Opinievoorstel Economische visie Vijfheerenlanden.pdf

Opinievoorstel Zaaknummer: 253480 Onderwerp Concept Economische visie Vijfheerenlanden

Inleiding Vorig jaar is het proces gestart te komen tot een Economische visie Vijfheerenlanden. Conform het Plan van Aanpak is een zevental participatiebijeenkomsten (analoog en digitaal) gehouden. De opbrengst van de bijeenkomsten is teruggebracht tot een zestal thema’s. Aan de thema’s is in het voorliggende concept van de Economische visie Vijfheerenlanden een uitwerkingsrichting gegeven. Werkgelegenheid is als belangrijkste en centraal thema beschreven. Corona als algemeen thema en Trends & ontwikkelingen, Aantrekkelijk vestigingsklimaat, Ruimte om te ondernemen en Samenwerken & faciliteren als specifieke thema’s. Vanuit het algemene en de specifieke thema’s is de relatie gelegd met werkgelegenheid als centraal thema. Het gaat daarbij om het verkrijgen -, het behouden - en het verstevigen van werkgelegenheid. Discussie 1. Kunt u zich vinden in de zes thema’s als basis voor de Economische visie Vijfheerenlanden of ziet u nog aanvullende thema’s? 2. Het college ziet Werkgelegenheid als centraal thema van de Economische visie Vijfheerenlanden. Het college stelt het op prijs als u daarop in het kader van dit opinievoorstel reflecteert. 3. Kunt u zich vinden in de uitwerkingsrichting van de zes thema’s of heeft u daarop nog aanvullingen? 4. Kunt u instemmen met de bijstelling van het proces, zoals opgenomen in dit opinievoorstel? Argumenten Ad 1.

De zes thema’s zijn in de inleiding benoemd. Hieronder de toelichting daarbij. 1. Werkgelegenheid Achtergrond: Essentieel voor een gezonde lokale economie is dat lokale bedrijven kunnen voorzien in hun behoefte aan goed opgeleid en gekwalificeerd personeel. Daar liggen uitdagingen. De krapte op de arbeidsmarkt, de veranderende arbeidsmarkt, de krimp op de arbeidsmarkt door de vergrijzing, maar ook de doorontwikkeling van bedrijven via digitalisering, automatisering, robotisering. Wat betekent dat voor de werkgelegenheid? Die

ontwikkelingen maken ook dat (toekomstige) werknemers zelf belang hebben bij her-, bij- of zelfs omscholing om hun werk te behouden. In andere woorden: een leven lang leren. . Tegelijkertijd hebben ook andere factoren invloed op werkgelegenheid. Denk aan de jeugd die zijn opleiding buiten de gemeente volgt, afrondt en daarna daar blijft wonen en werken. En niet te vergeten de nieuwe inwoners, afkomstig uit de verstedelijkte omgeving, soms oud-inwoners die terugkeren met hun gezin. Zoeken die een baan dichter bij hun woning? En wat voor werk is dat dan en kunnen lokale bedrijven daarop inspelen? Wat te denken van de arbeidsmigranten. Zijn die vooral seizoensgebonden actief in bepaalde sectoren of kunnen zij ook en juist in andere sectoren voorzien in een behoefte? Samengevat is de uitdaging via werkgelegenheid de lokale economie te steunen, te versterken en toekomstvast te maken. In het belang van de ondernemers en van de werknemers. In het belang van de leefbaarheid en vitaliteit van en in onze gemeente. In het belang van welzijn en welvaart van onze ondernemers en inwoners. Zicht op werk en behoud ervan draagt bij aan de lokale economie. Werkgelegenheid is daarmee het centrale thema voor de Economische visie Vijfheerenlanden. Daarbij spelen de andere thema’s die hierna worden toegelicht een belangrijke rol. 2.

