Rapport algemeen belang besluit sportaccommodaties
Tekst van het document
Algemeenbelangbesluit tarieven sportaccommodaties Onderbouwing Wet Markt en Overheid
Datum 25 oktober 2023
Referentie 2255RV
In opdracht van gemeente Vijfheerenlanden
Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam
Inhoudsopgave 1
2
3
4
5
Inleiding
2
1.1 1.2 1.3 1.4
2 2 4 4
Wet Markt en Overheid en algemeenbelangbesluit Voornemen aanscherping WM&O Integrale kostprijs via normberekeningen Wel of geen gemeentelijk eigendom
Binnensportaccommodaties
5
2.1 2.2 2.3
5 7 8
Overzicht binnensportaccommodaties Integrale kostprijs binnensportaccommodaties Toetsing indien geen integrale kostprijs binnensportaccommodaties
Buitensportaccommodaties
10
3.1 3.2 3.3 3.4
10 11 13 14
Overzicht buitensportaccommodaties Integrale kostprijs buitensportaccommodaties Toetsing indien geen integrale kostprijs buitensportaccommodaties Padel via verenigingen en commerciële aanbieders
Zwembaden en overige accommodaties
16
4.1 4.2 4.3
16 16 17
Overzicht zwembaden Integrale kostprijs zwembaden Toetsing indien geen integrale kostprijs zwembaden
Conclusies
gemeente Vijfheerenlanden | Algemeenbelangbesluit tarieven sportaccommodaties
19
1 / 21
Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam
1
Inleiding
1.1
Wet Markt en Overheid en algemeenbelangbesluit
Per 1 juli 2014 is de wet Markt en Overheid (WM&O) definitief ingegaan. De wet was al per 1 juli 2012 van kracht voor nieuwe economische activiteiten, maar voor bestaande economische activiteiten werd een overgangstermijn van twee jaar ingesteld. De WM&O geeft een aantal spelregels die overheidsinstanties, zoals gemeenten, in acht moeten nemen als zij economische activiteiten uitvoeren. Economische activiteiten1 zijn het aanbieden van goederen en diensten op de markt, bijvoorbeeld de exploitatie van zwembaden, sporthallen, sociaal culturele centra, verhuur van vergaderzalen, verhuur van ligplaatsen in een jachthaven of de exploitatie van een fietsenstalling. De belangrijkste spelregel is dat de gemeente dergelijke activiteiten wel mag aanbieden maar dan in beginsel aan de afnemer de integrale kostprijs in rekening moet brengen. De wet maakt het wel mogelijk om af te wijken van de gedragsregels, indien in een raadsbesluit is bepaald en gemotiveerd waarom bepaalde activiteiten worden verricht in het algemeen belang. In de praktijk aangeduid als een ‘algemeenbelangbesluit’. De gemeente Vijfheerenlanden heeft Drijver en Partners gevraagd te assisteren bij de onderbouwing van het algemeenbelangbesluit voor de sportaccommodaties.
1.2
Voornemen aanscherping WM&O
Naar aanleiding van een evaluatie wil het kabinet de WM&O aanscherpen. De memorie van toelichting van het nieuwe wetsvoorstel (Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 985, nr. 32) geeft vijf motiveringseisen (zie figuur). Daarna moet nog inspraak en consultatie plaatsvinden, gevolgd door vaststelling door de gemeenteraad. De aanscherping vraagt een betere onderbouwing van een algemeenbelangbesluit en een afweging en indien van toepassing inspraak van marktpartijen die mogelijk door het besluit zouden kunnen worden benadeeld.
1 Op 9 augustus 2022 heeft het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) geoordeeld dat verhuur en ingebruikgeving van
sportaccommodaties door overheden is aan te merken als een economische activiteit en dus onder de Mededingingswet (Wet M&O) valt. Dat betekent dat bij verhuur en ingebruikgeving een kostendekkende vergoeding aan de exploitant in rekening moet worden gebracht. Verder heeft het CBb geoordeeld dat een door de gemeente verstrekte exploitatiebijdrage bij de beoordeling van de kostendekkendheid moet worden betrokken indien deze als verkapte korting op de huurprijs kan worden gezien. De uitspraak is ook van breder belang voor de terbeschikkingstelling van maatschappelijk vastgoed door overheden. 2 Het voorstel is in behandeling bij de Tweede Kamer.
gemeente Vijfheerenlanden | Algemeenbelangbesluit tarieven sportaccommodaties
2 / 21
Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam
In de gemeente Vijfheerenlanden gaat het om de volgende accommodaties, waarvoor een algemeenbelangbesluit zou moeten worden genomen: Type accommodatie
Aantal
Binnensport Sporthal
4
Sportzaal
3
Gymzaal*
12
Zwembad binnen
2
Buitensport Voetbal
9
Korfbal
2
Hockey
2
Handbal
1
Zwembad buiten
2
In de gemeente is een roeiaccommodatie, maar deze accommodatie wordt privaat geëxploiteerd. Datzelfde geldt voor nagenoeg alle tennisaccommodaties in de gemeente, verschillende maneges en de golfaccommodatie (Golfclub De Lingewaelsche met een 18 holes en 9 holes par-3 baan). In hoofdstuk 2 en 3 behandelen we de binnen- en buitensportaccommodaties en in hoofdstuk 4 de zwembaden en overige sportaccommodaties.
gemeente Vijfheerenlanden | Algemeenbelangbesluit tarieven sportaccommodaties
3 / 21
Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam
1.3
Integrale kostprijs via normberekeningen
Het nemen van een ‘algemeenbelangbesluit’ begint met het vaststellen van de integrale kostprijs. Daarvoor baseren we ons op normberekeningen en kengetallen en niet de beschikbare exploitatiegegevens van de accommodaties. •
• • •
•
•
Veel accommodaties worden beheerd door een externe rechtspersoon, bijvoorbeeld een stichting dorpshuis. Dat betekent dat de exploitatiegegevens heel gefragmenteerd zijn. Een deel van de kosten is zichtbaar bij de externe rechtspersonen en een deel is nog zichtbaar bij de gemeente. Daarbij is de indeling van de kostenplaatsen van de betrokken organisaties, niet op elkaar afgestemd, zodat het maken van één totaaloverzicht nauwelijks mogelijk is. Bij stichtingen die een bijdrage van de gemeente ontvangen, wordt de exploitatie niet altijd gesplitst naar onderdelen, zoals een gymzaal, een dorpshuis et cetera. Ook speelt mee dat de bestaande exploitaties geen zuiver beeld geven van de gemiddelde integrale kostprijs. In de begroting komen we vaak kosten tegen die betrekking hebben op de instandhouding van de accommodatie en niet de kosten van realisatie of eigenaarslasten. Maar ook binnen de gemeentelijke begrotingen zijn investeringen voor toekomstige vervanging meestal (nieuwbouw) niet begroot. Dat zou betekenen dat na 30 jaar een lage integrale kostprijs geldt en dat direct na nieuwbouw of vernieuwbouw juist een hoge kostprijs geldt. Bij gemeentelijke exploitaties zien we regelmatig dat onderwijsgebruik ‘om niet’ wordt geboekt. De gemeente is verantwoordelijk voor de huisvesting van bewegingsonderwijs.
