Participatieverslag Gebiedsvisie Vianen

Participatieverslag Gebiedsvisie Vianen Gemeente Vijfheerenlanden, 12 juli 2024

Inleiding Eind 2023 is de start gemaakt met het ontwikkelen van een Gebiedsvisie voor Vianen. Dit proces is in twee fasen verdeeld, met in beide fasen diverse participatieactiviteiten om input van Vianezen te verzamelen en hen te betrekken bij de totstandkoming van de visie. Dit participatieverslag geeft een uitgebreid overzicht van de georganiseerde participatieactiviteiten in beide fasen. We beschrijven wie er betrokken is geweest en wat er is opgehaald aan waardevolle inzichten. De belangrijkste conclusies uit de participatie zijn verwerkt in hoofdstuk 2 van de gebiedsvisie. Dit verslag dient als achtergrondinformatie bij dat hoofdstuk

Stap 1: Nota van Uitgangspunten (jan-mrt) In de eerste fase lag de focus op het verkennen en verrijken van waarden en opgaves. Dit deden we met behulp van een klankbordgroep, een digitale enquête, straatgesprekken en een thema-avond voor genodigden. De waardevolle input die hieruit voortkwam vormde de basis voor de Nota van Uitgangspunten, die het fundament is voor de gebiedsvisie. De Nota van Uitgangspunten is op 25 april 2024 geamendeerd vastgesteld door de gemeenteraad.

Stap 2: Gebiedsvisie (mrt-jun) In de tweede fase borduurden we voort op de vastgestelde uitgangspunten en onderscheidden we diverse deelgebieden binnen Vianen. Per deelgebied verkenden we vervolgens kansen (mogelijk oplossingen) voor de in stap 1 gedefinieerde opgaves. We werkten hierbij samen met de klankbordgroep, leerlingen van het Oosterlicht College, ondernemers van de bedrijventerreinen en alle andere Vianenaren die wilden meedenken.

2

Inhoudsopgave 1. Doel en aanpak

04

2. Participatieactiviteiten

07

3. Belangrijkste resultaten

22

4. Bijlagen

24

3

1. Doel en strategie

Doelen en droom De participatie is vormgegeven aan de hand van een participatieplan. Dit plan is tot standgekomen op basis van interne workshop met betrokken ambtenaren, verdiepende gesprekken met stakeholders en aangescherpt op basis van inbreng van een klankbordgroep met actieve bewoners. In dit plan hebben we voor de participatie de volgende doelen geformuleerd:

1. We zetten participatie in om te verifiëren wat er al ligt. Zo zorgen we ervoor dat de gebiedsvisie goed aansluit bij eerdere (participatie)trajecten en beleid. 2. We zetten participatie in om de gebiedsvisie te verrijken met de kennis en kunde van betrokkenen (inwoners en lokale ondernemers). Zo zorgen we voor draagvlak en rijke input. Onze droom daarbij is dat betrokkenen )inwoners en lokale ondernemers) aan het eind van het traject aan ons terug geven dat ze zich gehoord voelen en dat ze zich herkennen in een groot deel van de gebiedsvisie

5

Strategie Niet iedereen heeft dezelfde behoeften wanneer het gaat om participatie. Daarom gebruiken we de participatiemix om onderscheid te maken tussen de participatiegraad en -behoefte van verschillende doelgroepen. Hieronder vind je een overzicht van de vier groepen, gevisualiseerd op een as: hoe meer naar rechts, hoe hoger de participatiebehoefte. Voor elke doelgroep zijn er passende participatieactiviteiten. De ene activiteit is zo laagdrempelig mogelijk en gericht op de intuïtieve mening van de deelnemers, terwijl de andere juist dieper ingaat op de materie en geschikt is voor participanten met meer kennis en diepgang. Door hier rekening mee te houden, geven we iedereen de kans om op zijn of haar manier inbreng te geven.

Toeschouwer

Laag

Reageerde rs

De gekozen participatiestrategie en –aanpak zoals vastgelegd in het participatieplan omvatte een mix van middelen om te voorzien in de verschillende behoeften van de Vianezen. In stap 1 lag de focus op het verkennen en verifiëren van waarden en opgaves, met name door middel van interactie met kenners en bezoekers. We hebben daarnaast ook prikkelende en laagdrempelige middelen ingezet om reageerders en toeschouwers te betrekken en hun mening te peilen. In stap 2 hebben we ons gericht op het verrijken van de gebiedsvisie met de kennis en kunde van alle vier de doelgroepen: kenners, bezoekers, reageerders en toeschouwers.

Bezoekers Kenners

Hoog

Participatie-intensiteit

Noot: ieder participatiemiddel is geschikt voor de genoemde doelgroep én alle doelgroepen daar rechts van.

6

3. Participatieactiviteiten

Participatieactiviteiten in het volgende hoofdstuk belichten we de georganiseerde participatieactiviteiten. We geven per activiteit een gedetailleerd overzicht, met inbegrip van: ▪ Datum: Wanneer de activiteit heeft plaatsgevonden ▪ Locatie: Waar de activiteit heeft plaatsgevonden ▪ Doelgroep: Wie er aan de activiteit heeft deelgenomen (gebaseerd op de participatiemix op pagina 6)Betrokkenen: ▪ Wie er bij de organisatie en uitvoering van de activiteit betrokken waren ▪ Doel: Wat het doel was van de activiteit ▪ Resultaat: Wat er met de activiteit is bereikt

Participatieactiviteiten om te komen tot een Nota van Uitgangspunten:

Voor een uitgebreidere toelichting op de resultaten van de participatieactiviteiten, kunt u de bijlage bij dit verslag raadplegen. Hierin vindt u een gedetailleerde uitwerking van de behaalde resultaten.

▪

Klankbordgroep

▪

Werksessie met leerlingen Oosterlicht College

▪

Werksessie ondernemers bedrijventerrein

▪

Stadsbrede bijeenkomst

▪

Digitale vragenlijst 2

▪

Doorlopende communicatie

▪

Klankbordgroep

▪

Straatgesprekken

▪

Thema-avond met klankbordgroep en introducés

▪

Digitale vragenlijst 1

Participatieactiviteiten om te komen tot een Gebiedsvisie:

8

Stap 1: Nota van Uitgangspunten

Kennismaking met de klankbordgroep ▪ ▪ ▪ ▪

Datum: donderdag 11 januari 2024 Locatie: De Lekpoort Doelgroep: kenners Betrokkenen: leden van de klankbordgroep (zie bijlage)

Doel: kennismaken, ophalen van dromen en aandachtspunten Resultaat: de klankbordleden zien Vianen als een stad waar je rustig kan thuiskomen. Ze hopen op behoud van de historische identiteit en verbetering van de openbare ruimte ten behoeve van groen, duurzaamheid en vitaliteit. Verkeersveiligheid en bereikbaarheid zijn belangrijke thema’s. Ook hebben de klankbordleden behoefte aan meer inzicht in de ambities van het college en de manier waarop input uit het participatietraject meegenomen wordt.