Corona Achtergrond: Het is iedereen duidelijk dat de pandemie grote gevolgen heeft gehad, nog heeft en zeker nog gaat krijgen voor de lokale economie. Daarmee is Corona in ieder geval een thema dat nauwgezet gevolgd moet worden. Op dit moment is een duidelijk onderscheid aan te brengen in sectoren die de crisis nauwelijks te boven komen, die geen profijt of last ervan hebben en sectoren die juist veel baat hebben bij de gevolgen van de crisis of daarin kansen zien. Of dat zo blijft en welke invloed het afbouwen of stopzetten van de steun aan ondernemingen heeft op de werkgelegenheid moet nog blijken. Uit de participatie zijn voorbeelden naar voren gekomen die een gevolg zijn van Corona. Enkele daarvan zijn: - Zeker dit jaar is beduidend meer dan in voorgaande jaren de vakantie in Nederland doorgebracht. Ook is de behoefte aan recreatie dichtbij huis gegroeid. De verwachting is dat dit blijft. -

Mensen zijn beter en bewuster gaan eten. Daarvan profiteren de agrariërs die een stijging zien in de verkoop van hun producten.

-

Er is gesproken over het ontwikkelen van een breed scala aan arrangementen waarin verschillende lokale partijen inbreng hebben. Een nauwere samenwerking die de individuele ondernemingen sterker maakt.

-

De crisis zorgt bij en in sommige branches voor toenemende aandacht voor verduurzaming en voor een versnelde aanpak daarvan. Daarbij zijn zorgen geuit bij de bestaande en beperkte netcapaciteit. Zowel door en over de stroomgebruikers en – verbruikers, maar ook over de terug levering van duurzaam opgewekte stroom.

Corona beïnvloedt in grote mate ons gedrag, ons doen en laten. De gevolgen daarvan zijn merkbaar op het economisch speelveld. Het thema Corona mag niet ontbreken in de economische visie.

3. Trends & ontwikkelingen Achtergrond: Trends zijn van alle dag en uiteenlopend. Maar welke trends en ontwikkelingen zijn er op het vlak van economie? In het onderzoek naar toekomstige werklocaties in de regio U16, uitgevoerd door Stec groep, zijn die beschreven als Next Economy. Het gaat om ontwikkelingen waarover al wordt gesproken die in een stroomversnelling komen. De digitalisering van Nederland, maar ook het verder automatiseren van (bedrijfs)processen zijn daarvan voorbeelden. De ontsluiting van de gemeente via snel internet past daarin en blijkt een noodzakelijke voorziening die breed wordt gewaardeerd. De Next Economy waarover Stec spreekt daarnaast over circulaire economie, innovatie, smart industry en - logistics. Ook hier kansen en mogelijkheden, lokaal en in regionaal perspectief. Circulaire economie is actueel. Tijdens het participatietraject is aandacht gevraagd voor en besteed aan de circulariteit van economie. Bedrijven die elkaars nabijheid opzoeken en bedrijven die ‘samen sterker staan’. Ketens worden steeds belangrijker. Highlights uit de gesprekken die zijn gevoerd. Separaat aan dit traject wordt voor circulaire economie een beleidsplan met uitvoeringsagenda opgesteld. In het Plan van Aanpak dat daarvoor is opgesteld is de relatie met de Economische visie Vijfheerenlanden beschreven.

Voor de economie in Vijfheerenlanden is het van belang dat ook de onderwijsinstellingen inspelen op trends en ontwikkelingen. Dat doen zij met hun aanbod aan de toekomstige werknemer uit Vijfheerenlanden. Ondernemers geven aan dat zij daarin graag betrokken willen zijn en worden. Er is behoefte aan opleiden en begeleiden van toekomstig personeel dichter ‘bij huis’ en meer afgestemd op dat wat het bedrijfsleven aan arbeidskrachten nodig heeft. Een belangrijke andere trend is ook de ingezette verduurzaming van Nederland. Lokale ondernemers blijven niet achter, maar hebben wel tijd nodig. Soms ontbreekt nog voldoende kennis en ook financiën spelen een belangrijke rol. Er is heel uiteenlopend gereageerd op dit thema. Van het terugbrengen van de productie naar Nederland (glocalisering in plaats van globalisering), via het inzetten van drones in de agrarische sector, tot nadenken en besef over energietransitie en circulariteit. Verduurzaming krijgt aandacht, maar meer in de combinatie met de innovatie die zich binnen bedrijven doorzet. Opvallend is dat dit nog vooral individuele initiatieven zijn met een grote afhankelijkheid van beschikbare financiën, eigen middelen of subsidie/stimuleringsregelingen. Ook hier is de bereidheid meer samen te werken en blijkt dat vooral een kwestie van de juiste samenwerkingspartners vinden. Trends zijn van alledag.