Er zijn gemeenten waarbij de huur van sportaccommodaties een last is op de onderwijsbegroting (van de gemeente) en een baten op de sportbegroting (van de gemeente). Er zijn ook gemeenten die dat achterwege laten. In de gemeente Vijfheerenlanden vindt overigens wel een verrekening plaats tussen de onderwijsbegroting en de sportbegroting van de gemeente. Ook kan het gebeuren dat bepaalde kosten niet afzonderlijk worden doorbelast per accommodaties (want omslachtig), maar elders worden geboekt.
De normberekeningen en kengetallen zijn gebaseerd op reële stichtingskosten en afschrijvingstermijnen en we hanteren de gemiddelde kapitaallasten (annuïtaire afschrijving). Bij de berekeningen zijn we uitgegaan van een rente van 2%. Momenteel is de rente lager. In de begroting 2023 hanteert de gemeente een rente van 0,5% voor te activeren kapitaaluitgaven. De rente is evenwel historisch laag en er zijn ook perioden met hogere rente geweest. Voor onderhoud baseren we ons op kengetallen uit meerjarenonderhoudsplannen. Ook voor de overige kosten baseren we ons op reële kosten zoals die in de praktijk gebruikelijk zijn.
1.4
Wel of geen gemeentelijk eigendom
Er zijn sportaccommodaties die geen eigendom zijn van de gemeente, maar waar een eigenaar/exploitant een exploitatie of onderhoudsbijdrage ontvangt van de gemeente. Sportzaal ’t Spant is bijvoorbeeld geen gemeentelijk eigendom. De essentie van de WM&O is dat een overheid niet marktverstorend mag opereren. Met het oog op die doelstelling nemen we ook accommodaties mee, die geen gemeentelijk eigendom zijn, maar wel door de gemeente een financiële bijdrage ontvangen of kunnen ontvangen.
gemeente Vijfheerenlanden | Algemeenbelangbesluit tarieven sportaccommodaties
4 / 21
Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam
2
Binnensportaccommodaties
2.1
Overzicht binnensportaccommodaties
Binnen de gemeenten onderscheiden we sporthallen, sportzalen en gymzalen. Kenmerkend voor een sporthal is de beschikbaarheid van een sportvloer van minimaal 24x44 meter3 en een vrij hoogte van 7 meter, zodat ze geschikt zijn voor verenigingssporten (volleybal, handbal, basketbal, zaalvoetbal, zaalhockey, korfbal, gymnastiek). Een sporthal kan met scheidingswanden worden opgedeeld in 2 of 3 zaaldelen. Een sportzaal is een tussenvorm tussen een sporthal en een gymzaal en heeft doorgaans een vrije hoogte van 7 meter. Gymzalen zijn in beginsel bestemd voor bewegingsonderwijs. Lange tijd gold daarbij de norm van een zaal van 12 x 21 meter (252 m2), maar tegenwoordig hanteert men meestal een iets ruimere maatvoering (14x22=308 m2). Voor veel verenigingssport is een gymzaal beperkt bruikbaar, omdat de zaalafmeting en de hoogte niet voldoen aan de vereiste afmetingen die voor de betreffende sport geldt.
Tabel 2.1 geeft een overzicht van de sporthallen, sportzalen en gymzalen in de gemeente Vijfheerenlanden met daarbij de tarieven 2023. De tarieven verschillen tussen de diverse accommodaties, omdat we te maken hebben met verschillende exploitanten. Ook zijn er verschillen in grootte, faciliteiten en ouderdom. Voor een hele sporthal ligt het verenigingstarief voor Helsdingen en Berenschot rond de € 60 per uur. Voor de Linde is het verenigingstarief € 46,65. De Linde is een sporthal waarbij de uitloop rond het 20x40 veld slechts 1 meter is en die voldoet niet aan de huidige norm van 2 meter uitloop rondom. In het Sportaccommodatiebeleid (2022) van de gemeente wordt uitgegaan van gefaseerde harmonisatie van tarieven/huur voor de basisvoorzieningen, rekening houdend met maatwerk.
3 Er zijn sporthallen met een uitloop van 1 meter, maar dat vraagt doorgaans wel dispensatie van een sportbond voor wedstrijden.
gemeente Vijfheerenlanden | Algemeenbelangbesluit tarieven sportaccommodaties
5 / 21
Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam
Bij de gymzalen liggen de meeste verenigingstarieven tussen de € 11 en € 18 per uur. Voor een enkele gymzaal geldt een hoger tarief. Gymzaal De Prenter heeft het hoogste tarief (€ 23,55) maar is ook de ruimste gymzaal (360 m2). In de gemeente zijn naast sporthallen en gymzalen ook 3 sportzalen (Het Bosch, De Copper en t Spant). Een sportzaal ligt qua maatvoering tussen een sporthal en een gymzaal en bestaat uit 2 zaaldelen. Het tarief ligt ook tussen dat van een sporthal en een gymzaal. Tabel 2.1
Binnensportaccommodaties in de gemeente Vijfheerenlanden, tarieven 2023
BINNENSPORT VHL
afmeting zaal
opp zaal
verenigingen
commercieel
Sporthallen (hele sporthal) Berenschot, Leerdam Sporthal 1/3 deel per uur
14x28
392
€ 22,20
€ 41,00
Sporthal 2/3 deel per uur
28x28
784
€ 39,80
€ 77,00
Sporthal 3/3 deel per uur
42x28
1176
€ 59,20
€ 116,00
Helsdingen Noord (hele hal), Vianen
44x28
1232
€ 62,90
€ 125,80
Helsdingen Noord (halve hal)
22x28
616
€ 31,45
€ 62,90
Helsdingen Zuid (hele hal), Vianen
44x28
1232
€ 62,90
€ 125,80
Helsdingen Zuid (halve hal)
22x28
616
€ 31,45
€ 62,90
De Linde, Meerkerk 1/3 zaal
14x22
308
€ 15,55
2/3 zaal
28x22
616
€ 31,10
Volledige zaal Sportzalen
42x22
924
€ 46,65
Sportzaal Het Bosch, Lexmond
17x29
493
€ 19,224
De Copper, Hei en Boeicop
14x26
364
€ 18,50
t Spant, Ameide
24x28
672
€ 38,00
14x22
308
€ 11,31
€ 58,38
€ 17,60
€ 41,00
€ 17,60
€ 41,00
€ 47,50
Gymzalen De Schakel, Leerbroek Gymzaal Leerdam Noord Gymzaal Leerdam West Gymzaal de Prenter Vianen
14,3x25,2
360
€ 23,55
Gymzaal het Zwanegat, Vianen
12x21
252
€ 14,85
Gymzaal de Brink, Hoef en Haag
€ 19,65
Gymzaal Blommendaal, Meerkerk Gymzaal het Knooppunt, Everdingen
€ 11,20 11x20
220
€ 14,85
Gymzaal de Biezen, Hagestein Gymzaal Brandpunt, Nieuwland
€ 11,31
Gymzaal de Krooshof, Zijderveld
€ 14,85
Gymzaal De Stoof, Kedichem (per dagdeel)