9

Stap 1: Nota van Uitgangspunten

Straatgesprekken ▪ ▪ ▪ ▪

Datum: woensdag 24 januari 2024 (overdag) Locatie: op de markt en op de Lijnbaan Doelgroep: toeschouwers Betrokkenen: gesproken met ca. 15 personen, een flyer over de digitale vragenlijst meegegeven aan ca. 50-75 personen

Doel: in gesprek met de toevallige voorbijganger, mensen stimuleren de digitale vragenlijst in te vullen Resultaat: de houding van voorbijgangers was afwachtend en soms zelfs afwijzend en pessimistisch. De mensen die wel met ons in gesprek zijn gegaan gaven ons mee dat er veel behoefte is aan betaalbare woningen met twee slaapkamers en dat ontsluiting van nieuwbouw en ov-bereikbaarheid aandacht behoeven. De gesprekspartners zien de rust in Vianen als groot pluspunt en behouden deze graag.

10

Stap 1: Nota van Uitgangspunten

Thema-avond met klankbordgroep en introducés ▪ ▪ ▪ ▪

Datum: donderdag 25 januari Locatie: Gemeentekantoor Vianen Doelgroep: kenners en reageerders Betrokkenen: klankbordgroep en door introducés

Doel: ophalen van meningen en ideeën over een aantal thema’s Resultaat: de deelnemers hebben input gegeven op diverse thema’s. Zo zijn er potentiële nieuwbouwlocaties geopperd en is er behoefte aan voorzieningen die zorgen voor ontmoeting. De behoeften van ouderen zijn ook ruimschoots aan bod gekomen. Denk daarbij aan sport- en beweeg-mogelijkheden nabij huis en de realisatie van senioren-woningen om doorstroom op de woningmarkt te bevorderen. Daarnaast is mobiliteit een groot thema. Het voorkomen van sluipverkeer, autoluw maken van de binnenstad en aanleg van bewaakte fietsenstallingen en snelfietsroutes kwamen aan bod.

11

Stap 1: Nota van Uitgangspunten

Digitale vragenlijst 1 ▪ ▪ ▪

Datum: 19 januari t/m 6 februari Doelgroep: reageerders Betrokkenen: 155 volledig ingevulde en 74 deels ingevulde enquêtes

Doel: breed en laagdrempelig ophalen hoe Vianezen hun stad zien en gebruiken Resultaat: de respondenten deelden wat ze vinden van wonen en werken in Vianen. De kleinschaligheid, centrale ligging, historische identiteit en fijne voorzieningen worden gewaardeerd. Ook het groen wordt gewaardeerd, veel bewoners wandelen en fietsen hier veel en zien dit als plek om te sporten en ontspannen. Om in Vianen te willen blijven wonen, opperen de respondenten o.a. betaalbare woningen, meer diversiteit in voorzieningen en het verbeteren van bereikbaarheid en kwaliteit van auto-, fiets-, wandel- en OV-verbindingen.

12

Stap 2: gebiedsvisie

Aftrap gebiedsvisie met de klankbordgroep ▪ ▪ ▪ ▪

Datum: donderdag 11 april 2024 Locatie: gemeentekantoor Vianen Doelgroep: kenners Betrokkenen: 15 klankbordleden

Doel: samen nadenken over mogelijke kansen en oplossingen voor de opgaves in vier deelgebieden (Kanaalzone, Ursulinenhof, Binnenstad-Lijnbaan, Beukenlaan-Bushub-Viaanse bos). Resultaat: er zijn veel positieve reacties op het reali-seren van verbindingen (middels paden, wegen en groen), vergroening en versterken van de cultuurhistorische identiteit. De klankbordleden hebben aanvullende ideeën geopperd voor nieuwbouw-locaties in de Kanaalzone, focus op bevoorrading bij het Ursulinenhof, het betrekken van de kasteeltuin bij de visie op de binnenstad-lijnbaan en het realiseren van parkeerhubs op meerdere plekken.

13

Stap 2: gebiedsvisie

Werksessie met leerlingen Oosterlichtcollege ▪ ▪ ▪ ▪

Datum: dinsdag 16 april 2024 Locatie: raadszaal gemeentekantoor Vianen Doelgroep: reageerders Betrokkenen: 10 leerlingen van het Oosterlicht College

Doel: ophalen hoe jongeren nadenken over de toekomst van enkele plekken in Vianen (woonstraat, Ursulinenhof, Amaliastein) Resultaat: jongeren hebben behoefte aan meer plekken voor ontmoeting. Daarbij noemen ze vooral winkels, een bioscoop, fastfoodrestaurants en fijne plekken in de natuur om samen te komen.

14

Stap 2: gebiedsvisie

Werksessie ondernemers bedrijventerrein ▪ ▪ ▪ ▪

Datum: woensdag 23 april 2024 Locatie: Helsdingen Doelgroep: bezoekers en kenners Betrokkenen: 35 personen

Doel: met alle geïnteresseerden nadenken over mogelijke oplossingen voor de opgaves in Vianen. Resultaat: de ondernemers zien graag een herinrichting waarbij wandelen, fietsen en het gebruik van ov gemakkelijker en veiliger wordt, en waar meer ruimte is voor groen en klimaatadaptatie. Op dit moment is het bedrijventerrein ingericht op autogebruikers: parkeren doet iedereen op de eigen kavel en trottoirs ontbreken vaak. Ook de OV-bereikbaarheid is matig. Een concreet voorstel is een centraal gelegen gedeelde parkeervoorziening, waarmee ruimte ontstaat voor groen op de eigen kavels.