Trends voor de korte termijn of trends die wat verder in de toekomst zijn voorzien. Voor de economische visie met een werkingsduur tot 2026 zijn

beide van belang. Aanhaken bij trends die al zijn ingezet, trends die nog niet algemeen geaccepteerd zijn, trends vanuit regionaal perspectief, trends vanuit de lokale praktijk. Anders gezegd, trends en ontwikkelingen, een thema voor de Economische visie Vijfheerenlanden.

4. Samenwerken & faciliteren Achtergrond: Er is een groot bewustzijn dat breed samenwerken de lokale economie ten goede komt. Op veel vlakken vindt al samenwerking plaats, maar soms nog onvoldoende of te fragmentarisch, dus in elk geval voor verbetering vatbaar. Wat maakt een betere samenwerking tot een belangrijk item in de economische visie? In elk geval zorgt een goede samenwerking voor afstemming en bekendheid met elkaars activiteiten. Er kan samen worden opgetrokken in hetzelfde dossier, maar ook vindt versterking plaats en biedt samenwerking in processen meer dan de som der delen en inzicht in elkaars activiteiten. Samenwerking beperkt zich ook niet tot de eigen gemeentegrenzen. Dat geldt voor overheden, lokaal, regionaal en provinciaal, voor ondernemers zelf, maar zeker ook voor onderwijs- en maatschappelijke instellingen. De oproep is gedaan aan de gemeente Vijfheerenlanden daarin een meer actieve en coördinerende rol te vervullen. Vanuit verschillende beleidsvelden gebeurt dat al. En toch is er ruimte voor aanvulling, verbetering, afstemming. Voor ondernemers van groot belang, denk aan de ontwikkeling van de arbeidsmarkt en daaraan gekoppeld de rol van de onderwijsinstellingen. Maar ook de relatie met het sociaal domein en de instanties die hierbij betrokken zijn.

De afstand tot de arbeidsmarkt is een issue, ondernemers denken daarin graag mee vanuit hun maatschappelijke verantwoordelijkheid. Zo ook de instanties die hiervoor verantwoordelijk zijn. Van hen wordt verwacht dat zij ondernemers steunen en zorgen voor back-up bij vragen en/of onduidelijkheden. De voorbereiding op de arbeidsmarkt start al op jonge leeftijd. In principe kan tot en met de middelbare school dat onderwijs in de gemeente worden genoten. Het belang van een vroege en nauwere samenwerking met het bedrijfsleven is in verschillende gesprekken naar voren gekomen. Bekendheid met lokale bedrijven en wat die bedrijven doen helpt bij de vorming van de jeugd. Helaas is het kunnen beschikken over voldoende en gekwalificeerd onderwijzend personeel geen vanzelfsprekendheid. Stageplekken en vacatures blijken op dit moment lastig te vervullen. Slechte bereikbaarheid en/of de afstand tot de onderwijsinstelling zijn daar debet aan. Samenwerken en het creëren van een aantrekkelijk en breder aanbod tussen de lokale scholen lijkt zeer gewenst. Samenwerken en faciliteren zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Ze liggen dicht bij elkaar maar verschillen toch. De deelnemers aan de bijeenkomsten hebben gevraagd de samenwerking meer te laten zijn. Op sommige dossiers wordt faciliteren vanuit de gemeente als zeer wenselijk ervaren.

Faciliteren kan op verschillende manieren. Vanuit een regierol tot en met het bieden van een luisterend oor en/of het beschikbaar stellen van ruimte. Benoemd is in elk geval het instellen van platforms die zich buigen over de lokale economie en wat ervoor nodig is die succesvol te houden, te krijgen en/of te laten zijn. Lokale economie reikt verder dan alleen de bedrijventerreinen. Het raakt ook investeringen, besluiten, overwegingen, enz. door de gemeente die direct en/of indirect invloed hebben op ondernemingen, inwoners en de leefbaarheid en vitaliteit in kernen en daarbuiten. De deelnemers aan de bijeenkomsten geven aan een actieve rol vanuit de gemeente nodig te hebben. De gemeente overziet het speelveld en kan vanuit dat overzicht de juiste partijen in contact met elkaar brengen. Ook in faciliterende zin beschikt de gemeente over mogelijkheden kennis te delen en in te zetten voor een betere samenwerking. Daarmee is de koppeling tussen samenwerking en faciliteren een interessant thema die uitwerking verdient in de Economische visie Vijfheerenlanden.

