Participatieverslag Gebiedsplatform Alblasserwaard-Vijfheerenlanden

PARTICIPATIEVERSLAG Onderwerp: Participatiebijeenkomsten VAB-beleid 3 november 2025

Inhoudsopgave Inleiding ................................................................................................ 2 Participatie VAB-beleid Vijfheerenlanden 2025 .............................................. 3 Samenwerken aan beleid dat past bij het gebied ..................................... 3 Uw inbreng is onmisbaar ..................................................................... 3 Terugblik eerste avond en vervolg .............................................................. 5 Impressie Participatieavond VAB – 9 september ...................................... 5 Doel van de avond ............................................................................. 5 Opening en interviews ........................................................................ 5 Wat hebben we opgehaald? ................................................................. 6 Opgehaalde informatie ........................................................................ 7 Wat willen we wél, wat niet? .............................................................. 12 Terugblik tweede participatieavond........................................................... 14 Terugblik eerste participatieavond....................................................... 14 En hoe nu verder? ............................................................................ 34

PARTICIPATIEVERSLAG - Participatiebijeenkomsten VAB-beleid 1

Inleiding In dit participatieverslag delen we het verslag wat Gebiedsplatform AlblasserwaardVijfheerenlanden heeft gemaakt van de participatiebijeenkomsten voor het nieuwe VABbeleid van de gemeente. Deze verslaglegging is ook gedeeld met inwoners via de website van het Gebiedsplatform en de nieuwsbrief. Om het ook beschikbaar te maken ten bate van de besluitvorming van de gemeente, hebben we deze verslagen in dit document opgenomen.

PARTICIPATIEVERSLAG - Participatiebijeenkomsten VAB-beleid 2

Participatie VAB-beleid Vijfheerenlanden 2025 Steeds meer agrarische bedrijven stoppen, waardoor boerderijen en erven leeg komen te staan. Wat gebeurt er met deze plekken? En wat betekent dat voor het landschap waar we zo aan gehecht zijn? Het Gebiedsplatform organiseerde eerder al participatieavonden (2017), waarvan de inzichten mede de basis vormden voor het beleid dat inmiddels in Molenlanden is vastgesteld. Ook gemeente Vijfheerenlanden werkt aan een nieuw beleid voor vrijkomende agrarische bebouwing. Dit beleid moet richting geven aan hoe we deze locaties in de toekomst kunnen benutten op een manier die past bij het landschap, de dorpen en de wensen van uit het gebied.

Samenwerken aan beleid dat past bij het gebied Om ervoor te zorgen dat het nieuwe beleid goed aansluit bij wat er leeft in de regio, heeft de gemeente Vijfheerenlanden het Gebiedsplatform Alblasserwaard Vijfheerenlanden gevraagd om hierover het gesprek aan te gaan met bewoners, agrariërs, ondernemers en andere betrokkenen. Met een brede achterban van 25 aangesloten organisaties, vertegenwoordigt het Gebiedsplatform het algemene belang van de regio. Daarmee is het bij uitstek geschikt om een participatieproces te begeleiden waarbij de belangen van inwoners het zwaarste wegen.

Uw inbreng is onmisbaar Wij nodigen u van harte uit voor de participatieavonden waarin we graag met u in gesprek gaan om ideeën, zorgen en wensen op te halen over de toekomst van leegkomende boerderijen en erven. We hopen jullie beide avonden te mogen begroeten, aangezien het programma van de avonden op elkaar voortbouwt en samen één geheel vormt. Hoe we omgaan met leegkomende boerderijen bepaalt hoe ons landschap eruitziet. Nu en in de toekomst. Deze veranderingen raken ons allemaal: ze beïnvloeden hoe we wonen, werken en recreëren in het buitengebied. Daarom is uw inbreng onmisbaar. Wanneer & waar:

PARTICIPATIEVERSLAG - Participatiebijeenkomsten VAB-beleid 3

1. Dinsdagavond 9 september 2025 in het Dorpshuis Brandpunt, Nieuwland: Torenstraat 2, 4243 JA Nieuwland 2. Vervolg: woensdagavond 17 september 2025 in het Dorpshuis de Linde, Meerkerk: Lindenstraat 1, 4231 DT Meerkerk