17

Stap 2: gebiedsvisie

Stadsbrede bijeenkomst (1/3) ▪ ▪ ▪ ▪

Datum: woensdag 15 mei 2024 Locatie: Helsdingen Doelgroep: bezoekers & kenners Betrokkenen: 350 personen

Doel: bij een brede groep Vianezen toetsen van de schetsen per deelgebied Resultaat: Op de volgende pagina’s is een samenvatting gegeven van de uitkomsten voor de drie deelgebieden waar veel reactie op is gekomen: de Kanaalzone en Oost-westverbinding (potentiële ontwikkellocatie Werkgebied Hagenweg) Lijnbaan-Binnenstad (potentiële ontwikkellocatie Lijnbaan) en de Bushub-Beukenlaan (potentiële ontwikkellocatie Bushub-Beukenlaan). De posters met input van deze avond vindt u in de bijlage. Oost-westverbinding (potentiële ontwikkellocatie Werkgebied Hagenweg) Bezoekers zijn positief over de voorgestelde verbetering van de oostwestverbinding, vooral de vergroening en betere fiets- en wandelinfrastructuur. Onveilige of onbruikbare fietsinfrastructuur en de A2 en A27 als barrière zijn namelijk grote struikelblokken. Bezoekers zijn positief over voorgestelde woningbouwverdichting op bedrijventerrein De Hagen. Meerdere bezoekers delen wel hun zorgen over de bebouwingshoogte en –massa (inpassing), ontsluiting van het gebied, openbare ruimte en de uiteindelijke uitstraling. Ook uitte men vaak zorgen hoe deze input nu wordt meegenomen in de gebiedsvisie. Het is een groot gebied met veel impact op Vianen. 15

Stap 2: gebiedsvisie

Stadsbrede bijeenkomst (2/3)

Tijdens de bijeenkomst kon men reageren op panelen én werden er over een aantal locaties aan tafel verdiepende gesprekken gevoerd.

Ook de allerkleinste dachten mee over de toekomst van Vianen met hulp van Archiklas.

16

Stap 2: gebiedsvisie

Stadsbrede bijeenkomst (3/3) Binnenstad-Lijnbaan (potentiële ontwikkellocatie Lijnbaan) Bezoekers zijn overwegend positief over de maatregelen voor vergroening, verbeteren van de verblijfskwaliteit en versterking van de cultuurhistorie. Bijvoorbeeld door het Singelpark groener te maken en zo diverse historische plekken te verbinden. In lijn hiermee opperen een aantal bezoekers om eventuele dijkverbetering buitendijks te doen, zodat de historische structuur behouden blijft. Over het functioneren van de Voorstraat is ook veel gezegd. Deze is nu autoluw, maar functioneert niet optimaal. De situatie is onduidelijk en onveilig.. Mogelijke oplossingen zijn de Voorstraat geheel autovrij maken of parkeren niet toestaan. Daarbij wordt als aandachtspunt de bereikbaarheid voor ouderen of mensen slecht ter been vaak genoemd.

▪

ontstaat er een prachtige groene corridor die uitnodigt tot recreatie en ontspanning. Toevoegen van speel- en recreatiemogelijkheden aan de noordzijde van de Beukenlaan.

Woningbouw in historisch gebied of het groen is een absolute no-go voor de overgrote meerderheid. Men is resoluut tegen woningbouwontwikkelingen rondom de Beukenlaan en ook woningbouwverdichting op de parkeerplaats naast Van der Valk stuit op breed verzet. De argumenten zijn duidelijk: het groene karakter van Vianen moet bewaard blijven, en eerdere bebouwing in dit gebied rechtvaardigt geen verdere aantasting. Begrip voor de noodzaak van extra woningen, met name voor ouderen en jongeren, is er wel, maar men ziet deze liever op andere locaties gerealiseerd.

Bezoekers zijn overwegend positief over de potentiële nieuwbouwlocaties, maar drukken wel op het hart om niet de hoogte in te bouwen en het goed in te passen in de cultuurhistorische context.

Een beperkte bebouwing op het bestaande bebouwde oppervlak, de huidige parkeerplaatsen en het tankstation, is voor een deel van de participanten bespreekbaar. Echter, de overgrote meerderheid is van mening dat bebouwing op deze locatie geen optie is.

Bushub-Beukenlaan (potentiële ontwikkellocatie Bushub-Beukenlaan) Vianezen zijn trots op hun stad met haar rijke historie en groene omgeving. Bezoekers sluiten zich hier unaniem bij aan en uiten de wens om deze identiteit te behouden en te versterken. Concrete ideeën die veel steun krijgen zijn: ▪ Verbinding van het Viaanse bos met de Beukenlaan: Hierdoor

De reacties op het voorstel om één bushub te realiseren zijn gemengd. De noodzaak hiervan wordt door velen betwist. Een bushub voor Vianezen kan op enige steun rekenen, maar het is voor de meesten geen wenselijke plek als overstap voor reizigers richting Utrecht.

18

Stap 2: gebiedsvisie

Digitale vragenlijst 2 ▪ ▪ ▪

Datum: mei Doelgroep: reageerders Betrokkenen: 585 volledig ingevulde en 238 deels ingevulde enquêtes

Doel: ophalen welke ideeën voor de verschillende deelgebieden Vianezen kansrijk vinden. Resultaat: een groot aantal Vianezen heeft toegelicht waarom ze wel of niet achter bepaalde ingrepen staan. Er wordt veelvuldig benadrukt dat Vianen haar groen karakter moet behouden en dat hoogbouw onwenselijk is. Over sommige voorgestelde ideeën zijn Vianezen erg kritisch. Dat zijn met namen voorgestelde oplossingen voor parkeren, inpassing in de cultuurhistorische context en de verdichting rondom de Beukenlaan. Dit komt in grote mate overeen met de resultaten van de stadsbrede bijeenkomst.

19

Stap 2: gebiedsvisie

Afsluitende klankbordgroep ▪ ▪ ▪

Datum: 8 juli Doelgroep: kenners Betrokkenen: 12 leden van de klankbordgroep

Doel: de concept gebiedsvisie en participatieverslag aanscherpen én reflecteren op het participatieproces. Resultaat: De klankbordgroep beoordeelt het participatieproces als succesvol. De belangrijkste inzichten uit de participatie zijn verwerkt in de planuitwerking. Dit is duidelijk zichtbaar in het gepresenteerde concept, met name rondom de locatie bij de Beukenlaan en de Bushub. De nuances in de visie, die inspelen op de Vianese geluiden, komen helder naar voren. Echter, nadere toelichting aan het brede publiek is gewenst. De ingeslagen weg vraagt om verdere participatie en borging in de uitwerking tot concrete plannen en ontwikkelingen. Er is duidelijk veel aandacht besteed aan het betrekken van mensen. De begeleiding door de gemeente, Urhahn en Kickstad was goed. Er is met een breed scala aan doelgroepen gesproken. In de toekomst mag er echter meer aandacht worden besteed aan het betrekken van jongeren en gezinnen. In het proces was er een oververtegenwoordiging van met name ouderen woonachtig in de binnenstad. Sommige leden benadrukken dat hier ook een verantwoordelijkheid ligt bij de bewoners zelf. Er waren, zoals beoogd in het participatieplan, voldoende mogelijkheden met een mix van middelen om mee te doen. 20