€40,00
€120,00
4 Tarief senioren is € 19,22 en junioren € 8,76.
gemeente Vijfheerenlanden | Algemeenbelangbesluit tarieven sportaccommodaties
6 / 21
Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam
2.2
Integrale kostprijs binnensportaccommodaties
Voor een aantal standaard-binnensportaccommodaties hebben we in tabel 2.2 de integrale kostprijs berekend. De cijfers zijn gebaseerd op de situatie 2021/2022. Inmiddels zijn de energiekosten gestegen, maar dat verandert het grotere plaatje en de conclusies niet. Tabel 2.2
Exploitatielasten op basis van normberekeningen (2021/2022)
afmeting zaal in meters ->
sporthal
sporthal
sporthal
sportzaal
gymzaal
gymzaal
28x48
28x44,2
24x44 zaal
22x28
14x22 zaal
12x21 zaal
investering
€ 6.684.384
€ 6.125.000
€ 5.265.530
€ 2.884.000
€ 1.707.119
€ 1.396.734
bouwkosten
€ 5.094.621
€ 4.668.276
€ 4.013.216
€ 2.198.091
€ 1.301.111
€ 1.064.545
€ 235.625
€ 215.906
€ 185.610
€ 101.661
€ 60.176
€ 49.235
groot onderhoud
€ 81.514
€ 74.692
€ 64.211
€ 35.169
€ 20.818
€ 17.033
dagelijks onderhoud
€ 28.020
€ 25.676
€ 22.073
€ 12.090
€ 7.156
€ 5.855
personeelskosten beheer
€ 51.000
€ 51.000
€ 51.000
€ 29.750
€ 5.000
€ 2.500
administratie/verhuur
€ 9.521
€ 8.724
€ 7.500
€ 3.908
€ 1.941
€ 1.588
kapitaallasten (2%)
energie
€ 25.389
€ 23.265
€ 20.000
€ 12.500
€ 3.000
€ 3.000
schoonmaak
€ 26.000
€ 24.000
€ 22.000
€ 11.000
€ 7.000
€ 7.000
verzekering
€ 4.802
€ 4.400
€ 3.783
€ 1.971
€ 979
€ 801
belasting/heffingen
€ 9.594
€ 8.791
€ 7.558
€ 3.938
€ 1.956
€ 1.600
overhead totaal lasten
pm
pm
pm
pm
pm
pm
€ 471.465
€ 436.454
€ 383.734
€ 211.988
€ 108.025
€ 88.611
In hoofdstuk 1 hebben we aangegeven dat veel exploitaties lager uitkomen omdat geen rekening wordt gehouden met vervangende nieuwbouw (lage kapitaallasten) of de kosten van onderhoud worden gedrukt. De kapitaallasten in tabel 2.2 zijn gebaseerd op een afschrijving in 40 jaar zoals gebruikelijk in gemeentelijk vastgoed. De totale lasten in tabel 2.2 vertalen we naar een kostprijs per uur. Het gebruik van een sporthal ligt doorgaans tussen de 2000 en 3000 uur op jaarbasis. Bij 3000 uur is een sporthal nagenoeg volledig bezet (ochtend, middag, avond en weekend). Met 2500 uur heeft een sporthal een goede bezetting. Daarvan is de helft onderwijsgebruik en de helft verenigingsgebruik. We rekenen dus de helft van alle kosten door aan het verenigingsgebruik. Een gymzaal heeft voor basisonderwijs een capaciteit van 26 uur per week. In de regel huurt het onderwijs bruto 40 weken en ligt het daadwerkelijke gebruik meestal rond de 34 weken. Dat komt neer op 34 x 26 is 884 uur op jaarbasis. Ook bij gymzalen gaan we niet uit van de maximale capaciteit, maar we hanteren 600 uur onderwijs. Het verenigingsgebruik verschilt sterk tussen gymzalen. Soms is het erg weinig, soms meer. Gemiddeld hanteren we 340 uur per jaar, dat is ongeveer 10 uur per week (een vereniging huurt geen 52 weken).
gemeente Vijfheerenlanden | Algemeenbelangbesluit tarieven sportaccommodaties
7 / 21
Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam
Tabel 2.3
Kostprijs per (verenigingsuur) en dekkingsgraad
afmeting zaal in meters
sporthal
sporthal
sporthal
sportzaal
gymzaal
gymzaal
28x48
28x44,2
24x44 zaal
22x28
14x22 zaal
12x21 zaal
uren jaargebruik verenigingen/overig
1250
1250
1250
900
340
340
uren jaargebruik onderwijs
1250
1250
1250
1250
600
600
€ 235.732
€ 218.227
€ 191.867
€ 88.739
€ 39.073
€ 32.051
€ 189
€ 175
€ 153
€ 99
€ 115
€ 94
lasten tgv gebruik verenigingen kostprijs verenigingen/uur verenigingstarief
€ 65,00
€ 62,90
€ 46,65
€ 35,20
€ 17,60
€ 14,20
verenigingsopbrengsten
€ 81.250
€ 78.625
€ 58.313
€ 31.680
€ 5.984
€ 4.828
34%
36%
30%
36%
15%
15%
dekkingspercentage van de kostprijs
In tabel 2.3 hebben we tarieven gehanteerd, zoals die in Vijfheerenlanden ook voorkomen. En dat leidt uiteindelijk tot een dekkingsgraad bij de sporthallen en sportzalen van 30%-35% en bij de gymzalen van 15%. In heel veel gemeenten ligt de dekkingsgraad bij sporthallen rond de 30%-35%. In die zin is de tariefstelling in de gemeente niet afwijkend. In tabel 2.1 is bij diverse accommodaties ook het tarief vermeld van commerciële verhuur. Meestal geldt in de gemeente Vijfheerenlanden het dubbele verenigingstarief voor commerciële partijen. Qua kostprijs zou voor sporthallen een hoger tarief meer passend zijn (minimaal 3x verenigingstarief). Bij gymzalen komt commercieel gebruik weinig voor.
