Opinievoorstel Versterken sociale basis

Opinievoorstel Zaaknummer: 1243562 Onderwerp Opinievoorstel Versterken Sociale Basis Inleiding De sociale basis is veelvuldig onderwerp van gesprek, landelijk én in Vijfheerenlanden; er wordt veel van verwacht en gehoopt. In verschillende landelijke akkoorden, agenda’s en programma’s is het versterken van de sociale basis opgenomen als uitgangspunt of speerpunt. Ook is Versterken sociale basis een van de projecten uit het programmaplan Transformatie Sociaal Domein dat uitvoering geeft aan de Sociaal Maatschappelijke Agenda van Vijfheerenlanden. Een sterke sociale basis is de basis voor doelen in het coalitieakkoord: een vitale samenleving met inwoners die volwaardig mee kunnen doen. Het begrip sociale basis kent echter geen vaststaande (landelijke) definitie of zienswijze; het is een echte beleidsterm. Dat brengt risico op begripsverwarring en miscommunicatie met zich mee, en biedt tegelijk ruimte voor lokale invulling. Samen met inwoners en professionals onderzoeken we in 2024 wat wij in Vijfheerenlanden onder sociale basis verstaan, hoe een sterke Vijfheerenlandse sociale basis eruitziet, en wat we willen en kunnen doen om daar te komen. We verbinden wetenschappelijke inzichten en landelijke ontwikkelingen met de opbrengsten van gesprekken en sessies om te komen tot een lokaal verhaal met bijbehorende acties.

De bouwstenen die dit tot nu toe heeft opgeleverd, hebben we samengevat in de memo Bouwstenen beleidsvisie sociale basis (zie bijlage). Deze memo dient als onderlegger voor de overwegingen in de discussie. Discussie In het GALA1 is afgesproken dat gemeenten per 2025 een beleidsvisie op (het versterken van) de sociale basis hebben. In tegenstelling tot andere onderdelen van het sociaal domein is er geen wettelijk kader voor de sociale basis. Met de financiële positie van gemeenten richting 2026 is de sociale basis daarmee een makkelijk doelwit voor bezuinigingen, ondanks alle (landelijke) ambities en verwachtingen. Hoe daarmee om te gaan is een politiek vraagstuk; het gaat over het stellen van kaders en het verdelen van schaarste. We vragen de raad in gesprek te gaan aan de hand van enkele stellingen. Alle overwegingen die in het gesprek genoemd worden, geven samen een beeld van hoe de raad kijkt naar de rol van de gemeente en de verhouding tot de inwoners en maatschappelijke organisaties, de mogelijkheden van een bepaalde ondergrens en hoe om te gaan met verschillen met betrekking tot de sociale basis. De kaders die de raad meegeeft, verwerken wij samen met de input van inwoners, professionals, ambtenaren en theorie tot een beleidsvisie sociale basis.

1 GALA - Gezond en Actief Leven Akkoord | Rapport | Rijksoverheid.nl, pagina 19

1. Rol en houding Om bij te kunnen dragen aan en samen te kunnen werken in (het versterken van) de sociale basis hebben we een duidelijke opvatting nodig met betrekking tot de rol en houding van de gemeente. Zo weten inwoners en maatschappelijke organisaties waarvoor ze bij de gemeente terecht kunnen en andersom. 2 In die rolopvatting willen we recht doen aan de verantwoordelijkheden van de gemeente en tegelijk niet (per ongeluk) de sferen van inwoners en maatschappelijke organisaties toe-eigenen.3 Wie bepaalt wat er waar en voor wie nodig is? Wat betekent dat voor de organisatie en de financiering van activiteiten en randvoorwaarden in de sociale basis? Zijn de verantwoordelijkheden en rolverdeling in iedere sfeer van de sociale basis hetzelfde? Waar staat de raad in de volgende stellingen en wat zijn daarbij uw overwegingen? A: De inwoner bepaalt wat nodig is om een sterke sociale basis te krijgen en te houden. JA

i

ii

iii

iv

NEE

B: De gemeente moet betalen voor de randvoorwaarden die een sterke sociale basis (mede) mogelijk maken. JA

i

ii

iii

iv

NEE

2. Ondergrens voor sociale basis Een goed omschreven en vastgestelde ondergrens voor de sociale basis kan houvast geven in die situaties waarin de samenleving een tekort ervaart en het niet zelf kan oplossen óf voor situaties waarin het gemeentebestuur vanuit schaarste besluiten moet nemen. Bestaat zo’n ondergrens en zo ja, hoe ziet die eruit? En wie bepaalt de ondergrens? Is er bijvoorbeeld een minimaal niveau van activiteiten en/of randvoorwaarden? In de gehele sociale basis, of alleen in de institutionele sfeer? Waar staat de raad in de volgende stelling en wat zijn daarbij uw overwegingen? C: De gemeente bepaalt de ondergrens van de sociale basis. JA

i

ii

iii

iv

NEE

3. Omgaan met verschillen Elke inwoner is uniek en voelt zich op zijn eigen manier thuis in onze gemeente. Dat hangt onder andere af van wie je bent, je levensfase, je lichamelijke en mentale gesteldheid, je financiële mogelijkheden en van je fysieke omgeving. Bovendien is elke wijk uniek en vraagt andere aandacht bij het versterken van de sociale basis. De sociale basis en bijbehorende behoeften verschillen van persoon tot persoon en van wijk tot wijk. Moeten we als gemeente ongelijk investeren om tegemoet te komen aan de verschillen? Wat betekent dat voor het financieren van activiteiten en randvoorwaarden voor de sociale basis? En voor opdrachten aan maatschappelijke organisaties? 2 Meer uitleg over de verschillende spelers en hun invloed en rollen in de memo Bouwstenen beleidsvisie sociale basis. 3 Meer uitleg over de drie elkaar deels overlappende sferen in de sociale basis in de memo Bouwstenen beleidsvisie sociale basis.

Waar staat de raad in de volgende stellingen en wat zijn daarbij uw overwegingen? D: De sociale basis moet collectieve oplossingen bieden voor individuele behoeften. JA

i

ii

iii

iv

NEE

iv

NEE

E: Voor iedere wijk geldt dezelfde ondergrens van de sociale basis. JA

i

ii

iii

Vervolg Met de kaders en principes die de raad meegeeft, werken we een concept beleidsvisie sociale basis uit. We toetsen de concept beleidsvisie in het vervolg van het participatieproces bij de verschillende betrokkenen in het najaar van 2024. Begin 2025 bieden we de beleidsvisie sociale basis Vijfheerenlanden ter vaststelling aan. Na vaststelling van de visie gaan we aan de slag met het concrete versterkingsplan. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Vijfheerenlanden, de secretaris,

de burgemeester,

24/09/2024 12:29:53 CEST {{signer1}}

24/09/2024 12:30:40 CEST {{signer2}}

Signed By: j.de.jonge@vijfheerenlanden.nl

Signed By: s.frohlich@vijfheerenlanden.nl

ID: b81f881d-b911-4581-b28c-ea371460ce4d

ID: b81f881d-b911-4581-b28c-ea371460ce4d

Auth: Consent

Auth: Consent

W.J. (Judith) de Jonge

Bijlage Memo Bouwstenen beleidsvisie sociale basis

S. (Sjors) Fröhlich