Opinievoorstel Omgevingsvisie

Opinievoorstel Zaaknummer: 1015077 Onderwerp Opinie van de gemeenteraad op de omgevingsvisie

Inleiding In dit opinievoorstel laat het college zien over welke onderwerpen keuzes kunnen worden gemaakt naar aanleiding van de ingediende zienswijzen op de ontwerp omgevingsvisie. Wij formuleren hierin onze vragen aan u en geven de overwegingen bij de diverse opties weer. Van ontwerp naar definitieve omgevingsvisie Op 20 april jl. heeft de gemeenteraad ingestemd met de ontwerp omgevingsvisie. In die raadvergadering is een motie aangenomen waarin het college opgeroepen wordt om: 1. Na vaststelling van de ontwerp omgevingsvisie deze ter inzage te leggen voor inwoners en bedrijven; 2. Op basis van de daarop ontvangen zienswijzen en concept beantwoording hiervan, één of meerdere sessies met de raad te beleggen; 3. Na verwerking van de nota van zienswijzen een aangepaste omgevingsvisie voor te leggen voor besluitvorming aan de raad voor te leggen in Q4 2023. In de afgelopen maanden hebben er twee trajecten gelopen: • De ontwerp omgevingsvisie heeft ter inzage gelegen. Hierop zijn 25 zienswijzen ingediend, met in totaal circa 190 vragen, opmerkingen en inzichten. • De Commissie mer heeft een advies uitgebracht op de plan-OER (OmgevingsEffect Rapportage) omgevingsvisie. Het college wil zijn reactie op beide trajecten verwerken in de ontwerp omgevingsvisie, waarna de aangepaste omgevingsvisie vastgesteld kan worden door de raad.

Het college heeft daar de steun van de raad voor nodig. Maar niet alleen de steun; ook heeft het college op een aantal onderwerpen richting nodig van de raad. Zienswijzen De omgevingsvisie is kader stellend, strategisch en voor de langere termijn. Uit eerdere gesprekken in de raad en ook uit diverse ingediende zienswijzen komt naar voren dat men de omgevingsvisie op een aantal onderwerpen te abstract vindt. Voor een deel hoort dit ook bij het strategisch karakter van de omgevingsvisie, op een aantal onderwerpen kan het verduidelijken of concreter maken van de visie echter helpen om meer richting te geven aan de inhoud. Bij de behandeling van de zienswijzen is dit als uitgangspunt genomen: inzet op verduidelijking van de visie, met behoud van het strategische karakter. Daarom wordt in reactie op een groot aantal zienswijzen het voorstel gedaan om tekstuele aanpassingen te doen in de omgevingsvisie. Daarbij wordt waar nodig een beeld geschetst van de manier waarop we de richting en ambities gaan uitvoeren. De concept Nota van beantwoording zienswijzen is als bijlage toegevoegd.

De beantwoording van een aantal andere zienswijzen vraagt eerst om een opiniërend gesprek om de gevraagde verdieping of verduidelijking aan te kunnen brengen in de ontwerp-omgevingsvisie. Deze onderwerpen worden in dit opiniërend stuk uitgewerkt. Advies Commissie mer De Commissie mer geeft advies over de plan-OER. Zij adviseert om deze op een aantal onderdelen aan te vullen. Daarnaast doet zij een aantal aanbevelingen. Het advies is aanleiding tot aanscherping van de plan-OER. De resultaten hiervan leiden niet tot bijstelling van conclusies en ook niet tot aanpassing van de omgevingsvisie. Voor de volledigheid informeren wij u over het advies en onze reactie daarop. Deze zijn als bijlagen toegevoegd. Discussie Welke optie heeft uw voorkeur? Onderstaand worden een aantal vragen aan u voorgelegd met daaronder de voor- en nadelen. Klimaatadaptatie: water- en bodemsturend Vijfheerenlanden is, net zoals grote delen van Nederland, kwetsbaar voor wateroverlast, overstromingen en bodemdaling. De ministeries van I&W en BZK zijn bezig met het ontwikkelen van een richtinggevend kader, samen met medeoverheden (zie brief Water en Bodem sturend, 25 november 2022 van Min. I&W aan de tweede kamer) om hiermee om te gaan.