2.3
Toetsing indien geen integrale kostprijs binnensportaccommodaties
(1) Welke activiteiten vinden plaats in de binnensportaccommodaties De sporthallen, sportzalen en gymzalen worden gebruikt voor bewegingsonderwijs en door sportverenigingen voor hoofdzakelijk trainingen en wedstrijden. Het gaat onder meer om badminton, handbal, korfbal, gymnastiek, zaalhockey, vecht- en verdedigingssporten, volleybal en zaalvoetbal. Gymnastiekzalen worden ook gebruikt voor yoga, meer bewegen voor ouderen, peuterdans en andere sportstimuleringsactiviteiten. (2) Beschrijving algemeen belang en hoe activiteiten bijdragen aan de behartiging van dat belang Het algemeen belang is sport en bewegen en de activiteiten van de binnensportverenigingen dragen daar aan bij. Daarbij is de verenigingssport voor de gemeente belangrijk, omdat de verenigingsport bijdraagt aan vitale inwoners, het stimuleert meedoen en vrijwilligerswerk (participatie) en draagt bij aan ontmoeten en vriendschappen. (3) Duiding maken algemeenbelanguitzondering Binnensportverenigingen hebben doorgaans een overzichtelijke exploitatie. Aan de batenkant zijn er hoofdzakelijk de contributie-inkomsten en incidenteel sponsorbijdragen. En aan de lastenkant is er de bondsafdracht, de kosten voor trainers en vrijwilligersvergoedingen, de kosten van huur van de accommodatie en wedstrijdkosten (soms vervoerskosten, inschrijfgeld).
Binnensportverenigingen hebben weinig mogelijkheden om extra baten te genereren, terwijl de lasten weinig beïnvloedbaar zijn. Binnensportverenigingen hebben niet veel spaargeld of ruimte om tegenvallers op te vangen. Wanneer de volledige kostprijs zou worden doorberekend, dan zou het huurtarief voor verenigingssport voor een sporthal neerkomen op € 150 tot € 190 per uur en dat is onmogelijk op te brengen voor een binnensportvereniging. Het doorbelasten in de contributie leidt ertoe dat binnensportverenigingen marginaliseren en dat binnensportaccommodaties alleen nog voor onderwijs worden gebruikt. (4) Gevolgen van het gebruik van de algemeenbelanguitzondering op ondernemers
gemeente Vijfheerenlanden | Algemeenbelangbesluit tarieven sportaccommodaties
8 / 21
Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam
Sporthallen, sportzalen en gymzalen zijn accommodaties die zonder gemeentelijke exploitatiebijdrage niet exploitabel zijn. Dorpshuizen met een gymzaal hebben een sterke lokale betekenis en werken met vrijwilligers. In Lexmond is een overkoepelende stichting (Sportstichting Lexmond) verantwoordelijk voor de exploitatie van zowel de binnen- als de buitensportaccommodaties. In de voormalige gemeente Vianen is de gemeente zelf actief in het beheer. De organisatie van Helsdingen is verantwoordelijk voor de verhuur/exploitatie van de binnen- en buitensportaccommodaties In Leerdam worden de meeste binnensportaccommodaties tot en met augustus 2024 geëxploiteerd door Laco (inmiddels onderdeel van Sportfondsen Nederland). In de voormalige gemeente Zederik exploiteren zelfstandige stichtingen diverse binnensportaccommodaties (al dan niet in combinatie met een dorpshuis). Gymzalen worden soms gebruikt voor dans en vecht- en verdedigingssporten. Er zijn ook sportaanbieders voor dans, vecht- en verdedigingssporten die een eigen accommodatie hebben. Deze sportaanbieders kiezen daar zelf voor (eigen home, identiteit, meer faciliteiten et cetera). Er is voldoende ruimte in de gymzalen voor andere geïnteresseerde sportaanbieders. Maar zoals eerder opgemerkt: gymzalen zijn qua afmeting en inrichting vooral bedoeld voor bewegingsonderwijs.
Het niet doorvoeren van een integrale kostprijs voor dans en vecht- en verdedigingssporten benadeelt niet sportaanbieders met een eigen accommodatie.
(5) Afweging tussen de voordelen van het dienen van het algemeen belang en de gevolgen voor ondernemers en concurrentie Binnen de gemeente zijn geen particuliere ondernemers die zonder gemeentelijke bijdrage binnensportaccommodaties verhuren. Er zijn enkele sportaanbieders met een eigen oefenruimte, maar die ruimte is uitsluitend bestemd voor eigen gebruik. De stichtingen die een gymzaal of sportzaal exploiteren doen dat niet met een winst-doelstelling, maar voor het maatschappelijk belang. Deze stichtingen hebben of een bijdrage ontvangen in de stichtingskosten en/of ontvangen een jaarlijkse bijdrage en/of een bijdrage voor renovaties. Zonder gemeentelijke steun is de exploitatie van binnensportaccommodaties op langere termijn niet kostendekkend exploitabel.
gemeente Vijfheerenlanden | Algemeenbelangbesluit tarieven sportaccommodaties
9 / 21
Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam
3
Buitensportaccommodaties
3.1
Overzicht buitensportaccommodaties
De gemeente Vijfheerenlanden telt 9 voetbalaccommodaties (voor 9 voetbalverenigingen), 2 hockeycomplexen en 2 korfbalcomplexen. De 8 tennisverenigingen zijn 100% geprivatiseerd en zijn zelf verantwoordelijk voor de exploitatie van hun accommodatie. Er is één handbalvereniging, maar handbal is tegenwoordig voornamelijk een binnensport.
gemeente Vijfheerenlanden | Algemeenbelangbesluit tarieven sportaccommodaties
10 / 21
Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam
3.2
Integrale kostprijs buitensportaccommodaties
Voetbal Tabel 3.1 laat de kostprijs zien voor een kunstgrasveld en een natuurgras-voetbalveld (2021/2022). De actuele prijzen (2023) zijn hoger dan hier gepresenteerd, zodat de dekkingsgraad momenteel lager uit zal komen. Tabel 3.1
Investering en kapitaallasten natuur- en kunstgrasvelden
kunstgras SBR
investering
afschrijving
kapitaallasten bij 2%
onderbouw/fundering bovenbouw/toplaag
€ 115.000 € 250.000
30 10
€ 5.135 € 27.832
verlichting en hekwerken/overig
€ 135.000
25
€ 6.915
investeringskosten ex btw
€ 500.000
natuurgras
investering
€ 39.881 afschrijving
kapitaallasten bij 2%
onderbouw
€ 20.000
30
€ 893
bovenbouw
€ 35.000
15
€ 2.724
hekwerken
€ 12.000
25
€ 615
verlichting (optioneel 35.000)
€ 35.000
25
€ 1.793
overig/paden
€ 30.000
25
€ 1.537
beregening investeringskosten met verlichting
€ 15.000
25
€ 147.000
€ 768 € 8.329
In tabel 3.2 laat de exploitatielasten zien. In de gemeente gelden verschillende tarieven voor voetbalvelden. Er zijn verenigingen die circa € 4.600 a € 4.700 betalen voor een natuurgrasveld en bij de kunstgrasvelden liggen de tarieven rond de € 9.200-€9.500. Het tarief van een kunstgrasveld is 2x het tarief voor een natuurgrasveld. In werkelijkheid (kostprijs) is een kunstgrasveld 2,5 tot 3 keer duurder dan een natuurgrasveld. Binnen de gemeenten zijn er ook verenigingen die een uurtarief voor een veld betalen in plaats van een seizoenstarief. Voor Leerdam Sport ’55 en LRC is het uurtarief € 14 per uur (ongeacht het veldtype) en dat tarief is inclusief kleedkamers. Leerdam Sport ’55 beschikt over 1 natuurgrasveld en 1 kunstgrasveld en betaalt € 10.920 huur op jaarbasis (780 uur x € 14 = € 10.920). Voor de verenigingen met een jaartarief is het tarief van een kunstgrasveld het dubbele tarief van het natuurgrasveld. Dat zou betekenen dat het natuurgrasveld een tarief zou hebben van € 3.640 per seizoen en het kunstgrasveld € 7.280 (samen € 10.920). Bij de hier genoemde tarieven ligt de dekkingsgraad op 14% tot 21%. Dat is vrij gangbaar in de buitensport in Nederlandse gemeenten.
