. Wenselijke verlenging van de huidige locatie en capaciteit THV2

De prognose 2022 verwachte een piek aan leerlingen in 2028 of 2029. De prognose 2024 verwacht een hogere piek en een piek die in 2034 komt. De vergunning voor THV2 in Hagestein loopt af in 2029 en het gebouw moet dan weg. Deze locatie staat buiten de rode contour en tegelijk op een locatie die is voorzien ten behoeve van toekomstige woningbouw voor Hagestein. Er zijn twee mogelijkheden om deze capaciteit, die daadwerkelijk ná 2029 nog minimaal 10 jaar noodzakelijk lijkt, te behouden: 1. Het verlengen (vergunningsaanvraag) van de termijn van de huidige THV2. 2. Verplaatsing van de capaciteit van THV2 naar een andere locatie (THV3) Vervolg De komende tijd werken we verder aan het geven van uitwerking aan de opties voor de korte termijn te weten extra capaciteit voor zowel Het Avontuur als de Meester Vosschool per augustus 2025. Daarnaast werken we verder aan de verfijning om te komen tot een voorstel voor een locatie ten behoeve van ontwikkeling en realisatie van een Tijdelijke huisvestingsvoorziening (THV3) in de nabijheid van Hoef en Haag. In totaliteit kan het hier gaan om een terreinbehoefte die kan oplopen tot 17.000m² inclusief parkeren. Verder dragen we zorg dat op basis van de nieuwe teldatum 1 oktober van dit jaar (2025) er uiterlijk in Q1 van 2026 een nieuwe prognose beschikbaar is.

Deze prognose is dan bruikbaar om indien noodzakelijk een afweging te maken over de exacte omvang waarin THV3 moet worden ontwikkeld. Het mag duidelijk zijn dat, los van de omvang van het huidige voorzieningencluster, op dit moment noch ruimtelijk noch financieel rekening is gehouden met de noodzaak van extra voorzieningen in Hoef en Haag afgestemd op het te verwachten aantal leerlingen. Dat geldt zowel de onderwijsleerlingen als het eventueel faciliteren van voorzieningen voor kinderopvang. Dat is een keuze uit het verleden. Bovenstaande verkenning van de behoefte geeft in ieder geval aanleiding tot een heroverweging van de keuze waar het om de onderwijsvoorzieningen gaat en daar komen we bij de raad dan ook op afzienbare termijn op terug. • Binnen twee maanden aangaande extra onderwijscapaciteit voor Het Avontuur en de Meester Vosschool • Binnen negen maanden voor extra onderwijscapaciteit (verwachte piekbehoefte) met locatie en huisvestingsvoorziening inclusief bijbehorende middelen om deze te realiseren. Tot slot constateren we dat voor alle kernen in Vijfheerenlanden gebiedsvisies of dorpswoonvisie (DWV) trajecten in gang zijn gezet (en nagenoeg afgerond), behalve voor Hoef en Haag. We gaan komende periode intern en met vertegenwoordigers vanuit Hoef en Haag in overleg om te zien of vorm wordt gegeven aan een DWV of een ontwikkelagenda voor de toekomst voor Hoef en Haag.

Met vriendelijke groet, Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Vijfheerenlanden, de secretaris,

de burgemeester,

11/02/2025 11:20:18 CET {{signer1}}

11/02/2025 11:36:22 CET {{signer2}}

Signed By: j.de.jonge@vijfheerenlanden.nl

Signed By: s.frohlich@vijfheerenlanden.nl

ID: 2d627025-b572-48c1-9ed7-a7ebe5527b05

ID: 2d627025-b572-48c1-9ed7-a7ebe5527b05

Auth: Consent

Auth: Consent

W.J. (Judith) de Jonge

S. (Sjors) Fröhlich

1.10.2023 1.10.2024 1.10.2025 1.10.2026 1.10.2027 1.10.2028 1.10.2029 1.10.2030 1.10.2031 1.10.2032 1.10.2033 1.10.2034 1.10.2035 1.10.2036 1.10.2037 1.10.2038 1.10.2039 1.10.2040 1.10.2041

Gebouw EN/OF Plaats Gebouw / Max LLn. Scholen 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 2038 2039 2040 2041 2042 School locatie capaciteit l n.ontBs De meester Vos HAGESTEIN Bongerd 2 175 wikkeling 303 367 424 463 490 513 530 551 549 554 548 531 508 487 461 435 408 378 349 Het Avontuur Hoef&Haag Brink 6 320 233 317 396 457 534 607 666 695 692 698 689 663 628 594 552 511 472 428 385 THV2 Bongerd 2.2 225 let op gepland 2027 MFC Hagestein Boomgaard 300 TOTAAL H&H/Hagestein 1.020 536 684 820 920 1.024 1.120 1.196 1.246 1.241 1.252 1.237 1.194 1.136 1.081 1.013 946 880 806 734

O.b.v. teldatum

Bijlage: Resumé met daarin aanwezige huisvestingscapaciteit versus ontwikkeling leerlingenaantallen in de tijd (2024 tm 2042)