Opinievoorstel Sturingsstrategie Samenwerking

Opinievoorstel Zaaknummer 1271470

Onderwerp: Opinievoorstel Sturingsstrategie Samenwerking Vergaderdatum raad:14 november 2024 Geheim: nee Steller: Odette Wevers

Inleiding Om als raad grip te houden/krijgen op (regionale) samenwerking is een sturingsstrategie essentieel. In de nota Samenwerking (verbonden partijen), die de raad op 8 februari 2024 heeft vastgesteld, is een sturingsstrategie aangekondigd waarin de raad per geprioriteerd samenwerkingsverband keuzes kan maken voor het sturingsinstrument dat gewenst is om de positie van de raad ten opzichte van de verbonden partij te verbeteren. Het doel dat daarbij bereikt wordt is dat: 1. De raad is aangehaakt; 2. De raad heeft invloed op samenwerkingen. In dit opinievoorstel worden verschillende keuzes voorgelegd.

Nota Samenwerking en geprioriteerde Gemeenschappelijke Regelingen (GR) De Nota Samenwerking biedt allereerst een toetsingskader voor de gemeenteraad om vragen als: “Waarom willen we samenwerken, met wie, hoe en wanneer om wat te bereiken voor onze inwoners?” te kunnen beantwoorden. Verder wordt in de nota aandacht besteed aan de verschillende vormen van samenwerking, de rol van de raad, het college en de ambtelijke organisatie. Tot slot wordt focus aangebracht in de prioritering door GR-en als hoog, midden en laag te prioriteren. De volgende GR-en zijn hierbij geprioriteerd als hoog en midden: Veiligheidsregio Utrecht (VRU), GGD regio Utrecht, Reinigingsdienst Waardlanden, Avres, Omgevingsdienst regio Utrecht (ODRU).

Vraag 1. De samenwerking U10 is niet meegenomen in de prioritering. De U10 is de netwerkorganisatie waarin 16 gemeenten in de regio Utrecht samenwerken op grote maatschappelijke thema’s en uitdagingen. Er zijn geen bevoegdheden overgedragen aan de U10, maar er wordt wel veel gezamenlijk lobbywerk richting het Rijk en EU gedaan. Zou de U10

moeten worden meegenomen in de sturingsstrategie?

Sturingsstrategie en sturingsinstrumenten De sturingsstrategie is dus een verdieping op de nota samenwerking. De sturingsstrategie is een middel om aan te geven met welke instrumenten de raad zijn positie in regionale samenwerkingsverbanden wil verbeteren per geprioriteerde samenwerking. Bij het bepalen van de instrumenten is het belangrijk te weten welke positie gewenst is. Wat is het doel dat we met elkaar willen bereiken? Tijdens de Kennis paRaad van 17 september 2024 zijn de twee doelen besproken, namelijk dat de raad is aangehaakt en dat de raad invloed heeft op de (geprioriteerde) samenwerking. Dit betekent het volgende: 1. De raad is aangehaakt: · De raad weet dat samenwerkingsverbanden prioriteit hebben en waarom · De raad ontvangt de gewenste informatie · De raad is in staat een oordeel hierover te vormen · De raad is in staat de portefeuillehouder te sturen (kaderstellend & controlerend) · De raad weet beschikbare raadsinstrumenten hiervoor in te zetten 2. De raad heeft invloed op de (geprioriteerde) samenwerking: · De raad weet wanneer invloed uit te oefenen · De raad realiseert dat invloed toeneemt door samen te werken met andere raden · De raad staat in contact met raadsleden in andere raden · De raad kan zienswijzen, moties en amendementen uitwisselen met andere raden Om deze doelen te behalen is het inzetten van verschillende instrumenten mogelijk.

Instrumenten doel 1 De raad is aangehaakt Om effectief en efficiënt kennis te kunnen nemen van relevante informatie zodat de raad zijn rol goed kan uitoefenen, zijn o.a. de volgende raadsinstrumenten inzetbaar: Een vast agendapunt in commissievergadering met een vaste onderlegger Momenteel is er een vast agendapunt in de commissievergadering ingeruimd voor informatie over verbonden partijen. Om hier optimaal gebruik van te kunnen maken is voorbereiding nodig. Hierbij is een vaste onderlegger met agendapunten en inbreng vanuit de gemeente bij algemene bestuursvergaderingen mogelijk. Dit geeft u gedurende het jaar, op een beknopte en overzichtelijke wijze, inzicht in de regionale ontwikkelingen en belangenafwegingen. Voorbeeld hiervan is de raadsinformatiebrief U10 in Nieuwegein1. 1

Zie bijlage voor een indruk van een onderlegger.

Vraag 2: Is er behoefte aan vaste onderleggers bij het agendapunt verbonden partijen in de commissievergaderingen? Zo ja, wilt u alle geprioriteerde samenwerkingsverbanden hierin opgenomen hebben?