gemeente Vijfheerenlanden | Algemeenbelangbesluit tarieven sportaccommodaties
11 / 21
Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam
Tabel 3.2
Kostprijs en dekkingsgraad voetbalvelden
Exploitatie
tarief € 7280
tarief € 9468
tarief € 3640 tarief € 4734
kunstgras
kunstgras
natuurgras
natuurgras
rente (2%) en afschrijving
€ 39.881
€ 39.881
€ 8.329
€ 8.329
onderhoud velden
€ 6.800
€ 6.800
€ 8.500
€ 8.500
onderhoud verlichting en lampen
€ 1.200
€ 1.200
€ 1.200
€ 1.200
directe kosten veld
€ 47.881
€ 47.881
€ 18.029
€ 18.029
opslag infra/groen
€ 3.500
€ 3.500
€ 3.500
€ 3.500
totale kosten
€ 51.381
€ 51.381
€ 21.529
€ 21.529
huurtarief
7.280
€ 9.468
3.640
4.591
dekkingspercentage van de kostprijs
14%
18%
17%
21%
Hockey De gemeente heeft twee hockeycomplexen voor twee hockeyverenigingen: een complex in Leerdam en een complex in Vianen. Beide verenigingen beschikken over een zand ingestrooid kunstgrasveld en een volwaterveld. Tabel 3.3 laat de investeringskosten zien voor beide veldtypen. Tabel 3.4 geeft een overzicht van de exploitatielasten. Tabel 3.3
Investering en kapitaallasten hockeyvelden ex btw
zand
2,0%
investering
afschrijving
kap last
onderbouw/fundering
€ 78.000
30
€ 3.483
bovenbouw/toplaag
€ 90.000
15
€ 7.004
verlichting en hekwerken/overig
€ 97.000
20
investeringskosten
€ 265.000
€ 5.932 € 16.419
water lava met e-layer onderbouw/fundering bovenbouw/toplaag en sporttech laag verlichting en hekwerken/overig investeringskosten
Tabel 3.4
€ 159.000 € 215.000 € 131.000 € 505.000
27 9 20
€ 7.679 € 26.341 € 8.012 € 42.031
Kostprijs en dekkingsgraad hockeyvelden
rente en afschrijving onderhoud veld onderhoud verlichting en lampen directe kosten veld opslag infra/groen totale kosten huurtarief dekkingspercentage van de kostprijs
zand zand water elayer water elayer Leerdam Vianen Leerdam Vianen € 16.419 € 16.419 € 42.031 € 42.031 € 5.800 € 5.800 € 5.800 € 5.800 € 1.000 € 1.000 € 1.000 € 1.000 € 23.219 € 23.219 € 48.831 € 48.831 € 2.500 € 2.500 € 2.500 € 2.500 € 25.719 € 25.719 € 51.331 € 51.331 € 5.857 € 7.554 € 11.713 € 13.640 23%
29%
23%
27%
De hockeyclub in Vianen betaalt een vast jaartarief voor het zandveld en het waterveld. Het tarief voor het waterveld is 1,8 hoger dan het tarief voor het zandveld. De hockeyclub in Leerdam betaalt een uurtarief van € 14 ongeacht het
gemeente Vijfheerenlanden | Algemeenbelangbesluit tarieven sportaccommodaties
12 / 21
Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam
type veld. De exploitatielasten van een waterveld zijn 2x zo hoog als de exploitatielasten van een zandveld. Dat zou betekenen dat het huurtarief voor een zandveld in Leerdam uitkomt op € 5.857 per jaar en € 11.713 voor een waterveld. De dekkingsgraad voor de hockeyvelden varieert tussen de 23% en 29%. Korfbal De gemeente heeft 2 korfbalcomplexen; 1 veld (34x64) voor VIKO in Vianen en een veld (24x44) in Lexmond voor LKV Het Bosch. De investeringskosten van een korfbalveld (34x64) bedragen circa € 142.000. De kapitaallasten zijn bij 2% afgerond € 9.300/jaar. Tabel 3,4 laat de jaarlijkse exploitatielasten zien. Voor VIKO geldt een veldtarief voor het weekendgebruik van € 1674,35 (half jaar). Daarnaast geldt een uurtarief van € 6,95 voor trainingen door de week. Bij benadering is het huurtarief € 2.550 voor het veld (de vereniging heeft ook zaalhuur) en de dekkingsgraad voor het veld is bij benadering 16%. Dat is niet afwijkend voor de buitensport in Nederland. Tabel 3.3
Investering en kapitaallasten korfbalveld (34x64) ex btw
korfbal 34*64 veld
2,0%
investering afschrijving
kap last
onderbouw/fundering
€ 38.956
30
€ 1.739
bovenbouw/toplaag
€ 61.575
13
€ 5.426
verlichting conventioneel
€ 17.787
25
€ 911
hekwerken/poorten/paden/overig
€ 23.980
25
€ 1.228
totaal
€ 142.298
Tabel 3.4
€ 9.305
Kostprijs en dekkingsgraad korfbalveld kunstgras
rente en afschrijving
€ 9.305
onderhoud velden
€ 4.000
onderhoud verlichting en lampen
€ 750
directe kosten veld
€ 14.055
opslag parkeren/infra
€ 1.500
totale kosten
€ 15.555
huurprijs
€ 2.550,00
dekkingsgraad
16%
3.3
Toetsing indien geen integrale kostprijs buitensportaccommodaties
Het nieuwe wetsvoorstel gaat ervan uit dat wanneer gemeenten niet de kostprijs willen doorberekenen, zij 5 stappen doorlopen en beschrijven in de onderbouwing van het algemeen-belang besluit. 1. 2. 3. 4. 5.