PARTICIPATIEVERSLAG - Participatiebijeenkomsten VAB-beleid 4

Terugblik eerste avond en vervolg

Impressie Participatieavond VAB – 9 september Op maandagavond 9 september kwamen ruim 80 inwoners, (voormalig) agrariërs, ondernemers en andere betrokkenen samen om te brainstormen over de toekomst van Vrijkomende Agrarische Bebouwing (VAB) en de verbreding van (agrarische) activiteiten in Vijfheerenlanden. Het Gebiedsplatform kijkt met een positief gevoel terug op deze avond en is blij met de grote opkomst en betrokkenheid. De eerste avond stond in het teken van het ophalen van ideeën, zorgen en wensen. Alles mocht gezegd worden: van dromen tot frustraties. En dat gebeurde ook.

Doel van de avond In opdracht van de gemeente Vijfheerenlanden organiseert het Gebiedsplatform twee participatieavonden over VAB. Tijdens deze bijeenkomsten gaan we in gesprek over de toekomst van leegkomende boerderijen, erven en stallen, en over bedrijven die hun activiteiten willen verbreden. De eerste avond stond in het teken van het ophalen van ideeën, zorgen en wensen. Alles mocht gezegd worden: van dromen tot frustraties. En dat gebeurde ook.

Opening en interviews Jan Boele, voorzitter van het Gebiedsplatform, opende de avond. Hij nam de aanwezigen mee in het programma, de urgentie van het VAB-beleid en de planning van het participatietraject. Aansluitend volgde een kort interview door dagvoorzitter Jan Arie Koorevaar met wethouder Ton van Maanen, Freek de Groot van BEECKK Ruimtemakers, Marieke Kok van KnowWhy en Anja de Wit van provincie Utrecht. Wethouder Ton van Maanen “Als je hier woont, leeft en werkt, weet je wat er speelt. Dat kun je niet achter een bureau bedenken. Het gaat om ruimte, zichtlijnen, bedrijfsvoering, verandering, maar ook emotie. We kunnen niet alles één op één overnemen, maar we hebben deze input wél nodig om in de juiste richting te kunnen bewegen.” Freek de Groot (BEECKK Ruimtemakers) lichtte toe hoe de opbrengst van de avonden wordt verwerkt in beleid. Eerst wordt de structuur bepaald: welke onderwerpen moeten aan bod komen, en hoe richten we dat logisch en overzichtelijk in? Vervolgens helpt de

PARTICIPATIEVERSLAG - Participatiebijeenkomsten VAB-beleid 5

input uit de participatieavonden om dit inhoudelijk te vullen. Uiteindelijk moet dit leiden tot een voorstel waar ook de gemeenteraad goed over kan besluiten. Marieke Kok (KnowWhy) benadrukte drie belangrijke inzichten vanuit de keukentafelgesprekken: 1. De sector heeft toekomst: bij twee derde van de bezochte bedrijven staat een jonge ondernemer klaar. 2. Belemmeringen door overheidsbeleid en regelgeving worden als groot knelpunt ervaren. 3. Er wordt veel over agrariërs gesproken, maar te weinig met hen, terwijl het om hun grond, bedrijf en toekomst gaat. Anja de Wit (provincie Utrecht) legde uit dat de provincie de kaders bepaalt, maar dat de gemeente Vijfheerenlanden binnen die ruimte zélf invulling kan geven aan het VABbeleid. Het is belangrijk dat dit beleid past bij het gebied en haar inwoners.

Wat hebben we opgehaald? Tijdens deze avond mocht alles gezegd worden. Er was ruimte voor dromen, zorgen, frustraties en ideeën. En die zijn volop gedeeld. Van kansen voor wonen, zorg, kleine bedrijvigheid of streekproducten tot het behoud van het agrarische karakter en landschap. Tegelijkertijd werden zorgen uitgesproken over regels, procedures, financiële knelpunten, en de impact op de omgeving. Ook werd benadrukt hoe belangrijk duidelijke communicatie en samenwerking met de gemeente is.

Participanten schrijven zorgen op een papier.