Het raadsrapporteurschap In meer dan de helft van alle gemeenten in provincie Utrecht wordt gewerkt met raadsrapporteurs. Raadsrapporteurs kunnen de raad ondersteunen in hun kaderstellende en controlerende rol door een toegewezen samenwerking nauwgezet te volgen. Met die opgedane kennis kunnen zij de raad informeren en zaken ten behoeve van de raad voorbereiden. Hiermee wordt de raad als geheel ontlast. Daarnaast kan er vroegtijdig ingezet worden op eventuele sturing omdat er door het jaar heen naar het gehele beleid en uitvoering wordt gekeken. Aangezien een raadsrapporteur in opdracht van de raad werkt, is het belangrijk een heldere opdracht mee te geven. Een duidelijke taakomschrijving waarbij het uitgangspunt is om de controlerende- of kaderstellende rol of de regionale beeldvorming te versterken.2 Bovengenoemde instrumenten zijn belangrijk, maar er zijn meer instrumenten die de raad tot zijn beschikking heeft en kan inzetten. Deze instrumenten kennen een wettelijke basis vastgelegd in de gemeentewet of nieuwe Wet Gemeenschappelijke Regeling. Te denken valt aan de volgende instrumenten: · het stellen van technische en bestuurlijke vragen; · indienen van zienswijzen; · (het bijwonen) informatiebijeenkomsten; · Rekenkameronderzoek; · regionaal enquête; en · periodieke evaluatie.3

Instrumenten doel 2 De raad heeft invloed Om doel 2 te bereiken zijn de volgende raadsinstrumenten inzetbaar: Vergaderoverzicht a. Algemene bestuursvergaderingen van geprioriteerde samenwerkingsverbanden In iBabs zijn dossiers van gemeenschappelijke regelingen te vinden, waarin de vergaderplanning van de algemene besturen te vinden zijn. Hiermee krijgt de raad zicht op de momenten waarop invloed uitgeoefend kan worden. Het is mogelijk om kaders mee te geven voorafgaand aan een vergadering van het algemeen bestuur. b. Afstemming vergaderschema’s raden zodat GR stukken zoveel mogelijk in dezelfde maand worden behandeld 2

Zie bijlage Achtergrondinformatie opinievoorstel Sturingsstrategie Samenwerking voor uitgebreide taakomschrijving. Voor meer informatie over deze instrumenten zie bijlage Achtergrondinformatie opinievoorstel Sturingsstrategie Samenwerking. 3

Politiek neutrale verbinding tussen raden a. Informeel: Regionaal raadsplatform Omdat er in de meerderheid van de gemeenteraden in Utrecht raadsrapporteurs actief zijn, ligt het voor de hand voor raadsrapporteurs om met elkaar in contact te komen. Dit contact maakt uitwisseling van inzichten, zienswijzen, moties en amendementen mogelijk. Er wordt een netwerk opgesteld door de raadsadviseur regionale samenwerking in samenwerking met de griffies van de 10 Utrechtse gemeenten waarin de verschillende raadsrapporteurs elkaar (digitaal) kunnen ontmoeten. b. Formeel: Gemeenschappelijke adviescommissie Het is ook mogelijk om het contact tussen raden te formaliseren. Dit brengt de mogelijkheid tot compensatie voor het commissiewerk met zich mee en erkenning van de inzet van raadsrapporteurs. De Wet Gemeenschappelijke Regeling biedt hiervoor het instrument: gemeenschappelijke adviescommissie. Deze commissie is samengesteld uit raden van de aangesloten Gemeenschappelijke Regeling en kan de volgende taken krijgen: · Het algemeen bestuur gevraagd en ongevraagd van advies voorzien · De besluitvorming van de raden met betrekking tot de regeling voorbereiden · De raden van advies voorzien De adviescommissie is nadrukkelijk niet bedoeld om de rol van de gemeenteraden over te nemen of tot regionale besluitvorming over P&C producten te komen.

Besluitvorming en sturing blijft bij de individuele raden liggen. De adviescommissie is alleen mogelijk bij Openbare Lichamen, dus GR-en met een AB en een DB. Voor het instellen van een gemeenschappelijke adviescommissie is een unaniem besluit nodig van alle gemeenteraden die deelnemen aan de gemeenschappelijke regeling. Het is mogelijk dat een gemeenteraad besluit niet deel te nemen aan een gemeenschappelijke adviescommissie en tegelijkertijd het oprichten van de commissie wel ondersteunt. Ondersteuning regionale raadsadviseur Samen met 10 andere Utrechtse griffies is een raadsadviseur regionale samenwerking aangesteld. De adviseur is gestart op 2 april en is aangesteld voor een jaar. Ze heeft de opdracht om te onderzoeken hoe we samen de positie van raden in regionale samenwerkingsverbanden kunnen versterken. Hiervoor adviseert de raadsadviseur griffies en raden en faciliteert onderlinge samenwerking.

Vraag 3: Door de raad zijn pilots ingezet met raadsrapporteurs voor Waardlanden en een informele gemeenschappelijke adviescommissie voor Avres. Deze twee instrumenten kunnen worden ingezet op zowel doel 1 als doel 2 te bereiken. Zouden deze pilots moeten doorontwikkelen naar formele instrumenten voor Waardlanden, Avres en de andere geprioriteerde samenwerkingen? Vraag 4: Welke opdracht wenst u mee te geven aan raadsrapporteurs en gemeenschappelijke adviescommissie? Wilt u inzetten op een versterking van de controlerende rol, de

kaderstellende rol of regionale beeldvorming?

de raadsgriffier, {{signer1}}

Signed By: k.goossens@vijfheerenlanden.nl 01/10/2024 12:27:36 CEST ID: 3a44db34-f88f-46bc-97eb-d0b28a73a8e7 Auth: Consent

K.I. (Krista) Goossens

Bijlagen: Achtergrondinformatie opinievoorstel Sturingsstrategie Samenwerking Voorbeeld Nieuwsbrief Nieuwegein