Welke activiteiten vinden plaats in de accommodaties Beschrijving algemeen belang en hoe activiteiten bijdragen aan de behartiging van dat belang Duiding maken algemeenbelanguitzondering Gevolgen van het gebruik van de algemeenbelanguitzondering op ondernemers Afweging tussen de voordelen van het dienen van het algemeen belang en de gevolgen voor ondernemers en concurrentie
gemeente Vijfheerenlanden | Algemeenbelangbesluit tarieven sportaccommodaties
13 / 21
Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam
(1) Welke activiteiten vinden plaats in de accommodaties De accommodaties voor voetbal, hockey en korfbal worden gebruikt voor wedstrijden en trainingen.
(2) Beschrijving algemeen belang en hoe activiteiten bijdragen aan de behartiging van dat belang Het algemeen belang is sport en bewegen en de activiteiten van de buitensportverenigingen dragen daar aan bij. Daarbij is de verenigingssport voor de gemeente belangrijk, omdat de verenigingsport bijdraagt aan vitale inwoners, het stimuleert meedoen en vrijwilligerswerk (participatie) en draagt bij aan ontmoeten en vriendschappen. (3) Duiding maken algemeenbelanguitzondering Voetbal is de meest voorkomende verenigingssport. Ook in kleinere kernen kan een voetbalvereniging bestaan, omdat er vraag is. Hockey en korfbal hebben een lagere deelname dan voetbal, maar voor de gemeente is een divers en laagdrempelig sportaanbod belangrijk. Wanneer de volledige kostprijs zou worden doorberekend, dan zou het huurtarief voor buitensportverenigingen globaal een factor 4 tot 6 hoger liggen dan nu het geval is. Een kunstgrasvoetbal zou bijvoorbeeld € 51.000 kosten in plaats van € 7.300 a € 9.500 zoals nu het geval is. De hockeyverenigingen zouden globaal € 60.000 meer huur per jaar moeten betalen. Een korfbalveld in de afmeting 34x64 meter zou om en nabij € 15.000 huur kosten (exclusief de huur voor het zaalseizoen). Het doorbelasten in de contributie leidt ertoe dat buitensportverenigingen marginaliseren en dat de sport alleen toegankelijk is voor hogere inkomens.
(4 en 5) Gevolgen voor ondernemers en afweging Er zijn geen ondernemers in Nederland die buitensportaccommodaties verhuren op het gebied van (amateur) voetbal, hockey en korfbal. Er zijn wel stichtingen of sportbedrijven die complexen exploiteren en verhuren aan een of meer verenigingen, maar dat gebeurt altijd met een bijdrage van de gemeente. Bij tennis verstrekt de gemeente geen bijdrage (wel een ledensubsidie). Bij voldoende baanbezetting is deze tak van sport in staat zelf de banen te exploiteren. Bij tennis zijn evenmin ondernemers die banen voor eigen risico en zonder gemeentelijke bijdrage exploiteren.
3.4
Padel via verenigingen en commerciële aanbieders
Padel is de sterkst groeiende sport in Nederland. Vanuit de KNLTB wordt padel sterk gestimuleerd. Veel tennisverenigingen hebben al padelbanen aangelegd of hebben plannen daartoe. Er zijn ook commerciële marktpartijen die padelbanen exploiteren. Tennisclub Leerdam heeft padelbanen en 3B padel in Vianen is een commerciële partij die op het sportpark in Vianen padelbanen heeft aangelegd. Voor tennisverenigingen is padel een kans voor vitalisering. Padel zorgt tot nu toe voor nieuwe leden (althans het verzadigingspunt is nog niet bereikt) en het trekt ook jongere leden aan dat weer positief is omdat tennis een vergrijzende sport is. De verenigingssport is voor de gemeente belangrijk, omdat het meer is dan een sportaanbieder. Verenigingen zorgen ook voor vrijwilligerswerk (meedoen in de samenleving) en dragen bij aan vriendschappen en delen van lief en leed. Het beleid van de gemeente Vijfheerenlanden voor tennis is dat de tennisverenigingen hun accommodatie volledig zelf exploiteren (Sportaccommodatiebeleid Vijfheerenlanden, 2022). Tennisverenigingen ontvangen een waarderingssubsidie op basis van het aantal sportende leden. Voor sportverenigingen die padel aanbieden geldt een maatschappelijk grondtarief en voor bedrijven een commercieel grondtarief. Dat onderscheid is een gegeven en het
gemeente Vijfheerenlanden | Algemeenbelangbesluit tarieven sportaccommodaties
14 / 21
Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam
is aan padelondernemers om zelf de afweging te maken of ze een haalbare businesscase kunnen realiseren. Padel via een tennisvereniging of via een commerciële aanbieder zijn ook niet dezelfde product-markt combinaties. Padel via commerciële partijen is per uur duurder dan via verenigingen. Padel bij een commerciële partij heeft ook geen verplichtingen of beperkingen, zoals sporten via een verenigingen wel verplichtingen of beperkingen met zich mee kan brengen. Padel via TC Leerdam kan alleen als men lid wordt van de tennisclub. De contributie is € 175,- per jaar voor senioren en men kan dan onbeperkt padel of tennis spelen (mits de banen vrij zijn). Stel dat iemand 2x per week padel wilt spelen gedurende 30 weken per jaar, dan zou dat neerkomen bij 4 padelspelers (per baan) op 4 x € 175 = € 700. Dat is per keer € 700/60=€ 11,67 per baan. Bij 3B padel in Vianen is het tarief voor een baan in de avond € 22,50. En dat is het dubbele van het tarief bij TC Leerdam. Het tarief overdag (tot 16.30 uur) is bij 3B padel lager, namelijk € 17,50 per uur. Bij de tennisclub Leerdam is men wel verplicht 2 bardiensten per jaar te draaien en dat geldt natuurlijk niet bij 3B padel. 3B padel is ook flexibeler, in die zin dat men niet vast zit aan een jaarabonnement. Dus zoals hiervoor al aangeduid: padel via vereniging of via een commerciële exploitant zijn verschillende product-marktcombinaties.
Ongeacht de wijze waarop padel wordt aangeboden (via een vereniging of een commerciële exploitant), is geluidsoverlast in alle gevallen een belangrijk aandachtspunt. In veel situaties (niet altijd) is akoestisch onderzoek noodzakelijk om te bepalen of aanleg van onoverdekte padelbanen mogelijk is. Het vergunning traject (toetsing aan Activiteitenbesluit en daarnaast omgevingsvergunning bouw) inclusief overleg en inspraak vergt de nodige tijd.
gemeente Vijfheerenlanden | Algemeenbelangbesluit tarieven sportaccommodaties
15 / 21
Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam
4
Zwembaden en overige accommodaties
4.1
Overzicht zwembaden
De gemeente Vijfheerenlanden beschikt over twee overdekte zwembaden (Berenschot en Helsdingen) en twee kleine openlucht zwembaden (het Spetterbad in Leerbroek en De Griend in Kedichem). De exploitatie van Helsdingen gebeurt door de gemeente en Laco is verantwoordelijk voor de exploitatie van Berenschot. De twee openluchtzwembaden worden geëxploiteerd door plaatselijke stichtingen met behulp van vrijwilligers.