PARTICIPATIEVERSLAG - Participatiebijeenkomsten VAB-beleid 6

Een greep uit de reacties; Dromen “Behoud rust, ruimte, openheid.” “Herbestem bestaande bebouwing voor wonen of kleinschalige bedrijvigheid.” “Oog voor agrarisch cultureel erfgoed” Zorgen “Verlies vergunning/rechten” “Verbreding is mooi in bijvoorbeeld recreatie maar veehouders mogen geen last krijgen van recreatieklagers” “Veel belangen in één gebied, soms conflicterend” Randvoorwaarden “Laat mensen niet 2,5 jaar tegen een lege stal aankijken” “goed overleg stoppende boer-gemeente” “duidelijk beleid – VAB beleid waardoor je niet onnodig veel geld aan plannen uitgeeft”

Opgehaalde informatie

PARTICIPATIEVERSLAG - Participatiebijeenkomsten VAB-beleid 7

PARTICIPATIEVERSLAG - Participatiebijeenkomsten VAB-beleid 8

PARTICIPATIEVERSLAG - Participatiebijeenkomsten VAB-beleid 9

PARTICIPATIEVERSLAG - Participatiebijeenkomsten VAB-beleid 10

PARTICIPATIEVERSLAG - Participatiebijeenkomsten VAB-beleid 11

Wat willen we wél, wat niet? Op 17 september volgt de tweede participatieavond. We blikken terug op 9 september; wat is er opgehaald? Vervolgens gaan we een stap verder: wat willen we wel, wat niet? Aan de hand van voorbeelden verkennen we samen wat er wel kan, onder welke voorwaarden en welke keuzes we daarbij tegenkomen.

PARTICIPATIEVERSLAG - Participatiebijeenkomsten VAB-beleid 12

We hopen je (weer) te ontmoeten en samen de wensen vanuit het gebied steeds concreter te maken, zodat de gemeente bij het opstellen van VAB-beleid rekening houdt met de mening van haar inwoners.

PARTICIPATIEVERSLAG - Participatiebijeenkomsten VAB-beleid 13

Terugblik tweede participatieavond Op dinsdag 17 september kwamen inwoners opnieuw bijeen in dorpshuis De Linde in Meerkerk voor de tweede participatieavond over het VAB-beleid (Vrijkomende Agrarische Bebouwing). Dagvoorzitter Jan Arie Koorevaar opende de avond. Samen met Jan Boele, voorzitter van het Gebiedsplatform, lichtte hij het programma toe. Jan Boele vertelde kort waar het VAB-beleid over gaat. Ook vanuit de zaal werd opgemerkt dat dit nog niet voor iedereen helder was. VAB staat voor vrijkomende agrarische bebouwing, maar het beleid gaat breder. Het gaat namelijk ook over bedrijfsbeëindiging, functiewijziging en verbreding. Dit beleid is nodig omdat steeds meer agrarische bebouwing leeg komt te staan en boerenbedrijven stoppen. Tegelijkertijd zijn er ondernemers die willen verbreden met nieuwe functies. Zonder beleid dreigt verrommeling of zelfs crimineel gebruik.

Terugblik eerste participatieavond Na deze korte toelichting, blikten we samen terug op 9 september. Wat vooral opviel waren de zorgen over het proces. Daar hebben we direct aan het begin van de avond bij stil gestaan; wat heeft het gebied hierin nodig? Uit de aantekeningen blijkt dat er behoefte is aan: •

Helderheid & duidelijke regels •

“zwalkend beleid wat kan en ambtenaren die niet weten hoe het beleid in elkaar zit”

•

“polonaise van principeverzoeken, overleggen etc. in gemeentehuis en verschillende personen”

•

“ik wil af ‘dien maar een principeverzoek in’ en ik wil niet gokken met geld uitgeven aan plannen die onzeker zijn”

•

•

Kortere doorlooptijden •

“beleidstermijn te lang voor uitvoering van plannen”

•

“doorlooptijd is nu veel te lang”

•

“laat mensen niet 2,5 jaar tegen een lege stal aankijken”

Meedenken & meewerken

PARTICIPATIEVERSLAG - Participatiebijeenkomsten VAB-beleid 14

•

•

“alternatief bieden”

•

“positieve, meewerkende houding gemeente”

•

“gemeente durft mee te bewegen”

Communicatie •

“transparante communicatie”

•

“goed overleg stoppende boer-gemeente”

•

“inspraak lokale bevolking -> doorlopend ipv alleen aan de voorkant”