Het thema klimaatadaptatie wordt bij een aantal ambities in de omgevingsvisie benoemd en beschreven, echter het uitgangspunt water- en bodemsturend laten zijn in de ruimtelijke ontwikkelingen kan, vooruitlopend op landelijk beleid, steviger neergezet worden. Hierbij wordt wel een kanttekening geplaatst: In de hele gemeente is het overstromingsrisico 2 tot 5 meter (zie https://www.atlasleefomgeving.nl/kaarten). Zouden we volledig inzetten op het principe, dan zijn er vanuit overstromingsrisico in Vijfheerenlanden geen geschikte gebieden voor woningbouw (zoals geldt voor alle laaggelegen delen van Nederland). Naast overstromingsrisico’s zijn ook aspecten bodemdaling en waterbergend vermogen relevant bij het principe ‘water- en bodemsturend’. De uitwerking van het principe is in ontwikkeling. Een actueel inzicht is dat we terughoudend moeten zijn met bouwen in de gebieden met risico op veenoxidatie. In de klei op veen gebieden is bodemdaling een minder urgent probleem. 1 Opiniërende vraag Toelichting Relevante zienswijzen*:

WATER- EN BODEMSTUREND BIJ RUIMTELIJKE INRICHTING In hoeverre wil de gemeente op voorhand gebieden voor woningbouw/werklandschappen uitsluiten op basis van het principe water- en bodemsturend? Gaan we de meest ongeschikte gebieden op voorhand uitsluiten? We bedoelen met meest ongeschikt de gebieden die het meest gevoelig zijn voor bodemdalingen en gebieden waar het waterbergend vermogen slecht is (zie kaart bijlage 1). 9.1 en 9.16 Voordelen We zetten hiermee maximaal in op de veiligheid van onze inwoners, door geen woningbouw te realiseren in gebieden waar de gevolgen van klimaatverandering het grootst zijn.

Daarmee is bodem en water echt sturend aan de voorkant bij ruimtelijke ontwikkelingen. Dit is dan een doorslaggevend aspect in de fase van principeverzoek. Het voorkomt dat er bij het ontwerp van de ontwikkeling veel randvoorwaarden gesteld moeten worden om een klimaatadaptieve inrichting te realiseren, die dan strijden met diverse andere belangen. Het voorkomt extra kosten bij de realisatie en het beheer van de ontwikkeling om een klimaatadaptieve inrichting te realiseren. Op deze wijze worden mogelijkheden van de gebruikers beschermd doordat gevolgen van klimaatverandering niet afgewenteld worden op de gebruiksfase. Nadelen Een aantal, vanuit andere aspecten potentieel geschikte gebieden voor woningbouw, vallen op voorhand af. Dit verkleint het aantal beschikbare gebieden voor woningbouw in Vijfheerenlanden. Dit bemoeilijkt de bouwopgave die we willen realiseren. Klimaatadaptief bouwen in (een aantal van) deze gebieden is waarschijnlijk mogelijk met technische oplossingen. Hieraan zijn hogere kosten en/of risico’s verbonden. Als we in Vijfheerenlanden het principe water- en bodemsturend leidend maken bij de ruimtelijke inrichting, dan hebben we geen enkele uitbreidingslocatie over. *) De zienswijzen zijn te vinden in de Bijlage concept Nota van beantwoording zienswijzen.

2 Opiniërende vraag Toelichting

Relevante zienswijzen*:

BUITENDIJKS ONTWIKKELEN Willen we vanuit het oogpunt van waterveiligheid, alle buitendijkse ontwikkelingen verbieden? Zowel vanuit het waterschap als vanuit het Rijk zijn regels gesteld aan het bouwen in de uiterwaarden en deze worden het komend jaar strenger (geen nieuwe gebouwen in buitendijkse gebieden). Door álle ontwikkelingen te verbieden verscherpen we deze regels. 6.1, 6.2, 25.18 Voordelen (vanuit principe water- en bodemsturend): Onze gemeente heeft een middelgrote kans op overstroming vanwege de ligging aan de Lek en dijkring 16. Daarnaast zijn er overstromingsrisico’s voor de buitendijkse gebieden van de Linge en het Merwedekanaal. Het verbod op buitendijkse ontwikkelingen is een belangrijke voorzorgsmaatregel om veilig en prettig te kunnen wonen en verblijven in onze gemeente. Bij het verbod op alle vergunning vrije bouwwerken zoals schuurtjes en mobiele bouwwerken zoals stacaravans voorkomen we risico’s en schade wanneer de rivieren Lek en Linge buiten hun oevers treden, of wanneer het Merwedekanaal overstroomt in Vianen. We beschermen de landschappelijke waarde van onze uiterwaarden en buitendijkse gebieden. Nadelen Eigenaren van buitendijks gelegen grond worden beknot in het gebruik en hun eigen verantwoordelijk hierover.