Doorlopende communicatie Heldere communicatie – en dus informatie – is de basis van ieder participatieproces. Zonder informatie weten mensen niet dat ze kunnen meedenken of waarover. Gedurende het participatieproces voor gebiedsvisie Vianen hebben wij op diverse manieren gecommuniceerd. Mailwisselingen We hebben mailwisselingen ingezet om verschillende stakeholders persoonlijk uit te nodigen voor bijeenkomsten en werksessies en om na bijeenkomsten de verslagen te delen met deze stakeholders. Flyers In het proces hebben we twee fysieke flyers verspreid. De eerste flyer hebben we uitgedeeld tijdens de straatgesprekken op 24 januari 2024 en was een uitnodiging tot het invullen van de digitale enquête. De tweede flyer is op 1 mei 2024 verspreid als bijlage bij Het Kontakt en betrof een uitnodiging voor de brede stadsbijeenkomst van 15 mei 2024. Projectpagina op www.vijfheerenlanden.nl Algemene informatie over de gebiedsvisie en informatie over participatieactiviteiten hebben we bijgehouden op de projectpagina van gebiedsvisie Vianen op de gemeentelijke website. Social media De social mediakanalen van de gemeente zijn ingezet om de enquête en de brede stadsbijeenkomst te delen.

21

4. Belangrijkste resultaten

Belangrijkste resultaten Vianen kiest duidelijk voor behoud van haar groene identiteit en cultuurhistorische karakter. Nieuwe ontwikkelingen moeten passen binnen dit kader en gericht zijn op behoud van leefbaarheid voor alle inwoners. In het bijzonder moet de bereikbaarheid met nieuwe woningen gewaarborgd en toegankelijk blijven voor iedereen. Op hoofdlijnen zien we: Groene identiteit en cultuurhistorie: Behoud staat centraal. Nieuwe ontwikkelingen moeten passen bij de leefomgeving en toegankelijk zijn voor iedereen. Verdichting in bestaande gebieden met aandacht voor beeldkwaliteit en inpassing in de omgeving. Groen en verbindingen: Versterking van groen en verbindingen tussen gebieden wordt nagestreefd. Groen moet gewaarborgd blijven bij verdichting. Rustige gebieden behouden hun karakter met passende nieuwe invulling. Mobiliteit: Vragen over parkeren op afstand en autoluwe gebieden. Haalbaarheid en toegankelijkheid voor alle doelgroepen, met name ouderen, is cruciaal. Kan de infrastructuur de extra verkeersbewegingen aan?

De belangrijkste inbreng voor de belangrijkste drie potentiële ontwikkellocatie in de gebiedsvisie is samengevat: Bushub-Beukenlaan Overwegend negatieve reacties op woningbouw rondom de Beukenlaan. Kwaliteit van groen en cultuurhistorie staan op het spel als hier midden in het open landschap woningen gerealiseerd zouden worden volgens de meeste Vianezen. Daarnaast is er weinig draagvlak voor ideeën rondom de bushub. De nut en noodzaak hier van is te onduidelijk. Lijnbaan Zorgvuldige inpassing in de cultuurhistorie is essentieel. De herontwikkeling moet passen bij het stadsbeeld. Parkeervraagstuk vraagt om een oplossing die bekeken wordt voor het hele centrum. Toegankelijkheid is van belang. Werkgebied Hagenweg Balans tussen nieuw woon- en werkmilieu en Vianens karakter is cruciaal. Schaal en maat moeten passen bij de stad. Vianeese invulling voor herontwikkeling gewenst. Hoe vormgeven we een woonwijk die past bij Vianens identiteit? Verlevendiging van de zone rondom het kanaal en het verbeteren van de oost-westverbinding tussen Vianen en Hoef en Haag wordt overwegend positief ontvangen

23

Bijlage 1: Opbrengsten Samenvatting van de opgehaalde input per participatieactiviteit

Participatieactiviteiten – stap 1 – Nota van Uitgangspunten

1. Kennismaking klankbordgroep (1/2) Sentiment Actief, meedenkend, afwachtend en kritisch Dromen voor Vianen ▪ Vianen is en blijft een stad waar je rustig kunt thuiskomen. ▪ Een duurzame en vitale stad voor iedereen. ▪ Historie en identiteit als kernkwaliteiten. ▪ Toevoeging van nieuwe, goed in de bestaande context ingepaste woningen, met name voor senioren en starters. ▪ Een door groen omringde stadskern met kwalitatief hoogwaardige openbare ruimten waarbij optimaal gebruikt gemaakt wordt van de aanwezige kwaliteiten. ▪ Een gezond ondernemersklimaat.

Aandachtspunten ▪ Behoefte aan inzicht in: ▪ Ambities van het college; ▪ Het type woningen waar vraag naEen

duurzame en vitale stad voor iedereen. ar is; De manier waarop input uit het participatieproces verwerkt wordt; ▪ ‘Verborgen’ kosten en opbrengsten van de Gebiedsvisie. Veiligheid i.v.m. de manier waarop Vianen ingesloten ligt tussen snelwegen. Bereikbaarheid (voorkomen verkeersinfarcten) en parkeren Voldoende betaalbare en sociale woningbouw. Erfgoed in Vianen (bijv. ook landschappelijke structuren) als startpunt voor de visie. ▪ ▪

▪ ▪ ▪ ▪

25

Participatieactiviteiten – stap 1 – Nota van Uitgangspunten

1. Kennismaking klankbordgroep (2/2) Hoe is de klankbordgroep tot stand gekomen en ontwikkeld? De klankbordgroep is samengesteld door het projectteam van de gemeente, waarna iedere partij per mail is uitnodigd om deel te nemen aan de klankbordgroep. Leden werden voor iedere bijeenkomst uitgenodigd en konden zelf kiezen deel te nemen. Hierdoor waren niet alle klankbordgroepleden bij iedere bijeenkomst aanwezig.