4.2
Integrale kostprijs zwembaden
Zwembaden zijn relatief dure accommodaties. Dat komt met name door de hoge investeringskosten, hoog energieverbruik, personeel in verband met veiligheid en toezicht en hoger onderhoud door de vochtige omgeving en intensief gebruik. Tabel 4.1 laat de exploitatiekosten zien van een doorsnee zwembad met twee bassins. De kosten zijn terug te rekenen naar exploitatiekosten per openingsuur per m2 zwembassin. Op basis van tabel 4.1 is in tabel 4.2 een kostprijs berekend voor een 25x15 wedstrijdbassin en een 15x10 doelgroepenbassin. Tabel 4.1
Overdekt zwembad met 25x15,4 bassin en 20x10 bassin
kapitaallasten
€ 446.600
onderhoud
€ 172.600
energie
€ 154.560
personeel
€ 510.200
overig
€ 218.200
totale lasten/jaar
€ 1.502.160
openingsuren/week
92
bedrijfsweken/jaar
44
openingsuren per jaar
4048
exploitatiekosten per openingsuur
€ 371
exploitatiekosten per openingsuur/m2
€ 0,63
Tabel 4.2
Exploitatiekosten wedstrijdbassin(25x15) en doelgroepen-bassin (15x10) m2 water
Kostprijs/uur
bassin 25x15
375
€ 237,88
bassin 15x10
150
€ 95,15
Tabel 4.3
Verenigingstarief bassins, kostprijs en dekkingsgraad 25m bad
25m bad
Helsdingen
Berenschot
15x10 doelgroepbad Helsdingen
verenigingstarief
€ 80,55
€ 111,90
€ 32,20
€ 127,70
kostprijs
€ 237,88
€ 237,88
€ 95,15
€ 95,15
dekkingsgraad verenigingstarief
34%
47%
34%
134%
gemeente Vijfheerenlanden | Algemeenbelangbesluit tarieven sportaccommodaties
15x10 doelgroepbad Berenschot
16 / 21
Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam
Helsdingen hanteert een commercieel tarief dat eens zo hoog is als het verenigingstarief. Dat is volgens deze benadering onder de kostprijs. Openluchtzwembaden De twee kleine openlucht zwembaden in de gemeente werken met vrijwilligers, zoals gebruikelijk bij openlucht zwembaden in kleinere kernen. Enkele jaren terug hebben we een investerings- en exploitatieraming opgesteld voor een nieuw openlucht zwembad. Dat zwembad was groter dan in Leerbroek en Kedichem, maar als referentie bruikbaar omdat het inzicht geeft wanneer de exploitatie met professionals of met vrijwilligers wordt uitgevoerd. In beide situatie is de exploitatie voor een nieuw openlucht zwembad negatief, maar met vrijwilligers is het tekort vanzelfsprekend kleiner. De dekkingsgraad varieert van 23% tot 37%. Tabel 4.4
Exploitatie voor nieuw openlucht zwembad (bassin 25x15,4 en recreatiebassin 200 m2) vrijwilligers
professionals
baten (35.000-40.000 bezoeken)
€ 122.100
€ 122.100
lasten
€ 380.000
€ 529.700
exploitatieresultaat Dekkingsgraad nieuw openlucht zwembad
-€ 257.900 32%
-€ 407.600 23%
Reeds bestaande kleinere openlucht zwembaden kunnen met enige subsidie of zelfs zonder subsidie kostendekkend opereren (geen kapitaallasten meer). Middelen voor vervangingsinvesteringen worden in die situaties gedekt door de gemeente. In Vijfheerenlanden is die situatie vergelijkbaar. Beide openluchtzwembaden ontvangen geen subsidie. De gemeente is verantwoordelijk voor het (groot) onderhoud en vervangingsinvesteringen. Doordat beide baden ook minder dan 1,40 diep zijn, gelden er relatief lagere eisen aan toezicht.
4.3
Toetsing indien geen integrale kostprijs zwembaden
De exploitatie van zwembad Berenschot (Laco, onderdeel Sportfondsen Nederland) is verlengd tot 2024. Daarna zal de exploitatie opnieuw moeten worden aanbesteed. Berenschot is ook een accommodatie op leeftijd, zodat eerst bepaald zal moeten worden wat het toekomstperspectief is voor het zwembad.
(1) Welke activiteiten vinden plaats in de accommodaties De overdekte zwembaden hebben een functie voor verenigingszwemmen, recreatief zwemmen, zweminstructie en doelgroepzwemmen. De openluchtzwembaden hebben hoofdzakelijk een recreatieve functie.
(2) Beschrijving algemeen belang en hoe activiteiten bijdragen aan de behartiging van dat belang Het algemeen belang is sport en bewegen en zwemmen draagt daar aan bij. Een openbaar zwembad bereikt (meer nog dan binnen- en buitensportaccommodaties) een heel breed publiek. Van babyzwemmen tot inwoners die op hoge leeftijd een baantje trekken, dus letterlijk van 0-99 jaar en voor uiteenlopende activiteiten (recreatief zwemmen, verenigingszwemmen ….). Een openbaar zwembad is ook een voorziening die veel vrouwen bereikt.
gemeente Vijfheerenlanden | Algemeenbelangbesluit tarieven sportaccommodaties
17 / 21
Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam
Binnen- en buitensportaccommodaties worden over het algemeen wat vaker door mannen dan door vrouwen bezocht (als sporter). En een doelgroepenbad is specifiek geschikt voor mensen waarbij het bewegen moeilijker gaat. Voor die groep is zwemmen (in warmer water) een van de weinige geschikte mogelijkheden om te bewegen. (3) Duiding maken algemeenbelanguitzondering Wanneer voor de zwembaden een integrale kostprijs zou gelden, dan zijn de tarieven in doorsnee een factor 3 tot 4 hoger dan nu het geval is. In Helsdingen kost een los kaartje voor het zwembad nu € 4,20 (volwassenen). Dat zou richting de € 12-€15 gaan bij kostendekkende tarieven. Zwemmen wordt dan onbetaalbaar voor een breed publiek.