Mogelijk zijn er gevolgen voor het toerisme. Buitendijks gelegen campings- en vakantieparken kunnen niet meer uitbreiden met huisjes en stacaravans. *) De zienswijzen zijn te vinden in de Bijlage concept Nota van beantwoording zienswijzen.

Klimaatadaptatie: klimaat adaptief inrichten 3 Opiniërende vraag Toelichting

Relevante zienswijzen*:

KLIMAAT ADAPTIEF INRICHTEN In hoeverre wil de gemeente bij ruimtelijke initiatieven bindende voorwaarden stellen aan klimaat adaptieve inrichting? (Dat is o.a. meer ruimte voor water, waterberging, meer groen en verminderen verharde oppervlakten en voorkomen hittestress.) De intentie om in te zetten op een klimaat adaptieve inrichting is al uitgesproken. De coalitiepartijen hebben in het coalitieakkoord bijvoorbeeld afgesproken, om voor het 3-30-300-principe** te willen gaan. Punt van discussie is het verplichte karakter (‘verbindende voorwaarde’). 9.1 en 9.16 Voordelen Hiermee zetten we optimaal in op het voorkomen van gevolgen van klimaatverandering voor de inwoners van de dorpen en wijken. We minimaliseren wateroverlast bij hevige regenval en hittestress bij warme en droge periodes. Hittestress kan ernstige gevolgen hebben voor de gezondheid van met name ouderen. Daarmee is bodem en water echt sturend aan de voorkant bij ruimtelijke ontwikkelingen. Dit is dan een doorslaggevend aspect in de ontwerpfase van een ontwikkeling. Het voorkomt dat klimaat adaptieve maatregelen teveel moeten strijden met diverse andere belangen. Het geeft vooraf duidelijkheid aan initiatiefnemers en ontwikkelaars. Op deze wijze worden mogelijkheden van de gebruikers beschermd doordat gevolgen van klimaatverandering niet afgewenteld worden op de gebruiksfase.

Nadelen In sommige gebieden en bij sommige ruimtelijke initiatieven kunnen de maatregelen zodanig zijn dat de initiatiefnemer afziet van het (woningbouw)plan (o.a. het te bebouwen percentage neemt mogelijk af). Dit kan betekenen dat we niet volledig in kunnen zetten op het ontwikkelen van inbreidingslocaties. De benodigde ruimte voor waterberging en groen bepalen de mate van intensivering. We zullen dan eerder uitbreidingslocaties buiten de huidige kernen moeten ontwikkelen. Willen we toch inzetten op het ontwikkelen van inbreidingslocaties, dan kan een gevolg zijn dat vaker in moeten zetten op hoger bouwen om de gewenste aantallen te kunnen realiseren. Zowel voor woningbouw als op werklandschappen. Dit geldt ook voor verdichting van bestaande werklandschappen.

*) De zienswijzen zijn te vinden in de Bijlage concept Nota van beantwoording zienswijzen.

**) Het 3-30-300 principe: Met deze vuistregel meet je drie dingen. Eerst of je vanuit elke woning drie bomen ziet. Dan of 30% van een wijk in de schaduw van een boom valt. En daarna of er vanuit elke woning op 300 meter afstand een verkoelend parkje is. Of een andere groene koele plek waar je iets leuks kunt doen, ook als het erg warm is.

Een gezonde leefomgeving Eén van de uitgangspunten in de omgevingsvisie is het bieden van een gezonde leefomgeving voor al onze inwoners en bezoekers. Zo kan iedereen in Vijfheerenlanden plezierig wonen, werken en recreëren. Een veilige en gezonde leefomgeving beperkt de bedreigingen voor de gezondheid zoveel mogelijk. Gezondheid is ook de zgn. positieve gezondheid, de aandacht voor gezondheid en ons welbevinden bevorderende factoren. Het gemeentelijk gezondheidsbeleid gaat daar ook op in en legt daarbij verbanden met de fysieke leefomgeving. De vraag is, in hoeverre de publieke leefomgeving met deze aspecten rekening kan en moet houden. In de omgevingsvisie kunnen we onze ambities over een gezonde leefomgeving op visieniveau meer benadrukken door een aantal keuzes te maken. 4 Opiniërende vraag Toelichting

Relevante zienswijzen*:

POSITIEVE GEZONDHEID In hoeverre zetten we in op een woonomgeving die een gezonde leefomgeving echt als uitgangspunt neemt? Dit betekent bij nieuwbouw bijvoorbeeld voldoende groen en ontmoetingsplekken in de openbare ruimte voor alle leeftijdsgroepen, toegankelijkheid voor iedereen, voorzieningen op loop- of fietsafstand, gezonde ommetjes in de woonomgeving. Maar ook het beperken van geluidoverlast als gevolg van wegverkeer door de keuze voor woningbouwlocaties. Inzet op verbeteren van de luchtkwaliteit door bijvoorbeeld het verbieden van houtkachels in nieuwbouw. Willen we (via het integrale ruimtelijk beleid) fastfood of aanbod van rookwaren beperken? Bevorderen we een ‘korte voedselketen’ door buurttuinen? 21.8, 21.9, 21.11 Voordelen Zo creëer je een woonomgeving waar het voor iedereen fijn wonen is. Minder beschikbaarheid van (tot ongezond leven aanleiding gevend) fastfood of tabak leidt tot een gezondere levensstijl. Door via het integrale ruimtelijk beleid in te zetten op het beperken van fastfood of aanbod van rookwaren, worden ongezonde keuzes minder gemakkelijk gemaakt. Hierdoor wordt ingezet op een woonomgeving die stimuleert gezondere keuzes te maken. We leveren hiermee een bijdrage aan het oplossen van de problematiek in de zorg (bijvoorbeeld aan WOZO - Programma Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen).

Mensen zijn beter in staat zelf redzaam te zijn waardoor ze langer zelfstandig kunnen blijven. Denk aan rolstoelvriendelijke buitenruimte, bankjes tussen de woning en de winkel e.d. Door meer sociale ontmoetingsplaatsen in de openbare ruimte wordt het welbevinden van mensen hoger. Door bij de keuze voor woningbouwlocaties in te zetten op gezondheid, kun je overlast voorkomen. Bijvoorbeeld minimaliseren overlast vanwege wegverkeer of bedrijven.

Het principe 3-30-300, genoemd bij discussiepunt 3, klimaat adaptief inrichten, is ook een belangrijk onderwerp als we inzetten op een gezonde leefomgeving. Meer groen in de wijk is goed voor de gezondheid. Alleen al als je vanuit je woning groen kunt zien, is dat goed voor je geestelijke gezondheid. Je voelt je er beter door. Een groene wijk nodigt uit om naar buiten te gaan en dus om te bewegen. Daarbij is de kans groter dat je dan ook mensen ontmoet, zoals je buren. Dit zorgt voor meer sociale contacten in de buurt. Dat is ook goed voor het welbevinden. Nadelen Extra groen, speelgelegenheid e.d. vragen extra ruimte. Daardoor worden te realiseren woningen duurder. Investeringen in speel- en ontmoetingsplaatsen leggen een beslag op de gemeentelijke begroting. Er zijn ook beheer kosten. De gemeente gaat zich bemoeien met individuele keuzen en de levensstijl van mensen. Door bij de keuze voor woningbouwlocaties maximaal in te zetten op gezondheid (strenger dan de wettelijke norm) beperken we het gebied waar woningbouw mogelijk is. *) De zienswijzen zijn te vinden in de Bijlage concept Nota van beantwoording zienswijzen.

Vervolg Na behandeling in de commissie wordt uw opinie gebruikt bij de Nota van beantwoording van de zienswijzen en verwerkt in de omgevingsvisie. De aangepaste omgevingsvisie zal ter vaststelling voor de raad van december worden geagendeerd. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Vijfheerenlanden, de loco-secretaris, Signed By: l.huberts@vijfheerenlanden.nl

26/09/2023 19:33:31 CEST {{signer1}}

de burgemeester, Signed By: s.frohlich@vijfheerenlanden.nl

26/09/2023 20:49:52 CEST {{signer2}}

ID: 9fa85d2c-91b8-43b3-8a07-b8186826e358

ID: 9fa85d2c-91b8-43b3-8a07-b8186826e358

Auth: Consent

Auth: Consent

L.J.C. (Leon) Huberts

S. (Sjors) Fröhlich

Bijlagen: 1. 2. 3. 4.

Concept Nota van beantwoording zienswijzen Advies Commissie mer op de plan-OER Concept Nota van antwoord: reactie op het toetsingsadvies Commissie m.e.r. Kaarten water en bodemsturend