Deelnemers • Centrummanager Vianen • Kasteeltuin Hof van Brederode • Ondernemersvereniging Vianen • Historische vereniging Land van Brederode • Stichting Hof van Brederode • Sportraad • LEKSTEDE Wonen • Stichting Vrije Lekpoort • Adviesraad Sociaal Domein VHL • Bindkracht VHL • Albert Heijn/Gall&Gall/Etos • Enkele actieve (binnenstad)bewoners

De groep is gedurende het proces uitgebreid doordat enkele introducés van klankbordgroepleden na de thema-avond (25 januari 2024) zijn gebleven. 26

24 januari 2024 – Stap 1 (Nota van Uitgangspunten)

Straatgesprekken Sentiment Afwachtend, afwijzend, pessimistisch Behoeften • Wonen: betaalbare woningen met twee slaapkamers • Groen: niet bouwen in de uiterwaarden; • Mobiliteit: aandacht voor ontsluiting van nieuwbouw, verbeteren ov-bereikbaarheid, autovrij maken van de Voorstraat; • Voorzieningen: grotere diversiteit aan winkels, meer activiteiten voor jongeren; • Omgeving: behouden van de rust.

27

Participatieactiviteiten – stap 1 – Nota van Uitgangspunten

3. Thema-avond met klankbordgroep en introducés (1/3) Voorzieningen ▪ Realiseer meer voorzieningen om aan te sluiten bij de bevolkingsgroei. De voetbalvereniging loopt nu bijv. al tegen haar max aan vanwege de bouw van Hoef & Haag. ▪ Realiseer voorzieningen die leiden tot ontmoeting. Denk aan horeca, buurthuizen, een locatie voor feesten en partijen en sportaccomodaties. ▪ Cluster activiteiten om ontmoeting en kruisbestuiving te stimuleren. ▪ Realiseer eerstelijns zorgvoorzieningen zoals een huisarts, fysiotherapeut, apotheek en tandarts. ▪ Stimuleer activiteiten en events.

Gezondheid, sport en recreatie ▪ Voeg extra (sport)voorzieningen toe bij Hoef & Haag, daar is de behoefte het hoogst. ▪ Maak de dijk veiliger om over te wandelen en fietsen. Daar rijdt het gemotoriseerd nu te hard. Dit terwijl de kwaliteit van wandel- en fietsroutes als goed wordt beschouwd. ▪ Maak beweging mogelijk zo dicht mogelijk bij huis en zorg voor voldoende zitmogelijkheden. Dit verkleint de drempel om te gaan wandelen en fietsen, ook voor minder mobiele groepen als ouderen, kleine kinderen en gehandicapten. Bewonersvereniging Monnikenhof is hier al actief mee bezig en kan hierover geconsulteerd worden. ▪ Voeg speelplekken toe in en rond de binnenstad. Die worden echt gemist. 28

Participatieactiviteiten – stap 1 – Nota van Uitgangspunten

3. Thema-avond met klankbordgroep en introducés (2/3) Mobiliteit Fietsen ▪ Maak bewaakte fietsstallingen bij ov-hubs tegen veel voorkomende diefstal; ▪ Vergroot de veiligheid voor fietsers op de dijk; ▪ Teken snelfietsroutes naar omliggende dorpen en steden in op kaarten; ▪ Voeg meer fietsenstallingen en fietsnietjes toe. Wandelen ▪ Bekijk of de looproute en historische structuur op de beoogde locatie van de parkeerhub behouden kunnen blijven;

Autoverkeer ▪ Bekijk of het mogelijk is om de binnenstad autoluw te maken om sluipverkeer tegen te gaan. Dit moet echt aangepakt worden. ▪ Zorg dat bezoekers nabij de binnenstad kunnen parkeren. Voor bewoners is een parkeeroplossing iets verder van de binnenstad ook voldoende. ▪ Bekijk of het mogelijk is om de parkeerhub te verplaatsen naar knooppunt Everdingen. ▪ Verbeter de bevoorrading en vuilophaal door dit te doen met kleine, duurzame voertuigen.

29

Participatieactiviteiten – stap 1 – Nota van Uitgangspunten

3. Thema-avond met klankbordgroep en introducés (3/3) Cultuurhistorie ▪ Houdt goed rekening met cultuurhistorishe structuren met het bepalen van bouwlocaties. ▪ Sluit bij ontwikkelingen aan op cultuurhistorische landschappen om deze te versterken en beter beleefbaar te maken.

Economie en werklandschappen ▪ Onderzoek of werken en wonen te combineren zijn. Denk wel goed na over geschikte combinaties die tot de minste overlast leiden. ▪ Verplaats industrie zoveel mogelijk naar buiten de stad om overlast te verminderen. ▪ Zorg dat er bedrijvigheid blijft. Gaasperveld heeft bijvoorbeeld een regionale functie en wil je dus niet zomaar schrappen.

30

Participatieactiviteiten – stap 1 – Nota van Uitgangspunten

4. Digitale vragenlijst 1 Aantal respondenten 155 volledig ingevulde en 74 deels ingevulde enquêtes. Link met Vianen

Leeftijd

Geslacht

76+ 66-75 jaar 56-65 jaar 46-55 jaar 36-45 jaar 26-35 jaar 18-25 jaar <18 jaar Man Inwoner van Vianen Ondernemer in Vianen

Vrouw

Zeg ik liever niet

0

20

40

60

Aantal personen

Actief bij vereniging of stichting Bezoeker Anders

31

Participatieactiviteiten – stap 1 – Nota van Uitgangspunten

4. Digitale vragenlijst 1 Wat maakt dat u prettig in Vianen woont? • Kleinschaligheid en gemoedelijke sfeer, dorps gevoel; • Sociale contacten, er geboren en getogen zijn; • Fijne en voldoende voorzieningen; • Bereikbaarheid en centrale ligging in het land; • Rust en ruimte in een natuurlijke omgeving; • Dichtbij werk. Ik kan en wil in Vianen blijven wonen

Ja, vanwege mijn huis en contacten Ja, door de voorzieningen en activiteiten

Nee, er is geen woning naar mijn wens Nee, ik woon liever elders

Hoe kunnen we ervoor zorgen dat u de rest van uw leven in Vianen wil blijven wonen? • Toevoegen betaalbare (en levensloopbestendige) woningen; • Voorrang voor huidige bewoners van Vianen; • Niet te veel bouwen; • Meer divers voorzieningenaanbod; • Behouden landelijke, dorpse karakter; • Oog houden voor het groen; • Verbeteren bereikbaarheid en tegengaan sluipverkeer; • Focussen op leefbaarheid i.v.m. ongezonde ligging van Vianen; • Verbeteren fiets- en wandelroutes; • Verbeteren OV-verbindingen; • Toevoegen van parkeerplekken; • Verbeteren veiligheid en aanpakken criminaliteit; • Verminderen van geluidsoverlast; • Toevoegen speelplekken voor kinderen; 32 • Behouden historische aspecten.