(4 en 5) Gevolgen voor ondernemers en afweging Er zijn geen ondernemers in Nederland die een openbaar zwembad exploiteren zonder gemeentelijke bijdrage voor onder andere verenigingszwemmen en recreatief zwemmen. Er zijn wel ondernemers die zich uitsluitend richten op leszwemmen, want dat is een zwemactiviteit die per saldo een batig saldo heeft. Zwemschool Midden Vianen heeft geen eigen zwembad en huurt zwemwater in het gemeentelijk zwembad Helsdingen.
gemeente Vijfheerenlanden | Algemeenbelangbesluit tarieven sportaccommodaties
18 / 21
Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam
5
Conclusies
Verschillen in exploitatie- en beheervormen en verschillen in tarieven In het algemeen zien we bij gemeenten de volgende exploitatie- en beheervormen voor sportaccommodaties:
Beheervorm
Toelichting
Voorbeeld
Gemeentelijk beheer
Exploitatie vindt plaats door de gemeentelijke organisatie
Exploitatie van de Linde en bepaalde gymzalen en SC Helsdingen
Interne verzelfstandiging
Exploitatie en beheer vanuit een gemeentelijk sportbedrijf (oid) die geen juridische zelfstandigheid kent (formeel binnen gemeentelijke organisatie)
Niet in Vijfheerenlanden
Externe verzelfstandiging
Exploitatie vindt plaats door een zelfstandige rechtspersoon (vaak stichting, vereniging…)
Dorpshuizen met gymzaal of sportverenigingen die met een gemeentelijke bijdrage exploitatie en beheer verzorgen
Uitbesteding
Exploitatie vindt plaats door een commerciële marktpartij
Exploitatie van zwembad Berenschot door Laco
Privatisering of private exploitatie
Geen gemeentelijke bemoeienis
Maneges, golfaccommodatie of exploitatie van tennisbanen.
Het is niet ongebruikelijk dat er mengvormen zijn. Tennisverenigingen zijn zelf verantwoordelijk voor de exploitatie van de totale accommodatie, maar ontvangen wel een waarderingssubsidie per spelend lid. Buitensportverenigingen ontvangen in sommige gevallen een budgetsubsidie voor o.a. onderhoud, maar die vergoeding is bedoeld voor de sportvelden en niet voor bijvoorbeeld de kantine waar de vereniging zelf voor verantwoordelijk is. Veel exploitaties van gemeentelijke sportaccommodaties in de gemeente Vijfheerenlanden zijn in de loop der jaren op afstand gezet. Daardoor hebben verenigingen en stichtingen een grote rol bij de exploitatie. Door de herindeling zijn er verschillen in tarieven. In het Sportaccommodatiebeleid (2022) van de gemeente wordt uitgegaan van gefaseerde harmonisatie van tarieven/huur voor de basisvoorzieningen, rekening houdend met maatwerk. Maatschappelijke tarieven lager dan de kostprijs Ongeacht de verschillen tussen tarieven, zijn de maatschappelijke tarieven voor binnensportaccommodaties, buitensportaccommodaties en zwembaden in nagenoeg alle situaties duidelijk lager dan de kostprijs. De dekkingsgraad bij de sporthallen en sportzalen ligt rond de 30%-35%. Bij gymzalen is de dekkingsgraad met 15% lager. Gymzalen zijn beperkt bruikbaar voor verenigingsgebruik en dus zijn de huurbaten ook betrekkelijk laag.
Bij voetbalvelden varieert de dekkingsgraad van 14% tot 21%. De dekkingsgraad van korfbal valt met 16% binnen deze bandbreedte. Bij hockey is de dekkingsgraad wat hoger (23%-29%).
gemeente Vijfheerenlanden | Algemeenbelangbesluit tarieven sportaccommodaties
19 / 21
Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam
De dekkingsgraad van de maatschappelijke tarieven bij de overdekte 25 meterbaden is met 34% vergelijkbaar met de dekkingsgraad bij de sporthallen en sportzalen. Alleen het doelgroepenbad van Berenschot hanteert een tarief dat boven de kostprijs ligt. De essentie van de Wet Markt & Overheid is dat een gemeente niet marktverstorend mag opereren en daarom in beginsel kostendekkende tarieven moet hanteren bij economische activiteiten. Wanneer de gemeente kostendekkende tarieven zou opleggen, dan zouden de tarieven voor binnensport, buitensport en het wedstrijdbad een factor 3 tot 4 hoger liggen. Wanneer de volledige kostprijs zou worden doorberekend, dan zou het huurtarief voor verenigingssport voor een sporthal neerkomen op € 150 tot € 190 per uur en dat is onmogelijk op te brengen voor een binnensportvereniging. Een kunstgrasvoetbal zou bijvoorbeeld € 51.000 kosten in plaats van € 7.300 a € 9.500 wat nu het geval is. Daarnaast zouden de hockeyverenigingen globaal € 60.000 meer huur per jaar moeten betalen. En een wedstrijdbassin zou voor een zwemvereniging neerkomen op € 238.00 per uur in plaats van € 80,55 in Helsdingen of € 111,90 in Berenschot. Waarom maatschappelijke tarieven en geen kostprijsdekkende tarieven? Het hanteren van kostprijsdekkende tarieven is niet wenselijk vanuit het sport- en accommodatiebeleid van de gemeente.
Het zou de toegankelijkheid van deze voorzieningen ernstig beperken en een negatief effect hebben op het sport- en beweeggedrag in de gemeente. Gevolgen voor ondernemers en afweging Uit de inventarisatie en analyse is niet gebleken dat de gemeente met de maatschappelijke tarieven marktverstorend opereert. Er is één tak van sport waar verenigingssport en commerciële sport naast elkaar bestaan en dat is padel. In de gemeente moeten tennisverenigingen zelf hun banen (tennis en padel) exploiteren. De tennisverenigingen ontvangen wel een waarderingssubsidie op basis van het aantal sportende leden. Padel via commerciële partijen is per uur duurder dan via verenigingen. Dat is overal in Nederland en dat geldt ook in de gemeente Vijfheerenlanden. Verenigingen werken met vrijwilligers en hebben te maken met een maatschappelijk grondtarief en een padelondernemer heeft geen vrijwilligers en te maken met een commercieel grondtarief. Dat onderscheid is een gegeven en het is aan padelondernemers om zelf de afweging te maken of ze een haalbare businesscase kunnen realiseren. Op tal van plaatsen zien ondernemers die mogelijkheden, omdat er sportconsumenten zijn die behoefte hebben aan meer flexibele sportaanbod en geen behoefte hebben aan een verenigingslidmaatschap met bijbehorende verplichtingen zoals bardienst of onderhoudswerkzaamheden.
gemeente Vijfheerenlanden | Algemeenbelangbesluit tarieven sportaccommodaties
20 / 21
Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam
www.drijver-en-partners.nl
Drijver en Partners Kelvinring 54 2952 BG Alblasserdam tel: 010 -2112121 info@drijver-en-partners.nl www.drijver-en-partners.nl
gemeente Vijfheerenlanden | Algemeenbelangbesluit tarieven sportaccommodaties
21 / 21