5. Ruimte om te ondernemen Achtergrond: ‘Het lokale bedrijfsleven is essentieel voor de leefbaarheid en vitaliteit van de eigen steden en dorpen.’ Dat is vaker naar voren gekomen tijdens de bijeenkomsten. Vanuit de provincie en de regio U16 komen uitdagingen op ons af. De krimp in de retail, het concentreren van kantorenlocaties met multimodale ontsluiting en de ruimtebehoefte van bedrijven op bedrijventerreinen. Belangrijk daarbij zijn de woorden ‘intensiveren’ en ‘uitbreiden’. En dan zijn er ook de vrijkomende agrarische bedrijfsgebouwen. Zijn dat aantrekkelijke locaties voor innovatieve startups? Er is een lokale behoefte aan ruimte. Enerzijds een gevolg van groei, anderzijds een gevolg van het omvormen van een bedrijfslocatie naar een woonlocatie. Vervangende ruimte als een gevolg van transformatie. Ook regionaal kan ruimtebehoefte ontstaan binnen de gemeentegrenzen voor individuele bedrijven of lokale en regionale bedrijven die samen een cluster vormen en op die manier hun bijdrage leveren aan de regionale economie. Daarmee ontwikkelt de lokale economie zich naar een volwaardig onderdeel van de regionale economie. Regionale complementariteit als uitgangspunt speelt daarin een belangrijke rol. Ruimte is schaars. Het gebruik van ruimte voor ondernemen vraagt een zorgvuldige en integrale afweging.

Maar naast de fysieke ruimte gaat het ook om ruimte die ondernemers wordt geboden te kunnen ondernemen. Denk aan lokale regelgeving en vereenvoudiging tot vermindering daarvan, het zgn. dereguleren. Een interessant thema vanuit economisch perspectief en daarmee voor de Economische visie Vijfheerenlanden.

6. Aantrekkelijke vestigingsfactoren Achtergrond:

In verschillende bijeenkomsten is het belang benadrukt van behoud tot uitbreiden van de aanwezige retail, van een mooi cultuuraanbod, van recreatie- en sportmogelijkheden voor een gezonde leefstijl, van een passende woningvoorraad en van verkeersveiligheid. Dat laatste zowel in de vorm van bereikbaarheid als in leefbaarheid in dorpen. Stuk voor stuk elementen die bijdragen aan een gezonde economie. Het winkelbestand komt aan bod in de detailhandelsvisie, cultuur is een onderwerp dat raakt aan de Visie Recreatie en Toerisme, samen met de recreatiemogelijkheden binnen de gemeentegrenzen. Ook die visie doorloopt een afzonderlijk traject. De Woonvisie ziet op een passende woningvoorraad, waarbij vanuit de bijeenkomsten in het belang van de lokale economie als suggestie is meegegeven na te denken over de wegtrekkende jeugd en de terugkeer van de late 20-ers/begin 30-ers. Welke factoren spelen daarin een rol en hoe kan de gemeente vanuit het economisch perspectief de vestigingsfactoren optimaliseren. En welke samenwerkingen zijn er nu al mogelijk? Kijk daarvoor bijv. naar de MKB-deal Utrecht-West (maakindustrie) of het in oprichting zijnde innovatie- en afstudeercentrum (IAC) in Gorinchem. De partners in het IAC willen samen een krachtig innovatief (beroeps)onderwijs en een leven lang ontwikkelen (PO, VO, VMBO, MBO, HBO en WO) realiseren.

Gekoppeld aan verkeersveiligheid is de bereikbaarheid genoemd. Bij de thema’s hiervoor is ook het belang van een goede bereikbaarheid benoemd. Voor werknemers, werkgevers, toeleveranciers, afnemers en klanten. Maar ook in relatie tot de werkzaamheden aan de A27 en vooral de duur daarvan. Ondernemers en inwoners vragen hiervoor aandacht. ‘Aantrekkelijke vestigingsfactoren’, breed uitlegbaar. Zowel richting ondernemers als voor toekomstige werknemers. Een thema dat belangrijk is vanuit de participatie. En daarmee een thema dat thuishoort in de Economische visie Vijfheerenlanden.