Participatieactiviteiten – stap 1 – Nota van Uitgangspunten

4. Digitale vragenlijst 1 Welke voorzieningen in Vianen gebruikt u vaak? • Boodschappen: supermarkt, bakker, slager, markt, slijter, kaasboer, chocolaterie • Zorg en verzorging: kapper, fysio, huisarts, tandarts • Diverse winkels • Horeca • Sportfaciliteiten • Kerk Vianen heeft alle voorzieningen die ik nodig heb

Voor welke voorzieningen gaat u naar een andere gemeente? Anders Kunst en cultuur Gezondheidszorg Sporten

Ja, alles is aanwezig

Ja, en ik doe het liefst alles op de fiets Nee, alleen dagelijkse boodschappen doe ik in Vianen Nee, ik pak altijd de auto en ga naar een groter winkelcentrum

Bijzondere aankopen Dagelijkse boodschappen

0

20

40

60

80

100 120

Aantal personen

33

Participatieactiviteiten – stap 1 – Nota van Uitgangspunten

4. Digitale vragenlijst 1 Waar sport en beweegt u (meest genoemd – minst genoemd)? 1. Buiten in de natuur 2. Anders, namelijk: zwembad en wandelen 3. Bij een sportvereniging 4. In de sportschool Vianen biedt voldoende mogelijkheden om te sporten en te spelen

Wat voor mogelijkheden moeten er worden toegevoegd? ▪ Sportmogelijkheden voor ouderen ▪ Betere sportmogelijkheden buiten ▪ Speelmogelijkheden voor kinderen in het groen ▪ Verbeteren van wat er al is (bijv. clubhuizen) ▪ Mogelijkheden voor kinderen en volwassenen met een beperking ▪ Een atletiekbaan ▪ Padel en squash ▪ Bowlingbaan ▪ Een skatebaan ▪ Goede wandelpaden

Ja, sportverenigingen zijn bereikbaar en er zijn genoeg speelplekken Ja, er is buiten veel ruimte voor wandelen/fietsen/sporten Nee, sportplekken zijn moeilijk te bereiken Nee, er is te weinig variatie aan wandel- en fietspaden 34

Participatieactiviteiten – stap 1 – Nota van Uitgangspunten

4. Digitale vragenlijst 1 Wat zijn knelpunten op de uw route naar werk? ▪ Files! Als er iets gebeurt op de snelwegen staan er files tot aan te voordeur; ▪ Afslag Vianen op de A2 staat dagelijks vast; ▪ Met OV vaak moeten overstappen; ▪ Met de fiets is het niet mogelijk om over de A27brug richting Houten te gaan; ▪ Fietsen in de Voorstraat is onveilig; ▪ Gebrek aan parkeerplekken rondom de binnenstad; ▪ Fietspaden zijn niet fijn: te smal, ongelijk wegdek en/of slecht verlicht. Werkt u in of buiten Vianen?

Hoe gaat u naar uw werk?

Als de mogelijkheid er was zou ik in Vianen willen werken

Anders (pensioen) Met het OV Met de fiets Met de auto 0 50 100 Aantal personen

Ja, ik zou graag op de fiets naar mijn werk gaan om files te vermijden Ja, ik vind Vianen een fijne stad en door dichtbij te werken hou ik meer tijd over Nee, ik wil graag op een meer dynamische plek werken en vind reizen niet erg Nee, ik wil werk en wonen gescheiden

In Vianen

Buiten Vianen

35

Participatieactiviteiten – stap 1 – Nota van Uitgangspunten

4. Digitale vragenlijst 1 Waar in Vianen gaat u naartoe op een vrije dag? ▪ De Voorstraat, het centrum; ▪ Wandelen en fietsen (Helsdingen, uiterwaarden, de Lek, de Middelwaard); ▪ Zwembad en zwemplek de Put. Vianen heeft genoeg te bieden voor fijne activiteiten in het landschap of in de binnenstad

Zou u meer buiten willen doen? Wat is daarvoor nodig? • Meer groen; • Een groter bos; • Een groter park; • Fitnessapparaten buiten; • Veilige en betere wandel- en fietspaden (betere verlichting); • Een kinderboerderij.

Ja, er zijn genoeg opties en het landschap nodigt uit Ja, ik ga vaak naar de binnenstad Nee, in het landschap en aan de rivier is weinig te beleven Nee, in Vianen is weinig te doen

36

Participatieactiviteiten – stap 1 – Nota van Uitgangspunten

4. Digitale vragenlijst 1 Welke plekken vermijd u op warme dagen? • De binnenstad; • Plekken waar het druk is; • Plekken met dichte bebouwing; • Plekken waar geen beschutting is tegen de zon (van bijvoorbeeld bomen), waaronder de Lek; • De put. Waar gaat u naartoe op warme dagen? • Meest genoemd: natuur; • Meest genoemd: thuis; • De Lek; • Camping Clementie; • Thuis/de tuin; • Buitenwater: de Put, de Lek, de zee; • Middelwaard.

Op welke plekken ervaart u wateroverlast bij hevige regeval? • Bij de Parkschool; • Diverse straten in o.a. de Hagen, de Stuartweg, de Beukenlaan, de Hoekenstraat, etc.; • Opstelplaatsen voor fietsers bij verkeerslichten (bijv. Bentz-Berg-Westelijke Parallelweg); • Straten in de binnenstad; • Op parkeerplaatsen; • Op het Sluiseiland; • In de parken; • In de Buitenstad.

37

Participatieactiviteiten – stap 1 – Nota van Uitgangspunten

4. Digitale vragenlijst 1 Welk vervoersmiddel gebruikt u het meest als u buiten Vianen moet zijn?

Ik zou meer gebruikmaken van het OV als dit aansluit op mijn wensen

De auto

Ja, ik wil graag meer met OV reizen maar dat kost nu te veel moeite Ja, ik pak altijd de snelbus

Het OV

De fiets

Anders

Nee, de auto is makkelijker Nee, het OV zit niet in mijn systeem en ik sta er ook niet voor open

Ervaart u de nabijheid van snelwegen als voordeel?