Tijdens de eerste avond konden alle dromen, zorgen en randvoorwaarden op tafel komen. De reacties over het proces hebben we apart uitgelicht. De overige reacties zijn voor 17 september gebundeld in zeven thema’s: 1. Functie, 2. Omvang & schaal, 3. Sloop & hergebruik, 4. Wonen, 5. Landschap & erfgoed, 6. Verkeer & hinder, 7. Voor wie & rechten. Deze thema’s vormen de basis om keuzes te maken: wat wel en wat niet. Na een plenaire toelichting gingen we aan de slag met een casus. Eerst plenair, daarna in groepjes. Op basis van de reacties van 9 september zijn stellingen gemaakt. Daarmee gingen we in gesprek over concrete vragen, want als we het hebben over nieuwe functies; welke omvang mogen deze hebben? En wat vinden we van extra verkeersbewegingen? Voor beide casussen (één in het lint en één in het buitengebied) waren 25 stellingen. De gesprekken leverden goede discussies op. Voor reacties die niet in de stellingen pasten, konden deelnemers gebruikmaken van de A3-vellen op de tafels. Zo kregen we een duidelijk beeld van wat het gebied belangrijk vindt. Je vindt de opbrengst van 17 september hier [link naar tabellen].

PARTICIPATIEVERSLAG - Participatiebijeenkomsten VAB-beleid 15

De gesprekken waren soms kritisch. De casussen en vragen maakten duidelijk waar de verschillen in mening zitten en welke keuzes lastig zijn. Tegelijkertijd leverden ze waardevolle inzichten op: het helpt om scherper te krijgen wat voor het gebied belangrijk is. Samen met de eerste avond geven ze een duidelijk beeld van wat inwoners belangrijk vinden. Opgehaalde informatie

PARTICIPATIEVERSLAG - Participatiebijeenkomsten VAB-beleid 16

PARTICIPATIEVERSLAG - Participatiebijeenkomsten VAB-beleid 17

PARTICIPATIEVERSLAG - Participatiebijeenkomsten VAB-beleid 18

PARTICIPATIEVERSLAG - Participatiebijeenkomsten VAB-beleid 19

PARTICIPATIEVERSLAG - Participatiebijeenkomsten VAB-beleid 20

PARTICIPATIEVERSLAG - Participatiebijeenkomsten VAB-beleid 21

PARTICIPATIEVERSLAG - Participatiebijeenkomsten VAB-beleid 22

PARTICIPATIEVERSLAG - Participatiebijeenkomsten VAB-beleid 23

PARTICIPATIEVERSLAG - Participatiebijeenkomsten VAB-beleid 24

PARTICIPATIEVERSLAG - Participatiebijeenkomsten VAB-beleid 25

PARTICIPATIEVERSLAG - Participatiebijeenkomsten VAB-beleid 26

PARTICIPATIEVERSLAG - Participatiebijeenkomsten VAB-beleid 27

PARTICIPATIEVERSLAG - Participatiebijeenkomsten VAB-beleid 28

PARTICIPATIEVERSLAG - Participatiebijeenkomsten VAB-beleid 29

PARTICIPATIEVERSLAG - Participatiebijeenkomsten VAB-beleid 30

PARTICIPATIEVERSLAG - Participatiebijeenkomsten VAB-beleid 31

PARTICIPATIEVERSLAG - Participatiebijeenkomsten VAB-beleid 32

PARTICIPATIEVERSLAG - Participatiebijeenkomsten VAB-beleid 33

En hoe nu verder? Op 24 september was het Gebiedsplatform aanwezig bij de creatieve werksessie over het VAB-beleid, georganiseerd door BEECKK Ruimtemakers, die door de gemeente is gevraagd het beleid op te stellen. Ook beleidsadviseurs van verschillende vakgebieden namen deel. Tijdens deze sessie met BEECKK en de gemeente zijn we met elkaar in gesprek gegaan over keuzes waar nog spanning op zit, is per gebied bekeken wat wenselijk of minder wenselijk is en is besproken hoe processen en samenwerking beter kunnen verlopen. Het Gebiedsplatform kijkt positief terug op deze constructieve gesprekken en ziet dat er een goede basis is gelegd voor de vervolgstappen.

PARTICIPATIEVERSLAG - Participatiebijeenkomsten VAB-beleid 34