Ad 2. Werkgelegenheid als centraal en overkoepelend thema voor de Economische visie Vijfheerenlanden. Werkgelegenheid kent verschillende invalshoeken en stadia. Bezien vanuit de werkgevers en door de bril van de (toekomstige) werknemers. Met toekomstige werknemer is ook bedoeld de beroepsbevolking die meegroeit met het aantal huishoudens dat toeneemt door de geplande woningbouw. Maar ook de huidige scholier, toekomstig student en aansluitend werkgever of –nemer en niet in de laatste plaats de inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt. Alle categorieën die te maken hebben of krijgen met werkgelegenheid. Het gaat daarbij om het verkrijgen van werkgelegenheid, voor werkgevers en voor de beschreven doelgroepen. Daarmee samen hangt het behouden van die werkgelegenheid, ook hier weer voor werkgevers, die inspelen op de veranderende maatschappij met duurzaamheid, innovatie als belangrijke aspecten. Ook werknemers dragen bij aan het behoud van hun eigen werkgelegenheid door bij-, her- en/of om te scholen. Een leven lang leren voor behoud van werkgelegenheid. Tenslotte speelt ook het uitbreiden van werkgelegenheid een rol in de lokale economie. Bedrijven die zich hier (willen) vestigen

en voor nieuwe werkgelegenheid zorgen, bestaande bedrijven die hun werkzaamheden uitbreiden of veranderen en zo bijdragen aan nieuwe werkgelegenheid. Het thema Werkgelegenheid is veelzijdig en veelomvattend en draagt bij aan het welzijn en de welvaart van ondernemers èn van (toekomstige) werknemers.

Ad 3. Aan het verzoek van de agendacommissie richting te geven aan de thema’s van de economische visie geven wij graag gehoor. Wij hebben ervoor gekozen dat te doen in de vorm van een concept van de Economische visie Vijfheerenlanden. Het voordeel van deze aanpak is dat u direct een inkijkje heeft in de voorgestane uitwerking van de thema’s richting de uiteindelijk ter vaststelling aan u voor te leggen definitieve versie. Wij zien met deze aanpak ook een mogelijkheid het vervolgproces aan te scherpen. Daarover hierna onder ad 4. meer.

Ad 4. In de oorspronkelijke procesplanning stond de opiniërende behandeling van de thema’s, de conceptversie van de economische visie gevolgd door het eindconcept van die visie. Met de voorliggende concrete invulling van de uitwerkingsrichting van de zes thema’s via het concept van de Economische visie Vijfheerenlanden zien wij na het verwerken van de opbrengsten van het gesprek met u als volgende processtap de ontwerpversie. Deze ontwerpvisie gaat vervolgens ter visie. Het opnieuw voorleggen van een eindconceptversie vertraagt het proces. Met deze bijstelling van het proces blijft het mogelijk eind van dit jaar de vaststelling van de Economische visie Vijfheerenlanden aan uw raad voor te leggen. Dat zal zijn samen met de Nota van Beantwoording waarin de opbrengst van de zienswijzeprocedure is verwerkt.

Vervolg Na bijstelling van het vervolgproces, zoals hiervoor beschreven, volgt het opstellen van de ontwerp-visie en aansluitend de zienswijzeprocedure. Het ontwerp gaat gedurende zes weken ter visie met de mogelijkheid zienswijzen tegen het ontwerp in te dienen. De zienswijzen worden via een Nota van Beantwoording van een reactie voorzien. Samen met de definitieve versie van de Economische visie Vijfheerenlanden wordt deze Nota later dit jaar ter vaststelling aan uw raad aangeboden. Bijlage(n) Concept-Economische visie Vijfheerenlanden

Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Vijfheerenlanden,

de secretaris,

de locoburgemeester,

{{Signer1}}

{{Signer2}} 28/04/2021 18:53:23 CEST

Signed By: n.van.ameijde@vijfheerenlanden.nl 28/04/2021 18:52:11 CEST ID: 0eeba672-4b80-4ea1-a799-04ebd8106c31 Auth: Consent

N. (Nanette) van Ameijde-Poortman

Signed By: m.verweij@vijfheerenlanden.nl ID: 0eeba672-4b80-4ea1-a799-04ebd8106c31 Auth: Consent

M.F.M. (Marcel) Verweij