Ja

Nee

Soms

Ja: centrale ligging, toegankelijkheid en bereikbaarheid, als het niet te druk is ben je overal snel. Nee: geluidsoverlast en vervuiling, veel files, sluiproutes, overlast als snelwegen vast staan

38

Participatieactiviteiten – stap 2 – gebiedsvisie

5. Aftrap gebiedsvisie met de klankbordgroep (1/4) Sentiment Actief en meedenkend Kanaalzone Positief ontvangen ideeën ▪ Creëren van verbindingen door het sportpark heen, richting het kanaal; ▪ Beter verbinden van de Voorstraat en de Lijnbaan; ▪ Realiseren van woningbouw op het bedrijventerrein De Hagen.

Aanvullende ideeën en wensen ▪ Extra fiets- en voetgangersbrug ▪ Woningen realiseren aan de Placotiweg; ▪ Op de Dekkethoutlocatie en aan de Placotiweg woningen in industriële stijl in max. 5 bouwlagen ▪ Betere verbinding maken met Hoef&Haag; ▪ De zone langs het kanaal ontwikkelen door middel van wandelroutes en in de toekomst mogelijk een enkele woning.

39

Participatieactiviteiten – stap 2 – gebiedsvisie

5. Aftrap gebiedsvisie met de klankbordgroep (2/4) Ursulinenhof Positief ontvangen ideeën ▪ Geven van kwaliteitsimpuls aan de winkelblokken. Eventueel door te verdichten (1-2 bouwlagen toevoegen); ▪ Verplaatsen van parkeerplaatsen om zo een groen verblijfsplein met evt. horeca te creëren; Kritisch ontvangen ideeën ▪ Toevoegen van extra voorzieningen. Hier ziet de klankbord de noodzaak niet toe.

Aanvullende ideeën en wensen • Verdichten met seniorenwoningen; • Zoeken van een betere oplossing voor bevoorrading. Bijvoorbeeld bevoorrading op afstand; • Parkeerplaatsen van de sporthal benutten voor parkeren voor bezoek winkelcentrum; • Realiseren van een openbare sportplek; • Creëren van groene routes naar het park

40

Participatieactiviteiten – stap 2 – gebiedsvisie

5. Aftrap gebiedsvisie met de klankbordgroep (3/4) Binnenstad-Lijnbaan Positief ontvangen ideeën ▪ Beter verbinden van de Lijnbaan en Voorstraat; ▪ Autoluw maken van de Voorstraat, mits er voldoende parkeerplekken nabij gerealiseerd worden; ▪ Activeren van historische elementen rond de stad door middel van groen; ▪ Verdichten van de Lijnbaan met seniorenwoningen; ▪ Verplaatsen van bezoekersparkeren naar de randen van de stad.

Aanvullende ideeën en wensen ▪ De kasteeltuin meenemen in de gebiedsvisie; ▪ De dijk waar nodig buitendijks verbreden om historische structuur te behouden; ▪ Een verbinding maken tussen de Hofpoort en de kasteeltuin; ▪ P3 uitbreiden in verband met drukte; ▪ Realiseren van ondergronds parkeren bij het kanaal. ▪ Onderzoeken of de brandweer wel op de juiste locatie zit.

41

Participatieactiviteiten – stap 2 – gebiedsvisie

5. Aftrap gebiedsvisie met de klankbordgroep (4/4) Binnenstad-Lijnbaan Positief ontvangen ideeën ▪ Centraal stellen van cultuurhistorische waarden; ▪ Het busstation concentreren op één plek; ▪ Parkeren voor hotelgasten en bewoners te combineren in het parkeergebouw ten zuiden van het Van der Valk Hotel; ▪ Realiseren van nieuwbouw nabij de Bernhardstraat; ▪ Geen nieuwbouw realiseren aan en rondom de Beukenlaan.

Aanvullende ideeën en wensen ▪ Verbreden van viaduct, en de omgeving hiervan prettiger en veiliger maken; ▪ Herontwikkelen van het Van der Valk hotel; ▪ Realiseren van parkeerhubs op meerdere locaties (Lekbrug, Nieuwegein Zuid, Everdingen en/of Oostkant Vianen); ▪ Het landschap onderdeel maken van recreatief-cultuurhistorisch arrangement.

42

Participatieactiviteiten – stap 2 – gebiedsvisie

6. Werksessie met leerlingen Oosterlichtcollege Sentiment Afwachtend Wensen van de leerlingen ▪ Meer plekken om samen te komen met vrienden. Het type plek verschilt per persoon. ▪ Fastfoodketens zoals McDonalds en Starbucks. Jongeren gaan regelmatig naar Nieuwegein om daar winkels en fastfoodketens te bezoeken. ▪ Een betere verbinding tussen de speeltuin bij Amaliastein en het Viaanse Bos. ▪ Meer verblijfskwaliteit zien bij de parkeerplaatsen rond het Ursulinehof met meer groen, zitplekken en misschien een vijver.

Waar ben je in je vrije tijd vaak te vinden? Anders Bijbaan Binnenstad

Winkelcentrum Sportvereniging Buiten Thuis 0

5

10

43

Participatieactiviteiten – stap 2 – gebiedsvisie

6. Werksessie met leerlingen Oosterlichtcollege Wat maakt Vianen zo’n fijne plek om te wonen?

Wat mis je in Vianen?

27 reacties

23 reacties

44

Participatieactiviteiten – stap 2 – gebiedsvisie

7. Werksessie ondernemers bedrijventerrein Sentiment Actief, meedenkend, positief Opbrengsten ▪ Er is behoefte aan een beter wandel- en fietsnetwerk op de bedrijventerreinen. Op veel plekken ontbreken trottoirs en fietspaden, wat leidt tot onveilige situaties. ▪ In een eventueel nieuw netwerk zien de bedrijven graag groen en klimaatadaptieve maatregelen terugkomen. ▪ De OV-bereikbaarheid kan beter, zeker in de avonden. Enkele bedrijven geven aan moeilijk aan nachtpersoneel te kunnen komen wegens de slechte ov-bereikbaarheid.

▪ De verkeersdruk zou beter verdeeld kunnen worden. De Stuartweg staat bijvoorbeeld regelmatig vast. ▪ Bedrijven zien kansen voor een gedeelde parkeervoorziening zodat er op de eigen terreinen ruimte vrijkomt voor vergroening. De gedeelde voorziening dient wel centraal te liggen. ▪ Er is behoefte aan MKB-kavels van ca. 500600m2. ▪ Enkele bedrijven geven aan dat de (sociaalmaatschappelijke) verbinding met Vianen steeds minder wordt omdat werknemers zelden nog uit Vianen komen.

