OpleggerWOSCollege.docx

Geachte leden van de commissie WOS,

Op verzoek van het presidium schetsen wij graag enige context over de opvang van vluchtelingen en het vestigen van statushouders. Deze oplegger kan gebruikt worden bij uw overleg over dit onderwerp. Het zal u niet zijn ontgaan dat wij in Nederland op dit moment te maken hebben met een vluchtelingencrisis. Het aanmeldcentrum in Ter Apel kan de toestroom niet meer aan en dat leidt tot mensonterende toestanden. Daarnaast werd er een groot beroep gedaan op onze capaciteiten om vluchtelingen uit Oekraïne op te vangen. Dat is een ander regime dan Ter Apel. Grofweg hebben wij als VRU (en dus als gemeente) met 3 stromen te maken: o

225 crisisnoodopvangplekken (CNO) voor asielzoekers. Dit is na het kabinetsbesluit van afgelopen vrijdag verhoogd naar 450.

o

828 statushouders versneld plaatsen binnen 6 weken (eind augustus 2022) binnen de VRU. Dit hebben wij met behulp van de woningcorporaties gerealiseerd voor VHL (31). Na het kabinetsbesluit afgelopen vrijdag is er een taakstelling voor de huisvesting van statushouders voor de 2e helft van 2022 aangegeven van 20.000. Dit is nog niet vertaald naar aantallen van de VRU/VHL.

o

3525 noodopvangplekken voor Oekraïense ontheemden.

Naast de bovengenoemde stromen heeft zich nog een vierde stroom ontwikkeld. Het COA maakt directe afspraken met grote hotelketens en plaatst hier rechtstreeks asielzoekers. Via deze weg werden wij geconfronteerd met het verblijf van 180 Afghanen in Van der Valk Vianen. Voor alle doelgroepen geldt dat de aantallen en dus opgaven voor ons als gemeente zullen worden verhoogd. De staatssecretaris is dringend op zoek naar ruimte voor de crisisnoodopvang (CNO). Juist deze week kwam vanuit de VRU het verzoek om aan te geven waar wij minimaal 100 CNO-plekken kunnen realiseren voor enkele weken of maanden. Ook moeten statushouders versneld worden geplaatst en verwachten we tot het einde van het jaar nog meer Oekraïense vluchtelingen. Dit alles stelt ons als gemeente voor grote opgaven. De gemeente Vijfheerenlanden kiest ervoor om pro-actief mee te denken met oplossingen. Zo waren wij als een van de eerste in Nederland gereed om Oekraïense vluchtelingen op te vangen in het gemeentehuis van Meerkerk. Ook willen wij helpen om de nood bij de CNO te lenigen. Dat doen we om twee redenen. Allereerst vinden wij het als college onze verantwoordelijkheid om mensen in nood te helpen en een plek te bieden. Daarnaast is het goed om zelf aan het stuur te zitten en initiatief te nemen met betrekking tot de opvang. Dat wordt gezien door de regio en het rijk.

Opgelegde verplichte opvang ligt om die reden minder voor de hand in Vijfheerenlanden. Toch leven we in een dynamische tijd waarin de situatie per dag verandert en urgenter wordt. We hebben gezien dat er op het laatste moment (al dan niet gedwongen) opvang voor vluchtelingen wordt geregeld. Zo heeft Wijk bij Duurstede eind augustus op korte termijn plaats vrijgemaakt voor 100 vluchtelingen in een sporthal. Het is niet altijd mogelijk om van te voren de participatie en communicatie te doen die je graag zou

willen. Zo werden wij ook geconfronteerd met de plotselinge plaatsing van Afghanen in Vianen. De burgemeester werd kort tevoren op de hoogte gebracht voor de directeur van het COA en stond voor een voldongen feit. Gelukkig verloopt de opvang in Vianen prima en zijn er geen meldingen van problemen. In principe loopt deze opvang tot eind augustus. In onze gemeente zitten zo’n 250 vluchtelingen uit Oekraïne. De grootste groep (ongeveer 70) is gehuisvest in het gemeentehuis van Meerkerk. Ook daar gaat het goed. Nagenoeg alle volwassenen hebben inmiddels een baan naar vermogen. Avres heeft hier een mooie rol in gespeeld. Voor de kinderen wordt voorzien in onderwijs. Een groot deel van de problemen wordt veroorzaakt omdat de taakstelling huisvesting statushouders lang niet overal wordt gehaald. Zo blijven statushouders in AZC’s zitten en raakt het systeem verstopt. In Vijfheerenlanden zijn wij zo goed als in lijn met onze opgave. Daarnaast hebben wij, gesteund door uw raad, het op ons genomen om 50-70 extra statushouders een plek te geven in flexprojecten. Daar kunnen ook andere doelgroepen vanuit onze inwoners een plaats krijgen. Zoals u weet loopt daartoe het project op de Monnikendreef in Vianen. We blijven geschikte locaties onderzoeken voor zowel de CNO als huisvesting statushouders.

De vraag is namelijk niet óf maar wanneer er weer een dringende vraag/opdracht vanuit het Rijk komt. Wij willen daarop zijn voorbereid. Dit soort processen voltrekt zich binnen dagen of soms zelfs uren. Dat betekent dat er spanning ontstaat met ons beleid om inwoners hier goed bij te betrekken. Dat is niet te voorkomen. Wij zijn daarom ook blij met uw steun in het oplossen van deze moeilijke maatschappelijke opgaven. Een makkelijke weg is meestal niet voorhanden. Het gehele vraagstuk vraagt ongelooflijk veel van onze organisatie. Wij zijn dan ook bezig om hier structureel een goede oplossing voor te vinden. Daarvan houden we u natuurlijk op de hoogte. Het college realiseert zich dat er veel wordt gevraagd van onze inwoners en organisaties. Toch moeten wij onze opgaven realiseren. We zien dat de Oekraïense vluchtelingen soms anders (positiever) worden bejegend dan vluchtelingen van elders en statushouders. Dat is een verdrietige constatering. Wij geloven dat ieder mens, waar dan ook vandaan, recht heeft op een dak boven het hoofd, voeding en veiligheid. Gelukkig zien we ook een grote groep inwoners die zich met hart en ziel inzet om deze mensen te helpen. We kunnen als gemeente niet alle problemen oplossen, maar proberen wel ons steentje bij te dragen. Met veel belangstelling nemen wij kennis van de beraadslagingen binnen uw commissie.

Het college van Burgemeester en Wethouders