45

Participatieactiviteiten – stap 2 – gebiedsvisie

8. Stadsbrede bijeenkomst (1/3) Sentiment: Actief, meedenkend, kritisch en wantrouwend (over het proces en berichtgeving rondom de Beukenlaan). Oost-Westverbinding

Binnenstad-Lijnbaan

Bushub-Beukenlaan

46

Participatieactiviteiten – stap 2 – gebiedsvisie

8. Stadsbrede bijeenkomst (2/3) Kanaalzone

Werklandschappen

Ursulinehof

47

Participatieactiviteiten – stap 2 – gebiedsvisie

8. Stadsbrede bijeenkomst (2/3) Zuidelijk buitengebied

48

Participatieactiviteiten – stap 2 – gebiedsvisie

9. Digitale vragenlijst 2 Aantal respondenten 585 volledig ingevulde en 238 deels ingevulde enquêtes Link met Vianen

Leeftijd

80+ 70-79 jaar 60-69 jaar 50-59 jaar

40-49 jaar 30-39 jaar <30 jaar Ik woon in Vianen Ik werk in Vianen Ik ben ondernemer in Vianen

0

100

200

300

Aantal personen

Ik ga naar school in Vianen Ik ben enkel bezoeker van Vianen Anders

49

Participatieactiviteiten – stap 2 – gebiedsvisie

9. Digitale vragenlijst 2 Kanaalzone Ideeën die door meer dan 33% van de respondenten als kansrijk wordt gezien: ▪ Sluisgebied Dekkerhoutterrein transformeren tot een levendige plek met woningen en werkplekken (56,6%). ▪ Aantrekkelijk wandel- en fietsroutes langs het kanaal, in combinatie met meer groen (46,9%0. ▪ Kanaalzone rondom de sluis inrichten als groene parkzone met verblijfskwaliteit (38,2%). ▪ Nieuwe verblijfsplekken en horeca of recreatievoorzieningen aanhet kanaal en bij de jachthaven (36,5%).

50

Participatieactiviteiten – stap 2 – gebiedsvisie

9. Digitale vragenlijst 2 Ursulinenhof Ideeën die door meer dan 33% van de respondenten als kansrijk wordt gezien: ▪ Meer groen. Het parkachtige karakter van de Monnikenhof doorzetten naar de Ursulinehof (47,7%). ▪ De parkeerzones rond het Ursulinehof benutten voor bezoekersparkeren en bevoorrading op afstand (34,8%).

51

Participatieactiviteiten – stap 2 – gebiedsvisie

9. Digitale vragenlijst 2 Binnenstad-Lijnbaan Ideeën die door meer dan 33% van de respondenten als kansrijk wordt gezien: ▪ Het Singelpark groener maken en er mooiere wandelpaden aanleggen die de verschillende historische plekken in Vianen met elkaar verbindt (63,1%). ▪ Eventuele dijkverbetering buitendijks doen zodat de historische structuren van Vianen behouden blijven (54%). ▪ Het autoluwe karakter van de Voorstraat doortrekken naar de Korte Kerkstraat zodat er meer ruimte is voor groen en de markt (37,5%). ▪ De buitenruimte tussen en rond de Voorstraat en Lijnbaan zo inrichten dat er meer samenhang ontstaat (36,&%). ▪ De Lijnbaan op termijn transformeren naar een mulitfunctioneel gebouw met supermarkten en woningen (34,1%).

52

Participatieactiviteiten – stap 2 – gebiedsvisie

9. Digitale vragenlijst 2 Beukenlaan-Bushub-Viaanse Bos Ideeën die door meer dan 33% van de respondenten als kansrijk wordt gezien: ▪ Aan de noordzijde van de Beukenlaan zoeken naar passende recreatiemogelijkheden die aansluiten bij het landschap. Vb: schaatsbaan, moestuinen of een natuurspeeltuin(56%). ▪ Het gebied Beukenlaan beter verbinden met het Viaanse bos door een nieuwe onderdoorgang onder de snelweg te maken voor fietsers en voetgangers, of door de huidige onderdoorgang breder te maken (45%). ▪ In samenwerking met de Van der Valk één collectieve parkeerplaats voor hotelgasten, bezoekers van Vianen en eventueel omwonenden maken (34,1%).

53

Participatieactiviteiten – stap 2 – gebiedsvisie

9. Digitale vragenlijst 2 Bedrijventerrein/ Werklandschappen Ideeën die door meer dan 33% van de respondenten als kansrijk wordt gezien: ▪ De wegen zo groen mogelijk inrichten om hittestress en wateroverlast te beperken (63,9%). ▪ De gezondheid van werknemers stimuleren door meer en veilige wandel- en fietsroutes aan te leggen (52,6%). ▪ Onderzoeken of er langs de A27 een nieuwe parallelweg kan komen om de Stuartweg te ontlasten (48,3%).

54

Participatieactiviteiten – stap 2 – gebiedsvisie

9. Digitale vragenlijst 2 Oost-Westverbinding Ideeën die door meer dan 33% van de respondenten als kansrijk wordt gezien: ▪ Meer vergroening (71,1%). ▪ Meer prioriteit geven aan veilige routes voor wandelaars en fietsers door vrijliggende wandel- en fietspaden aan te leggen (57,9%). ▪ Onderzoeken of en welke wegen in een 30km/h weg veranderd kunnen worden (43,9%).

55

Participatieactiviteiten – stap 2 – gebiedsvisie

9. Digitale vragenlijst 2 Zuidelijk buitengebied Ideeën die door meer dan 33% van de respondenten als kansrijk wordt gezien: ▪ Nieuwe wandel- en fietsroutes aanleggen die het landschap met de verschillende wijken met de uiterwaarden verbindt (61%). ▪ De natuur versterken door natuurvriendelijke landbouw (fruitteelt), nieuwe boskavels en natuurakkers te stimuleren (57,5%). ▪ De groene landschappen doortrekken naar de wijken langs belangrijke ontsluitingswegen (45,9%). ▪ Cultuurhistorie meer zichtbaar en beleefbaar maken door bijvoorbeeld informatieborden te plaatsen (42,5%). ▪ Ruimte voor nieuwe recreatieve voorzieningen in het landschap (34%). ▪ Recreatie bij de boer op boerenerven meer stimuleren (35,3%).

56